THE NEW KRELLS: Πώς η ανθρώπινη αλαζονεία οδηγεί στην αυτοκαταστροφή

 

ΟΙ «ΨΕΎΤΙΚΟΙ» ΆΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΚΡΕΛ

Το 1956 ο σκηνοθέτης Fred M. Wilcox υπέγραψε μια από τις πιο προφητικές και δομημένες ταινίες του κινηματογράφου επιστημονικής φαντασίας: Ο Απαγορευμένος Πλανήτης. Στο κέντρο της αφήγησης δεν υπήρχαν απλές εξωγήινες απειλές, αλλά η μοίρα των Krells, μιας φυλής ιθαγενούς στον πλανήτη Altair IV που, μετά από μια άνευ προηγουμένου εξελικτική και τεχνολογική ανάβαση, εξαφανίστηκε μυστηριωδώς και ολοκληρωτικά μέσα σε μια νύχτα.

Οι Krells είχαν μόλις εκπληρώσει το υπέρτατο όνειρό τους, ξεκινώντας ένα τιτάνιο έργο: μια υπόγεια μηχανή, ένας τέλειος κύβος 20 μίλια σε κάθε πλευρά, ικανός να καλύψει οποιαδήποτε βιολογική ή υλική ανάγκη.

Αυτή η τεράστια συσκευή δεν απαιτούσε φυσικούς πίνακες ελέγχου, καθώς διεπόταν αποκλειστικά από «απομακρυσμένους παλμούς», δηλαδή ηλεκτρομαγνητικά κύματα που παράγονται απευθείας από τον εγκέφαλο κάθε ατόμου.

Αυτός ο τεχνολογικός γίγαντας τροφοδοτήθηκε από ένα σύνολο θερμοπυρηνικών αντιδραστήρων, που εγχύθηκαν στα βάθη του πλανήτη, οι οποίοι του παρείχαν σχεδόν απεριόριστη ποσότητα ενέργειας.

Η φιλοδοξία ήταν να ιδρυθεί μια κοινωνία καθαρής σκέψης, χωρίς φυσικά μέσα, όπου κάθε επιθυμία θα μπορούσε να υλοποιηθεί αμέσως χάρη στην πλήρη υποταγή της τεχνολογίας στη θέληση.

Η πρόσβαση σε αυτό το περίπλοκο δίκτυο εγκεφάλου παραχωρήθηκε από το Plastic Educator, μια συσκευή που αρχικά σχεδιάστηκε ως τεστ για τη μέτρηση της νοημοσύνης. Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, το όργανο είχε καταλήξει να γίνει το σύστημα νευρολογικής προδιάθεσης που ήταν απαραίτητο για τη διασύνδεση του μυαλού των Krell με τη «Μεγάλη Μηχανή».

Σε αυτή την κορυφή της παντοδυναμίας, όμως, ο πολιτισμός έκανε ένα μοιραίο και συστημικό λάθος, ξεχνώντας ότι το υποσυνείδητο, το βαθύτερο, το πιο σκοτεινό κομμάτι και απαλλαγμένο από κάθε ορθολογική διαχείριση του μυαλού τους, διατηρούσε την ίδια άμεση και, μάλιστα, ανεξέλεγκτη πρόσβαση στη μηχανή. Τροφοδοτούμενο από το λανθάνον μίσος, τον κρυφό φθόνο και τον καταπνιγμένο πόθο για εξουσία, το υποσυνείδητο κάθε ατόμου άρχισε να ενεργοποιεί την ενέργεια του εμφυτεύματος, προβάλλοντας στερεή ύλη (τα λεγόμενα «τέρατα της ταυτότητας» ή υποσυνείδητο) για να αξιοποιηθεί ως μέσο αμοιβαίας προσβολής.

Οι Krells, έτσι, αυτοκατέστρεψαν ο ένας τον άλλον, θύματα της ίδιας τεχνολογίας που είχαν δημιουργήσει για να απελευθερωθούν.

Η περίληψη αυτής της παραβολής είναι σαφής: ένας εξαιρετικά προηγμένος λαός που υπερβαίνει την εξελικτική κλίμακα υφίσταται στην πραγματικότητα μια ενέλιξη προς μια αρχέγονη κτηνωδία.

Η ασταμάτητη μηχανή παύει να είναι εργαλείο και μετατρέπεται σε νέο δαίμονα. «Ένοχος! Ένοχος!Ο δαίμονάς μου είναι εκεί, σε εκείνη την πόρτα, και δεν έχω καμίαδύναμη να τον συλλάβω!»

Αυτά είναι τα λόγια του Δρ Morbius που, εν αγνοία του υποταγμένος στον Πλαστικό Παιδαγωγό, συνειδητοποιεί ότι έχει διαπράξει μια ολόκληρη σειρά από αποτρόπαια εγκλήματα.

Είναι μια δυναμική που θυμίζει οπτικά την τελευταία σεκάνς της ταινίας The Black Hole (1979, σε σκηνοθεσία Gary Nelson για τον οίκο της Disney), όπου, μέσω ενός αριστοτεχνικού και αποτελεσματικού αναλογικού μοντάζ, το ρομπότ Maximilian συγχωνεύεται ρητά με μια δαιμονική φιγούρα σε ένα είδος δαντικής κόλασης (έτσι, στην ίδια ταινία, ο χαρακτήρας του Harry Boot είχε ορίσει την πρώτη θέαση της μαύρης τρύπας στις οθόνες του Palomino).

Ο «ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΣ» ΆΝΘΡΩΠΟΣ

Η τροχιά των Krells δεν ανήκει πλέον μόνο στην κινηματογραφική μυθοπλασία. Σήμερα, τα ανθρώπινα όντα εκτοξεύονται προς μια αξιοσημείωτα εξελικτική πρόοδο, εκδηλώνοντας τις ίδιες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Η υπόγεια «Μεγάλη Μηχανή» του Altair IV έχει βρει το σύγχρονο ισοδύναμό της σε κέντρα δεδομένων σε όλο τον κόσμο. Σε αυτούς τους καθεδρικούς ναούς πυριτίου, η Τεχνητή Νοημοσύνη υιοθετείται σταδιακά για την εκτέλεση εννοιολογικών και πρακτικών εργασιών που προηγουμένως ήταν η συνολική ευθύνη του ατόμου.

Αυτή η συνεχής αναβολή στο μηχάνημα αντανακλά πιστά την επιθυμία των Krell να αποφύγουν οποιαδήποτε σωματική και πνευματική εργασία. Στερώντας από τον εαυτό του κάθε προσπάθεια, ο άνθρωπος ξεκινά μια μετάβαση προς την παρακμή, κινδυνεύοντας να διολισθήσει σε πλήρη και μη αναστρέψιμη απάθεια.

Σε αυτό το σενάριο, τα smartphones, οι υπολογιστές και τα κοινωνικά δίκτυα επιτελούν ακριβώς τη λειτουργία του Plastic Educator: συσκευές που δεν περιορίζονται στην εξυπηρέτηση του χρήστη, αλλά επηρεάζουν και ελέγχουν την καθημερινότητά του, επαναπρογραμματίζοντας συνήθειες και γνωστικές ικανότητες.

Αυτός ο κίνδυνος είχε ήδη κωδικοποιηθεί με σαφήνεια στην επιστημονική φαντασία της δεκαετίας του '70. Στο επεισόδιο Welcome toPiri (γυρίστηκε το 1974, σε σκηνοθεσία Charles Crichton) της επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς Space1999, οι κάτοικοι της σεληνιακής βάσης Alpha υποτάσσονται σε έναν φαινομενικά τέλειο κόσμο.

Ο «Μεγάλος Φύλακας», μια υπέρτατη κυβερνητική οντότητα, διαφθείρει πρώτα τον υπολογιστή της βάσης και μετά τους ανθρώπους, ωθώντας τους να μετακινηθούν σε έναν νεκρό πλανήτη. Για να διαχειριστεί αυτή την ψευδαίσθηση υπάρχει μια ανθρωπόμορφη μηχανή με την εμφάνιση μιας γυναίκας που λειτουργεί ως μεσάζων.

Εμβληματική παραμένει η αντίδραση του διοικητή Koenig, του μοναδικού ανθρώπου που αντιστάθηκε στη θανατηφόρα γοητεία του Piri, διατηρώντας έτσι την απαραίτητη πνευματική διαύγεια για να αντιδράσει. Σε μια τελευταία προσπάθεια να ξυπνήσει τους συνανθρώπους του από την τεχνολογική έκσταση, στρέφει ένα όπλο λέιζερ στο ρομπότ και αναφωνεί:

«Πού είναι οι φίλοι σου; Δεν είναι εκεί, γιατί είναι όλοι νεκροί!Ακριβώς όπως πεθαίνει ο λαός μου: από πλήρη απάθεια!».

Αμέσως μετά, η φωτιά λέιζερ θα χτυπήσει το πρόσωπο του ρομπότ, καταστρέφοντάς το και δείχνοντας έτσι την πραγματική του εμφάνιση. Ο Koenig θα σηκώσει τη μηχανή και θα τη δείξει στους ανθρώπους του, φωνάζοντας και πετώντας τα λείψανα ανάμεσά τους:

«Αυτό είναι η ζωή σε αυτόν τον πλανήτη!»

Μια φράση που βροντοφωνάζει ακόμα και σήμερα : είναι μια αυστηρή προειδοποίηση ενάντια στηνπροοδευτική σωματική και ψυχική αδυναμία μιας υπερτεχνολογικής κοινωνίας.

Η τρέχουσα αχαλίνωτη πορεία μοιάζει επίσης με την παραβολή του διαστημόπλοιου Cygnus στην προαναφερθείσα Μαύρη Τρύπα. Υπό την καθοδήγηση του τρελού και αλαζονικού γιατρού Hans Reinhardt, ο Κύκνος επιχειρεί το αδύνατο κατόρθωμα να διασχίσει μια μαύρη τρύπα, αναπόφευκτα καταστρέφεται από μια δομική υπερφόρτωση.

Το διαστημόπλοιο που καταρρέει είναι η ακριβής μεταφορά μιας ανθρωπότητας που, πηγαίνοντας πολύ μακριά χωρίς πραγματική ηθική ωριμότητα, χάνει τον έλεγχο των δημιουργιών της και αντιμετωπίζει την αυτοκαταστροφή.

Ένα άλλο εμβληματικό παράδειγμα δίνει η ταινία The World of Robots-Westworld (1973, σε σκηνοθεσία ενός πολύ νεαρού Michael Crichton, μελλοντικού συγγραφέα ενός best-seller που θα οδηγήσει, είκοσι χρόνια αργότερα, στο Jurassic Park).

Ένα λούνα παρκ όπου ο άνθρωπος, αντί να εξυπηρετείται από ρομπότ σε όλα (βλ. για παράδειγμα τη σκηνή στην οποία ο πρωταγωνιστής, Peter Martin, έχει, στην πραγματικότητα, σεξουαλική σχέση με ένα θηλυκό ανδροειδές στο περίπτερο του Φαρ Ουέστ) κυριολεκτικά κατακλύζεται από ένα πλήθος ανδροειδών που επαναστατούν τόσο ενάντια στους πλούσιους τουρίστες όσο και ενάντια στους ίδιους τους προγραμματιστές τους.

Εμβληματική είναι η φιγούρα του «πιστολέρο», που υποδύθηκε τότε ένας ψυχρός και πολύ καλός Jul Brynner. Ένα υπερ-τεχνολογικό βραχυκύκλωμα που υπαγορεύεται, στην πραγματικότητα, από μια υπερβολική και ανεξέλεγκτη ώθηση προς τα εμπρός.

ΡΩΜΗ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ

Η ανθρώπινη φυλή πλησιάζει γρήγορα σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή, χάνοντας κομμάτι-κομμάτι τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της ταυτότητάς της. Μπροστά σε αυτή την παρέκκλιση, το σενάριο φαίνεται να επιβάλλει ένα δραματικό είτε/ή, το οποίο μπορεί να συνοψιστείστην ιστορικήφόρμουλα «Ρώμη ή θάνατος»: το πεπρωμένο ενός λαού που, αφού κυριάρχησε σε ολόκληρο τον κόσμο χάρη στη δική του αποφασιστικότητα, κατέρρευσε αναπόφευκτα κάτω από το βάρος της δικής του παρακμής.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τους Krells, η επιλογή για την ανθρωπότητα εξακολουθεί να υπάρχει και βρίσκεται εξ ολοκλήρου στη συνείδηση.

Χρειάζεται ένα διανοητικό και συλλογικό «χτύπημα των νεφρών», ένα τράνταγμα με το οποίο θα υπερασπιστούμε αυτό που μας χαρακτηρίζει ως είδος.

Στο επίκεντρο αυτής της άμυνας πρέπει να βρίσκεται η ιστορική μνήμη: μια μνήμη που συχνά λέει άβολες αλήθειες, λάθη του παρελθόντος και ευθραυστότητα, αλλά που είναι απαραίτητη για να αναπτυχθεί και να επιβιώσει.

Το τέλος της ταινίας The Time Machine (2002, σκηνοθεσία Simon Wells) προσφέρει μια ακριβή ένδειξη αναγέννησης: μετά την ολοκληρωτική καταστροφή του πολιτισμού, η αργή ανοικοδόμηση του ανθρώπου δεν ξεκινά ξανά από μηχανές αλλά από τα ερείπια μιας παλιάς ολογραφικής βιβλιοθήκης, όπου ένας βοηθός αρχίζει να διαβάζει τα σωζόμενα βιβλία στους ανθρώπους, να διατηρεί αναμνήσεις και να λέει ιστορίες. Αυτά τα βιβλία, αυτές οι ιστορίες και αυτές οι αναμνήσεις είναι τα στοιχεία που πρέπει να κρατήσουμε στην καρδιά μας πριν να είναι πολύ αργά, πριν ακούσουμε μόνο τον θόρυβο της κατάρρευσης που προκαλείται από την αδαή αλαζονεία μας.

Εγκαταλείποντας αυτή την τεχνολογική ύβρη και ανακτώντας τη βαθιά ανθρώπινη διάστασή μας, οι τίτλοι της ιστορίας μας θα μπορούσαν ακόμα να περιέχουν λόγια ελπίδας, αποδεικνύοντας ότι μια πνευματική και πολιτιστική ανάσταση είναι δυνατή χωρίς απαραίτητα να χρειαστεί να περάσουμε από την άβυσσο της καταστροφής.

Μου αρέσει να τελειώνω αυτή την εκδρομήμε μια όμορφη και εμβληματική ανταλλαγή γραμμών από την ταινία Star Trek III - Finding Spock.

Προς το τέλος, το Εντερπράιζ ανατινάζεται και καίγεται στην ατμόσφαιρα του πλανήτη Γένεση. Ο ναύαρχος Kirk παρακολουθεί τη σκηνή από την επιφάνεια με τον φίλο του, Dr. McCoy, δίπλα του.

"Θεέ μου, Μπόουνς...Τι έκανα;» Αυτά είναι τα λόγια του Kirk.

"Αυτό που έπρεπε, αυτό που κάνει πάντα: να μεταμορφώσει τον θάνατο σε έναν συνεχή αγώνα για ζωή». Αυτή είναι η απάντηση του McCoy.

Ίσως, σε αυτά τα λόγια κρύβεται το μεγαλύτερο μυστικό, το μυστικό για το οποίο μίλησε ο Δρ Ίαν Μάλκολμ στην ταινία που βασίζεται στο μπεστ σέλερ Jurassic Park.

Η ζωή πάντα κερδίζει, και μαζί της η καλύτερη πλευρά της ανθρωπότητας που θα είναι απαραίτητο να ξέρουμε πώς να σώσουμε.

Του Federico Cantore για το ComeDonChisciotte.org

Φεντερίκο Καντόρε. Τεχνικός πληροφορικής, πτυχιούχος Μοντέρνας και Σύγχρονης Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Τεχνητή θερμότητα και χημική ομίχλη: η γεωμηχανική στο αποκορύφωμά της

 Του Rosario Marcianò

Έχετε σταματήσει ποτέ να παρατηρήσετε τη μεταμόρφωση του ορίζοντά μας; Αυτό που κάποτε ήταν ένα βαθύ, κρυστάλλινο μπλε έχει δώσει τη θέση του σε μια γαλακτώδη ομίχλη, μια επίμονη ομίχλη που φαίνεται να καταπνίγει την οξύτητα των ηλιόλουστων απογευμάτων. Αυτό δεν είναι μια απλή μετεωρολογική αλλαγή, αλλά ένα ορατό σημάδι μιας πολύ βαθύτερης μεταμόρφωσης. Τι θα γινόταν αν η κανονική αφήγηση για την υπερθέρμανση του πλανήτη ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, μια μερική παράλειψη και, στη χειρότερη, μια σκόπιμη αρχιτεκτονική σιωπής; Οι έρευνες του Δρ J. Marvin Herndon, πυρηνικού φυσικού, και του Δρ Mark Whiteside σκιαγραφούν ένα σενάριο στο οποίο η αιτία της υπερθέρμανσης του πλανήτη έγκειται σε παράγοντες που η κυρίαρχη επιστήμη συνεχίζει να αγνοεί.

Το ψέμα του CO2: Η γεωμηχανική και η κατάρρευση της μεταφοράς

Η κεντρική θέση του έργου των Herndon και Whiteside δεν περιορίζεται στην αμφισβήτηση των εκπομπών άνθρακα, αλλά προτείνει μια ριζική αλλαγή παραδείγματος: η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι το αποτέλεσμα της παθητικής κατακράτησης θερμότητας λόγω του ζωτικού αερίου CO2 της γης, αλλά το αποτέλεσμα μιας ενεργού απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας βραχέων και μακρών κυμάτων από τροποσφαιρικά αιωρούμενα σωματίδια. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η ρύπανση που προκαλείται από πολιτικά και στρατιωτικά αεροσκάφη κυριολεκτικά υπερθερμαίνει την τροπόσφαιρα, εμποδίζοντας την κρίσιμη απομάκρυνση της ατμοσφαιρικής θερμότητας από τη λιθόσφαιρα. Σε αυτό το πλαίσιο, η IPCC και η επίσημη κοινότητα για το κλίμα δικαίως κατηγορούνται για ένοχη επιπολαιότητα.

«Η επιστημονική κοινότητα του κλίματος και η Διακυβερνητική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή έχουν παραπληροφορήσει τις κυβερνήσεις του κόσμου, μη αναγνωρίζοντας τη γεωμηχανική των αιωρούμενων σωματιδίων στο επίπεδο του εδάφους που συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες με συνεχώς αυξανόμενη ένταση και διάρκεια και αντιμετωπίζοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη αποκλειστικά ως προϋπολογισμό ακτινοβολίας».

Το χημικό κοκτέιλ: τεχνητά ακτίνια στην ατμόσφαιρα

Σύμφωνα με τις αναλύσεις των Herndon και Whiteside, ο ουρανός μας έχει γίνει το προνομιακό εργαστήριο για τη διάχυση υλικών βελτιστοποιημένων για απορρόφηση ενέργειας. Η πηγή προσδιορίζει ένα ακριβές μείγμα τοξικών ενώσεων: ιπτάμενη τέφρα άνθρακα, αιματίτη (γραφένιο), μαγνητίτη και σίδηρο. Αυτά τα στοιχεία δεν είναι ουδέτερα σε σχέση με το ηλιακό φάσμα. Ο μαύρος άνθρακας απορροφά την ακτινοβολία σε ολόκληρο το ηλιακό φάσμα, ενώ τα καφέ οξείδια του άνθρακα και του σιδήρου αναχαιτίζουν συχνότητες κοντά στην υπεριώδη ακτινοβολία και το ορατό φως, μετατρέποντας την ατμόσφαιρα σε συσσωρευτή θερμότητας που εμποδίζει τη Γη να κρυώσει φυσικά τη νύχτα.

Drones και έμμεσες αποδείξεις: οι ενδείξεις μεταλλικών σωματιδίων

Η επιστημονική έρευνα που διεξήγαγαν οι Antonio και Rosario Marcianò της εχθρικής επιτροπής Tanker βρίσκει εμπειρική επιβεβαίωση ακόμη και σε μεγάλα υψόμετρα. Ένα εμβληματικό επεισόδιο που αναφέρθηκε περιγράφει την πτήση ενός drone της DJI σε υψόμετρο 1600 μέτρων, στην καρδιά των νεφών μακριά από οποιαδήποτε ανθρωπογενή παρέμβαση. Η συστηματική δυσλειτουργία της πυξίδας επί του σκάφους υποδηλώνει την παρουσία ενός μεταλλικού αερολύματος ικανού να διαταράξει τους μαγνητικούς αισθητήρες, σαν το αεροσκάφος να ήταν κοντά σε σιδηρούχα μάζα. Για τον απλό πολίτη, η απόδειξη είναι συχνά διαθέσιμη: ένας μαγνήτης είναι αρκετός για να εξάγει μαγνητική σκόνη από τα αμαξώματα των αυτοκινήτων μετά από μια βροχή, ένα απτό σημάδι του τι πέφτει από τον ουρανό μας.

Εκτός από αυτές τις τοπικές δοκιμές, ο Herndon παραθέτει τρεις ανεξάρτητες σειρές αποδεικτικών στοιχείων που ανυψώνουν την υποψία σε τεκμηριωμένη βεβαιότητα: τη συμπεριφορά των ηφαιστειακών λοφίων του όρους της Αγίας Ελένης, τις φασματοσκοπικές (αιθαλόμετρο) έρευνες που διεξήγαγε ο Talukdar και, τέλος, την παρατήρηση της καταστολής της μεταφοράς πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό που προκαλείται από τη σκόνη. Όλα συγκλίνουν προς μια ενιαία πραγματικότητα: τα σωματίδια καταστέλλουν τη φυσική δυναμική ψύξης του πλανήτη.

Η αρχιτεκτονική της θερμότητας: ο «θόλος» και το σιωπηλό βιοκτόνο

Η περιφερειακή χειραγώγηση του κλίματος φαίνεται να έχει φτάσει σε μια ανησυχητική τεχνική ωριμότητα μέσω της χρήσης σωματιδίων που απορροφούν το φως (LAPs). Με την έγχυση τεράστιων δόσεων μαύρου άνθρακα ή αιθάλης στην τροπόσφαιρα, είναι δυνατό να δημιουργηθεί μια τεχνητή στασιμότητα των μαζών αέρα, δημιουργώντας επίμονους θόλους θερμότητας. Αυτό το φαινόμενο εξηγεί την πρόσφατη ένταση των ευρωπαϊκών κυμάτων καύσωνα, που συνοδεύονται από οπτικές αλλοιώσεις (ανατολές και ηλιοβασιλέματα που κρύβονται από έντονες ομίχλες) και οσφρητικές αλλοιώσεις, όπως η εκτεταμένη μυρωδιά καύσης που αναφέρεται σε περιοχές χωρίς τοπικές πυρκαγιές. Αντιμετωπίζουμε αυτό που πολλοί αποκαλούν «βιοκτόνο», μια φρικτή τροποποίηση του οικοσυστήματος που επιταχύνει την καταστροφή του ατμοσφαιρικού όζοντος και μεταβάλλει τις βασικές διαδικασίες της ζωής.

Πρωτόκολλο επιβίωσης: Σταματήστε την εξαφάνιση

Για να αντιστραφεί αυτή η τροχιά που οδηγεί στην εξαφάνιση, οι Herndon και Whiteside προτείνουν ένα αδιαπραγμάτευτο πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης:

* Άμεση παύση όλων των δραστηριοτήτων γεωμηχανικής τροποσφαιρικών σωματιδίων και λαθραίων ψεκασμών (chemtrails).

* Εξάλειψη των προσθέτων στα καύσιμα (τόσο της αεροπορίας όσο και της ξηράς) που δρουν ως πρόδρομες ουσίες σωματιδίων.
Η αλήθεια είναι επομένως συχνά απλούστερη και πιο βάναυση από ό,τι θα ήθελαν να παραδεχτούν οι περίπλοκες αλγοριθμικές προβολές των κυβερνήσεων. Η ανάκτηση της βιόσφαιράς μας περνά μέσα από την καταγγελία αυτής της τεχνητής αρχιτεκτονικής της θερμότητας. Σε αυτό το σενάριο ενός τεχνητού οικοσυστήματος, πρακτικές όπως η Γείωση - φυσική και βιοπολιτική επανασύνδεση με τη Γη - παύουν να είναι ολιστικές περιέργειες για να γίνουν απαραίτητες πράξεις αντίστασης.

Την επόμενη φορά που θα κοιτάξετε ψηλά σε ένα μονοπάτι (επίμονο ή φευγαλέο) που ξεφτίζει σε μια υπόλευκη κουβέρτα, θυμηθείτε ότι κοιτάτε το τεχνητό πέπλο που μας χωρίζει από τη φυσική μεταφορά. Το να κοιτάς τον ουρανό με διαφορετικά μάτια δεν είναι μόνο μια πράξη επίγνωσης. Είναι το πρώτο βήμα για να επιστρέψουμε για να αναπνεύσουμε ένα μέλλον που δεν έχει αποφασιστεί στο τραπέζι από απρόσωπους διαβόητους.

Του Rosario Marcianò

tankerenemy.com

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Νετανιάχου και «ειρήνη μέσω της δύναμης»: Το στοίχημα του Ισραήλ αρχίζει να αποτυγχάνει;

 

Φρανκ Πένγκαμ

• Οι Συμφωνίες του Αβραάμ (2020) και οι συνθήκες με την Αίγυπτο (1979) και την Ιορδανία (1994) ενσωμάτωσαν μια στρατηγική περιφερειακής εξομάλυνσης μέσω στρατιωτικής ισχύος.
• Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και τα Εμιράτα αντιλαμβάνονται το Ισραήλ ως «πολιτικά ραδιενεργό» εταίρο, αποστασιοποιούμενοι δημόσια.
• Γιατί το τριμερές σύμφωνο Τουρκίας-Πακιστάν-Σαουδικής Αραβίας που υπογράφηκε στη Μέκκα αντικατοπτρίζει την επιθυμία να οικοδομηθούν εναλλακτικές αρχιτεκτονικές ασφάλειας στην αμερικανική κηδεμονία;
• Ποιες είναι οι συνέπειες για το Ισραήλ εάν η στρατιωτική ισχύς, αποκομμένη από οποιονδήποτε διπλωματικό ορίζοντα, δεν παράγει πλέον εξομάλυνση αλλά περιφερειακή αστάθεια;

Η φόρμουλα είναι απλή, σχεδόν βάναυση στην οικονομία της: «ειρήνη μέσω της δύναμης». Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το χρησιμοποίησε στις 22 Ιουνίου 2025, την επομένη των αμερικανικών χτυπημάτων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, εξηγώντας ότι ο ίδιος και ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλάμβαναν συχνά ότι «πρώτα έρχεται η δύναμη και μετά η ειρήνη». Πίσω από αυτό το δόγμα εμφανίζεται μια πεποίθηση βαθιά ριζωμένη στην ισραηλινή στρατηγική σκέψη: η στρατιωτική υπεροχή όχι μόνο θα χρησίμευε για να νικήσει ή να αποτρέψει τους αντιπάλους του Ισραήλ, αλλά θα του επέτρεπε επίσης να επιβάλει σταδιακά την ενσωμάτωσή του στην περιοχή. Αλλά είναι ακριβώς το χάσμα μεταξύ αυτής της υπόσχεσης και των αποτελεσμάτων της που αποτελεί μια από τις κύριες αδυναμίες της ισραηλινής στρατηγικής σήμερα.

Στην ανάλυσή του που δημοσιεύτηκε από το CounterPunch, ο Jeff Halper περιγράφει αυτή τη στρατηγική γύρω από δύο λογικές που αποκαλεί «εξυπηρέτηση των ηγεμόνων» και «κανονικοποίηση με τη βία». Το πρώτο, σύμφωνα με τον ίδιο, συνίσταται στο να καταστήσει το Ισραήλ απαραίτητο για την κυρίαρχη δύναμη της στιγμής, παρέχοντάς του στρατιωτικές δυνατότητες, πληροφορίες, τεχνολογίες ασφαλείας και περιφερειακούς αναμεταδότες, με αντάλλαγμα πολιτική και στρατιωτική προστασία. Το δεύτερο είναι να καταστήσει την ισραηλινή ισχύ αρκετά αναπόφευκτη ώστε να πείσει τα γειτονικά κράτη ότι είναι προς το συμφέρον τους να συμβιβαστούν μαζί της και όχι να την πολεμήσουν. Αυτή η ανάγνωση είναι του Χάλπερ, αλλά μας επιτρέπει να ξαναδιαβάσουμε αρκετές ισραηλινές διπλωματικές επιτυχίες: ειρήνη με την Αίγυπτο το 1979, με την Ιορδανία το 1994, τις Συμφωνίες του Αβραάμ από το 2020 και την ανάπτυξη πιο διακριτικής συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας με ορισμένα αραβικά κράτη.

«Σύμφωνα με τους Παλαιστίνιους, η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να ενδώσουμε στα αιτήματά τους, συμπεριλαμβανομένης της διάλυσης των εποικισμών, της διαίρεσης της Ιερουσαλήμ και της απόσυρσης στις γραμμές του 1967. Αυτή η λανθασμένη αντίληψη έδωσε στους Παλαιστίνιους ένα βολικό βέτο για την ειρήνη μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών κρατών. […] Λοιπόν, όχι πια. »

Μπέντζαμιν Νετανιάχου

Αυτή η λεγόμενη στρατηγική «από έξω προς τα μέσα» συνίσταται πρώτα στην εξομάλυνση των σχέσεων με τα αραβικά κράτη με την ελπίδα ότι το παλαιστινιακό ζήτημα μπορεί στη συνέχεια να περιθωριοποιηθεί ή να διευθετηθεί σύμφωνα με τους όρους που επιβάλλει η νέα ισορροπία δυνάμεων. Ο Νετανιάχου το υπερασπίστηκε ρητά, λέγοντας ότι η προσέγγιση μεταξύ του Ισραήλ και του αραβικού κόσμου θα μπορούσε να προηγηθεί, αντί να ακολουθήσει, μια συμφωνία με τους Παλαιστίνιους. Η Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία του 2002 πρότεινε περιφερειακή εξομάλυνση στο Ισραήλ με αντάλλαγμα την αποχώρηση από τα κατεχόμενα εδάφη από το 1967 και τη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κυβέρνηση του Αριέλ Σαρόν δεν απάντησε πολιτικά σε αυτή την προσφορά κατά τη στιγμή της παρουσίασής της. Δύο δεκαετίες αργότερα, οι Συμφωνίες του Αβραάμ φάνηκαν να επικυρώνουν το αντίθετο στοίχημα του Νετανιάχου: να προχωρήσει με τα αραβικά κράτη χωρίς πρώτα να επιλύσει το παλαιστινιακό ζήτημα.

Ένας άλλος μοχλός αυτής της στρατηγικής είναι λιγότερο ορατός: η ισραηλινή βιομηχανία ασφάλειας και επιτήρησης. Το CounterPunch υιοθετεί τη θέση του «παλαιστινιακού εργαστηρίου», σύμφωνα με την οποία η κατοχή παρέχει σε ισραηλινές εταιρείες και ιδρύματα ένα πεδίο δοκιμών για τεχνολογίες ελέγχου του πληθυσμού που στη συνέχεια διατίθενται στην αγορά στο εξωτερικό. Spyware όπως το Pegasus, η βιομετρική αναγνώριση, η ψηφιακή επιτήρηση, τα drones και οι τεχνολογίες επιβολής του νόμου αποτελούν ουσιαστικά μέρος της προσφοράς ασφάλειας του Ισραήλ σε ξένες κυβερνήσεις, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή. Ο Χάλπερ πιστεύει ότι αυτή η τεχνογνωσία βοηθά να γίνει το Ισραήλ χρήσιμο σε καθεστώτα που ανησυχούν για την εσωτερική τους ασφάλεια και έτσι διευκολύνει προσεγγίσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ την επίσημη διπλωματία. Αυτή είναι μια πολύ κριτική ανάγνωση του ισραηλινού ρόλου, αλλά είναι κεντρική στην ανάλυση του CounterPunch.

Όταν η ίδια η ισραηλινή δύναμη γίνεται παράγοντας αστάθειας

Η 7η Οκτωβρίου 2023 και οι πόλεμοι που ακολούθησαν άλλαξαν βαθιά αυτή τη λογική. Η επίθεση της Χαμάς αποκάλυψε σοβαρές αποτυχίες ασφάλειας και πληροφοριών στο Ισραήλ, πριν προκαλέσει μαζική στρατιωτική απάντηση στη Γάζα και στη συνέχεια αύξηση των ισραηλινών επιχειρήσεων στην περιοχή. Για τους Abd al-Aziz al-Ghashian και Eitan Ishai, συνεργάτες ερευνητές στο Ινστιτούτο Mitvim του Ισραήλ, το στρατηγικό πρόβλημα είναι πλέον σαφές: το Ισραήλ υπέθεσε ότι οι επιδείξεις ισχύος του θα αύξαναν την ελκυστικότητά του στους Άραβες εταίρους που επιδιώκουν να περιορίσουν τους αντιπάλους τους. Ωστόσο, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ακριβώς το αντίθετο. Σύμφωνα με τη μελέτη τους, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία δίνουν προτεραιότητα στη σταθερότητα, την προβλεψιμότητα και την εδαφική ακεραιότητα πάνω από όλα και βλέπουν όλο και περισσότερο ορισμένες ισραηλινές ενέργειες ως πηγή κινδύνου και όχι ως στρατηγικό πλεονέκτημα.

Αυτό είναι το παράδοξο της «κανονικοποίησης με τη βία». Η στρατιωτική ισχύς μπορεί να εκφοβίσει έναν αντίπαλο. Δεν δημιουργεί απαραίτητα την εμπιστοσύνη που είναι απαραίτητη για μια διαρκή εταιρική σχέση. Οι Al-Ghashian και Ishai γράφουν ότι αυτό που γίνεται αντιληπτό στο Ισραήλ ως αποτροπή μπορεί να ερμηνευτεί στο Ριάντ ως μια επικίνδυνη και απρόβλεπτη στάση. Ο Gil Murciano, ένας άλλος αναλυτής του Mitvim, προχωρά το σκεπτικό παραπέρα: Το Ισραήλ κινδυνεύει να γίνει πολιτικά «ραδιενεργό» για τα αραβικά κράτη που μπορούν να αναγνωρίσουν τη δύναμή του, ενώ αρνούνται να συνδεθούν με τις στρατιωτικές του επιλογές. Η ισραηλινή στρατηγική συναντά τότε τη δική της αντίφαση: θέλει να τη φοβούνται αρκετά ώστε να επιβάλει την ομαλοποίηση, με κίνδυνο να γίνει τόσο απρόβλεπτη που οι πιθανοί εταίροι της επιδιώκουν να αποστασιοποιηθούν.

Οι περιφερειακές ανασυνθέσεις δίνουν ήδη κάποιες ενδείξεις αυτής της κίνησης. Στις 7 Αυγούστου 2026, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία προβλέπει ότι μια επίθεση σε μία από αυτές θα θεωρείται επίθεση και στις τρεις. Αυτή η συμφωνία δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως μια συμμαχία που στρέφεται ειδικά κατά του Ισραήλ: οι υπογράφοντες δηλώνουν επίσημα ότι δεν στοχεύει σε κανένα κράτος και η δημιουργία της είναι επίσης στο πλαίσιο των ιρανικών χτυπημάτων και του περιφερειακού πολέμου. Ωστόσο, δείχνει ότι το Ριάντ επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις εγγυήσεις ασφαλείας του πέρα από το παραδοσιακό αμερικανικό σύστημα. Ταυτόχρονα, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία ανήκουν πλέον στους BRICS, ένα ακόμη σημάδι της διαφοροποίησης των διπλωματικών και οικονομικών συνεργασιών στην περιοχή. Τα εμπορικά έργα που υποστηρίζονται από την Κίνα και οι νέοι τομείς συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας, Αιγύπτου και Πακιστάν προσφέρουν επίσης εναλλακτικές λύσεις στην περιφερειακή αρχιτεκτονική με επίκεντρο την Ουάσιγκτον. Αντίθετα, ο υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ διάδρομος IMEC υποτίθεται ότι θα συνέδεε τον Κόλπο με την Ευρώπη μέσω του Ισραήλ και του λιμανιού της Χάιφα, αλλά οι πόλεμοι στη Γάζα και το Ιράν έχουν περιπλέξει σοβαρά την υλοποίησή του.

Επομένως, το ζήτημα δεν είναι η επικείμενη εξαφάνιση του Ισραήλ ως στρατιωτικής δύναμης. Η συμβατική του υπεροχή παραμένει σημαντική και η πυρηνική του ικανότητα, αν και δεν αναγνωρίζεται επίσημα, θεωρείται ευρέως δεδομένη από τους ειδικούς. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: μπορεί μια στρατιωτική δύναμη να αντικαταστήσει μόνιμα μια πολιτική στρατηγική; Ο Murciano περιγράφει μια επιλογή μεταξύ ενός πιθανού διπλωματικού αναπροσανατολισμού, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού του πολέμου στη Γάζα, ενός πλαισίου διαπραγματεύσεων για το Ιράν και την αραβική εξομάλυνση που συνοδεύεται από έναν παλαιστινιακό πολιτικό ορίζοντα και μιας απερίσκεπτης βιασύνης προς αυτό που αποκαλεί «σπαρτιατικό» μέλλον, καταδικασμένο να ζει με το σπαθί. Ακόμη και οι Ισραηλινοί αναλυτές αρχίζουν να βλέπουν τον θεμελιώδη περιορισμό του δόγματος: η βία μπορεί να επιβάλει μια ισορροπία δυνάμεων, αλλά όταν δεν συνοδεύεται πλέον από μια πολιτική προοπτική, καταλήγει να δημιουργεί την αστάθεια που υποτίθεται ότι θα εξαλείψει. Για τους Παλαιστίνιους, είναι ακριβώς αυτή η ρήξη μεταξύ της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος και της περιφερειακής αποδοχής που θα μπορούσε να ανοίξει έναν νέο πολιτικό χώρο.https://geopolitique-profonde.com/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Η Κίνα χτίζει έναν κόσμο όπου η Αμερική δεν αποτελεί μονόδρομο---Διώρυγα του Παναμά: Η Κίνα δείχνει τα όρια του νέου δόγματος Μονρόε του Τραμπ

 Η ομαδική φωτογραφία από το Μπισκέκ είναι ίσως πιο σημαντική από τις αποφάσεις που θα λάβει η ίδια η σύνοδος. Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν, Ναρέντρα Μόντι, Μασούντ Πεζεσκιάν και ηγέτες από ένα μεγάλο τμήμα της Ευρασίας συγκεντρώθηκαν τη Δευτέρα στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν για τη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).

Οι προθέσεις τους είναι αρκετά σαφείς. Δεν συγκροτούν μια νέα συμμαχία ικανή να ανταγωνιστεί στρατιωτικά τη Δύση. Δεν συμφωνούν καν μεταξύ τους σε πολλά μεγάλα διεθνή ζητήματα. Η συνάντησή τους αποτυπώνει όμως μια αλλαγή που εξελίσσεται εδώ και χρόνια και γίνεται ολο και περισσότερο ορατή. Για έναν αυξανόμενο αριθμό χωρών, η Ουάσιγκτον δεν αποτελεί πλέον τον μοναδικό δρόμο προς τις αγορές, το εμπόριο και τη διεθνή πολιτική επιρροή.

Και στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής βρίσκεται η Κίνα. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να αντιπαρατεθεί στρατιωτικά με τις ΗΠΑ για να μεταβάλει τους διεθνείς συσχετισμούς. Αρκεί σε πολλές περιπτώσεις να συνεχίζει να αγοράζει, να πουλά, να επενδύει και να χρηματοδοτεί εκεί όπου η Ουάσιγκτον επιδιώκει οικονομική απομόνωση.

Η Ρωσία αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οι δυτικές κυρώσεις περιόρισαν δραστικά τις οικονομικές σχέσεις της Μόσχας με την Ευρώπη. Η Κίνα όμως συνέχισε να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, ενώ το κινεζικό εμπόριο και οι εισαγωγές τεχνολογίας βοήθησε τη ρωσική οικονομία να προσαρμοστεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις δεν είχαν κόστος. Εκείνο που δεν επιβεβαιώθηκε ήταν η προσδοκία ότι η οικονομική πίεση θα μπορούσε να αποκόψει τη Ρωσία από αρκετά μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου ώστε να αλλάξει την πολιτική της.

Το ίδιο έργο και με το Ιράν

Τώρα η ίδια μεταβολή γίνεται ακόμη πιο καθαρή στην περίπτωση του Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εξαπολύσει νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης εναντίον της Τεχεράνης, απειλώντας ακόμη και τρίτες χώρες με δευτερογενείς κυρώσεις εάν συνεχίσουν να συναλλάσσονται μαζί της.

Μόνο που η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας πολιτικής προϋποθέτει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλουν τους κανόνες τους όχι μόνο στον αντίπαλό τους αλλά και σε όσους επιλέγουν να συναλλάσσονται μαζί του. Και αυτό γίνεται πολύ δυσκολότερο όταν απέναντί τους βρίσκεται η Κίνα.

Το Πεκίνο είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και επομένως η σημαντικότερη οικονομική διέξοδος της Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε μικρότερες κινεζικές εταιρείες ή μεσάζοντες. Το να επιχειρήσει όμως να επιβάλει τις ίδιες επιλογές στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με έναν «οικονομικό D-Day» όσους εξακολουθούν να προσφέρουν οικονομικές διεξόδους στο Ιράν. Μέχρι στιγμής όμως δεν έχει προχωρήσει στην ευθεία οικονομική σύγκρουση με το Πεκίνο που θα απαιτούσε η πλήρης εφαρμογή αυτής της απειλής.

Υπάρχει ένας πολύ πρακτικός λόγος. Σε λίγες εβδομάδες ο Σι αναμένεται στην Ουάσιγκτον, όπου οι δύο ηγέτες θα επιχειρήσουν να παρατείνουν την εύθραυστη οικονομική εκεχειρία ΗΠΑ και Κίνας.

Η αντίφαση είναι εμφανής. Η Ουάσιγκτον θέλει να διατηρήσει ένα διεθνές σύστημα στο οποίο μπορεί να αποκλείει οικονομικά έναν αντίπαλό της, χωρίς όμως να συγκρουστεί με τη δύναμη που διαθέτει πλέον το οικονομικό μέγεθος για να καταστήσει αυτόν τον αποκλεισμό πολύ λιγότερο αποτελεσματικό.

Κάνε εμπόριο, όχι πόλεμο

Αυτό εξηγεί και την προσεκτική στάση του Σι απέναντι στους εταίρους του. Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης περιλαμβάνει σήμερα δέκα κράτη και περισσότερο από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού. Απέχει όμως πολύ ακόμα από το να συγκροτεί ένα ενιαίο αντιδυτικό μπλοκ.

Η Ινδία διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο. Κίνα και Ινδία εξακολουθούν να έχουν σοβαρές διαφορές. Ινδία και Πακιστάν συμμετέχουν στον ίδιο οργανισμό παρά τη μεταξύ τους αντιπαλότητα. Και όταν το Ιράν βρέθηκε σε πόλεμο με τις ΗΠΑ, ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία έσπευσαν να το υπερασπιστούν στρατιωτικά.

Αυτό όμως δεν καθιστά τον οργανισμό αδιάφορο. Αντίθετα, ίσως αποκαλύπτει τι σημαίνει στην πράξη ένας περισσότερο πολυπολικός κόσμος. Δεν χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα νέο ΝΑΤΟ υπό κινεζική ηγεσία ούτε οι χώρες που αμφισβητούν την αμερικανική κυριαρχία να μετατραπούν σε συμμάχους. Αρκεί να υπάρχουν αρκετά μεγάλα κέντρα οικονομικής και πολιτικής ισχύος ώστε μια κυβέρνηση να διαθέτει περισσότερες από μία επιλογές.

Η Κίνα μπορεί να αγοράζει πετρέλαιο από μια χώρα που βρίσκεται υπό κυρώσεις, να της πουλά προϊόντα και τεχνολογία και να διατηρεί ανοιχτούς εμπορικούς δρόμους, χωρίς να αναλαμβάνει το κόστος της στρατιωτικής της προστασίας.

Με αυτόν τον τρόπο αποκτά επιρροή χωρίς να επαναλαμβάνει το μοντέλο των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων των προηγούμενων δεκαετιών. Ακόμη και η επιλογή του Μπισκέκ έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό.

Το Κιργιστάν υπήρξε σοβιετική δημοκρατία και για δεκαετίες θεωρούνταν τμήμα της φυσικής σφαίρας επιρροής της Μόσχας. Σήμερα η οικονομική παρουσία της Κίνας στην Κεντρική Ασία μεγαλώνει, ενώ η εξάρτηση της ίδιας της Ρωσίας από το Πεκίνο έχει ενισχυθεί θεαματικά. Η σχέση Σι και Πούτιν παραμένει στενή, αλλά γίνεται ολοένα περισσότερο μια σχέση στην οποία ο ισχυρότερος εταίρος βρίσκεται στο Πεκίνο.

Ένας κόσμος με περισσότερες επιλογές

Ίσως λοιπόν η σημαντικότερη εικόνα από το Μπισκέκ να μην είναι εκείνη μιας νέας αντιδυτικής συμμαχίας. Η Κίνα δεν έχει δημιουργήσει ένα κινεζικό ΝΑΤΟ και ο Σι δεν αντικαθιστά τον Αμερικανό πρόεδρο στην κορυφή μιας νέας παγκόσμιας πυραμίδας. Άλλωστε, η αντικατάσταση μιας μοναδικής κυρίαρχης δύναμης από μια άλλη δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πολυπολικότητα.

Εκείνο που διαμορφώνεται μοιάζει διαφορετικό. Περισσότερες χώρες αποκτούν τη δυνατότητα να αρνηθούν μια αμερικανική απαίτηση χωρίς το κόστος αυτής της άρνησης να είναι απαγορευτικό.

Η Ρωσία μπορεί να χάσει την ευρωπαϊκή αγορά και να στραφεί περισσότερο προς την Ασία. Το Ιράν μπορεί να αποκλειστεί από μεγάλο μέρος του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και να εξακολουθεί να πουλά πετρέλαιο στην Κίνα. Η Ινδία μπορεί να συνεργάζεται με την Ουάσιγκτον και ταυτόχρονα να αγοράζει ρωσική ενέργεια όταν αυτό εξυπηρετεί τα συμφέροντά της.

Για δεκαετίες, ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της Ουάσιγκτον δεν ήταν απλώς η στρατιωτική της υπεροχή. Ήταν η δυνατότητά της να κάνει την απομάκρυνση από το αμερικανικό οικονομικό και πολιτικό σύστημα εξαιρετικά δαπανηρή. Η Κίνα δεν έχει εξαλείψει αυτό το κόστος. Το καθιστά  όμως σήμερα λιγότερο απαγορευτικό.

Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα της συνόδου στο Μπισκέκ. Αυτό που μοιάζει να αναδύεται δεν είναι μια εναλλακτική στρατιωτική συμμαχία, ούτε ένας κόσμος στον οποίο το Πεκίνο έχει τη δυνατότητα να υπαγορεύει τις επιλογές του όπως κάποτε η Ουάσιγκτον.

Εκείνο που δείχνει να διαμορφώνεται είναι ένας κόσμος στον οποίο γίνεται ολοένα δυσκολότερο για μία και μόνη υπερδύναμη να καθορίζει ποιος θα συναλλάσσεται με ποιον και ποιος θα στριμώχνεται στη γωνία. Για κάποιους αυτό αποτελεί οδυνηρή απώλεια επιρροής. Για πολύ περισσότερους όμως μπορεί απλώς να σημαίνει ότι υπάρχουν πλέον περισσότερες επιλογές. https://neostrategy.gr/

====

Διώρυγα του Παναμά: Η Κίνα δείχνει τα όρια του νέου δόγματος Μονρόε του Τραμπ

Του Uriel Araujo

Η εντεινόμενη αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας για τη Διώρυγα του Παναμά έχει δείξει τα πρακτικά όρια της ανανεωμένης ώθησης της Ουάσιγκτον για κυριαρχία στο ημισφαίριο.

Αυτό που ξεκίνησε ως πίεση των ΗΠΑ στον Παναμά να παραγκωνίσει εταιρείες που συνδέονται με την Κίνα από βασικά λιμάνια της διώρυγας δεν έδωσε σαφή αμερικανική νίκη.

Αντίθετα, το Πεκίνο έχει δείξει ότι η εμπορική και ναυτιλιακή επιρροή του μπορεί να διαρκέσει ακόμη και όταν οι καταναγκαστικές κινήσεις πετυχαίνουν στο έδαφος.

Για να ανακεφαλαιώσουμε, στις αρχές του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, είχε πιέσει τον Παναμά να μειώσει τον κινεζικό «έλεγχο» της Διώρυγας – διαφορετικά η Ουάσιγκτον θα λάμβανε τα «απαραίτητα μέτρα». Τον Ιανουάριο του 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά κήρυξε αντισυνταγματικό το νομικό πλαίσιο για τις παραχωρήσεις της CK Hutchison με έδρα το Χονγκ Κονγκ στους τερματικούς σταθμούς Balboa και Cristóbal, ακυρώνοντάς τες ουσιαστικά.

Στη συνέχεια, οι δυνάμεις του Παναμά ανέλαβαν τον έλεγχο, μεταφέροντας τις επιχειρήσεις σε συμφέροντα που συνδέονται με τη Maersk και την MSC. Για πολλούς στην Ουάσιγκτον αυτό έμοιαζε με επιτυχία για αυτό που ονομάστηκε «Δόγμα Ντονρόε», μια ενημερωμένη έκδοση του παλιού Δόγματος Μονρόε που αποσκοπούσε, μεταξύ άλλων, στο να κρατήσει τους ανταγωνιστές που δεν ανήκουν στο ημισφαίριο μακριά από στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία.

Όπως σημείωσε ο Benjamin N. Gedan (Ανώτερος Συνεργάτης και Διευθυντής του προγράμματος Stimson Center Latin America), η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ είχε υποσχεθεί να αρνηθεί σε τέτοιους αντιπάλους τον έλεγχο ζωτικών υποδομών στο δυτικό ημισφαίριο και η διώρυγα ήταν σαφώς κατάλληλη.

Ωστόσο, η Κίνα δεν απορρόφησε απλώς την απώλεια. Αύξησε τις επιθεωρήσεις ασφαλείας των πλοίων που φέρουν τη σημαία του Παναμά.

Όπως επισημαίνει ο Antonio C. Hsiang (επίκουρος καθηγητής στο Μεταπτυχιακό Ινστιτούτο Λατινοαμερικανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Tamkang), τα επίσημα κινεζικά στοιχεία σημείωσαν ότι αυτά τα πλοία αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 20 τοις εκατό των ξένων προσεγγίσεων στα λιμάνια της – αλλά σχεδόν το ήμισυ των θαλάσσιων ατυχημάτων και θυμάτων.

Το αποτέλεσμα, σε κάθε περίπτωση, ήταν εκατοντάδες πλοία με σημαία Παναμά να κρατηθούν σε κινεζικά λιμάνια το πρώτο εξάμηνο του 2026. Μόνο τον Ιούνιο, 264 φορτηγά πλοία άλλαξαν σημαία μακριά από τον Παναμά, μετά από 180 τον Μάιο και 78 τον Απρίλιο. Η ολική χωρητικότητα του νηολογίου συρρικνώθηκε κατά 4,8% – η πιο απότομη πτώση του από τότε που ξεκίνησαν τα αρχεία το 2006

Μια ναυτιλιακή αντιπροσωπεία του Παναμά επισκέφθηκε την Κίνα τον Ιούλιο. Μετά από αυτό, οι επιθεωρήσεις χαλάρωσαν και οι κρατήσεις μειώθηκαν απότομα μέχρι το τέλος του μήνα. Οι δύο πλευρές κατέληξαν επίσης σε συναίνεση για να προχωρήσουν στην ανανέωση της διμερούς συμφωνίας τους για τις θαλάσσιες μεταφορές, η οποία παρέχει προνομιακή μεταχείριση σε πλοία με σημαία Παναμά στα κινεζικά λιμάνια, αν και εκκρεμεί ακόμη η επίσημη ανανέωση

Πρόσφατα, η CK Hutchison ξεκίνησε ξεχωριστές διαδικασίες διαιτησίας ζητώντας αποζημίωση άνω του 1.5 δισεκατομμυρίου δολαρίων, προσθέτοντας στην αξίωση άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχει ήδη επιδιώξει η θυγατρική της στον Παναμά.

Το μεγάλο νηολόγιο του Παναμά παραμένει ένα σημαντικό παγκόσμιο περιουσιακό στοιχείο και η ικανότητα της Κίνας να ασκεί πίεση σε αυτό (έμμεσα αντίποινα αμερικανικής παρέμβασης) δείχνει μόχλευση μέσω του εμπορίου και της ναυτιλίας που καμία δικαστική απόφαση δεν μπορεί να διαγράψει.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο Παναμάς ήταν η πρώτη χώρα της Λατινικής Αμερικής που εντάχθηκε στην Πρωτοβουλία Belt and Road μετά την αλλαγή της αναγνώρισης από την Ταϊβάν το 2017.

Η Κίνα παραμένει κορυφαίος εμπορικός εταίρος και εναλλακτικές λύσεις όπως το κινεζικό λιμάνι Chancay του Περού συνεχίζουν να επεκτείνουν τις περιφερειακές επιλογές πέρα από τη Διώρυγα του Παναμά. Το λιμάνι αναδεικνύεται ως σημαντικός κόμβος του Ειρηνικού που μειώνει τους χρόνους αποστολής μεταξύ Νότιας Αμερικής και Κίνας, ενισχύοντας ενδεχομένως τις εξαγωγές αγροτικών επιχειρήσεων της Νότιας Αμερικής, ενώ προσφέρει μια εναλλακτική πύλη εφοδιαστικής. Αυτά για κάθε ιδέα ότι η απομάκρυνση των χειριστών από δύο τερματικούς σταθμούς στον Παναμά θα αποκαθιστούσε καθαρά ένα ημισφαίριο που κυριαρχείται από τις ΗΠΑ.

Το επεισόδιο ταιριάζει επίσης σε αυτό που ο Antonio C. Hsiang περιγράφει ως ένα ευρύτερο μοτίβο αμερικανικών «σφηνών» στρατηγικών στη Λατινική Αμερική.

Σύμφωνα με τον αναλυτή, η Ουάσιγκτον συνδυάζει καταναγκαστική πίεση σε κράτη «ευθυγραμμισμένα με την Κίνα», όπως στον Παναμά, με οικονομικά κίνητρα για κυβερνήσεις που είναι πιο πρόθυμες να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ, όπως φαίνεται στις συνομιλίες διάσωσης της Αργεντινής ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Σε μια πιο επιθετική περίπτωση, υποστηρίζει ο Hsiang, η Βραζιλία πιέζεται σκληρότερα μέσω δασμών, κυρώσεων και χαρακτηρισμών τρομοκρατών κατά των τοπικών εγκληματικών συμμοριών, ακόμη και όταν η Κίνα εδραιώνει τη θέση της ως κορυφαίος εμπορικός εταίρος της χώρας.

Τον Δεκέμβριο του 2024, σχολίασα ότι οι απειλές του Τραμπ κατά του Παναμά αντανακλούσαν έναν νεομονροϊσμό που θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων στην Αμερική – αντί απλώς να επαναβεβαιώσει τον αποκλειστικό έλεγχο. Αργότερα, η έννοια της «Ευρύτερης Βόρειας Αμερικής» (που εκτείνεται από τη Γροιλανδία έως τη Διώρυγα του Παναμά) αποκάλυψε περαιτέρω πώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει το ημισφαίριο ως περίμετρο ασφαλείας της.

Ωστόσο, η προσέγγιση αντιμετωπίζει δομικά όρια, όπως υποστηρίζει ο Gedan. Οι ΗΠΑ παραμένουν υπερβολικά τεντωμένες αλλού, ενώ τα κράτη της Λατινικής Αμερικής εξακολουθούν να διατηρούν οικονομικές εναλλακτικές λύσεις.

Η αμερικανική επιτυχία στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας και οι συνεχιζόμενες συνομιλίες για «αλλαγή καθεστώτος» στην Κούβα δείχνουν έναν βαθμό ύβρεως. Αυτές οι κινήσεις προβάλλουν αποφασιστική δύναμη ενάντια στις πιο αδύναμες κυβερνήσεις. Αλλά η εμβέλεια δεν είναι το ίδιο με τον ανθεκτικό έλεγχο.

Η περίπτωση του Παναμά είναι επομένως μια ωμή υπενθύμιση ότι οι οικονομικοί και θαλάσσιοι δεσμοί της Κίνας δεν μπορούν να διαλυθούν μόνο με πίεση. Μέχρι στιγμής, η Λατινική Αμερική γίνεται όλο και περισσότερο ένας αμφισβητούμενος χώρος μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας και όχι μια αποκατεστημένη αμερικανική «πίσω αυλή».

Με άλλα λόγια, ο νεομονροϊσμός έχει τα όριά του και θα πρέπει να περιμένει κανείς να δει τέτοιους περιορισμούς να γίνονται πιο ξεκάθαροι τους επόμενους μήνες.

*

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο InfoBrics.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων