Post2Postμία ημέρα πριν
ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΡΗΜΑ ΝΕΟΥ ΤΥΠΟΥ:
Με Τεχνητή Νοημοσύνη για credit scoring στη Δύση ή για social scoring στην Ανατολή;
(Τι δεν "ειδαν" οι αναλύσεις για την δήθεν Γιάλτα2)
Τα δύο φαινομενικά αντίπαλα στρατόπεδα που οι αρχηγοί τους συναντηθηκαν χθες στην Σεντζεν για να ρυθμόσουν το κλωτσομπουνίδι που ακολούθησε την κατάρρευση της παγκοσμιοποίησης —με συμβολαιογραφική πράξη θανάτου και του νεοφιλελευθερισμού ver 1.0 από τους G7 στην Κορνουάλη το 2021— είναι, ενδεχομένως, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Κυριολεκτικά, όμως.
Το λεγόμενο social scoring.
Κάτι σαν το point system των παραβάσεων του ΚΟΚ που έχουμε εδώ δηλαδή, αλλά με πολύ ευρύτερες συνέπειες: από την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας μέχρι ενδεχόμενους περιορισμούς στην πρόσβαση σε υπηρεσίες, χρηματοδότηση ή μετακινήσεις.
Η ιστορία ξεκίνησε και από τον ιδιωτικό τομέα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Sesame Credit της Ant Financial, της χρηματοοικονομικής εταιρείας που συνδέεται με τον όμιλο Alibaba του Jack Ma. Μέσα από τις συναλλαγές των χρηστών στο Alipay και τα υπόλοιπα ψηφιακά προϊόντα της Ant, δημιουργήθηκαν μηχανισμοί αξιολόγησης πιστωτικής συμπεριφοράς: αλγόριθμοι επεξεργάζονται δεδομένα συναλλαγών και καταναλωτικών συνηθειών, χτίζοντας προφίλ χρηστών για παροχή πιστώσεων, υπηρεσιών και εξατομικευμένων προσφορών.
Περίπου το ίδιο σύστημα που έχουν και οι δυτικές τράπεζες (και οι δικές μας), οι οποίες γνωρίζουν σχεδόν τα πάντα για τον πελάτη τους — με ή χωρίς προσωπικό αριθμό. Από το πού αγοράζει βρακί μέχρι και πότε το αλλάζει και πού.
Η διαφορά είναι ότι στην Κίνα η υπόθεση δεν περιορίζεται στην ιδιωτική πιστωτική αξιολόγηση. Η κεντρική κυβέρνηση ανέπτυξε παράλληλα ένα ευρύτερο σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης, με διαφορετικούς μηχανισμούς ελέγχου, κρατικά μητρώα και κυρώσεις. Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο πανεθνικό σκορ που βαθμολογεί αυτομάτως κάθε πολίτη για κάθε πτυχή της ζωής του, όπως συχνά παρουσιάζεται στη Δύση. Πρόκειται όμως για ένα σύστημα στο οποίο η κρατική εποπτεία, τα ψηφιακά δεδομένα και οι ιδιωτικές πλατφόρμες μπορούν να διασταυρώνονται.
Όπως δουλεύουν η Google, το Facebook ή το X, συγκεντρώνοντας δεδομένα συμπεριφοράς και καταναλωτικών προτιμήσεων, έτσι και οι κινεζικές πλατφόρμες δημιουργούν τα δικά τους ψηφιακά προφίλ χρηστών. Η τεχνολογία από μόνη της δεν έχει πολιτική ιδεολογία· η εξουσία που αποκτά εκείνος που τη χρησιμοποιεί είναι το πρόβλημα.
Το επόμενο βήμα είναι η σύνδεση αυτής της ψηφιακής οικονομίας με το ψηφιακό γουάν (e-CNY). Η Κίνα το αναπτύσσει από το 2016 χωρίς να καταργήσει τις εμπορικές τράπεζες, εφαρμόζοντας ένα σύστημα δύο επιπέδων: η Κεντρική Τράπεζα εκδίδει και διαχειρίζεται το νόμισμα, ενώ εμπορικές τράπεζες και εξουσιοδοτημένοι πάροχοι αναλαμβάνουν την επαφή με τους χρήστες. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, μάλιστα, το πλαίσιο αναβαθμίστηκε, εντάσσοντας τα υπόλοιπα ψηφιακού γουάν σε εμπορικά τραπεζικά πορτοφόλια σε καθεστώς ψηφιακών καταθέσεων με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των τραπεζικών.
Η Κίνα, λοιπόν, δεν χρειάζεται να καταργήσει τις τράπεζες για να συγκεντρώσει μεγαλύτερη εποπτική ισχύ πάνω στη νομισματική κυκλοφορία. Αυτό είναι και το ενδιαφέρον της υπόθεσης: οι αγοραίοι μηχανισμοί του παλιού μοντέλου εξακολουθούν να λειτουργούν κανονικά, αλλά πλέον κουμπωμένοι πάνω σε κρατικά, πολύ πιο εξελιγμένα ψηφιακά εργαλεία.
Και άρχισαν να ανακαλύπτουν τις δυνατότητες που ανοίγει η σύνδεση του ψηφιακού χρήματος με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το ΔΝΤ, σε μελέτη του για την προστασία δεδομένων και την ιδιωτικότητα στα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών (CBDCs), εξετάζει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα: τη χρήση συναλλακτικών δεδομένων για πιστωτική αξιολόγηση, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, καταπολέμηση της απάτης και ανάλυση της οικονομικής συμπεριφοράς. Δεν προτείνει να κουβαλά κάθε ψηφιακό νόμισμα το προσωπικό ιστορικό όλων των προηγούμενων κατόχων του, ανοίγει όμως τη συζήτηση για το τι συμβαίνει όταν τα δεδομένα συναλλαγών ενωθούν με συστήματα AI.
Τι παραπάνω θα έχει αυτό από το σημερινό credit scoring που παραμένει κατακερματισμένο στις εμπορικές τράπεζες και στα δίκτυα τύπου Visa ή Mastercard; Τη δυνατότητα ολοκλήρωσης ενός πολύ μεγαλύτερου μέρους του οικονομικού ιστορικού κάθε ανθρώπου, ανεξάρτητα από τράπεζα, κάρτα ή πλατφόρμα.
Και τότε το μάτι της εποπτείας δεν θα βρίσκεται απλώς στις επιμέρους τράπεζες ή στις αντίστοιχες ΕΥΠ — θα βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην ίδια τη νομισματική υποδομή. Ακριβώς εκεί παίζεται το πολιτικό διακύβευμα: ποιος ελέγχει τα δεδομένα, ποιος εκδίδει το χρήμα, με τι εξασφαλίζεται η αξία του και ποιος ορίζει τους όρους κυκλοφορίας του.
Το απομεινάρι αυτό του νεοφιλελευθερισμού ver 1.0, που πήρε τη σημερινή του μορφή μετά το κόλπο γκρόσο του Νίξον το 1971 με την αποδέσμευση του δολαρίου από τη μετατρεψιμότητα σε χρυσό, εξακολουθεί να θεωρείται «το φυσιολογικό» (όπως θεωρήθηκε φυσιολογική και η διαφθορά επί Σημίτη & co). Τώρα, όμως, υπόσχονται fiat CBDC. Κι εδώ προκύπτει η αντίφαση: από τη μία να μεταφέρεις μέρος της νομισματικής λειτουργίας στην Κεντρική Τράπεζα και από την άλλη να κρατάς τις εμπορικές τράπεζες ως βασικούς διαμεσολαβητές της πίστης. Λεπτομέρειες, θα μου πείτε...
Το Bitcoin —με ανώτατο όριο τα 21 εκατομμύρια νομίσματα και εξόρυξη έως περίπου το 2140— λειτουργεί πράγματι ως αποκεντρωμένο δίκτυο χωρίς κεντρικό εκδότη. Όμως τα ιδιωτικά stablecoins —στα οποία επενδύει και το περιβάλλον Trump— είναι άλλο πράγμα: εκδίδονται από ιδιωτικούς οργανισμούς και στηρίζονται σε αποθεματικά δολαρίων και αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Όταν ο Trump απαγόρευσε με εκτελεστικό διάταγμα τον Ιανουάριο του 2025 την ανάπτυξη αμερικανικού CBDC και υπέγραψε τον Ιούλιο του 2025 τον GENIUS Act, θεσμοθετώντας ομοσπονδιακό πλαίσιο για τα payment stablecoins, δεν απέσυρε το κράτος από το παιχνίδι του χρήματος. Άλλαξε απλώς τον τρόπο εποπτείας, παραχωρώντας χώρο σε ιδιωτικούς εκδότες — αρκεί οι «ελεύθεροι παίκτες» της αγοράς να είναι οι δικοί του.
Βέβαια, το αμερικανικό ματς έχει δρόμο ακόμη. Ούτε τα εξορυγμένα bitcoins μπαίνουν αυτομάτως υπό προεδρική εποπτεία, ούτε τα αποθέματα χρυσού της Κίνας και της Ρωσίας γίνονται αμερικανικά με ένα διάταγμα. Η νομισματική ισχύς θέλει υποδομές, αποθέματα και αποδοχή. Όσο για τον χρυσό; Who cares?
Και εδώ τι κάνουμε;
Όσο όλα αυτά παίζονται έξω, η εγχώρια πολιτική σκηνή αναλώνεται στο πόσοι βουλευτές θα ακολουθήσουν τον έναν ή τον άλλον αρχηγό στην «ηρωική» έξοδο για να μονάσουν μαζί σε κάποιο μοναστήρι ιδεολογικής καθαρότητας, πάνω σε προγράμματα δημοσιονομικής σταθερότητας του περασμένου αιώνα. Who cares (στο τετράγωνο);
Έτσι, την ώρα που κάθε επιτήδειος ψαρεύει στα θολά νερά με πρόσχημα τον «προσωπικό αριθμό» —λες και δεν μας φακελώνει ήδη το ΑΦΜ—, δεν ανοίγει ποτέ η συζήτηση για το δια ταύτα:
* Δεν είναι το ζήτημα αν θα αποκτήσουμε ψηφιακό πορτοφόλι, αλλά ποιος θα γράφει τους κανόνες του.
* Ποιος θα συλλέγει και θα αξιολογεί τα συναλλακτικά μας δεδομένα;
* Ποιος θα αποφασίζει τι μπορούμε να αγοράσουμε, ποιος δικαιούται πίστωση και ποιες οικονομικές δυνατότητες θα έχουμε αύριο;
* Και, κυρίως, ποιος θα έχει το δικαίωμα να μετατρέπει μια αλγοριθμική βαθμολογία συμπεριφοράς σε πραγματικό περιορισμό της ελευθερίας μας;
Αυτό το «δια ταύτα» μένει μόνιμα εκτός ατζέντας. Γιατί, πέρα από την άγνοια, υπάρχει πάντα και κάποιος πρόθυμος «χορηγός».
Καλημερίζων
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου