Γελαδοζωντόβολο, τι κατηγορίας (?!) είπαμε είσαι ;;
… 3ης, 4ης, 5ης, δέκατης, τελείως σκουπίδι ;;
Παλαιός
Ένα κλίκ στον σύνδεσμο,
και η ανάρτηση πλήρης και όπως την έγραψα, ανοίγει μπροστά σας, για να την διαβάσετε, ή να την κατεβάσετε και να την δείτε με την ησυχία σας :
.
Εάν θέλετε κάποια στιγμή κάτι να αλλάξει … πρώτα απ’ όλα μάθετε και Ελευθερωθείτε !!
= = / / = =
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Αρχικά, ας θυμηθούμε ότι ενώ το «κεφάλαιο» υπάρχει από τη νεολιθική περίοδο και την ατομική ιδιοκτησία της γης, ο καπιταλισμός χρονολογείται από τις απαρχές της Βιομηχανικής Επανάστασης, η οποία συμπίπτει περίπου με την αστική επανάσταση που ήταν η Γαλλική Επανάσταση, στα τέλη του 18ου αιώνα. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του «καπιταλισμού» είναι ότι, εκτός από την ιδιοκτησία γης, προσθέτει την ιδιοκτησία εργαλείων και μηχανών και το εισόδημά τους –τα εργαλεία παραγωγής στη μαρξιστική θεωρία– ως θεμέλιο της οικονομικής εξουσίας.
Η ιδέα ότι το δόγμα του Βούδα περιέχει τις ρίζες μιας οικονομικής θεωρίας δεν είναι νέα. Άρχισε να διαμορφώνεται με τον Διαφωτισμό και την ανακάλυψη αυτής της αθεϊστικής και «ρεαλιστικής», αν όχι υλιστικής, θρησκείας/φιλοσοφίας από τη Δύση. Τον 20ο αιώνα, διατυπώθηκε ρητά από συγγραφείς όπως ο EF Schumacher [1] και οι σύγχρονοί του δυτικοί σχολιαστές. Αναπτύχθηκε περαιτέρω λίγο αργότερα από τον Serge-Christophe Kolm στο Le bonheur-liberté : Bouddhisme profond et modernité [2], όπου παρουσιάζει ένα προσωπικό όραμα του Βουδισμού, εμποτισμένο με έναν κάπως υπερβολικό ενθουσιασμό -από τον οποίο αργότερα ανακάλεσε- τον οποίο αποκαλεί «βαθύ Βουδισμό», εξηγώντας πτυχές αυτής της φιλοσοφίας ελάχιστα γνωστές στη Δύση.
Αυτό το έργο ακολούθησαν πολλά άλλα, καθώς και πολλά άρθρα, συμπεριλαμβανομένου ενός για τον οικονομολόγο Thomas Piketty. [3]
Η ιδέα μιας βουδιστικής οικονομίας έγινε επίσης αποδεκτή από συγγραφείς στην Ανατολική και Νότια Ασία, συμπεριλαμβανομένου του P.A. Payutto[4], οι οποίοι την εξέτασαν στο πλαίσιο της φιλελεύθερης οικονομίας. Υιοθετήθηκε από σημαντικές φατρίες των κομμουνιστικών κομμάτων του Βιετνάμ, του Λάος, του Νεπάλ και της Σρι Λάνκα και, στην Ινδία, από ορισμένους βουδιστές του κινήματος «Ambedkar» κοντά στους μαρξιστές του Ναξάλ, καθώς και από ορισμένους μουσουλμάνους κοντά σε αυτό το κίνημα.
Πράγματι, δεν υπάρχει θεμελιώδης μεταφυσική ασυμβατότητα μεταξύ του Βουδισμού, ειδικά στην παλαιότερη μορφή του, της Τεραβάντα, και του μαρξιστικού αθεϊσμού. Ο Τεραβάδα μοιάζει περισσότερο με τον υλισμό των Ελλήνων Δημόκριτου και Επίκουρου, ή με τον Στωικισμό, παρά με οποιονδήποτε ινδικό, μεσανατολικό ή ευρωπαϊκό θεϊσμό. Με τον υλισμό του Δημόκριτου και του Επίκουρου –το θέμα της διδακτορικής διατριβής του Μαρξ– μοιράζεται μια ατομιστική φυσική, τον χαρακτηρισμό της «μέσης οδού», μια τεταρτογενή λογική και μια ηθική του μέτρου.
Περνώντας στα κείμενα του Κανόνα Πάλι Τεραβάντα, βρίσκουμε τα βασικά στοιχεία της εγχώριας, δημόσιας, ακόμη και «διεθνούς» οικονομίας.
Οι Suttas Sigalovada και Dîghajânu συμβουλεύουν τον «αρχηγό του νοικοκυριού» να καταναλώνει το ένα τέταρτο του εισοδήματός του, να επενδύει τα δύο τέταρτα και να αποταμιεύει το ένα τέταρτο.
Αλλά προειδοποιούν επίσης για την υπερβολική λιτότητα και τον πειρασμό της ατελείωτης συσσώρευσης πόρων - παρόμοια με μια μέθη που προκύπτει από μια νοσηρή αίσθηση ανασφάλειας, μια αιτία δυσαρέσκειας και ψυχολογικής ταλαιπωρίας.
Η ίδια Sigalovada sutta, για να αποτρέψει τη δηλητηρίαση από τελετουργίες και τελετουργίες, αντί να προσφέρει θυσίες στον ήλιο, το φεγγάρι και τα βασικά σημεία, συμβουλεύει τον «κύριο του σπιτιού» να φροντίζει για την ευημερία του κοινωνικού του περιβάλλοντος: την οικογένειά του, στενή και εκτεταμένη, τους φίλους και τους συνεργάτες του, τα εξαρτώμενα μέλη του, τους υπαλλήλους, τους υπηρέτες (που εκείνη την εποχή μπορούσαν, ανάλογα με τις περιοχές και τα συμφραζόμενα, σημαίνει σκλάβοι).
Στοιχεία Δημόσιας Οικονομίας
Η Kutadanta και η Cakkavatti Suttas περιέχουν στοιχεία δημόσιας οικονομίας. Η πρωταρχική λειτουργία του κράτους, του βασιλιά ή του «κακκαβάτι» είναι να διασφαλίζει την ευημερία των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των απόρων, και φυσικά εκείνων των ιερών επαγγελματιών, όπως οι μοναχοί και άλλοι ερημίτες.
Ο cakkavatti συμβουλεύεται να συμβουλεύεται ειδικούς πριν λάβει αποφάσεις, να μην επιβαρύνει τους ανθρώπους με υπερβολικούς φόρους, να παρέχει σιτηρά στους αγρότες, κεφάλαια στους εμπόρους, να χτίζει δρόμους και γέφυρες και να φυτεύει άλση δέντρων κατά μήκος των εμπορικών οδών (Samyutta Nikaya, I, 47) έτσι ώστε οι έμποροι που ταξίδευαν στις δεκαέξι janapada —μικρές πολιτείες της βορειοανατολικής Ινδίας— να μπορούν να ξεκουραστούν στη σκιά.
Οι σύγχρονοι δυτικοί σχολιαστές που αναφέρθηκαν παραπάνω τονίζουν επίσης πώς, σε αντίθεση με τα κλασικά δυτικά οικονομικά, η εργασία -ήδη όλο και περισσότερο μηχανοποιημένη την εποχή του Adam Smith, του Paretto και άλλων- δεν εξετάζεται αποκλειστικά από την άποψη της αγοραίας αξίας της. Τα βουδιστικά κείμενα βλέπουν επίσης τη χειροτεχνική ή πνευματική εργασία ως τέχνη, ικανή να προσφέρει ευχαρίστηση, αλλά και ως εργαλείο ηθικής ανάπτυξης, ενισχύοντας τη συγκέντρωση και τον αυτοέλεγχο. Πράγματι, με την πρόοδο της αυτοματοποίησης η εργασία αρχίζει να θεωρείται ως καθαρή αλλοτρίωση, χωρίς κάθε ευχαρίστηση και ηθική αξία, από τους κλασικούς οικονομολόγους καθώς και από τον Μαρξ.
Μη καπιταλιστική ή αντικαπιταλιστική οικονομία;
Θα ήταν λάθος να αποκαλέσουμε τον Βούδα πρωτομαρξιστή. Πράγματι, μεταξύ του 6ου και του 1ου αιώνα π.Χ., δεν υπήρχε ούτε προλεταριάτο ούτε αυτοματισμός.
Κείμενα εκείνης της περιόδου μιλούν για αυτό που ονομάζουμε κάστες: Βραχμάνοι (ιερείς, διανοούμενοι, γαιοκτήμονες), Kshatriyas (γαιοκτήμονες και αριστοκρατία του σπαθιού), Vaishyas (τεχνίτες και έμποροι), Shudras (εργάτες που απασχολούνται από τις άλλες τρεις κάστες) και, τέλος, τους απόκληρους, που υπόκεινται σε αυθαίρετη φορολογία και καταναγκαστική εργασία. Υπήρχαν επίσης σκλάβοι, αιχμάλωτοι πολέμου και χρεωμένοι. Γνωρίζουμε από τα κείμενα ότι ο Βούδας, ο ίδιος Kshatriya, χλεύασε τον ισχυρισμό των Βραχμάνων ότι εκπροσωπούσαν μια «εκλεκτή κάστα», υποστηρίζοντας ότι η αριστοκρατία ήταν μια ηθική ιδιότητα, όχι κληρονομική, και ότι θα δεχόταν ανθρώπους από όλες τις κάστες στη Σάνγκα, την οργάνωση που ίδρυσε.
Από τον 19ο αιώνα και τη Βιομηχανική Επανάσταση, έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τη λέξη «καπιταλισμός» ως το μοναδικό αντώνυμο του «μαρξισμού» (σοσιαλισμός, κομμουνισμός). Αξίζει να θυμηθούμε εδώ ότι τα φεουδαρχικά συστήματα και ο μερκαντιλιστικός κρατισμός δεν ήταν, αυστηρά μιλώντας, καπιταλιστικά, όπως και τα κοινοτικά συστήματα των νομαδικών κοινωνιών ή των κοινωνιών κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι «ήταν ο Βούδας σοσιαλιστής, μαρξιστής ή κομμουνιστής;». Είναι καλό: «Αν ζούσε στην εποχή μας, θα αποδοκίμαζε ο Βούδας τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό που υπερασπίζεται όπως έχει επιβληθεί από τη δεκαετία του '70 με τα κοινωνικά και κλιματικά αποτελέσματα, όπως μπορούμε να τα παρατηρήσουμε: μονοπώληση των πόρων από το 0,1, 1,0 και 10% του πληθυσμού, καταστροφή του περιβάλλοντος, κλιματική αλλαγή, Λιώσιμο των παγετώνων, άνοδος της στάθμης της θάλασσας;
Τα κείμενα επιτρέπουν να δηλωθεί κατηγορηματικά ότι σίγουρα θα συνταχθεί, στη Δύση, με τις χώρες και τα κόμματα που υπερασπίζονται τη διατήρηση της ρυθμιστικής εξουσίας του κράτους επί της οικονομίας. Και ότι σε παγκόσμιο επίπεδο θα υποστήριζε την έννοια της «μέτριας ανάπτυξης» που υπερασπίζεται η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ. Πιθανότατα θα υποστήριζε επίσης την ιδέα της πολυπολικής «παγκόσμιας διακυβέρνησης», καθώς και άλλες ιδέες που υπερασπίστηκε ο Τομά Πικετί.
Αυτά τα κείμενα μεταδίδονταν προφορικά για μισή χιλιετία, από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως τον 1ο αιώνα μ.Χ., από επαγγελματίες «αναγνώστες», τους «bhanakas», πριν γραφτούν τον 1ο αιώνα μ.Χ. στη Σρι Λάνκα.
Παρά τις περιστασιακές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών γενεαλογιών bhanaka, αυτές οι παραδόσεις συμφωνούν στα κύρια σημεία του μηνύματος και θεωρούν τις «τέσσερις ευγενείς αλήθειες» και το «οκτάκλαδο μονοπάτι» ως τα βασικά. Νομίζω ότι μπορώ να βρω σε αυτόν ακριβώς τον πυρήνα του Βουδισμού το σπέρμα μιας βουδιστικής οικονομίας απόλυτα συμφιλιωμένης με τον σοσιαλισμό και τον μαρξισμό.
Η πρώτη από τις Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες, η dukkha, παρατηρεί ότι η δυσαρέσκεια είναι αδιαχώριστη από την κατάσταση του να είσαι ικανός για αίσθηση. Η τέλεια ευτυχία, όπως και η απόλυτη δυστυχία (ευτυχώς για τους περισσότερους από εμάς), είναι παροδική.
Η δεύτερη Ευγενής Αλήθεια διαγιγνώσκει ότι υπάρχει μια προέλευση (samudaya) σε αυτή τη δυσαρέσκεια: άγνοια (avidya) της επιθυμίας (tanha) ως αιτία της αποξένωσης, του θυμού (krodha) και του μίσους (dvesa). Η αιτία της θεμελιώδους δυσαρέσκειας είναι η τάνχα, η δίψα, που μεταφράζεται ποικιλοτρόπως ως «επιθυμία, απληστία, φιλαργυρία» – στα αγγλικά, η «απληστία» που ο Άνταμ Σμιθ, ο ιδρυτής της ιδεολογίας που στηρίζει τον καπιταλισμό, ανυψώνει σε αρετή.
Πιο ουσιαστικά, αξίζει να σημειωθεί ότι στα οικονομικά, η επιθυμία είναι αυτή που παρακινεί τη ζήτηση και ανεβάζει την αξία των επιθυμητών αντικειμένων. Εκεί που ο Βούδας είδε στην τάνχα/απληστία τη ρίζα κάθε αποξένωσης και πόνου, ο Άνταμ Σμιθ είδε την κατάσταση του «πλούτου των εθνών». Αυτή, υποστήριξε, είναι η προϋπόθεση, μέσω του ανταγωνισμού που προκαλεί, κάθε τεχνολογικής, βιομηχανικής και κοινωνικής προόδου.
Σε αυτή τη δυσαρέσκεια, καθώς ο καπιταλισμός, διαδεχόμενος την ελεγχόμενη οικονομία που βασίλευε στον κρατικό μερκαντιλισμό των μοναρχιών του Παλαιού Καθεστώτος, μόλις άρχιζε να απογειώνεται, ο Άνταμ Σμιθ είδε ένα καλό, μια αρετή.
Ο Βούδας, από την πλευρά του, το είδε ως την πηγή κάθε αποξένωσης και πόνου. Πίστευε ότι είχε βρει τη θεραπεία για αυτό το θεμελιώδες υπαρξιακό βάσανο, τα μέσα για να βάλει ένα ριζικό τέλος σε αυτό. Αυτή είναι η nirodha, η πεποίθηση ότι αυτός ο πόνος δεν είναι αναπόφευκτος, ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί και τελικά να εξαφανιστεί εντελώς με την επίτευξη της νιρβάνα.
Η Τέταρτη Ευγενής Αλήθεια, atthangika magga (σανσκριτικά: astangamârga), περιγράφει τη μέθοδο των οκτώ σημείων για την επίτευξη της nirodha/nirvana.
Αυτά τα οκτώ σημεία είναι:
Διαφορά μεταξύ Βουδισμού και Μαρξισμού;
Ενώ ο Βουδισμός μπορεί να θεωρηθεί αντικαπιταλιστικός, έχει σημειωθεί ότι διαφέρει σημαντικά από τον μαρξισμό: η θεμελιώδης επιθυμία, η tanha, αναπόφευκτα γεννά ανταγωνισμό και ενδεχομένως θυμό και μίσος, δύο από τα βουδιστικά ψυχικά δηλητήρια. Ο φιλελευθερισμός, ωστόσο, αδιαφορεί για τις συγκρούσεις και τα αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να συνοδεύουν τον ανταγωνισμό, ενώ ο μαρξισμός και ο κομμουνισμός νομιμοποιούν τη χρήση αυτών των συναισθημάτων ως καύσιμο για λαϊκές εξεγέρσεις, το μόνο μέσο που μπορεί να ανατρέψει τις κατεστημένες εξουσίες.
Αυτό το επιχείρημα μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη διάκριση μεταξύ θυμού (krodha) και μίσους (dvesa). Ο Μαρξ, ενώ αναγνώριζε την πραγματικότητα του θυμού και του «ταξικού μίσους», προσπάθησε να διοχετεύσει αυτά τα συναισθήματα με τρόπο που να τα κάνει αποτελεσματικά. Πουθενά δεν ενθαρρύνει ένα ουσιοκρατικό μίσος όπως αυτό ορισμένων ρατσιστικών ή θρησκευτικών ιδεολογιών. Ο ίδιος, καθώς και ο συνεργός του Ένγκελς και πολλοί από τους οπαδούς του, ήταν, επιπλέον, μέλη της αστικής τάξης.
Ο Βούδας επιβεβαίωσε την ψυχολογικά ενοχλητική φύση του θυμού και του μίσους, ως εμπόδια στο μονοπάτι προς τη νιρβάνα. Χλεύασε, ωστόσο, τις αξιώσεις της κάστας των Βραχμάνων σε μια εποχή που δεν είχαν ακόμη εδραιώσει την κυριαρχία τους στην ινδική κοινωνία. Είναι πολύ πιθανό ότι θα είχε κατανοήσει, και ίσως ακόμη και να υποστήριζε, την εξέγερση των ανέγγιχτων (Νταλίτ), οι οποίοι αποτελούν σημαντικό μέρος των ινδικών μαρξιστικών-ναξιστικών κομμάτων. Ένας μαρξιστής βουδιστής μπορεί να απαντήσει ότι στην πολιτική, όπως στον αθλητισμό, όπως και στις επιχειρήσεις, τα συναισθήματα, για να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά, πρέπει να ελέγχονται και ότι οι ψυχοσωματικές τεχνικές του βουδισμού επιτρέπουν ακριβώς αυτόν τον έλεγχο, αποτρέποντας, για παράδειγμα, τον εκφυλισμό του θυμού σε μίσος.
Ο σοσιαλισμός με κινεζικά χαρακτηριστικά έχει διατηρήσει χαρακτηριστικά που κληρονόμησε από τα 1500 έως τα 2000 χρόνια παρουσίας του Βουδισμού στην Κίνα;
Το αντίθετο θα ήταν έκπληξη. Θα ήταν επίσης αδύνατο να φανταστεί κανείς την Ευρώπη αν οι διαδοχικές επαναστάσεις είχαν διαγράψει εντελώς την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης, του ιουδαιοχριστιανισμού και των σχέσεών του με το Ισλάμ. Ή να φανταστούμε τη Μέση Ανατολή, αν η προ-ισλαμική αρχαιότητά της, η εβραϊκή παρουσία, τα διαφορετικά χριστιανικά δόγματα και το Ισλάμ είχαν εξαφανιστεί εντελώς, ή να φανταστούμε μια Κίνα της οποίας τα ψυχοπολιτισμικά ίχνη αυτού που οι νεοκομφουκιανοί αποκαλούν Τρεις Θρησκείες θα είχαν εξαφανιστεί.
Ως αποτέλεσμα, στην Κίνα, όπως και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ασίας, υπάρχουν πολλαπλά ίχνη. Οι πιο προφανείς είναι αναμφίβολα η επιμονή του Σι Τζινπίνγκ στη φιλοδοξία που αποδίδει στην Κίνα για «μέτρια ανάπτυξη», καθώς και η σχετική αδιαφορία που επιδεικνύει η Κίνα για την πτώση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ της μετά τις κυρώσεις από τη Δύση, ιδίως από τις ΗΠΑ, και τη φορολογική οργή του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο οικονομικός αντίκτυπος ορισμένων πολιτιστικών χαρακτηριστικών που είναι κοινά στους Κινέζους, καθώς και σε μεγάλο μέρος της Ασίας, μπορεί επίσης να αποδοθεί στην προδιάθεση για λιτότητα και στην αποφυγή της υπερκατανάλωσης - επιτρέποντας στους Ανατολικούς Ασιάτες να αποταμιεύουν έως και το 30% του εισοδήματός τους. Η προέλευση αυτού του χαρακτηριστικού μπορεί αναμφίβολα να εντοπιστεί στη «λατρεία της μετριοπάθειας», κοινή στον Βουδισμό και στον Κομφουκιανισμό.
Μιλώντας για συναισθήματα, είναι αξιοσημείωτο ότι ενώ ο θυμός ήταν σίγουρα παρών στις επαναστάσεις που απελευθέρωσαν τις χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ασίας από τον ευρωπαϊκό αποικισμό και τον αγγλοσαξονικό ιμπεριαλισμό, αυτός ο θυμός παραμένει ελεγχόμενος σε αυτούς τους πολιτισμούς και δεν εκφράζεται μέσω ιδεολογιών περιφρόνησης και μίσους.
Θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε ως εξής: ο θυμός, ναι, ως καύσιμο για εξέγερση ενάντια στην ηλιθιότητα (moha), την εκμετάλλευσή της, ενάντια στην αδικία και ενάντια στον κυνισμό της χρηματικής εξουσίας. Μίσος, όχι! Ο Βουδισμός Μαχαγιάνα έχει δημιουργήσει μια πολύ αποκαλυπτική έκφραση αυτού του «ιερού θυμού» με τη φιγούρα του μποντισάτβα Μαντζούσρι να κραδαίνει το σπαθί που σκοτώνει την άγνοια, τη βλακεία και άλλα «ψυχικά δηλητήρια», όπως η απληστία και το μίσος.
_____________________
Υποσημειώσεις
[1] Small is Beautiful, Economics as if People Mattered, του E. F. Schumacher, που εκδόθηκε για πρώτη φορά από την Blond and Briggs Ltd., Λονδίνο, 1973.
[2] Serge-Christophe Kolm στο Le bonheur-liberté : Bouddhisme profond et modernité, PUF, 1982.
[3] Serge-Christophe Kolm, « Le livre capital du XXIe siècle. À propos du Capital au 21e siècle de Thomas Piketty », στο Revue de philosophie économique 2016/2 Vol. 17, p. 181-193, Vrin Editions.
[4] Βουδιστικά Οικονομικά: Μια Μέση Οδός για την αγορά, από τον Ven. P. A. Payutto (1992-1994), μετάφραση Dhammavijaya και Bruce Evans, που συντάχθηκε από τους Bruce Evans και Jourdan Arenon. https://chinabeyondthewall.org/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη Δύση. Και όχι, δεν είναι το φάσμα του κομμουνισμού, όπως έγραφε ο Κ. Μαρξ το 1848, αλλά το πολιτικό του δισέγγονο: ο woke ισλαμοαριστερισμός.
Μπορεί να πέρασαν 35 χρόνια από την πτώση του «υπαρκτού», ωστόσο η μετάστασή του –ή μάλλον το παράγωγό της, η Σχολή της Φρανκφούρτης, που βρήκε καταφύγιο στις ΗΠΑ λίγο πριν από το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στη συνέχεια χρηματοδοτήθηκε από την ίδια τη CIA ως αντίπαλο δέος στη σοβιετική εκδοχή του σοσιαλισμού– έχει διαβρώσει για τα καλά τα «θεμέλια» των ΗΠΑ και της Ευρώπης, επιχειρώντας να εξοντώσει ό,τι έχει απομείνει από τον δυτικό τρόπο ζωής και να μετατρέψει τις χώρες μας, σε πολυφυλετικά χωνευτήρια υπάκουων, κρατικοδίαιτων υπηκόων.
Σ’ αυτό το πλαίσιο, η ομιλία του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει γλιτώσει από τουλάχιστον τρεις γνωστές απόπειρες δολοφονίας, μπορεί να ιδωθεί ως μια τελευταία προειδοποίηση.
Το σημείο καμπής (aka Turning Point), έχει παρέλθει πολύ πριν από την εν ψυχρώ δολοφονία του Τσάρλι Κερκ, που αφύπνισε εκατομμύρια νέους παγκοσμίως. Ήρθε σχεδόν αμέσως μετά την κατάρρευση του «Σιδηρούν Παραπετάσματος».
Η γενιά των baby boomers, που είχε ριζοσπαστικοποιηθεί κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, είχε πλέον ανέλθει στην εξουσία, χτίζοντας τα δικά της institutions και κατέχοντας θέσεις ισχύος στην Τέχνη, τη Διανόηση, το Επιχειρείν και τον κρατικό μηχανισμό. Κοινώς, είχαν αρχίσει να κάνουν κουμάντο στις κοινωνίες μας. Εξού και η λεγόμενη «ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς», για την οποία μιλάμε στην Ελλάδα.
Κάπως έτσι, η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ για τα 250 χρόνια από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν μπορεί να ιδωθεί ως μια τυπική, γλυκανάλατη πατριωτική τελετή. Δεν ήταν ένα ακόμη λογύδριο με σημαίες, πυροτεχνήματα και στρογγυλεμένες φράσεις περί ενότητας. Ήταν κάτι παραπάνω. Ένα πολιτικό καμπανάκι. Και μάλιστα δυνατό.
Ο Τραμπ, μιλώντας στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 250 χρόνια των ΗΠΑ, προειδοποίησε ότι η αμερικανική ταυτότητα βρίσκεται υπό νέα επίθεση και έβαλε στο στόχαστρο αυτό που χαρακτήρισε «κομμουνιστική απειλή», συνδέοντάς την με τη δράση των Δημοκρατικών και, ιδίως, της αριστερής τους πτέρυγας στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μεταξύ των πολλών πρακτορείων ειδήσεων και ΜΜΕ που παρευρέθηκαν στην ομιλία, το Reuters, κατέγραψε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, μίλησε για αναβίωση της «κομμουνιστικής απειλής», ενώ συνέδεσε τη ρητορική του με τις πρόσφατες νίκες προοδευτικών υποψηφίων στους Δημοκρατικούς.
Για πολλούς, αυτά μπορεί να ακούγονται υπερβολικά. Για άλλους, είναι απλώς ο γνωστός Τραμπ: ωμός, συγκρουσιακός, απρόβλεπτος. Όμως, αυτή τη φορά, πίσω από το ύφος του, υπάρχει μια αλήθεια που δεν μπορεί να προσπεράσει κανείς εύκολα. Η Δύση δέχεται όντως επίθεση. Όχι με τανκς στα σύνορα, ούτε με κόκκινες σημαίες στα υπουργεία, αλλά με κάτι πολύ πιο ύπουλο: με την αποδόμηση της δυτικής ταυτότητας εκ των έσω.
Όταν ο Τραμπ χαρακτήρισε τον κομμουνισμό, ως «θανάσιμη απειλή για την αμερικανική ελευθερία», πολλοί έσπευσαν να γελάσουν και να πουν ότι αυτά ανήκουν στον Ψυχρό Πόλεμο, ότι η Σοβιετική Ένωση έχει καταρρεύσει και ότι οι εποχές άλλαξαν. Μόνο που ο Τραμπ, δεν μιλούσε κυριολεκτικά για τον «κομμουνισμό» με την κλασική έννοια, δηλαδή για τα στυγνά δικτατορικά καθεστώτα που διέλυσαν οικονομίες και δημοκρατικά δικαιώματα, υπέταξαν έθνη, κυνήγησαν τον Χριστιανισμό και ευθύνονται για τον θάνατο περισσότερων από 100 εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως.
Γιατί ο «κομμουνιστικός κίνδυνος» του 21ου αι., δεν εμφανίζεται πια με τη στολή του μπολσεβίκου, ούτε με το σφυροδρέπανο στο πέτο. Εμφανίζεται με το προσωπείο του woke. Μιλά για «συμπερίληψη», αλλά απαιτεί υποταγή. Μιλά για «δικαιώματα», αλλά περιφρονεί τις υποχρεώσεις. Μιλά για «ισότητα», αλλά στήνει νέες ιεραρχίες θυμάτων και ενόχων. Μιλά για «αντιρατσισμό», αλλά αντιμετωπίζει ολόκληρους λαούς της Δύσης ως συλλογικά ενόχους για την Ιστορία τους. Και, πάνω απ’ όλα, στοχοποιεί τον Λευκό Άνθρωπο, τον θεσμό της Οικογένειας, το Έθνος, την Παράδοση, τον Χριστιανισμό και την ελευθερία του Λόγου. Ό,τι, δηλαδή, κάνει τη Δύση τόσο τρανή και ξεχωριστή.
Αυτός είναι ο νέος κομμουνιστικός κίνδυνος: όχι η κρατικοποίηση των εργοστασίων, αλλά η κρατικοποίηση της σκέψης, το νέο «1984». Όχι η κατάληψη των ανακτόρων, αλλά η κατάληψη των πανεπιστημίων, των ΜΜΕ, της γλώσσας, της παιδείας, της δημόσιας συζήτησης και, γενικότερα, της Διανόησης. Ο κομμουνισμός αυτός δεν σου παίρνει πρώτα την περιουσία, αλλά το δικαίωμα να λες αυτό που βλέπεις. Και στη συνέχεια σε διαμορφώνει σε ένα τέρμα woke, άμορφο, άφυλο, «μπασταρδεμένο», άεργο πλάσμα, που ζει με επιδόματα και λέει και ευχαριστώ. Αυτό, δηλαδή, που έχει δηλώσει πως ονειρεύεται ο Κλάους Σβαμπ και όλος αυτός ο νεοταξίτικος συφερτός.
Η παλιά Αριστερά, με όλα τα εγκληματικά λάθη και τις αφελείς αυταπάτες της, μιλούσε τουλάχιστον για τον εργάτη, τον αγρότη, τον μικρομεσαίο, τον άνθρωπο του μεροκάματου. Είχε αναφορά στην παραγωγή, στην τάξη, στη βιοπάλη. Αντιθέτως, η σημερινή woke Αριστερά –από νεοφιλελεύθερους μέχρι αριστεριστές– έχει κόψει κάθε δεσμό με αυτόν τον κόσμο.
Δεν την ενδιαφέρει ο εργαζόμενος που δεν βγάζει τον μήνα. Δεν την ενδιαφέρει ο οικογενειάρχης «νοικοκυραίος», που βλέπει τη γειτονιά του να αλλάζει βίαια από Αφροασιάτες μαχαιροβγάλτες. Δεν την ενδιαφέρει ο μικροεπαγγελματίας που πνίγεται στους φόρους. Και φυσικά δεν την ενδιαφέρει ο πολίτης που φοβάται να μιλήσει, μήπως και χαρακτηριστεί «ρατσιστής», «φασίστας», «σεξιστής» ή «ισλαμοφοβικός». Αντιθέτως, αυτούς τους μισεί. Θέλει να τους εξαφανίσει. Πρώτα από τον δημόσιο διάλογο και μετά, βιολογικά.
Αντί για τους προαναφερθέντες, η νέα Αριστερά ανακάλυψε άλλες εκλογικές πελατείες. Ευφάνταστες και ανύπαρκτες μειονότητες, ομάδες ταυτότητας, μεταναστευτικούς πληθυσμούς, κάθε λογής κρατικοδίαιτους «μουσαφιραίους», κοινότητες, δηλαδή, που αντιμετωπίζονται όχι ως πολίτες με δικαιώματα και υποχρεώσεις, αλλά ως εκλογικά μπλοκ. Και φυσικά δεν τους εντάσσει πραγματικά. Αντιθέτως, τους εργαλειοποιεί.
Κι εδώ μπαίνει στο κάδρο ο λεγόμενος ισλαμοαριστερισμός.
Ας είμαστε ξεκάθαροι. Το πρόβλημα δεν είναι ο μουσουλμάνος, ως άνθρωπος. Ούτε ο εργαζόμενος μετανάστης, που σέβεται τους νόμους, μαθαίνει τη γλώσσα, στέλνει τα παιδιά του σχολείο και θέλει να ζήσει ειρηνικά. Αυτοί δεν είναι εχθροί κανενός. Αρκεί, φυσικά, να είναι λίγοι αριθμητικά, παραγωγικοί και να σέβονται τη χώρα που τους φιλοξενεί. Αντιθέτως, το πρόβλημα είναι πολιτικό και ιδεολογικό. Και αφορά, πρώτα και κύρια, τους φορείς αυτών των διαλυτικών, για τις κοινωνίες μας, αντιλήψεων.
Ο λεγόμενος ισλαμοαριστερισμός (islamo-gauchisme), όπως πολύ εύστοχα ερμηνεύτηκε από τον Γάλλο συγγραφέα Πασκάλ Μπρυκνέρ, είναι η «συγχώνευση μεταξύ της άθεης Άκρας Αριστεράς και του θρησκευτικού ριζοσπαστισμού».
Με άλλα λόγια, πρόκειται για τη σύμπλευση ενός τμήματος της ριζοσπαστικής Αριστεράς με δυνάμεις, αντιλήψεις και κοινότητες που συχνά αρνούνται να αποδεχθούν τον δυτικό αξιακό πυρήνα: την ελευθερία της έκφρασης, την ισότητα ανδρών και γυναικών, τους παραδοσιακούς ρόλους, το Έθνος, την ύπαρξη συνόρων, την ατομική ιδιοκτησία, τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, την ανοχή στην κριτική της θρησκείας και την προτεραιότητα του νόμου έναντι της θρησκευτικής επιταγής.
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη υποκρισία. Οι ίδιοι που καταγγέλλουν κάθε συντηρητικό Ευρωπαίο ως «σκοταδιστή», κάνουν πως δεν βλέπουν πραγματικά σκοταδιστικές αντιλήψεις, όταν αυτές εμφανίζονται στο όνομα της «πολυπολιτισμικότητας». Οι ίδιοι που μιλούν για τα δικαιώματα των γυναικών, για θηλυκότητες και «γυναικοκτονίες», σιωπούν μπροστά σε πρακτικές και νοοτροπίες που υποβιβάζουν τη γυναίκα. Ακόμη και σε βιασμούς από μετανάστες. Οι ίδιοι που μιλούν για ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα, μέχρι και για… 102 φύλα, διστάζουν να συγκρουστούν με τον ισλαμικό φανατισμό, ο οποίος δεν αναγνωρίζει καν αυτές τις ανθρώπινες υπάρξεις ως άξιες ζωής.
Αυτό δεν είναι προοδευτισμός. Είναι ιδεολογική δειλία. Και, σε πολλές περιπτώσεις, εκλογικός κυνισμός και ψηφοθηρία.
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο του woke ισλαμοαριστερισμού, δεν είναι μόνο ότι επιτίθεται στη Δύση. Είναι ότι την πείθει να μην αμυνθεί, να παραδοθεί. Την πείθει ότι κάθε υπεράσπιση των συνόρων, είναι ρατσισμός. Ότι κάθε αναφορά στην εθνική ταυτότητα, είναι εθνικισμός. Ότι κάθε κριτική στο πολιτικό Ισλάμ, είναι ισλαμοφοβία. Ότι κάθε αντίσταση στην αποδόμηση της οικογένειας, της Ιστορίας και της παιδείας, είναι ακροδεξιά υστερία.
Και δεν καταλαβαίνουν –ή μήπως το γνωρίζουν και το επιθυμούν;– ότι έτσι στρέφουν μεγάλο μέρος του γηγενούς πληθυσμού στην αντίπερα όχθη. Γιατί, όταν αποκαλείς όποιον διαφωνεί με τις παλαβές ιδέες σου, «ναζί», μην μείνεις έκπληκτος, όταν υπάρξει πραγματική ριζοσπαστικοποίηση προς τα «δεξιά». Γιατί αυτό θα γίνει. Και στη Γερμανία, δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά τα SA, που έκαιγαν στοίβες βιβλίων με «παρακμιακό περιεχόμενο».
Έτσι, οι δυτικές κοινωνίες παθαίνουν παράλυση. Βλέπουν την πραγματικότητα, αλλά φοβούνται να την ονομάσουν. Βλέπουν παράλληλες κοινωνίες, αλλά τις λένε «πολιτισμική ποικιλομορφία». Βλέπουν γκέτο, αλλά τα λένε «κοινότητες». Βλέπουν την ελευθερία του λόγου να περιορίζεται, αλλά το βαφτίζουν «προστασία από τη ρητορική μίσους». Και όλη αυτή η πλύση εγκεφάλου των τελευταίων 20 και πλέον ετών, έχει κάψει κάθε νευρωνική επισύναψη, οδηγώντας ολόκληρες κοινωνίες στην αυτοχειρία. Μέχρι να ξυπνήσει μέσα τους το ένστικτο της επιβίωσης.
Και κάπως έτσι, το αυτονόητο γίνεται ακραίο. Να θέλεις ασφαλή σύνορα, να ζητάς νόμο και τάξη, να υπερασπίζεσαι την Ιστορία σου, να λες ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει χώρος χωρίς ταυτότητα και χωρίς κανόνες. Και όλα αυτά, να παρουσιάζονται περίπου, ως εγκλήματα σκέψης. «Μην τα λες αυτά, ακούγεσαι ακραίος». «Μην μιλάς, θα χάσεις τη δουλειά σου». «Μην αντιδράς, θα βρεθείς μαχαιρωμένος σε κάποιο στενό».
Ο Τραμπ μπορεί να ενοχλεί. Μπορεί να είναι ωμός. Μπορεί, πολλές φορές, να μιλά με τρόπο που προκαλεί αντιδράσεις. Αλλά είπε κάτι που εκατομμύρια άνθρωποι στη Δύση σκέφτονται και δεν τολμούν να πουν: ότι η ελευθερία, απειλείται ξανά από ιδεολογίες, που μισούν την ίδια τη βάση του δυτικού πολιτισμού.
Στην ομιλία του, σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, προειδοποίησε για την «κομμουνιστική απειλή» και έθεσε το ζήτημα, ως μάχη υπεράσπισης της αμερικανικής ελευθερίας. Άλλες αναφορές, κατέγραψαν, ότι μίλησε για μια Αμερική που δεν θα γίνει ποτέ κομμουνιστική χώρα, ενώ συνέδεσε ευθέως την αντικομμουνιστική του ρητορική, με τη σύγχρονη πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Αυτό, ωστόσο, είναι ακριβώς το σημείο. Η μάχη δεν είναι πια θεωρητική, ούτε δίνεται στα βιβλία πολιτικής φιλοσοφίας. Διεξάγεται στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα σύνορα, στις γειτονιές, στα δικαστήρια, στα μέσα ενημέρωσης και στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Γίνεται στην ίδια τη γλώσσα. Στο τι επιτρέπεται να πεις και τι όχι.
Η Δύση, δεν κινδυνεύει, επειδή υπάρχουν διαφορετικοί άνθρωποι μέσα στις κοινωνίες της. Αυτό, καλώς ή κακώς, συνέβαινε πάντοτε. Η απόλυτη ομοιομορφία δεν υπήρξε ποτέ ο κανόνας, για όποιον έχει μελετήσει την Ιστορία. Τουλάχιστον, δεν μπόρεσε ποτέ να διαρκέσει για πολύ μια τέτοια συνθήκη. Οι κοινωνίες, κυρίως μέσω του εμπορίου, πάντοτε άλλαζαν, πάντοτε ενσωμάτωναν και πάντοτε δέχονταν επιρροές.
Έτσι, η Δύση, όπως την ξέρουμε, κινδυνεύει, επειδή έχει πάψει να απαιτεί ένα κοινό αξιακό πλαίσιο. Κινδυνεύει, επειδή φοβάται να πει ότι όποιος θέλει να ζήσει στη Δύση, πρέπει να σέβεται τη Δύση. Ελαχιστοποίηση της μετανάστευσης, και αυτή μόνο για οικονομικούς λόγους, για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και με σεβασμό στον Νόμο από τους «επισκέπτες». Αυτή είναι η λύση. Όχι οι πολύχρωμες, πολύγλωσσες, πολυφυλετικές χαβούζες, όπου ο γηγενής νιώθει να κινδυνεύει από τους ξένους.
Επίσης, δεν μπορείς να έχεις ελευθερία λόγου α λα καρτ. Δεν μπορείς να έχεις ισότητα των φύλων, μόνο όταν δεν ενοχλεί κάποια «ευαίσθητη» κοινότητα. Δεν μπορείς να έχεις κοσμικό κράτος και, ταυτόχρονα, να ανέχεσαι θρησκευτική επιβολή από ξένους πληθυσμούς στον δημόσιο χώρο. Δεν μπορείς να λες ότι υπερασπίζεσαι τα ανθρώπινα δικαιώματα και να κάνεις τα στραβά μάτια, όταν αυτά συγκρούονται με τις εκλογικές σου πελατείες. Αυτό είναι κοροϊδία.
Η Ευρώπη και η Αμερική χρειάζονται ξανά αυτοπεποίθηση. Καθαρούς κανόνες. Θες να έρθεις; Εντάξου και ζήσε σύμφωνα με τον νόμο. Με σεβασμό. Θες δικαιώματα; Ανέλαβε και τις υποχρεώσεις που σου αναλογούν. Μισείς τις ελευθερίες της Δύσης; Δεν μπορείς να ζητάς από τη Δύση να αυτοκτονήσει στο όνομα της… «ανεκτικότητας».
Ο Τραμπ, χτύπησε το καμπανάκι για τον κομμουνισμό. Εμείς, ας το πούμε πιο καθαρά: ο νέος «κομμουνιστικός κίνδυνος» για τη Δύση είναι το μείγμα woke ιδεολογίας, πολιτικής ορθότητας, ενοχοποίησης των δυτικών κοινωνιών και ισλαμοαριστερού εξτρεμισμού.
Και αυτός ο κίνδυνος, δεν έρχεται με επαναστατικά συνθήματα και κονσερβοκούτια. Έρχεται με επιτροπές «συμπερίληψης», σεμινάρια «ευαισθητοποίησης», λογοκρισία στο όνομα της προστασίας και ανοιχτά σύνορα στο όνομα της «ανθρωπιάς». Με πολιτικούς που δεν αγαπούν τον λαό τους, αλλά τον μισούν βαθύτατα, και με ελίτ που θεωρούν πιο προοδευτικό να αποδομούν τον πολιτισμό τους, παρά να τον υπερασπίζονται.
Εάν η Δύση δεν ξυπνήσει, δεν θα χρειαστεί να την κατακτήσει κανείς. Θα έχει παραδοθεί μόνη της. Ο «καρκίνος» θα την έχει φάει από μέσα. Και τότε, το ερώτημα δεν θα είναι αν ο Τραμπ είχε δίκιο ή άδικο, αλλά γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι έβλεπαν τον κίνδυνο να έρχεται και προτίμησαν να σωπάσουν, για να μην… κακοχαρακτηριστούν από ακραίες μειοψηφίες.https://radioathens.org/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
«Μαμά, ο Βασιλιάς θέλει να με κάμει Πρωθυπουργό»… Αυτό θρυλείται ότι ψέλλισε στο αγωνιώδες τηλεφώνημα του ο (ετών 67!) Στέφανος Στεφανόπουλος στην, σχεδόν αιωνόβια, μητέρα του.
Η κυρία Φανή και ο Στέφανος είχαν μια σχέση που- το δίχως άλλο- ένας ψυχολόγος θα χαρακτήριζε ως οιδιπόδειο σύμπλεγμα· ο όρος οφείλει το όνομά του στον αρχαίο ελληνικό μύθο του Οιδίποδα, ο οποίος σκότωσε τον πατέρα του, Λάιο, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι πατέρας του και παντρεύτηκε τη μητέρα του, Ιοκάστη επίσης δίχως να γνωρίζει τη σχέση αίματος· όλα τούτα τα ιστορεί ο Σοφοκλής στην τραγωδία του «Οιδίπους Τύραννος»Η τραγωδία για τη μεταπολεμική Ελλάδα είχε τον τίτλο «Αποστασία». Έτος 1965, Ιούλιος- καλή ώρα- και απερίγραπτη πολιτική αστάθειας που ακολούθησε την αποπομπή της Κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου από τον βασιλιά Κωνσταντίνο.
Πρωταγωνιστές του σύγχρονου δράματος, ο άναξ Κωνσταντίνος ή Κοκός, η βασιλομήτωρ Φρειδερική- Φρίκη για τον λαό, τότε- και οι πολιτικοί που ενεπλάκησαν στην όλη υπόθεση: Γεώργιος Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Πέτρος Γαρουφαλιάς, ένας εκδότης εφημερίδας («Ελευθερία»), ο Πάνος Κόκκας και πολυμελής θίασος που προκαλούσε οργή, θυμηδία, γέλιο και κλάμα.
Κι’ ανάμεσά τους, ο Στέφανος Στεφανόπουλος και η μητέρα του, η κυρία Φανή το γένος Βακαλοπούλου, ετών 95, τότε που η Ελλάδα συνταράσσεται από τους αλλεπάλληλους πολιτικούς σεισμούς.
Ο Στεφανόπουλος είχε γεννηθεί το 1899 στον Πύργο της Ηλείας και ήταν γιος του γιατρού- δημάρχου της πόλης και βουλευτή Χρήστου Στεφανόπουλου και της Φανής Βακαλοπούλου, μιας γυναίκας με έντονη προσωπικότητα και κοινωνική δράση. Ο Στέφανος είχε σπουδάσει Νομικά στην Αθήνα και Οικονομικά στο Παρίσι, όπου έλαβε και διδακτορικό· ήταν γόνος ιστορικής πολιτικής οικογένειας προερχόμενης από τη Δίβρη Ηλείας και το αρχικό επώνυμό της οικογενείας ήταν Σκανδαμής· μέλη της, πριν από την Επανάσταση, ήταν προεστοί της Δίβρης ενώ μετά την Εθνική Παλιγγενεσία ασχολήθηκαν με την πολιτική εκλεγόμενοι βουλευτές και δήμαρχοι. Η οικογένεια Στεφανόπουλου είχε εκπροσώπους στο Κοινοβούλιο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως τη δεκαετία του 1990. Υπουργοί της ιδίας πολιτικής οικογένειας κατά τον 20ο αιώνα ήταν ο Βάσος Στεφανόπουλος, πρώτος εξάδελφος του Στέφανου, καθώς και ο Γεώργιος Στεφανόπουλος, αδερφός του. Τελευταίος εκπρόσωπος της πελοποννήσιας πολιτικής οικογένειας υπήρξε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και της Πολιτικής Άνοιξης, Στέφανος Β. Στεφανόπουλος.
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος, για πρώτη φορά εισήλθε στην Κυβέρνηση μετά την επάνοδό του στην Ελλάδα από το Παρίσι, το 1929. Το 1930, έχοντας αντίπαλο τον ισχυρό Βενιζελισμό, ο Στεφανόπουλος, εξελέγη Βουλευτής Ηλείας με το Λαϊκό Κόμμα· οι γνώσεις του στο σταφιδικό ζήτημα και η ρητορική δεινότητά του τον έκαναν διάσημο. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν- όπως λέγεται- σπουδαίος ρήτωρ και ηθικός πολιτικός.Το 1951 λόγω αποκαλύψεων σκανδάλου σε βάρος του Λαϊκού Κόμματος και για λόγους «ηθικής τάξης», μαζί με 27 Βουλευτές, ο Στεφανόπουλος, αποχωρεί και προσχωρεί στο νεοσυσταθέν Κόμμα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα και αργότερα προσχωρούν όλοι τους στο υπό τον στρατάρχη Παπάγο «Συναγερμό του Ελληνικού Λαού» υπό του οποίου και εκλέχθηκε Βουλευτής. Ο Αλέξανδρος Παπάγος διόρισε τον Στεφανόπουλος Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών.
Λίγες ώρες πριν αφήσει την τελευταία του πνοή, ο Αλέξανδρος Παπάγος, έχρισε, δια χειρογράφου, τον Στεφανόπουλο διάδοχό του στην ηγεσία του Εθνικού Συναγερμού. Ο βασιλιάς Παύλος και η σύζυγός του Φρειδερίκη «έσχισαν» την ιδιόχειρη διαθήκη του Στρατάρχη και έστεψαν Πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή· αλλά αυτή είναι μια άλλη τραγωδία της ελληνικής πολιτικής δραματουργίας…
Και ο Στεφανόπουλος- ισχυρός πολιτικός παράγων της Ηλείας- προσχώρησε στην Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου.
Στις κυβερνήσεις του Γέρου της Δημοκρατίας, ο Στεφανόπουλος, διορίστηκε Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου· το 1964 διετέλεσε και υπουργός Συντονισμού με αναπληρωτή υπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Όμως, αν και πολιτικός εξαιρετικών δεξιοτήτων με πλούσιο υπόβαθρο, μόρφωση και παιδεία, η Ιστορία κράτησε για τον Στέφανο Στεφανόπουλο ένα σκοτεινό κεφάλαιο της με έναν απεχθή τίτλο: «Αποστασία». Η ιστορία γνωστή...
Μετά την παραίτηση του Παπανδρέου και τις διαβουλεύσεις του Βασιλιά με τους πολιτικούς αρχηγούς, και ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου επέμενε ότι η μόνη λύση ήταν ο διορισμός υπηρεσιακής κυβέρνησης και η διεξαγωγή εκλογών, τελικά ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Στέφανος Στεφανόπουλος, που στην αρχή αρνήθηκε, μετά είπε θα το σκεφτεί και τέλος για να τον πείσουν να λάβει εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης, έφεραν τη μητέρα του, την 95χρονη κυρία Φανή από τον Πύργο για να τον καθοδηγήσει!
Γράφει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Κάτρης στο βιβλίο του «Η Γέννηση του Νεοφασισμού στην Ελλάδα»: «Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν το όνομα του υπ’ αριθμόν 3 πρωθυπουργού, που είχε ανασυρθεί από το βασιλικό ψυγείο. Η φήμη του ήταν αρκετά καλή χωρίς να έχει την ασημαντότητα του Νόβα ή την ευφυία του Τσιριμώκου. Ο Στεφανόπουλος ήταν ένα είδος ουδέτερου πολιτικού όντος. Διαλλακτικός, μετριοπαθής, συντηρητικός, χωρίς ιδανικά και χωρίς εξάρσεις, κατόρθωνε να είναι ανεκτός από όλους, χωρίς όμως και να αγαπιέται από κανέναν. Ήταν ένας καλός «δεύτερος» του πολιτικού θεάτρου. Δέχτηκε αδιαμαρτύρητα, μετά τον θάνατο του στρατάρχη Παπάγου, την ιστορική κλωτσιά των ανακτόρων που προτίμησαν για νέο αρχηγό της δεξιάς, αντί για αυτόν, τον Καραμανλή. Έμεινε άβουλος, αναποφάσιστος, ανέκφραστος και άνευρος. Ποτέ δεν παντρεύτηκε. Ακόμα και όταν είχε περάσει τα 60 εξακολουθούσε να είναι το «παιδί της μαμάς του». Και όχι μόνο η ιδιωτική του ζωή, αλλά και η πολιτική του σταδιοδρομία ήταν εμπιστευμένη στα χέρια της δυναμικής μητέρας του. Όταν ορκίστηκε η κυβέρνηση Νόβα όλοι οι βουλευτές του Κέντρου υπόγραψαν μια ομαδική δήλωση που άρχιζε ως εξής: «Στιγματίζομεν την προδοσίαν…». Πρώτη φιγουράριζε η υπογραφή Στέφανος Στεφανόπουλος. Αργότερα, οι συνωμότες τον πλησίασαν και του υποδαύλισαν όλες τις απωθημένες φιλοδοξίες του. Αντιστάθηκε. Και ίσως να αντιστεκόταν ως το τέλος. Αλλά οι συνωμότες γνώριζαν την αχίλλειο πτέρνα του. Και επιστράτευσαν τη μαμά. Όταν η αιωνόβια κυρία Φανή ξεκίνησε από τον Πύργο Ηλείας για να έρθει στην Αθήνα κανένας δεν αμφέβαλλε ότι ο Στέφανος θα έλεγε το ναι. Όπως και το είπε!».
Γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης: «Ο Τσιριμώκος έπεσε και αυτός στη Βουλή κατά την ψηφοφορία της 28ης Αυγούστου του 1965. Έλειπαν τότε 16 κεντρώα κεφάλια από τα 20 που έλειπαν στον Νόβα (σ.τ.σ ο πρώτος δοτός Πρωθυπουργός μετά την παραίτηση Παπανδρέου, που δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης). Θα τα βρει ο Στέφανος Στεφανόπουλος, κεντρώος και αυτός εκείνη την εποχή. Πιο σωστά, θα τα βρει η περίπου αιωνόβια μαμά του Στέφανου, η περιβόητη κυρία Φανή, που ζούσε στον Πύργο και που την φέρνουν με φορείο γιατί ο Στέφανος ήταν τόσο μαλάκας που δεν έκανε τίποτα χωρίς να ρωτήσει τη μαμά του! Κύριοι, έχετε συνείδηση σε τι χώρα ζούμε; Στη χώρα της κυρίας Φανής· η οποία και παίρνει επιτέλους δια του υιού ψήφο εμπιστοσύνης στις 24 Σεπτεμβρίου του 1965. Η Αποστασία συμπληρώθηκε, τα προβλεπόμενα κονδύλια δαπανήθηκαν, η δημοκρατία ενίκησε!»…
Έγραφαν οι «New York Times» σε άρθρο τους τον Ιούλιο του 1965: «Πριν από 35 χρόνια, όταν η κυρία Φανή Στεφανοπούλου «έσπρωξε» τον γιο της Στέφανο Στεφανόπουλο στις εκλογές για το Κοινοβούλιο, εν αγνοία του, πιθανότατα ονειρευόταν ότι κάποια μέρα θα τον καμάρωνε Πρωθυπουργό. Ο γιός της κυρίας Φανής, αντίθετα, έγινε γνωστός ως ο πολιτικός που έχασε το λεωφορείο [για τον πρωθυπουργικό θώκο]. Απόψε τελικά το πρόλαβε...». Με καθυστέρηση μιας δεκαετίας, θα συμπληρώναμε.
Και συνεχίζει η αμερικανική εφημερίδα: «Ο κ. Στεφανόπουλος χρειάστηκε πολύ χρόνο, αλλά αυτή είναι η συνήθης μοίρα των πολιτικών που έχουν ως δυνατό τους χαρτί τον συμβιβασμό παρά την ηγετική προσωπικότητα. Ο κ. Στεφανόπουλος, ένας φαλακρός, καλοπροαίρετος, εργένης, με γυαλιά, στα 66 του χρόνια θεωρείται εδώ και καιρό «ο τρίτος άνθρωπος» στην ελληνική πολιτική σκηνή· οι ψηφοφόροι στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Ηλεία, τον συμπαθούν· σε 13 εκλογικές αναμετρήσεις έχει ηττηθεί μόνο μία φορά· έχει λειτουργήσει σε διάφορες υπουργικές θέσεις, κυρίως στα οικονομικά». Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ανέλαβε την πρωθυπουργία της Ελλάδας από τις 17 Σεπτεμβρίου του 1965 έως τις 22 Δεκεμβρίου 1966.
Η παρεμβάσεις της κυρίας Φανής στη ζωή και στην καριέρα του ιού της είναι κάτι μεταξύ αστικού μύθου και πραγματικότητας.
Λέγεται ότι η κυρία Φανή ήταν η κομματάρχισα της Ηλείας. Ο Στέφανος βρισκόταν στην Αθήνα για τις δουλειές του και όταν «κατέβαινε» στον Πύργο δεχόταν τους ψηφοφόρους του στο Γραφείο του, όπου η κυρία Φανή υποδεχόταν τον καθένα με το όνομά του· τους γνώριζε όλους! Η κυρία Φανή- Φανιώ την φώναζαν οι δικοί της- ήταν η ισχυρή κομματική ηγέτιδα που δίχως χωρίς τη δική της εύνοια δεν γινόταν διορισμός.
Επίσης θρυλείται για τον Στέφανο Στεφανόπουλο, ότι ήταν αναβλητικός και αναποφάσιστος. Λέγεται ότι, ο Στέφανος, όταν έχτιζαν ένα πολυτελές σπίτι είχε απαιτήσει να φτιάξουν 10 τουαλέτες, μία σε κάθε δωμάτιο· η μητέρα του, η κυρία Φανή, είχε προστάξει: «μόνο μία να φτιάξετε, γιατί μέχρι να αποφασίσει ο Στέφανος σε ποια θα πάει, θα τα κάνει πάνω του»!
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος δεν παντρεύτηκε ποτέ και έζησε με την μητέρα του στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του· λόγω της τεράστιας επιρροής που είχε πάνω του και στις παρεμβάσεις της στις πολιτικές του αποφάσεις, οι Ηλείοι την αποκαλούσαν «Χάμκω», παρομοιάζοντάς την με τη σκληρή μάνα του Αλή Πασά. Όταν πέθανε η κυρία Φανή, κοντά στα 100, ο Στέφανος πέσε σε βαριά κατάθλιψη, μάλιστα είχε εκμυστηρευθεί σε δικούς του ότι δεν έχει πλέον κανένα νόημα η ζωή του!
Υπάρχει και μια ακόμα ιστορία με πρωταγωνιστή τον Στέφανο Στεφανόπουλο· αστικό μύθο να την αποκαλέσεις, τραγική αλήθεια; Πάντως δεν διαψεύστηκε ποτέ. Τι είχε συμβεί;
Η εφημερίδα της ελληνικής ομογένειας του Σικάγου «The Greek Star», δια των αναμνήσεων του Ουίλιαμ Ρούσις, Ελληνοαμερικανού που υπηρετούσε στην Ελλάδα ως αξιωματούχος του οργανισμού που συντόνιζε το έργο της αμερικανικής βοήθειας προς την Ευρώπη, απότοκο του το Δόγματος Τρούμαν, περιγράφει τον τότε αμερικανό πρέσβη στη χώρα μας Πολ Πόρτερ: «Όταν πήγε στην Αθήνα [το 1947] έγινε ένας διαφορετικός άνθρωπος, ένας δικτάτορας. Η συμπεριφορά του προς τους έλληνες αξιωματούχους, αρχίζοντας από τον πρωθυπουργό, ήταν βλοσυρή και κάποτε τραχιά, προκαλώντας αλγεινή εντύπωση στη σκέψη του ελληνικού λαού. Ο Πόρτερ, συζητώντας για οικονομικό θέμα με τον Στέφανο Στεφανόπουλο, τότε υπουργό Συντονισμού, οργίστηκε τόσο ώστε σήκωσε το χέρι του και του κατάφερε ένα ηχηρό ράπισμα στο πρόσωπο, τόσο που ο υπουργός ξέσπασε σε κλάματα! Ο υπουργός αποχώρησε από το γραφείο και λίγες ημέρες αργότερα δώρισε στην κυρία Πόρτερ ένα διαμαντένιο περιδέραιο, για να κατευνάσει τον Πόρτερ». Και χαστούκι στον υπουργό!
Παραγκωνισμένος, μετά τη Μεταπολίτευση, ο 80χρονος πλέον Στέφανος Στεφανόπουλος, ηγήθηκε της χουντοβασιλικής Εθνικής Παράταξης το 1977· στις εκλογές έφτασε το 6,82% και εξέλεξε 5 βουλευτές. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος πέθανε τον Οκτώβριο του 1982 στην Αθήνα σε ηλικία 84 χρονών.
Το έχει γράψει κάποιος: «Το χέρι που κουνάει την κούνια, είναι το χέρι που κυβερνά τον κόσμο»! Η κυρά Φανή λίκνισε έναν ταπεινό και άβουλο βουλευτή, που όμως ευτύχησε να τον καμαρώσει Πρωθυπουργό της Ελλάδας, έστω δεμένο ακόμα από τον ομφάλιο λώρο της…https://www.ethnos.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
