Φ**["Κατά τη διάρκεια διεθνούς φόρουμ, σε συνέντευξη που παραχώρησε σε ελληνοαμερικανό δημοσιογράφο, ο Ράμα – ο οποίος έχει κατηγορηθεί ότι μετέτρεψε τη χώρα του σε ναρκοκράτος κι ενω εχει ληστέψει τις περιουσίες των Ελλήνων της Β.Ηπείρου- προχώρησε σε έναν ωμό σχολιασμό κατα της Ελλάδας και του ελληνισμού".Ο ναρκέμπορος λοιπον να μάθει την καταγωγη του και την ιστορια του λαου του και να μην ασχολειται με τους Ελληνες!!εμεις γνωρίζουμε ποιοι ειμαστε και ποια η θέση μας στον κόσμο!!!] το παρακάτω απο διεθνώς αναγνωρισμένο ιστορικό]
Από τον Δρ Vladislav B. Sotirović
Στους επίσημους επιστημονικούς κύκλους σήμερα, δύο ρεύματα αντιπροσωπεύουν αντίθετες απόψεις για την εθνική καταγωγή των Αλβανών:
1) Ή ότι κατάγονται απευθείας από τους (επιζώντες και μη αφομοιωμένους) Βαλκάνιους αυτόχθονες Ιλλυριούς (μετά τη μετανάστευση των Σλάβων στα Βαλκάνια).
2) Ή ότι κατάγονται από τον Καύκασο (άρα μετανάστες και όχι ντόπιοι).
Από ποιοτική-μεθοδολογική άποψη, αυτή η «καυκάσια» θεωρία έχει περισσότερες επιστημονικές βάσεις γιατί βασίζεται τουλάχιστον σε κάποιες ιστορικές πηγές, σε αντίθεση με την πρώτη «ιλλυρική» (της οποίας οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές είναι Αλβανοί για απολύτως κατανοητούς πολιτικούς λόγους). Συγκεκριμένα, είναι σίγουρα γνωστό στην ιστορική επιστήμη ότι στην αρχαιότητα (π.χ. την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου) υπήρχε μια χώρα της Αλβανίας στον Καύκασο της οποίας ο ηγεμόνας έφερε δώρα στον Αλέξανδρο όταν περνούσε από το βόρειο Ιράν κυνηγώντας τον Πέρση βασιλιά Δαρείο Γ'.
Η βασική μεσαιωνική πηγή που μας λέει για την άφιξη των Αλβανών στα Βαλκάνια είναι ο βυζαντινός χρονικογράφος και δημόσιος υπάλληλος Μιχαήλο Αταλιότα, ο οποίος περιέγραψε τη βυζαντινή ιστορία από το 1034 έως το 1078. Σύμφωνα με τα γραπτά του, ο Βυζαντινός διοικητής της Σικελίας, Γεώργιος Μανιάκ, ξεκίνησε με τον στρατό του το 1043 με σκοπό να καταλάβει τον θρόνο της Κωνσταντινούπολης με τη βία. Στο στρατό του υπήρχαν και Σικελοί Αλβανοί (που εγκαταστάθηκαν στη Σικελία από τον Καύκασο από τους Άραβες) με τις γυναίκες και τα παιδιά τους. Μετά από μια στρατιωτική ήττα από τον νόμιμο αυτοκρατορικό διοικητή στη λίμνη Dorjan (σήμερα στα σύνορα μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Ελλάδας), οι Αλβανοί της Σικελίας ζήτησαν από τους ντόπιους Σέρβους να τους επιτρέψουν να εγκατασταθούν στα κοντινά βουνά, κάτι που έκαναν. Έτσι, σύμφωνα με αυτή τη βυζαντινή πηγή, οι Καυκάσιοι-Σικελοί Αλβανοί (στα τουρκικά Arnaut – «αυτοί που δεν επέστρεψαν») εγκαταστάθηκαν στην περιοχή βορειοανατολικά της πόλης Ελμπασάν (σήμερα στην Αλβανία).
Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο
Η αλβανική γλώσσα αναφέρεται στις ιστορικές πηγές για πρώτη φορά αργά: μόλις το 1285 ως "lingua albanesesca" σε ένα χειρόγραφο του Ντουμπρόβνικ. Ωστόσο, βυζαντινές πηγές από τον 9ο αιώνα μας λένε ότι το εθνώνυμο «Αλβανός» δεν χρειάζεται να συνδέεται μόνο με τους γνωστούς σε εμάς σήμερα Αλβανούς/Αρναούτες, στους οποίους το εθνώνυμο «Αλμπάνι» αναφέρεται στους Σλάβους κατοίκους της περιοχής γύρω από την πόλη του Δυρραχίου (σήμερα στην Αλβανία).
Είναι απολύτως κατανοητό γιατί η αλβανική επιστήμη της Αλβανολογίας απορρίπτει την «Καυκάσια» και μιλά μόνο για την «ιλλυρική» καταγωγή των Αλβανών – εκτός από την εθνική καταγωγή, θέλουν να εδραιώσουν τα δικαιώματα στην επαρχία του Κοσσυφοπεδίου της Σερβίας (της οποίας τα τοπωνύμια είναι σχεδόν αποκλειστικά σλαβοσερβικά) και με βάση τέτοια «παλαιότερα» ιστορικά δικαιώματα σε σχέση με τους Σέρβους ενώπιον του διεθνούς επιστημονικού κοινού να ισχυριστεί ότι το Κοσσυφοπέδιο δεν είναι σερβικό, αλλά αλβανικά.
Ωστόσο, η «καυκάσια» θεωρία για την εθνογένεση των Αλβανών έχει ένα (αλλά επιστημονικά πολύτιμο) πλεονέκτημα έναντι της «ιλλυρικής» θεωρίας: βασίζεται σε τουλάχιστον δύο άμεσες, αξιόπιστες ιστορικές πηγές, ενώ η θεωρία για την «ιλλυρική» καταγωγή των Αλβανών δεν βασίζεται σε καμία.
Οι Αλβανοί: Γη, Λαός και Γλώσσα
Οι Αλβανοί εισήλθαν στην ιστορία των Βαλκανίων το 1043, όταν ήρθαν από την Ανατολική Σικελία και εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Κεντρική Αλβανία από τις βυζαντινές αρχές. [1] Η εθνοτική τους καταγωγή παραμένει ακόμη πολύ ασαφής και δεν έχει επιτευχθεί ιστορική συναίνεση για το θέμα μέχρι σήμερα. Οι Αλβανοί συνειδητοποίησαν τη σημασία του να είναι «έθνος» αργά, σε σύγκριση με άλλες βαλκανικές εθνότητες. Αυτό το μειονέκτημα, ωστόσο, οι Αλβανοί εθνικιστές ηγέτες προσπάθησαν να το μετατρέψουν σε πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι αρκετοί Ευρωπαίοι ιστορικοί πρόσφεραν μια ποικιλία (υποθέσεων) για το θέμα, θα μπορούσαν να υιοθετήσουν εκείνες που ταίριαζαν καλύτερα στους πολιτικούς και εθνικιστικούς σκοπούς τους.
Η περίπτωση της Αλβανίας μοιάζει πολύ με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Κροάτης 19ου-Οι εθνικιστές του αιώνα αντιμετώπισαν την οξεία έλλειψη σχετικών συστατικών για τη σφυρηλάτηση του έθνους, αυτό που χρειάζονταν: γη, ανθρώπους και γλώσσα. Ας εξετάσουμε τώρα κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία ξεχωριστά.
Γη. Η σημερινή αλβανική γη ήταν μέρος πολλών αυτοκρατοριών και βασιλείων κατά τις προηγούμενες ιστορικές περιόδους, από τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία μέχρι τους Σέρβους ηγεμόνες, τη Βενετική Δημοκρατία και το Οθωμανικό Σουλτανάτο, έως ότου το ανεξάρτητο αλβανικό κράτος ιδρύθηκε (πρακτικά) από την Αυστροουγγαρία το 1912, ως φράγμα μεταξύ της Σερβίας και της ακτής της Αδριατικής. Οι Αλβανοί εθνικιστές έπρεπε έτσι να καταφύγουν στην απόκτηση κάποιου ιστορικού κράτους ως προκατόχου τους. Οι Βαλκάνιοι Ιλλυριοί και τα κράτη τους φάνηκαν να είναι η καλύτερη προσφορά στην αγορά,[2] για καλούς λόγους. Εξαφανίστηκαν από την ιστορική σκηνή εδώ και πολύ καιρό, και έτσι δεν μπορούσαν να παραπονεθούν. Δεύτερον, η γλώσσα τους είχε εξαφανιστεί και μπορούσε να ανακηρυχθεί με ασφάλεια ως πρωτοαλβανική. Το κύριο αρχαιολογικό εύρημα που υποτίθεται ότι υποστηρίζει τους ισχυρισμούς για την Ιλλυρική-Αλβανική συνέχεια είναι ο λεγόμενος Πολιτισμός των Κομάν, ο οποίος εκτείνεται από το Skadar (Σκόδρα) μέχρι τη λίμνη της Οχρίδας. [3] Προκειμένου να απορριφθούν οι ισχυρισμοί των Γιουγκοσλάβων αρχαιολόγων ότι αυτός ο πολιτισμός από το 7ου−8ου αιώνες μ.Χ. έχει σλαβικό ή ρωμαιοβυζαντινό χαρακτήρα, οι Αλβανοί απλώς εξαφάνισαν κάθε ίχνος σλαβικής παρουσίας στην περιοχή, κυρίως με την πολιτική αλβανοποίησης του τοπικού σλαβικού πληθυσμού και τοπωνυμίων στην περιοχή της Βόρειας Αλβανίας, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ενβέρ Χότζα (1945−1985). [4] Παρόμοια με αυτή την περίπτωση της πολιτιστικής κάθαρσης, αυτό συμβαίνει στην πραγματικότητα στα Μετόχια του Κοσσυφοπεδίου (KosMet) τα τελευταία 25 χρόνια υπό την «προστασία» της UNMIK (Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο) και της (ΝΑΤΟ) KFOR (Δύναμη του Κοσσυφοπεδίου). [5]
Ανθρωποι. Οι Αλβανοί των Βαλκανίων παρουσίαζαν από το 1043 έναν πληθυσμό που ήταν συγκεντρωμένος κυρίως στις περιοχές της σημερινής Αλβανίας. Ο σημερινός αριθμός αυτού του πληθυσμού δεν πρέπει να εξαπατά τους σύγχρονους ιστορικούς και δημογράφους, για τουλάχιστον δύο από τους ακόλουθους λόγους:
- Υπήρξε μια δημογραφική έκρηξη των Αλβανών, ξεκινώντας από τις αρχές του 20ουου αιώνα, γεγονός που άλλαξε δραματικά τις σχετικές αναλογίες των υπαρχουσών εθνοτικών κοινοτήτων στην περιοχή που κατοικείται από τους Αλβανούς και άλλες εθνοτικές ομάδες: Σλάβους και Έλληνες (το KosMet είναι, σε αυτή την περίπτωση, το καλύτερο παράδειγμα).
- Από την οθωμανική κυριαρχία στα Βαλκάνια, πραγματοποιήθηκε μια αξιοσημείωτη αλβανοποίηση του σλαβόφωνου λαού που ακολούθησε, επιπλέον, μια εκτεταμένη μεταστροφή του αλβανόφωνου πληθυσμού στη μουσουλμανική θρησκεία, εν μέρει με τη βία, εν μέρει οικειοθελώς.
Ωστόσο, αυτή η ιστορική εξέλιξη έκανε τελικά τους μουσουλμάνους Αλβανούς πιο πιστούς και αξιόπιστους Οθωμανούς υπηκόους, γεγονός που τους παρείχε προνομιακή θέση έναντι του χριστιανικού πληθυσμού, των Ελλήνων Ορθοδόξων και των Ρωμαιοκαθολικών. Στις επόμενες παραγράφους, θα παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο παράδειγμα.
Στις αρχές του 20ου αιώνα, ενισχύθηκε ο αναγκαστικός προσηλυτισμός των Σέρβων του KosMet. Οι Σέρβοι από την περιοχή του Κοσσυφοπεδίου-Μετόχια παραπονέθηκαν στο ρωσικό προξενείο στην Πρίστινα και ζήτησαν βοήθεια από τη Ρωσία. Ο τελευταίος επενέβη στην Οθωμανική Πόρτα της Κωνσταντινούπολης και ο προσηλυτισμός διακόπηκε αμέσως. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια κατάσταση στην οποία, για παράδειγμα, το μισό χωριό ήταν σερβικό και το μισό αλβανικό, αν και ολόκληρο το χωριό ήταν στην πραγματικότητα σερβικό. Ακόμη και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρχαν αλβανικές οικογένειες όπου οι παππούδες δεν μιλούσαν αλβανικά, αλλά μόνο σερβικά. [6] Ωστόσο, η ισχυρότερη και πιο επιτυχημένη αλβανοποίηση των Σέρβων της KosMet έγινε το 19ου αιώνα.
Τα απομεινάρια αυτής της μετάβασης από μια σλαβική σε μια αλβανική εθνότητα εμφανίζονται μερικές φορές σε περίεργα φαινόμενα. Πολλές τοιχογραφίες σε σερβικές χριστιανικές ορθόδοξες εκκλησίες και μοναστήρια στο KosMet έχουν καταστραφεί με περίεργο τρόπο. Δηλαδή, τα μάτια των αγίων και των Σέρβων βασιλιάδων (δωρητών) έχουν ξεθαφτεί. Οι μελετητές το ερμήνευσαν αυτό ως περιπτώσεις αγριότητας και βανδαλισμού των μουσουλμάνων Αλβανών, αλλά η πιο βαθιά εξήγηση της υπόθεσης είναι πολύ πιο λεπτή. [7] Πιστεύεται ευρέως από τους απλούς ανθρώπους ότι το πλαστικό από τα μάτια των αγίων θα μπορούσε να βοηθήσει στη θεραπεία της τύφλωσης. Αλλά, ταυτόχρονα, οι αληθινοί πιστοί δεν θα διέπρατταν ποτέ τέτοιες πράξεις πρωτογονισμού σε ιερούς τόπους. Μόνο όσοι πιστεύουν στη μαγική δύναμη των ματιών της τοιχογραφίας, αλλά δεν είναι αφοσιωμένοι στη σχετική εκκλησία, τολμούν να διαπράξουν μια τέτοια δεισιδαιμονία, βλάσφημο παράπτωμα. Πρόκειται προφανώς για πρόσφατους μουσουλμάνους προσήλυτους, πρώην χριστιανούς ορθόδοξους Σέρβους, αλλά, ωστόσο, δεν μπορούν να αποκλειστούν και οι περιπτώσεις της αλβανικής εμπλοκής στην υπόθεση. Οι Αλβανοί, οι οποίοι προσηλυτίστηκαν από τον Χριστιανισμό πριν από δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες (από το 15ου αιώνα), διατηρούν ακόμη τη μνήμη της προηγούμενης πίστης τους, ως ένα είδος αρχέτυπου. [8]
Η κατάσταση που μόλις περιγράφηκε παραπάνω μοιάζει παρόμοια με την περίπτωση των Κροατών και την προσπάθειά τους να σχηματίσουν ένα αξιοσέβαστο έθνος. Κατά τη διάρκεια του λεγόμενου Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, μιας μαριονέτας ναζιστικής-φασιστικής κατασκευής κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Κροάτες-Βόσνιοι Ναζί-φασίστες εθνικιστές Ουστάσι είχαν ένα σχέδιο για το πώς να ενισχύσουν το κροατικό έθνος και ένα κράτος της Μεγάλης Κροατίας. Το σχέδιο συνίστατο, όπως το έθεσε ο Δρ Mile Budak, Υπουργός Θρησκευμάτων και Παιδείας του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, στον προσηλυτισμό του ενός τρίτου των Σέρβων στη Ρωμαιοκαθολική πίστη (ως το προκαταρκτικό στάδιο της πλήρους κροατοποίησης),[9] το ένα τρίτο θα εξοριζόταν από την Κροατία και το ένα τρίτο θα εξοντωνόταν (στην πραγματικότητα, με τον πιο βάναυσο τρόπο). [10] Στην πράξη, το σχέδιο εφαρμόστηκε με σημαντική επιτυχία. [11]
Η πολιτική των Αλβανών στο KosMet ακολούθησε στενά αυτές τις τακτικές των Ουστάσι του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ειδικά κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν το μεγαλύτερο μέρος του KosMet ήταν μέρος της Μεγάλης Αλβανίας, προστατευμένο πρώτα από τη φασιστική Ιταλία και από τον Σεπτέμβριο του 1943 από τη ναζιστική Γερμανία. [12] Η ειρωνεία αυτού του εγχειρήματος ήταν ότι πολλοί από τους Σέρβους θύματα της σφαγής και της βίας των Ουστάσι, ήταν, στην πραγματικότητα, απόγονοι των Σέρβων που έφυγαν από το KosMet πριν από αιώνες και εγκαταστάθηκαν στα Δυτικά Βαλκάνια στο έδαφος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας με πολυάριθμα εκκλησιαστικά-εθνικά προνόμια που τους δόθηκαν από τις αυστριακές αρχές. [13] Και όταν το 1995 μια κροατική νεο-ουστασινή κυβέρνηση εξόρισε τους Σέρβους της Κράινα, περίπου 250.000 από αυτούς, από την Κροατία,[14] έφτασαν ξανά στη Σερβία. Η συντριπτική πλειοψηφία τους εγκαταστάθηκε στη Βοϊβοντίνα, ένας μικρότερος αριθμός στην Κεντρική Σερβία και ένα μικρό μέρος στο Κοσσυφοπέδιο-Μετόχια. Η αντίδραση των ντόπιων Αλβανών ήταν τόσο βίαιη, που σχεδόν όλοι οι πρόσφυγες έπρεπε να αποσυρθούν από την επαρχία της Κω και να εγκατασταθούν κάπου αλλού στην Κεντρική Σερβία.
Γλώσσα. Η αλβανική γλώσσα φαίνεται να είναι ένα ξεχωριστό μέρος της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας, ως ένας από τους ανατολικούς κλάδους, μαζί με την ινδο-ιρανική, την αρμενική και τη βαλτική-σλαβονική γλώσσα (η ομάδα Satem). [15] Έχει δύο διαλέκτους, τη Γκεγκ (ομιλείται στη Βόρεια Αλβανία) και την Τοσκική (ασκείται στην Κεντρική και Νότια Αλβανία). Είναι μια πρόσμιξη μιας αυθεντικής γλώσσας και των παραφθαρμένων λατινικών, ιταλικών, τουρκικών και σλαβονικών (κυρίως σερβικών). Οι ισχυρισμοί των Αλβανών εθνικιστών ότι η γλώσσα τους προέρχεται απευθείας από την αρχαία Ιλλυρική δεν υποστηρίχθηκαν ποτέ από κατάλληλα γλωσσικά στοιχεία. Όπως το έθεσε ο Βρετανός γλωσσολόγος Πότερ:
«Κάποιοι θα το συνέδεαν με την εξαφανισμένη Ιλλυρία, αλλά με αυτόν τον τρόπο προχωρούν από το ελάχιστα γνωστό στο άγνωστο. Όπως έχει παρατηρήσει μερικές φορές έξυπνα ο Andre Martinet, οι μοντέρνοι ερευνητές στην Πρωτο-Ινδοευρωπαϊκή προτιμούν είτε τους Ιλλυριούς είτε τους λάρυγγες, και πραγματικά γνωρίζουμε πολύ λίγα για κανένα από τα δύο. Τα αλβανικά έχουν δύο διαλέκτους: Γκεγκ στο βορρά και Τοσκική στο νότο. Ως αποτέλεσμα της διαδοχικής κυριαρχίας Ενετών και Τούρκων, το λεξιλόγιό της είναι ανάμεικτο. Δυστυχώς, γνωρίζουμε λίγα για την ιστορία του γιατί, εκτός από νομικά έγγραφα, δεν σώζεται λογοτεχνία που να είναι παλαιότερη από τον δέκατο έβδομο αιώνα.
Από αυτή την άποψη, τα αλβανικά παρουσιάζουν μια έντονη αντίθεση με τα ελληνικά ή τα ελληνικά, τα οποία ανταγωνίζονται με τα χεττιτικά και τα σανσκριτικά για τη θέση ως την πιο αρχαία από όλες τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες. Η πρόσφατη αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β μυκηναϊκής γραφής προηγείται των απαρχών της ελληνικής κατά τρεις αιώνες πίσω, σε μια εποχή πολύ πριν από την άλωση της Τροίας (1183 π.Χ.) που περιγράφεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα του».
Δεδομένου ότι οι αρχαίοι Ιλλυριοί δεν άφησαν ποτέ κανένα ίχνος αλφαβητισμού, η γλώσσα τους φαίνεται εντελώς άγνωστη. Ο ισχυρισμός των σύγχρονων Αλβανών ότι κληρονόμησαν την ιλλυρική γλώσσα δεν μπορεί ούτε να αποδειχθεί ούτε να διαψευσθεί. Δεν μπορεί να έχει επιστημονικό χαρακτήρα, επομένως, γιατί δεν ικανοποιεί το βασικό κριτήριο της πλαστογραφίας, με την ποππεριανή έννοια. Εδώ, το απόσπασμα ενός άλλου (Αλβανού) συγγραφέα για το θέμα είναι:[16]
"Η εικόνα που κάνει η αλβανική επιστήμη για την πρώιμη ιστορία του έθνους τους είναι απλοποιημένη, άκριτη και φαίνεται επινοημένη. Οι γλωσσικές αποδείξεις για την Ιλλυρική-Αλβανική συγγένεια σχεδόν απουσιάζουν».
Τα σχόλια του Πότερ προκλήθηκαν από διάφορες υποθέσεις που διατυπώθηκαν από ορισμένους δυτικούς συγγραφείς. Έτσι, στα τέλη του 19ουΟ Αυστριακός φιλόλογος Gustav Meyer υποστήριξε ότι η σύγχρονη αλβανική γλώσσα ήταν μια διάλεκτος της ιλλυρικής γλώσσας, πιο συγκεκριμένα, η τελευταία της εξέλιξη. Από μια υπόθεση στη θεωρία, υπάρχει μόνο ένα βήμα, το οποίο οι σύγχρονοι Αλβανοί εθνικιστές ήταν έτοιμοι να κάνουν, γλωσσολόγοι ή μη γλωσσολόγοι. Αν κάποιος μπορεί να εκτιμήσει το κίνητρο των Αλβανών εθνικιστών να προβάλλουν τη νέα επινοημένη επίγνωσή τους για την εθνική αλβανική ταυτότητα, παρόμοιοι ισχυρισμοί από μη Αλβανούς συγγραφείς δεν μπορούν να θεωρηθούν διανοητικές υπερβολές. Έτσι, ο ζηλωτής Γιουγκοσλάβος κομμουνιστής ηγέτης, ένας Μαυροβούνιος Milovan Đilas [17] έγραψε:
«Οι Αλβανοί είναι ο αρχαιότερος βαλκανικός λαός – παλαιότερος από τους Σλάβους, ακόμη και από τους αρχαίους Έλληνες».
Ωστόσο, αν αυτά τα λόγια ενός από τους Μαυροβούνιους, που θεωρούν τους Αλβανούς ιλλυρικής καταγωγής, μπορούν να γίνουν κατανοητά ως ισχυρισμοί για την αρχαιότητά τους, η θέση που οφείλεται στον Andre Marlaux, ο οποίος έγραψε: «Η Αθήνα δεν ήταν, δυστυχώς, τίποτα περισσότερο από ένα αλβανικό χωριό»,[18] είχε σίγουρα διαφορετική λογική. Ο συγγραφέας μπορεί να είχε προθέσεις να σοκάρει τους αναγνώστες, όπως επιβεβαιώνει κάθε τίτλος του βιβλίου του, αλλά θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί πιο σοβαρά κίνητρα, έστω και υποσυνείδητα. Η Αθήνα σήμαινε κάτι για την ευρωπαϊκή (και παγκόσμια) κουλτούρα και πολιτισμό, κάτι που ενοχλούσε ορισμένους χριστιανούς διανοούμενους, ιδιαίτερα θρησκευόμενους. Η ιδέα ότι μια αναλφάβητη βαλκανική φυλή είναι ο πρόγονος του ευρωπαϊκού πολιτισμού[19] δεν θα μπορούσε να είναι πιο κυνική (και υπερβολική για αυτό το θέμα), αν και δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει την πιθανότητα αυτοειρωνείας. [20]
Το πρόβλημα είναι ότι στα χέρια απογοητευμένων διανοουμένων, αυτές οι υπερβολές θεωρούνται σοβαρές. Αν οι Αλβανοί είναι απόγονοι των αρχαίων Ιλλυριών των Βαλκανίων, γιατί όχι και κάποιων ακόμη αρχαιότερων κατοίκων της Βαλκανικής Χερσονήσου; Δεδομένου ότι γενικά πιστεύεται ότι ο αρχαιότερος βαλκανικός λαός ήταν οι Πελασγοί, ορισμένοι Αλβανοί συγγραφείς ξεκίνησαν τη θέση ότι τόσο οι Ιλλυριοί όσο και οι σύγχρονοι Αλβανοί κατάγονται από αυτούς. Αυτός ο ισχυρισμός ταιριάζει πολύ καλά με την εικασία του A. Marlaux (sic) για την Αθήνα, καθώς ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι οι Αθηναίοι ήταν πελασγικού αίματος, καθώς οι τελευταίοι ήταν ο αυτόχθονος πληθυσμός της Αττικής. [21]
Η αλβανική «αναδρομική αισιοδοξία», όπως περιγράφηκε παραπάνω, δεν είναι καθόλου μοναδικό αλβανικό φαινόμενο. Είδαμε παραπάνω για το ίδιο κροατικό «σχέδιο» του κροατο-ιλλυρικού κινήματος στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Με παρόμοιο τρόπο, ορισμένοι Σέρβοι εθνικιστές συγγραφείς υποστήριξαν τη σερβική εθνική αρχαιότητα. Το βιβλίο με τίτλο Οι Σέρβοι: Οι αρχαιότεροι άνθρωποι ήταν άφθονο κατά την εποχή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, αλλά γνώρισε την αναγέννησή του μετά το 1999. [22] Ένας συγγραφέας από το Σικάγο, ο Δρ Jovan Deretić, (δεν πρέπει να συγχέεται με τον καθηγητή Jovan Deretić από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου) ισχυρίστηκε στο βιβλίο του για το ίδιο θέμα, ότι οι Σέρβοι ήταν, στην πραγματικότητα, η επίλεκτη δύναμη στον μακεδονικό στρατό του Μεγάλου Αλεξάνδρου και επομένως υπεύθυνοι για τη νικηφόρα κατάκτηση του κόσμου. [23] Το σκεπτικό όλων αυτών των ισχυρισμών ήταν η παρατηρούμενη ομοιότητα μεταξύ των σύγχρονων σερβικών και αρχαίων λεξικών, όπως τα ελληνικά, τα σανσκριτικά κ.λπ. Αλλά όλα αυτά φαίνονται μετριοπαθή σε σύγκριση με τις φαντασιώσεις ορισμένων Αλβανών συγγραφέων. Σύμφωνα με αυτούς, ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Μακεδόνες του ήταν οι Ιλλυριοί και, ως εκ τούτου, αυτομάτως Αλβανοί. Η Αφροδίτη δεν γλίτωσε ούτε (το όνομά της εμφανίζεται συμφωνικό με την αλβανική μιρντίτα, Ντρίτα κ.λπ.). Γενικά, το παρελθόν φαίνεται πολύ ευημερούν για ορισμένους Αλβανούς από αυτή την άποψη.
Η υπόθεση της ιλλυρικής καταγωγής των σύγχρονων Αλβανών έχει αμφισβητηθεί σοβαρά από αρκετούς σύγχρονους συγγραφείς, ιδίως γλωσσολόγους. Η πιο πειστική από τις εναλλακτικές υποθέσεις ήταν αυτή της Δακικής εθνικής καταγωγής των σύγχρονων Αλβανών. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, οι πρόγονοι των Αλβανών ήρθαν στη σημερινή Αλβανία από τη ρωμαϊκή επαρχία Moesia Superior (σημερινή Σερβία), που βρίσκεται γύρω από τον ποταμό Morava, γύρω στο 1000 π.Χ. Στην αρχαιότητα αυτή η περιοχή ήταν η ζώνη της Δακικής εθνότητας. Ως εκ τούτου, οι σύγχρονοι Αλβανοί μπορεί να είναι Δακικής, αλλά όχι Ιλλυρικής καταγωγής. Η γλωσσική υποστήριξη αυτής της υπόθεσης προέρχεται από την ορολογία της αλβανικής γλώσσας που αναφέρεται σε παράκτιους όρους, οι οποίοι είναι δανεισμένοι από τους γύρω λαούς, μαρτυρώντας ότι οι Αλβανοί δεν ήταν αρχικά παράκτιοι λαοί (όπως δεν ήταν οι Δάκες αλλά οι Ιλλυριοί). [24]
Το ίδιο σκεπτικό ισχύει και για τους Νότιους Σλάβους, οι οποίοι δανείστηκαν περισσότερα (για τη θάλασσα) από τα λατινικά (mare), vino και για κρασί κ.λπ. Όσο για την ελληνική γλώσσα, αποδεικνύεται ότι εκπληκτικά λίγες αρχαίες ελληνικές δανεικές λέξεις υπάρχουν στη σύγχρονη αλβανική γλώσσα. Ως εκ τούτου, η αρχική πατρίδα των Αλβανών θα πρέπει να ερευνηθεί στη σημερινή Ρουμανία ή Σερβία. Σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, η σύγχρονη αλβανική γλώσσα είναι μια ημι-λατινοποιημένη Δακική-Μοισική γλώσσα, όπως και η Ρουμανική γλώσσα είναι η Λατινοποιημένη Δακική-Μοισική.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό να πείσουμε τον κόσμο ότι η σημερινή αλβανική γλώσσα είναι η ιλλυρική, ή τουλάχιστον προέρχεται από αυτήν; Όπως είναι γνωστό, ολόκληρη η περιοχή των Διναρικών των Βαλκανίων φαίνεται να είναι ιλλυρικής καταγωγής, τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό. Δεδομένου ότι οι αρχαίοι Ιλλυριοί ήταν διασκορπισμένοι σε μια τεράστια περιοχή των σημερινών Δυτικών Βαλκανίων, δεν είναι μόνο οι Αλβανοί που μπορούν να διεκδικήσουν το καθεστώς του «γηγενούς πληθυσμού». Υπάρχει μια διαφορά, ωστόσο, μεταξύ των Σλαβόφωνων και των Αλβανόφωνων Δειναροειδών από αυτή την άποψη. Στην πρώτη επικράτησε το σλαβικό στοιχείο, ενώ στη δεύτερη η αλβανική γλώσσα παραμένει διακριτή από τους γύρω λαούς. Η κατάσταση φαίνεται παρόμοια με την περίπτωση των Βάσκων, των οποίων η γλώσσα είναι μοναδική στην Ευρώπη[25] (και όχι μόνο), καθώς η γεωργιανή αποδεικνύεται μοναδική γλώσσα στην ευρασιατική ήπειρο. [26]
Όσον αφορά τον ίδιο τον όρο Ιλλυρικός, θα πρέπει να σημειωθεί ότι την εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284−305) όλα τα Δυτικά Βαλκάνια ήταν οργανωμένα ως Praefectura Illyricum. Κυρίως λόγω αυτής της διοικητικής ονομασίας διατηρήθηκε ο όρος Ιλλυριοί και δόθηκε στους ανθρώπους που ζούσαν εκεί, συμπεριλαμβανομένων των Νότιων Σλάβων και των Αλβανών. [27] Αυτό το όνομα εξαφανίστηκε τον 7ο αιώνα, την εποχή της επιστροφής των Σλάβων πίσω στα Βαλκάνια από τη Βορειοανατολική Ευρώπη. Όσον αφορά τον όρο Αλβανός, σύμφωνα με τις επίσημες φιλοαλβανικές μελέτες Αλβανολογίας, προήλθε από το όνομα μιας από τις ιλλυρικές φυλές Albanoi, το οποίο στη συνέχεια αποδόθηκε σε όλες τις ιλλυρικές φυλές, αλλά, στην ουσία, το όνομα αυτής της ιλλυρικής φυλής και η ίδια η φυλή δεν έχουν αποδεδειγμένες σχέσεις με τους Αλβανούς που κατάγονται από τον Καύκασο. Η αλβανική γλώσσα, ως ομιλούμενη γλώσσα, αναφέρθηκε, για πρώτη φορά σε χειρόγραφο από το Ντουμπρόβνικ, ως lingua albanesesca, μόλις το 1285. Ορισμένες βυζαντινές πηγές από τον 13ο αιώνα ονόμασαν την περιοχή μεταξύ του ποταμού Drim και της λίμνης Skadar Arbanon (Arber). Τόσο οι Τούρκοι όσο και οι Σέρβοι αποκαλούσαν τους ανθρώπους που εγκαταστάθηκαν στην Αλβανία: Arbanasi. Όσο για τους Αλβανούς, αυτοαποκαλούνταν, πριν υποταχθούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 15ο αιώνα: Arbërësh/Arbënesh.
.
Καύκασος Αλβανία μέχρι το 387 μ.Χ.
.
Είτε η αλβανική γλώσσα συνδέεται με την ιλλυρική είτε όχι, το γεγονός ότι είναι εντελώς ανόητη για άλλους γειτονικούς (και μη) λαούς έχει οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση αυτής της ορεινής κοινότητας. Αυτή η απομόνωση έχει τονίσει περαιτέρω τη διατήρηση του παραδοσιακού κοινωνικού χαρακτήρα των αλβανόφωνων ορεινών. Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι η διάλεκτός τους, η (βόρεια) Γκέγκ, είναι κατανοητή στους υπόλοιπους Αλβανούς, οι οποίοι μιλούν (νότια) τοσκική, αλλά με δυσκολίες. [28]
Η μοναδικότητα της αλβανικής γλώσσας έχει προωθήσει τουλάχιστον δύο χαρακτηριστικά αυτού του πληθυσμού:
- Δεδομένου ότι πολύ λίγοι άνθρωποι εκτός της αλβανικής κοινότητας ήταν έτοιμοι να μάθουν την αλβανική γλώσσα, η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έπρεπε να γίνει μέσω εκείνων των Αλβανών που μιλούσαν άλλες γλώσσες, όπως σερβικά, ελληνικά, ιταλικά κ.λπ. Αυτό έδωσε στους Αλβανούς το πλεονέκτημα να κατέχουν έναν «μυστικό κώδικα», ο οποίος σε ορισμένες υποθέσεις, όπως το λαθρεμπόριο, οι μαφιόζικες δραστηριότητες, τα πολιτικά κινήματα κ.λπ., αποδείχθηκαν ζωτικής σημασίας. Εν μέρει για αυτόν τον σκοπό η αλβανική μαφία φαίνεται τόσο αποτελεσματική και σχεδόν αδύνατο να εξαρθρωθεί. Ανταγωνίζεται με επιτυχία την ιταλική μαφία, την κινεζική και άλλες εταιρείες οργανωμένου εγκλήματος. [29]
- Το άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό που απαιτείται για να είναι άθραυστη η μαφία είναι η καταγωγή αίματος των μελών μιας μαφιόζικης μονάδας. Αυτή η προϋπόθεση έχει παρασχεθεί ευρέως από την οργάνωση fis (φυλή) της αλβανικής κοινότητας. Ένα fis μπορεί να περιλαμβάνει εκατό μέλη, τα οποία μπορούν να προμηθεύσουν δεκάδες όπλα και λαθρέμπορους ναρκωτικών και όπλων, εμπόρους ναρκωτικών κ.λπ. Μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους ελεύθερα, χωρίς φόβο ότι η επιχείρηση έχει χαλάσει. Είναι αλήθεια ότι μια παρόμοια κατάσταση εμφανίζεται μεταξύ των Σικελών του ίδιου επαγγέλματος, αλλά οι Ιταλοί έχουν ενσωματωθεί πλήρως στην αμερικανική κοινωνία και πολλά από τα μέλη του FBI είναι ιταλικής καταγωγής.
Αν παρατηρήσουμε ότι αυτή η εγκληματική επιχείρηση συνδέεται σχεδόν αναπόφευκτα με πολιτικούς στόχους, και επομένως έχει μια πρόσοψη πατριωτισμού, τότε η εσωστρέφεια της μαφιόζικης οργάνωσης της αλβανικής διασποράς φαίνεται αρκετά «φυσική» και «κατανοητή» με τελικό καθήκον την υλοποίηση του προγράμματος της Λίγκας του Πρίζρεν του 1878 – μια Μεγάλη Αλβανία (εθνοκάθαρση από όλους τους μη Αλβανούς). [30]
*
Κάντε κλικ στο κουμπί κοινής χρήσης παρακάτω για να στείλετε email/προώθηση αυτού του άρθρου. Ακολουθήστε μας στο Instagram και στο X και εγγραφείτε στο κανάλι μας στο Telegram. Μη διστάσετε να αναδημοσιεύσετε άρθρα της Παγκόσμιας Έρευνας με την κατάλληλη απόδοση.
Ο Δρ Vladislav B. Sotirović είναι πρώην καθηγητής πανεπιστημίου στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Είναι Ερευνητής στο Κέντρο Γεωστρατηγικών Μελετών. Είναι τακτικός συνεργάτης της Global Research.
Σημειώσεις
[1] Αρκετές γραπτές ιστορικές πηγές από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα (βυζαντινά, αραβικά...) λένε ξεκάθαρα ότι οι Αλβανοί έφτασαν στα Βαλκάνια το έτος 1043 από την Ανατολική Σικελία και ότι ο αρχικός τόπος διαμονής των Αλβανών ήταν η Αλβανία του Καυκάσου, η οποία αναφέρεται σε αρκετές αρχαίες πηγές ως ανεξάρτητο κράτος με τους ηγεμόνες της. Η Αλβανία του Καυκάσου γειτνίαζε με την Κασπία Θάλασσα, τη Μηδία, την Ιβηρία, την Αρμενία και τη Sarmatia Asiatica. Η σημαντικότερη πηγή στην οποία αναφέρεται ότι οι Αλβανοί των Βαλκανίων ήρθαν από την Ανατολική Σικελία το 1043 είναι ο βυζαντινός ιστορικός Μιχαήλ Αταλιώτα [M. Ataliota, Corpus Scriptorum Historiae Byzantine, Bonn: Weber, 1853, 18]. Αυτό το ιστορικό γεγονός αναγνωρίζεται και από ορισμένους Αλβανούς ιστορικούς όπως ο Stefang Pollo και ο Arben Puto [S. Pollo, A. Puto, The History of Albania, London-Boston-Hebley: Routledge & Kegan, 1981, 37].
[2] Για τις εναλλακτικές προσφορές, όπως η Δακική, βλ. για παράδειγμα στο [V. B. Sotirović, "The Fundamental Misconception of the Balkan Ethnology: The 'Illyrian' Theory of the Albanian Ethnogenesis", American Hellenic Institute Foundation Policy Journal, Vol. 9, Spring 2018, 1−12, online: http://www.ahifworld.org/journal-issues/volume-9-winter-2017-2018].
[3] Για τους Ιλλυριούς, δείτε περισσότερα στο [Stipčević A., Every Story About the Balkans Begins with the Illyrians, Priština, 1985].
[4] Σχετικά με τη φιλοαλβανική ιστορία της Αλβανίας, βλέπε [N. Costa, Albania: A European Enigma, New York, 1995].
[5] Οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου ανακήρυξαν την ανεξαρτησία αυτής της αυτόνομης επαρχίας της Σερβίας το Φεβρουάριο του 2008. Για την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, βλ. περισσότερα στο [N. Giannopoulos, A Critical Overview of State-Building: The Case of Kosovo, Private Edition, 2018].
[6] Οι εξισλαμισμένοι και αλβανοποιημένοι Σέρβοι του KosMet (πρώην Χριστιανοί Ορθόδοξοι) ονομάζονται Arnatus. Υπολογίζεται ότι περίπου το 1/3 των σημερινών αλβανόφωνων στην KosMet είναι, στην πραγματικότητα, οι Arnauts [Д. Т. Батаковић, Косово и Метохија: Историја и идеологија, Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2007, 31−52].
[7] Δείτε, για παράδειγμα, την τοιχογραφία του Σέρβου βασιλιά Μιλούτιν στον προθάλαμο της εκκλησίας της Bogorodica Ljeviška (το πρώτο μισό του 14ου αιώνας) στο Πρίζρεν [М. Јовић, К. Радић, Српске земље и владари, Крушевац: Друштво за неговање историјских и уметничких вредности, 1990, 59].
[8] Σχετικά με το φαινόμενο του Κρυπτοχριστιανισμού και τη διαδικασία της αλβανοποίησης του KosMet, βλ. [Д. Т. Батаковић, Косово и Метохија: Историја и идеологија, Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2007, 46−52].
[9] Σχετικά με την Καθολοποίηση των Ορθοδόξων Σέρβων στην Κροατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά τον Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο, βλέπε στο [Dr. M. Bulajić, Ustashi Crimes of Genocide. Ο ρόλος του Βατικανού στη διάλυση του γιουγκοσλαβικού κράτους. Η αποστολή του Βατικανού στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, Βελιγράδι: Υπουργείο Πληροφοριών της Δημοκρατίας της Σερβίας, 1993, 111−165].
[10] Ο ελάχιστος αριθμός εξοντωμένων εθνοτικών Σέρβων στο έδαφος του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας από το καθεστώς των Ουστάσι είναι 500.000 [Ч. Антић, Српска историја, Четврто издање, Београд: Vukotić Media, 2019, 270]. Είναι ένα πολύ γνωστό ανοιχτό μήνυμα του M. Budak προς τους Χριστιανούς Ορθόδοξους Σέρβους: «Ή προσκυνήστε τον εαυτό σας ή απομακρυνθείτε» [B. Petranović, Istorija Jugoslavije 1918−1988. Druga knjiga: Narodnooslobodilački rat i revolucija 1941−1945, Beograd: NOLIT, 1988, 45].
[11] Σχετικά με την πολιτική εξόντωσης των Σέρβων από ένα Κροατο-Βοσνιακό Ναζιστικό-φασιστικό καθεστώς με σημαντική υποστήριξη από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, βλ. [M. Aurelio Rivelli, L' Arcivescovo del genocidio, Milano: Kaos Edizioni, 1999.
[12] Εδώ, πρέπει να αναφερθεί η περίπτωση ενός Αλβανού πολιτικού ηγέτη από την KosMet, του Ali Shukria, του οποίου η μητρική γλώσσα ήταν τα τουρκικά και η τουρκική γλώσσα μιλιόταν στο σπίτι του, αλλά θεωρούσε τον εαυτό του Αλβανό. Ωστόσο, ιδεολογικά, η Μεγάλη Αλβανία του Β. Μουσολίνι θεμελιώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε μια προπαγανδιστική υπόθεση της ιλλυρικής καταγωγής των Αλβανών των Βαλκανίων [Д. Т. Батаковић, Косово и Метохија у српско -арбанашким односима, Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2006].
[13] Σχετικά με αυτό το θέμα, δείτε περισσότερα στο [Историја народа Југославије. Књига друга од почетка XVI до краја XVIII века, Београд: Просвета, 1960].
[14] J. Guskova, Istorija jugoslovenske krize (1990−2000), II, Βελιγράδι: ИГАМ, 2003, 232−253.
[15] Οι δυτικοί κλάδοι αποτελούνται από την ελληνική, την ιταλική, την κελτική και τη γερμανική γλώσσα (η ομάδα Centum).
[16] Peter Bartl, Albanien, von Mittelalter bis zur Gegenwart, Regensburg: Verlag Friedrich Pustet, 1995.
[17] Για αυτόν τον διαβόητο κομμουνιστή εγκληματία με τα ματωμένα χέρια από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, βλέπε στο [J. Pirjevec, Tito i drugovi, I deo, Beograd: Laguna, 487−564].
[18] A. Marlaux, Anti-Memoires, Νέα Υόρκη, 1968, 33.
[19] Σχετικά με τον βαλκανικό πολιτισμό στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, βλ. [T. Stoianovich, Balkan Worlds: The First and Last Europe, Armonk, NY−London: England: M. E. Sharpe, 1994].
[20] Να σημειωθεί εδώ, στο ίδιο πλαίσιο, μια δήλωση βυζαντινού συγγραφέα, ο οποίος ισχυρίστηκε: «Οι Σέρβοι είναι ο αρχαιότερος λαός, είμαι αρκετά σίγουρος γι' αυτό». Περιττό να πούμε ότι αυτή η δήλωση ήταν πολύ δημοφιλής μεταξύ ορισμένων Σέρβων μελετητών.
[21] Βλ., για παράδειγμα, [R. Graves, The Greek Myths, Harmondsworth: Penguin, 1966; G. Schwab, Die Schönsten Sagen des Klassischen Altertums, Leipzig−Weimar: Gustav Kiepenheuer Verlag].
[22] Αυτό είναι ένα βιβλίο που εκδόθηκε από έναν κάτοχο διδακτορικής διατριβής που το υπερασπίστηκε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στο Παρίσι [Др. Олга Луковић Пјановић, Срби... народ најстарији, I−II, Βελιγράδι, 1988].
[23] Αυτός ο ισχυρισμός βασίζεται στα γραπτά του Ντουμπρόβνικ Μπαρόκ ποιητή Ivo Dživo Gundulić (1589−1638). Σχετικά με την ιστορική προέλευση των Σέρβων, βλέπε στο [М. Милановић, Историјско порекло Срба, Друго допуњено и проширено издање, Београд: Вандалија, 2006].
[24] Ο δακικός όρος hot προσδιορίζει τον αυτοκινητόδρομο. Αυτός ο όρος είναι πολύ συχνά στην αλβανική γλώσσα και ακόμη και μια αλβανική φυλή έχει πάρει το όνομά της από αυτόν τον όρο.
[25] Σχετικά με τη βασκική γλώσσα, βλέπε στο [A. Tovar, Mythology and Ideology of the Basque Language, Reno, Nevada: Center for Basque Studies, University of Nevada, 2015].
[26] Σχετικά με τη γεωργιανή γλώσσα, βλέπε [H. Lewis, A Traveler's Guide to the Georgian Language, Edinburg, VA: American Friends of Georgia, Inc., 2013]. Η ιαπωνική γλώσσα είναι επίσης μοναδική, αν και έχει μεγάλη ομοιότητα με την κορεατική.
[27] Για τη Βαλκανική Χερσόνησο γύρω στο 400 μ.Χ., δείτε τον χάρτη [Paul Robert Magocsi, Historical Atlas of Central Europe, Revised and Expanded Edition, Seattle: University of Washington Press, 2002, 7].
[28] Σχετικά με την καθομιλουμένη Αλβανικά, βλέπε στο [I. Zymberi, Colloquial Albanian, Λονδίνο−Νέα Υόρκη: Routledge, 2000].
[29] Για το αλβανικό οργανωμένο έγκλημα, βλέπε στο [J. Arsovska, Decoding Albanian Organized Crime: Culture, Politics, and Globalization, Oakland, California: University of California Press, 2015].
[30] Για το θέμα αυτό, βλ. περισσότερα στο [V. Sotirović, Serbia, Montenegro and the "Albanian Question", 1878−1912: A Greater Albania Between Balkan Nationalism & European Imperialism, LAP Lambert Academic Publishing, 2015].
Η Global Research
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
