Τζόρνταν Νάταλ
"Είναι ακριβώς αντίθετα μεταξύ τους, που βάζουν στα χέρια μας τους δύο πόλους αυτού του πλανήτη και μας επιτρέπουν να είμαστε ο άξονάς του».
- Otto Kahn, ανακαλείται στο Comte de Saint-Aulaire, 1936
Μάο Τσε Τουνγκ (Αριστερός) Μπενίτο Μουσολίνι (Δεξιός)
Από τότε που υπήρχαν κοινωνίες, υπήρχαν διαιρέσεις μεταξύ τους, περίεργο μυαλό, γραμμές μεταξύ διαφορετικών τρόπων θέασης του κόσμου.
Διδασκόμαστε από μικρή ηλικία ότι η πολιτική μας καθορίζεται από έναν μεγάλο αγώνα:
Η μία πλευρά αντιπροσωπεύει τη συμπόνια, την πρόοδο και την ένταξη
το άλλο για την παράδοση, τη δύναμη και την τάξη
Μας λένε ότι αυτές οι δυνάμεις είναι φυσικοί αντίπαλοι, ότι αντιπροσωπεύουν θεμελιωδώς διαφορετικά οράματα για το πώς πρέπει να ζούμε τη ζωή και ότι η ένταση μεταξύ τους είναι αυτό που εμποδίζει οποιαδήποτε ομάδα να γίνει πολύ ισχυρή.
"Η τυπική ιστορία της πολιτικής είναι ότι είναι μια μάχη μεταξύ προόδου και παράδοσης, συμπόνιας και τάξης, αλλαγής και σταθερότητας».
- Τόμας Φρανκ, Τι συμβαίνει με το Κάνσας; Πώς οι συντηρητικοί κέρδισαν την καρδιά της Αμερικής, Metropolitan Books, 2004
«Διδασκόμαστε να βλέπουμε την πολιτική ως μια επιλογή ανάμεσα σε δύο θεμελιωδώς διαφορετικούς τρόπους οργάνωσης της κοινωνίας, ένας κοιτάζοντας μπροστά, ένας κοιτάζοντας πίσω, σαν να ήταν φυσικοί εχθροί».
- Τζορτζ Λάκοφ, μη σκέφτεσαι ελέφαντα! Γνωρίστε τις αξίες σας και πλαισιώστε τη συζήτηση, Chelsea Green Publishing, 2004
"Η αφήγηση είναι πάντα η ίδια: η μία πλευρά αντιπροσωπεύει τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια. Το άλλο αντιπροσωπεύει την ασφάλεια και τη συνέχεια. Παρουσιάζονται ως αντίθετα, κλειδωμένα σε μια αιώνια πάλη."
- Jonathon Haidt, Ο δίκαιος νους: Γιατί οι καλοί άνθρωποι χωρίζονται από την πολιτική και τη θρησκεία, Pantheon, 2012
Είναι μια παρήγορη ιστορία, δεν νομίζεις, αγαπητέ αναγνώστη;
Υποδηλώνει ότι επιλέγοντας μια πλευρά, συμμετέχουμε σε κάτι ουσιαστικό, ότι οι φωνές μας, οι ψήφοι μας και τα επιχειρήματά μας διαμορφώνουν πραγματικά την κατεύθυνση που παίρνουν οι κοινότητές μας.
Αλλά η ιστορία μας καλεί να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά.
Μας ζητά να εξετάσουμε μια πιθανότητα που σπάνια λέγεται δυνατά:
Τι γίνεται αν η ίδια η διαίρεση είναι το ζητούμενο;
Τι θα γινόταν αν οι γραμμές μάχης κατά μήκος των οποίων ενθαρρυνόμαστε να πολεμήσουμε δεν χαράσσονταν ποτέ εκεί που βρίσκεται η πραγματική σύγκρουση, αλλά κάπου αλλού εντελώς, τοποθετημένες εκεί ώστε η ενέργειά μας να ξοδεύεται σε σύγκρουση μεταξύ μας, αντί να κοιτάμε προς τα πάνω εκεί όπου λαμβάνονται πραγματικά αποφάσεις;
"Η αντίθεση είναι αρκετά πραγματική, αλλά διατρέχει την επιφάνεια και όχι μέχρι τα θεμέλια. Τα επιχειρήματα είναι δυνατά γιατί έχουν σκοπό να κρατήσουν την προσοχή μας στραμμένη ο ένας στον άλλον, όχι σε αυτούς που θέτουν τους όρους της ίδιας της συζήτησης».
- Mills, C. Wright, Η ελίτ της εξουσίας, Oxford University Press, 1956
Τι γίνεται αν, κάτω από όλο τον θόρυβο, το πάθος και τις διαφωνίες, τα χέρια που καθοδηγούν και τις δύο πλευρές ανήκουν στους ίδιους λίγους και ότι ο ανταγωνισμός που βλέπουμε είναι αρκετά πραγματικός στην εμφάνιση, αλλά προσεκτικά περιορισμένος σε αυτό που επιτρέπεται να αλλάξει;
"Είναι το παλαιότερο κόλπο του βιβλίου: χωρίστε τους ανθρώπους έτσι ώστε κανείς να μην κοιτάζει ψηλά. Βάλτε τους ο ένας στο λαιμό του άλλου για ερωτήσεις που δεν έχουν σημασία, ώστε να μην ρωτήσουν ποτέ ποιος είναι αυτός που αποφασίζει τι έχει σημασία».
- David Graeber, Η ουτοπία των κανόνων: Σχετικά με την τεχνολογία, τη βλακεία και τις μυστικές χαρές της γραφειοκρατίας, Melville House, 2015
Αυτές είναι άβολες ερωτήσεις, έτσι δεν είναι, φίλε.
Μας προκαλούν να αμφιβάλλουμε όχι μόνο για το τι πιστεύουμε, αλλά για την ίδια τη σκηνή πάνω στην οποία διαδραματίζονται οι πεποιθήσεις μας.
Ωστόσο, αυτά τα ερωτήματα έχουν τεθεί από παρατηρητές σε κάθε γενιά, καταγεγραμμένα σε απομνημονεύματα, επιστολές και ιδιωτικές συνομιλίες που έχουν επιβιώσει πολύ μετά το θάνατο των ίδιων των ομιλητών από τη σκηνή.
Αυτό που ακολουθεί δεν είναι ένα επιχείρημα που ισχυρίζεται ότι γνωρίζει τι είναι αληθινό.
Είναι απλώς μια συλλογή όσων έχουν ειπωθεί, αφηγήσεις που εκτείνονται σε περισσότερο από έναν αιώνα, από τους διαδρόμους της εξουσίας στις αρχές του 1900 μέχρι τις αναταραχές του Ψυχρού Πολέμου και στη συνέχεια μέχρι τα πρωτοσέλιδα της εποχής μας.
Συνολικά, υποδηλώνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος μας μπορεί να μοιάζει λιγότερο με ανοιχτή συζήτηση και περισσότερο με σενάριο, και ότι οι πιο σημαντικές γραμμές μπορεί να είναι αυτές που δεν λέγονται ποτέ δυνατά...
Ήταν στα χρόνια που ακολούθησαν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο που έλαβε χώρα μια τέτοια συνομιλία, την οποία θυμάται ένας άνθρωπος που στεκόταν κοντά στο κέντρο της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Στο βιβλίο του Geneva Versus Peace, που εκδόθηκε το 1937, ο Comte de Saint-Aulaire, Γάλλος πρεσβευτής στο Λονδίνο από το 1920 έως το 1924, θυμήθηκε ένα δείπνο στο οποίο βρέθηκε να κάθεται δίπλα στον Otto Kahn, διευθυντή της ισχυρής εβραϊκής επενδυτικής τράπεζας της Νέας Υόρκης Kuhn, Loeb & Company.
Κάποιος στο τραπέζι ρώτησε γιατί οι άνθρωποι του χρήματος θα υποστήριζαν τον μπολσεβικισμό, ένα σύστημα που φαινόταν να στέκεται ενάντια σε όλα όσα ο καπιταλισμός ισχυριζόταν ότι εκτιμούσε.
Ο Καν σταμάτησε, τράβηξε το πούρο του και έδωσε μια απάντηση που αντηχεί στις δεκαετίες από τότε:
"Λέτε ότι ο μαρξισμός είναι η ίδια η αντίθεση του καπιταλισμού, και όμως και οι δύο είναι εξίσου ιεροί για εμάς.
Ακριβώς επειδή είναι ακριβώς αντίθετα, τοποθετούν και τους δύο πόλους αυτού του κόσμου στα χέρια μας και μας επιτρέπουν να σταθούμε ως άξονάς του.
Αυτές οι δύο δυνάμεις, ο μπολσεβικισμός από τη μια πλευρά και εμείς από την άλλη, είναι διαφορετικοί δρόμοι που οδηγούν τελικά στο ίδιο μέρος.
Συναντιούνται ξανά στον κοινό τους σκοπό: την ανακατασκευή του κόσμου από τα πάνω μέσω του ελέγχου του πλούτου και από τα κάτω μέσω της επανάστασης».
Συνέχισε:
"Η αποστολή μας είναι να διατυπώσουμε μια νέα κατανόηση της τάξης, να διαμορφώσουμε ένα όραμα ενότητας που υπερβαίνει τις παλιές διαιρέσεις.
Δουλεύουμε τόσο μέσα από την αναταραχή όσο και μέσα από την οικοδόμηση: τι γκρεμίζει αυτό που πρέπει να περάσει και αυτό που χτίζει αυτό που πρόκειται να έρθει. Ο μπολσεβικισμός καθαρίζει το παλιό. Η Κοινωνία των Εθνών θέτει το πλαίσιο για το νέο.
Η μία είναι η δύναμη που αναστατώνει, η άλλη που εγκαθίσταται και οι δύο κινούνται προς τον ίδιο ορίζοντα».
Θα κάνατε λάθος, περίεργο μυαλό, αν νομίζατε ότι η δήλωση του Kahn είχε τελειώσει:
"Είμαστε ένας μικρόκοσμος αυτού που γίνεται ο κόσμος: μια κοινότητα εθνών μέσα σε ένα πλαίσιο.
Οι άνθρωποι λένε ότι διαλύουμε παλιές ταυτότητες, αλλά το κάνουμε μόνο όταν αυτές οι ταυτότητες στέκονται εμπόδιο σε μια μεγαλύτερη ενότητα.
Δεν είμαστε ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής. Είμαστε ένα πρότυπο του τι μπορεί να μοιραστεί σε όλους τους λαούς».
Δεκαετίες αργότερα, παρόμοιες παρατηρήσεις θα προέκυπταν από μια άλλη απροσδόκητη πηγή.
Αυτό που έγινε γνωστό ως η Κόκκινη Συμφωνία, μια αφήγηση που λέγεται ότι προέρχεται από την ανάκριση του Κριστιάν Ρακόφσκι, ενός πρώην υψηλόβαθμου σοβιετικού αξιωματούχου που έπεσε σε δυσμένεια τη δεκαετία του 1930, παρουσιάζει μια άποψη της παγκόσμιας πολιτικής που αντικατοπτρίζει τις παρατηρήσεις του Καν.
Ο Ρακόφσκι καταγράφεται να υποστηρίζει ότι το μεγάλο ιδεολογικό χάσμα του εικοστού αιώνα ήταν λιγότερο μια σύγκρουση αντιθέτων παρά δύο όψεις της ίδιας βαθύτερης πραγματικότητας:
"Κοιτάξτε τον κόσμο: στη Μόσχα υπάρχει κομμουνισμός. Στη Νέα Υόρκη υπάρχει καπιταλισμός. Δύο αντίθετα συστήματα, αλλά στην πράξη επιτυγχάνουν το ίδιο αποτέλεσμα.
Στη Σοβιετική Ένωση, το κράτος κατέχει τις επιχειρήσεις και αυτοί που χρηματοδοτούν το κράτος κατέχουν την εξουσία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτοί που χρηματοδοτούν κατέχουν τις επιχειρήσεις και το κράτος εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.
Διαφορετικές εξωτερικές μορφές. παρόμοιες εσωτερικές λειτουργίες.
Η πραγματική δύναμη βρίσκεται πίσω και από τα δύο, κινούμενη μεταξύ του ενός και του άλλου ανάλογα με τις περιστάσεις."
Αυτές οι παρατηρήσεις βρήκαν περαιτέρω απήχηση σε παρατηρήσεις που αποδίδονται στον Rowan Gaither, πρόεδρο του Ιδρύματος Ford, που φέρεται να ειπώθηκε το 1954:
"Λειτουργούμε υπό ευρεία καθοδήγηση που προέρχεται από τα υψηλότερα επίπεδα διακυβέρνησης.
Η δουλειά μας είναι να διαμορφώσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ζουν και σκέφτονται σε αυτή τη χώρα, έτσι ώστε με την πάροδο του χρόνου οι διαφορές μεταξύ του τρόπου ζωής μας και αυτού που αναδύεται αλλού να γίνουν λιγότερο ευδιάκριτες και οι ευρύτερες δομές που μας συνδέουν να γίνουν πιο ξεκάθαρες."
Εάν τέτοιες παρατηρήσεις έχουν κάποια βαρύτητα, τότε αυτό που βλέπουμε πολιτικά αρχίζει να παίρνει μια πολύ διαφορετική μορφή.
Όσοι υποστηρίζουν ότι η διαχείριση του πολιτικού διχασμού γίνεται από τα πάνω έχουν επισημάνει μοτίβα που έχουν επιμείνει από γενιά σε γενιά.
Ο Τζορτζ Σόρος και οι συνδεδεμένες οργανώσεις του έχουν υποστηρίξει πολλές προοδευτικές και αριστερές πρωτοβουλίες, ενώ το δίκτυο Κοχ και τα σχετικά συμφέροντα υπήρξαν σημαντικοί υποστηρικτές συντηρητικών και δεξιών σκοπών.
Οι επικριτές προτείνουν ότι και οι δύο πλευρές λαμβάνουν υποστήριξη από αλληλεπικαλυπτόμενους κύκλους επιρροής και ότι η σύγκρουση μεταξύ τους παραμένει με ασφάλεια εντός ορίων που ποτέ δεν αμφισβητούν θεμελιωδώς τη συνολική τάξη.
Από αυτή την άποψη, κινήματα όπως το Occupy Wall Street ήταν ορατά, αλλά περιείχαν εκφράσεις δυσαρέσκειας, κινήματα που προκάλεσαν ανησυχίες, αλλά δεν πρότειναν διαρθρωτικές αλλαγές που θα άλλαζαν τα θεμέλια του ίδιου του συστήματος.
"Το κίνημα δεν είχε επίσημους ηγέτες και δεν εξέδωσε επίσημα αιτήματα».
- Naomi Klein, Occupy Wall Street: Περί τίνος πρόκειται, The Guardian, 17 Οκτωβρίου 2011
"Καταλάβετε τη Wall Street... στερείται σαφούς συνόλου αιτημάτων, κεντρικής οργάνωσης και ενιαίας στρατηγικής».
- Ρόμπερτ Ράιχ, Ο πραγματικός λόγος που η κατάληψη της Wall Street αυξάνεται, San Francisco Chronicle, 27 Οκτωβρίου 2011
Όσοι έχουν αυτή την άποψη υποστηρίζουν ότι η πραγματική αλλαγή θα φαινόταν πολύ διαφορετική:
- μεταφορά του ελέγχου του νομίσματος μακριά από τα συμφέροντα των ιδιωτικών τραπεζών
- δημόσια χρηματοδότηση όλων των πολιτικών εκστρατειών, ώστε η επιρροή να μην μετριέται σε χρήμα
- διάσπαση των συγκεντρώσεων ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας
- διασφάλιση ότι οι αποφάσεις για τον πόλεμο και την ειρήνη λαμβάνονται ανοιχτά από τους ανθρώπους που επηρεάζουν, και όχι από συμμαχίες που σχηματίζονται κεκλεισμένων των θυρών.
Μέχρι να συμβούν αυτά τα πράγματα, προτείνουν, ο δημόσιος διάλογος θα παραμείνει ζωντανός, παθιασμένος και ατελείωτα διχασμένος, αλλά ποτέ πραγματικά ελεύθερος.
«Έχουμε πολλές συζητήσεις, αλλά πολύ λίγες πραγματικές επιλογές».
- Chris Hedges, Αυτοκρατορία της ψευδαίσθησης: Το τέλος του αλφαβητισμού και ο θρίαμβος του θεάματος, 2009
"Η ψευδαίσθηση της επιλογής διατηρείται προσεκτικά μεταξύ δύο φατριών που συμφωνούν θεμελιωδώς στα πιο σημαντικά πράγματα».
- Νόαμ Τσόμσκι, Έλεγχος των ΜΜΕ: Τα θεαματικά επιτεύγματα της προπαγάνδας, 1997
"Το επιτρεπόμενο εύρος απόψεων είναι στενό, μπορείτε να επιχειρηματολογήσετε έντονα εντός αυτών των ορίων, αλλά βγείτε έξω από αυτά και θα βρεθείτε περιθωριοποιημένοι ή αγνοημένοι."
- Edward S Herman, & Chomsky Noam, Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media, 1988
Πριν από περισσότερο από ενάμιση αιώνα, άρχισε να κυκλοφορεί μια επιστολή που υποτίθεται ότι στάλθηκε από κάποιον ονόματι Baruch Levy στον Καρλ Μαρξ το 1879.
Η αυθεντικότητά του έχει αμφισβητηθεί από τότε, αλλά έχει επιμείνει επειδή αγγίζει θέματα που έχουν απασχολήσει ανεξάρτητους στοχαστές σε όλο τον χρόνο και τον τόπο.
Σε αυτό, ο συγγραφέας φέρεται να έγραψε:
«Ο εβραϊκός λαός στο σύνολό του θα είναι ο δικός του Μεσσίας.
Θα αποκτήσει παγκόσμια κυριαρχία με τη διάλυση άλλων φυλών, με την κατάργηση των συνόρων, την εκμηδένιση της μοναρχίας και με την εγκαθίδρυση μιας παγκόσμιας δημοκρατίας στην οποία οι Εβραίοι θα ασκούν παντού το προνόμιο της ιδιότητας του πολίτη.
Σε αυτή τη νέα παγκόσμια τάξη τα παιδιά του Ισραήλ θα παρέχουν όλους τους ηγέτες χωρίς να συναντούν αντίθεση.
Οι κυβερνήσεις των διαφόρων λαών που αποτελούν την παγκόσμια δημοκρατία θα πέσουν χωρίς δυσκολία στα χέρια των Εβραίων.
Τότε θα είναι δυνατό για τους Εβραίους ηγέτες να καταργήσουν την ιδιωτική ιδιοκτησία και παντού να κάνουν χρήση των πόρων του κράτους.
Έτσι θα εκπληρωθεί η υπόσχεση του Ταλμούδ, στο οποίο λέγεται ότι όταν έρθει ο Μεσσιανικός καιρός, οι Εβραίοι θα έχουν όλη την περιουσία όλου του κόσμου στα χέρια τους».
Μένουμε, λοιπόν, με ένα σώμα ερωτήσεων και όχι με ένα σύνολο συμπερασμάτων, αγαπητέ αναγνώστη.
Αυτές είναι προοπτικές που έχουν εκφραστεί από διπλωμάτες, χρηματοδότες, επαναστάτες και συγγραφείς για περισσότερα από εκατό χρόνια.
Μερικά προέρχονται από δημοσιευμένα απομνημονεύματα. άλλοι από ιδιωτικές συνομιλίες, απομαγνητοφωνήσεις και επιστολές.
Δεν συμφωνούν σε κάθε λεπτομέρεια, και σίγουρα δεν μιλούν με μία φωνή, αλλά μαζί, μας καλούν να κοιτάξουμε πέρα από την επιφάνεια του πολιτικού μας κόσμου, να αναρωτηθούμε ποιος θέτει τους όρους της συζήτησης, ποιος ορίζει τι αξίζει να συζητηθεί και ποιος ωφελείται περισσότερο όταν παραμένουμε διχασμένοι εναντίον του εαυτού μας.
Δεν είναι ένας άνετος τρόπος να βλέπεις τον κόσμο, αλλά είναι, ίσως, ο πιο απαραίτητος, γιατί μόνο όταν αρχίζουμε να αμφισβητούμε τη σκηνή την ξεπερνάμε...
Αν αυτό ακούγεται σαν κάτι που ανήκει μόνο στα βιβλία της ιστορίας, κοιτάξτε γύρω σας, περίεργο μυαλό, το μοτίβο δεν είναι κάτι από το μακρινό παρελθόν, εκτυλίσσεται, μέρα με τη μέρα, στη δική μας εποχή.
Είναι εκεί στους τίτλους που διαβάζουμε, στις εκλογές που παρακολουθούμε, στις ομιλίες και τις συζητήσεις που γεμίζουν τις οθόνες μας.
Μας λένε ότι επιλέγουμε ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικά μονοπάτια, και επιφανειακά, σίγουρα έτσι φαίνεται.
Αλλά κοιτάξτε λίγο πιο προσεκτικά και μπορεί να παρατηρήσετε κάτι περίεργο:
Το ίδιο το μονοπάτι αλλάζει ελάχιστα, ανεξάρτητα από το ποιος ισχυρίζεται ότι οδηγεί το δρόμο
Το 2008, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα βρισκόταν στο χείλος της κατάρρευσης. Η κρίση ήταν δυνατή, τρομακτική και κατηγορήθηκε έντονα από τη μία ή την άλλη πλευρά, κάθε πλευρά πρόθυμη να δείξει με το δάχτυλο τους αντιπάλους της.
"Και τα δύο μέρη έσπευσαν να κατηγορήσουν το άλλο για την οικονομική κατάρρευση».
- Ειδήσεις του BBC . Οικονομική κρίση: Ο Μπους κατηγορεί τον επιθετικό δανεισμό, 24 Σεπτεμβρίου 2008
"Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικάνοι αντάλλαξαν ευθύνες για το ποιος ήταν υπεύθυνος για τη χειρότερη οικονομική κρίση από τη Μεγάλη Ύφεση».
- The Guardian, Οικονομική κρίση: Η Ουάσιγκτον σε αταξία καθώς το Κογκρέσο απορρίπτει τη διάσωση, 29 Σεπτεμβρίου 2008
"Κάθε πλευρά προσπάθησε να πλαισιώσει την κρίση ως άμεση συνέπεια των πολιτικών της άλλης».
- The New York Times, In Financial Crisis, Finger-Pointing Begins, 18 Σεπτεμβρίου 2008
Οι διαφωνίες ήταν έντονες, η γλώσσα αιχμηρή και το κοινό είπε ότι αυτό ήταν αποτέλεσμα βαθιάς ιδεολογικής αποτυχίας.
Ωστόσο, όταν έφτασε η στιγμή για δράση, οι διαιρέσεις εξαφανίστηκαν.
Κυβερνήσεις κάθε πολιτικού χρώματος βγήκαν μπροστά με την ίδια απάντηση:
Προστατέψτε τους μεγάλους θεσμούς στο κέντρο της καταιγίδας
Τρισεκατομμύρια δεσμεύτηκαν, εκδόθηκαν εγγυήσεις, ενισχύθηκαν συστήματα σε κάθε μεγάλη οικονομία.
Και ποιος σήκωσε το βάρος;
Το κόστος μετακυλίστηκε στα νοικοκυριά, στις κοινότητες, στις δημόσιες υπηρεσίες, σε εκείνους που δεν είχαν καθίσει ποτέ σε αίθουσα συνεδριάσεων ή δεν είχαν λάβει ούτε μια πολιτική απόφαση.
Με λίγα λόγια, το κόστος πέρασε σε εμάς, τους ανθρώπους.
"Σε όλες τις μεγάλες οικονομίες, είτε κεντροαριστερές είτε κεντροδεξιές, η πολιτική απάντηση ήταν εντυπωσιακά παρόμοια: μαζική στήριξη ρευστότητας, ενέσεις κεφαλαίου και κρατικές εγγυήσεις για τον τραπεζικό τομέα. Καμία μεγάλη κυβέρνηση δεν επέτρεψε σε έναν μεγάλο συστημικό θεσμό να αποτύχει».
- Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, 80ή ετήσια έκθεση, Ιούνιος 2010, σ. 21
"Ενώ το άμεσο κόστος της κρίσης κοινωνικοποιήθηκε, οι απώλειες, με τη μορφή χαμένης παραγωγής, υψηλότερης ανεργίας, στασιμότητας των μισθών και βαθιών περικοπών στις δημόσιες υπηρεσίες, έπεσαν δυσανάλογα στα συνηθισμένα νοικοκυριά και όχι στους θεσμούς που βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης».
-Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, Έκθεση για τον κόσμο της εργασίας 2009: Η παγκόσμια κρίση και πέρα από αυτήν, σ. 45
Τα επιχειρήματα ήταν παθιασμένα και αιχμηρά. Το αποτέλεσμα, όταν είχε μεγαλύτερη σημασία, συμφωνήθηκε από όλους.
Δεν έγινε καμία επανάσταση.
Δεν πραγματοποιήθηκε καμία θεμελιώδης αναδιάρθρωση.
Το σύστημα διατηρήθηκε και από τις δύο πλευρές.
Το 2020, ένας ιός έκανε τον γύρο του πλανήτη.
Σύνορα, οικονομίες, ελευθερίες, όλα επαναπροσδιορίστηκαν, φαινομενικά εν μία νυκτί.
Οι ηγέτες διαφωνούσαν έντονα για το ποιος το διαχειριζόταν καλύτερα, ποιανού η προσέγγιση ήταν πολύ αυστηρή ή πολύ χαλαρή, ποιανού η ιδεολογία πρόσφερε τον ασφαλέστερο δρόμο.
Οι κατηγορίες πετούσαν πέρα δώθε σε όλο το πολιτικό χάσμα.
"Οι πολιτικοί ηγέτες και στις δύο πλευρές του διαδρόμου επέκριναν ο ένας τις απαντήσεις του άλλου στην πανδημία, η μία πλευρά υποστήριξε ότι τα μέτρα πήγαν πολύ μακριά, η άλλη ισχυρίστηκε ότι δεν πήγαν αρκετά μακριά».
- Pew Research Center, Partisan Divides in Public Perceptions of COVID-19 Responses, Σεπτέμβριος 2020, σ. 2
"Οι συζητήσεις για τα lockdown, τη μάσκα και τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς έγιναν βαθιά πολωμένες, με τα πολιτικά κόμματα να καθορίζουν τις προσεγγίσεις τους σε ρητή αντίθεση μεταξύ τους».
- Φύση Ανθρώπινη συμπεριφορά, πολιτική πόλωση των στάσεων COVID-19 σε 19 χώρες, Νοέμβριος 2020
Παρόλα αυτά, περίεργο μυαλό, σε όλες τις ηπείρους και πέρα από τις κομματικές γραμμές, υιοθετήθηκαν τα ίδια μέτρα, ακολουθήθηκαν οι ίδιες συμβουλές και:
Τα ίδια πλαίσια τέθηκαν σε εφαρμογή
Lockdown, προγράμματα οικονομικής στήριξης, ταξιδιωτικοί περιορισμοί και οδηγίες για τη δημόσια υγεία, όλα εμφανίστηκαν σε κάθε χώρα, υπό κυβερνήσεις κάθε πολιτικής απόχρωσης.
Ο τόνος μπροστά στις κάμερες διέφερε.
Η έμφαση άλλαξε.
Αλλά το σχέδιο στα παρασκήνια παρέμεινε αναγνωρίσιμα το ίδιο.
Η διαφωνία ήταν πραγματική. Οι εναλλακτικές λύσεις δεν φαίνονταν πουθενά.
Στρέψτε την προσοχή σας σε σχεδόν οποιοδήποτε σημαντικό ζήτημα και θα δείτε το ίδιο σχήμα να αναδύεται.
Οι εξουσίες επιτήρησης συζητούνται έντονα, γίνονται ομιλίες, επικαλούνται αρχές, ηχούν προειδοποιήσεις, αλλά ξανά και ξανά, αυτές οι εξουσίες ανανεώνονται, επεκτείνονται και διατηρούνται από όποια κυβέρνηση βρεθεί στην εξουσία.
Οι ομάδες πολιτικών ελευθεριών από όλες τις πλευρές εγείρουν τις ίδιες ανησυχίες. Οι ίδιοι οι νόμοι σπάνια υποχωρούν.
"Οργανώσεις σε όλο το πολιτικό φάσμα, από την Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών έως την Heritage Action, έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι διευρυμένες αρχές επιτήρησης απειλούν τα θεμελιώδη δικαιώματα της ιδιωτικής ζωής, ωστόσο αυτές οι εξουσίες έχουν ανανεωθεί με ευρεία δικομματική υποστήριξη ξανά και ξανά."
- Congress.gov, Ψηφοφορίες επανεξουσιοδότησης του τμήματος 702 του FISA, 2018 & 2024
"Οι ελευθεριακές οργανώσεις και οι οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων έχουν υποστηρίξει ότι η επιτήρηση έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα δημόσιας τάξης κινδυνεύουν να γίνουν μόνιμα και η εμπειρία δείχνει ότι μόλις τεθούν σε εφαρμογή έκτακτες εξουσίες, πολύ σπάνια αναιρούνται πλήρως."
- Brennan Center for Justice, Μόνιμες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και διάβρωση των δικαιωμάτων, 2022, σ. 3
Οι υποσχέσεις για τον τερματισμό των ξένων εμπλοκών γίνονται με μεγάλη πεποίθηση κατά τη διάρκεια των εκστρατειών. Μόλις εκλεγούν, οι συμμαχίες παραμένουν, τα επίπεδα των στρατευμάτων προσαρμόζονται, αλλά οι δεσμεύσεις διαρκούν, και ο μηχανισμός της διεθνούς επιρροής προχωρά αδιάσπαστος.
Οι εμπορικές συμφωνίες καταδικάζονται με φλογερή προεκλογική ρητορική, είναι άδικες, κοστίζουν θέσεις εργασίας, ευνοούν μακρινά συμφέροντα, αλλά μόλις βρεθούν στην εξουσία, επαναδιαπραγματεύονται, τροποποιούνται, επαναπροσδιορίζονται και τελικά τηρούνται.
Η δομή του παγκόσμιου εμπορίου μετατοπίζεται στο περιθώριο, η κατεύθυνση παραμένει αμετάβλητη.
Σκεφτείτε επίσης πώς ενθαρρυνόμαστε να βλέπουμε ο ένας τον άλλον.
Τα πιο παθιασμένα επιχειρήματα είναι σχεδόν πάντα αυτά που μας φέρνουν αντιμέτωπους με τους γείτονές μας, για τις αξίες, για τον πολιτισμό, για το πώς πρέπει να αισθάνεται η κοινωνία.
Αυτά είναι σημαντικά ερωτήματα και έχουν μεγάλη σημασία για τις ζωές των ανθρώπων.
Αλλά παρατηρήστε πώς αυτές οι συζητήσεις τείνουν να ανεβαίνουν και να πέφτουν σε ένταση ακριβώς όταν τα μεγαλύτερα ερωτήματα ξεθωριάζουν.
Η συζήτηση για το πώς να διαιρέσουμε αυτό που είναι ήδη εδώ πνίγει το ερώτημα ποιος θέτει τους κανόνες του ίδιου του παιχνιδιού.
Διαφωνούμε για το πώς να κατευθύνουμε την άμαξα, ποια ταχύτητα, ποια διαδρομή, αλλά σπάνια ρωτάμε ποιος έστρωσε το δρόμο, πού προοριζόταν να οδηγήσει και γιατί δεν φαίνεται να υπάρχει ποτέ έξοδος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν καθόλου πραγματικές διαφορές.
Υπάρχουν.
Το ποιος κάθεται στο αξίωμα έχει σημασία για τις τοπικές κοινωνίες, για τις ευάλωτες ομάδες, για τις άμεσες προτεραιότητες.
Αλλά ο μεγάλος μηχανισμός του κράτους, της οικονομίας, της άμυνας, της επιτήρησης, των διεθνών σχέσεων, συνεχίζει να γυρίζει με αξιοσημείωτη συνέπεια.
Τα πρόσωπα αλλάζουν.
Τα συνθήματα αλλάζουν θέσεις.
Τα επιχειρήματα επαναλαμβάνονται με φρέσκια ενέργεια σε κάθε κύκλο.
Αλλά ο ορίζοντας προς τον οποίο ταξιδεύουμε παραμένει ο ίδιος.
Είναι παράξενο να το παρατηρείς. Όσο πιο δυνατή γίνεται η συζήτηση, τόσο περισσότερο μπορούμε να παρατηρήσουμε πόσο σπάνια μετατοπίζεται πραγματικά το έδαφος κάτω από αυτήν.
Οι πολιτικές τροποποιούνται, η έμφαση προσαρμόζεται, οι προσωπικότητες αντικαθίστανται, αλλά η αρχιτεκτονική μέσα στην οποία συμβαίνουν όλα αυτά παραμένει αξιοσημείωτα σταθερή.
Το επιτρεπόμενο εύρος απόψεων είναι αρκετά ευρύ για να μας κρατήσει απασχολημένους με τη διαμάχη, αλλά αρκετά στενό ώστε τα ίδια τα θεμέλια να μην κινδυνεύουν ποτέ πραγματικά.
Τα ερωτήματα που θα άλλαζαν πραγματικά την πορεία μας δεν απαντώνται, καθώς δεν τίθενται ποτέ.
Δεν σημαίνει ότι τίποτα δεν έχει σημασία ή ότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ της μιας προσέγγισης και της άλλης.
Σημαίνει απλώς ότι ο μεγάλος αγώνας στον οποίο καλούμαστε να συμμετάσχουμε, αριστερά εναντίον δεξιάς, αυτή η ομάδα εναντίον εκείνης, δεν είναι εκεί που λαμβάνονται οι πιο σημαντικές αποφάσεις.
Οι πραγματικές επιλογές, αυτές που διαμορφώνουν τα επόμενα χρόνια, αυτές που διαμορφώνουν τη ζωή μου και τη δική σας, δεν είναι αυτές που μας ζητείται ποτέ να ψηφίσουμε.
Γίνονται αθόρυβα, συνεχώς, μέσα σε ένα πλαίσιο που επιβιώνει σε κάθε εκλογική αναμέτρηση.
Μόνο όταν το αναγνωρίσουμε αυτό μπορούμε να αρχίσουμε να θέτουμε διαφορετικές ερωτήσεις, ερωτήσεις που δεν διαλέγουν απλώς μια πλευρά στην υπάρχουσα συζήτηση, αλλά αναρωτιούνται γιατί η συζήτηση πλαισιώνεται με αυτόν τον τρόπο εξαρχής.
Εκεί αρχίζει η πραγματική σκέψη.
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
