Η Περσική Λυδία Λίθος: Το Λυκόφως της Αμερικανικής Ηγεμονίας και η Ανατολή της Πολυπολικότητας

 

Η Λυδία Λίθος της Περσίας: Καθώς οι σκιές των πυραύλων παραμένουν πάνω από το Στενό του Ορμούζ, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί όχι απλώς μια περιφερειακή ανάφλεξη, αλλά μάλλον τον επίλογο μιας ολόκληρης εποχής. Μια συγκριτική αξιολόγηση των Δυτικών και Ευρασιατιστών αναλυτών, καταδεικνύει ότι η σύγκρουση με το Ιράν λειτουργεί ως ο μεγάλος επιταχυντής των τεκτονικών αλλαγών στην παγκόσμια ισχύ, μια διαδικασία που οι θεωρητικοί της γεωπολιτικής την προέβλεψαν, αλλά ελάχιστοι φαντάστηκαν ότι θα εκδηλωνόταν με αυτήν την ταχύτητα και ένταση.

Μέρος 1ο: Η Σύγκλιση των Αντιθέτων – Επιταχύνει η Σύγκρουση την Πολυπολικότητα;

Μια Παράδοξη Ομοφωνία: Αν και οι γλώσσες διαφέρουν, το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο. Από τους διαδρόμους της Ουάσιγκτον μέχρι τα think tanks της Σαγκάης και της Μόσχας, όλοι συμφωνούν ότι η κρίση στο Ιράν δεν είναι ένα τυχαίο ιστορικό γεγονός, αλλά ο μοχλός που μετακινεί τον άξονα του κόσμου προς μια πολυπολική πραγματικότητα. Η διαφωνία δεν αφορά στο εάν συμβαίνει αυτή η μετάβαση, αλλά το πώς θα εξελιχθεί και ποιος θα καρπωθεί τα οφέλη της νέας αρχιτεκτονικής.

Δυτικές Θεσμικές Αναλύσεις: Η Αγωνία της Αυτοκρατορίας

Πηγή	Βασική Αξιολόγηση	Σύνδεσμος
Geopolitical Monitor	Οι δομικοί περιορισμοί ενός πολυπολικού συστήματος εμποδίζουν έναν Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο (κάτι που το παρόν βήμα έχει διαφορετική άποψη), αλλά διαβρώνουν την αμερικανική αξιοπιστία στη διαχείριση κρίσεων και κατακερματίζουν τη λογική των συμμαχιών.	Ανάλυση
The Cipher Brief	Η σύγκρουση "αναδιατάσσει τον κόσμο", εκθέτοντας τα όρια του μονομερούς εξαναγκασμού των ΗΠΑ σε ενέργεια, συμμαχίες και ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων σε έξι κρίσιμους τομείς.	Ανάλυση
Transforming Society	Η Ουάσιγκτον "κέρδισε τις στρατιωτικές επιθέσεις αλλά έχασε την παγκόσμια τάξη", προκαλώντας στρατηγική υπερέκταση που ενισχύει τον συντονισμό των μη-Δυτικών δυνάμεων.	Ανάλυση
Capital Group	Τέσσερις μόνιμες επιπτώσεις: διάβρωση της αποτροπής, στρατηγική αυτονομία του Κόλπου, κατακερματισμός των ενεργειακών αγορών και επιταχυνόμενη αποδολαριοποίηση των διεθνών συναλλαγών.	Ανάλυση

Ευρασιατικές Θεσμικές Αναλύσεις: Η Ανατολή του Νέου Κόσμου

Πηγή	Βασική Αξιολόγηση	Σύνδεσμος
Valdai Club (Ρωσία)	Σε ένα πολυπολικό περιβάλλον, οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να ενεργούν χωρίς αντίσταση ή να διαπράττουν μείζονα σφάλματα εξωτερικής πολιτικής χωρίς να αντιμετωπίζουν οδυνηρές συνέπειες.	Σύνοψη
Fudan University Centre for American Studies (Κίνα)	Ο καθηγητής Zhao Minghao χαρακτηρίζει τη σύγκρουση ως "πόλεμο επιλογής" που οδηγείται από την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ, προειδοποιώντας ότι θα εμβαθύνει τη στρατηγική δυσπιστία και θα ωθήσει τα περιφερειακά κράτη σε αντιστάθμιση.	Σύνοψη
SpecialEurasia	Η δυτική ηγεμονία στη Μέση Ανατολή έχει λήξει. Το αναδυόμενο στρατηγικό τρίγωνο Ρωσίας-Ιράν-Τουρκίας αποτελεί απόδειξη ρευστών, μη-μονοπολικών ευθυγραμμίσεων.	Ανάλυση
China Daily (HK)	Ο πόλεμος "έχει μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στην παγκόσμια τάξη" διαβρώνοντας τους διεθνείς κανόνες και επιταχύνοντας περιφερειακές ανακατατάξεις εκτός του αμερικανοκεντρικού πλαισίου.	Άρθρο

Σημεία Σύγκλισης: Η Αρχιτεκτονική του Χάους

1. Κατακερματισμός Συμμαχιών: Η απροθυμία του ΝΑΤΟ για ενιαία απάντηση και η στρατηγική αυτονομία των κρατών του Κόλπου σηματοδοτούν τη σταδιακή διάβρωση της αμερικανοκεντρικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας (Geopolitical Monitor; Valdai).
2. Οικονομική Αποσύνδεση: Οι διαταραχές στις ροές του Ορμούζ επιταχύνουν την υιοθέτηση απο-δολαριοποιημένων μηχανισμών και τη δημιουργία περιφερειακών εφοδιαστικών αλυσίδων (Capital Group; Valdai).
3. Ασύμμετρη Αποτροπή: Η ικανότητα του Ιράν να επιβάλλει δυσανάλογο κόστος μέσω πληρεξουσίων, χαμηλού κόστους αμυντικών συστημάτων και ενεργειακής μόχλευσης, αποδεικνύει ότι η τεχνολογική υπεροχή και η δύναμη κρούσης δεν εγγυούνται πλέον την νίκη στους σύγχρονους πολέμους (Geopolitical Monitor).
4. Στρατηγική Αντιστάθμιση Μεγάλων Δυνάμεων: Η Ρωσία και η Κίνα ωφελούνται στρατηγικά από την αμερικανική υπερέκταση, αλλά αποφεύγουν την άμεση εμπλοκή, προτιμώντας να διαμορφώνουν τα αποτελέσματα μέσω διπλωματικών, οικονομικών καναλιών και πληρεξούσιων (Valdai).

Μέρος 2ο: Οι "Προφήτες" της Παγκόσμιας Σκακιέρας – Ποιοι Προέβλεψαν Σωστά;

Η σημερινή πραγματικότητα δεν είναι παρά η ηχώ παλαιότερων θεωρητικών απόψεων/προοπτικών. Οι "πατέρες" της γεωπολιτικής σκέψης είχαν ήδη προϊδεάσει για τον χάρτη του τρικυμιώδους μέλλοντος. Ακολουθεί μια εκτενέστερη ανάλυση των κυριότερων θεωρητικών και των προβλέψεών τους, με έμφαση στο πώς οι ιδέες τους αντηχούν στη σημερινή πραγματικότητα.

1. John J. Mearsheimer: Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων

Στο εμβληματικό έργο The Tragedy of Great Power Politics (2001), ο Mearsheimer υποστήριξε ότι η μονοπολικότητα είναι εκ φύσεως ασταθής. Οι ανερχόμενες δυνάμεις θα ανταγωνιστούν αναπόφευκτα την ηγεμονία των ΗΠΑ, ιδιαίτερα στην Ευρασία. Σε ομιλίες και αναλύσεις, έχει επισημάνει ότι οι προσδοκίες για ταχεία κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος αποτελούν "ψευδαισθήσεις" που οδηγούν σε στρατηγική εξάντληση (Valdai video; Substack). Η πρόβλεψή του για έναν κόσμο τριών μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία) τοποθετεί το Ιράν ως κρίσιμο κόμβο στην ευρασιατική ισορροπία δυνάμεων.

"Κινούμαστε προς έναν πολυπολικό κόσμο με τρεις μεγάλες δυνάμεις"—ένα πλαίσιο που καθιστά το Ιράν στρατηγικό σημείο αναφοράς για την ισορροπία στην Ευρασία (πηγή).

2. Zbigniew Brzezinski: Η Μεγάλη Σκακιέρα

Στο The Grand Chessboard (1997), ο Brzezinski χαρακτήρισε το Ιράν ως "γεωπολιτική άξονα μετατόπισης" (geopolitical pivot), ένα κράτος του οποίου η ευθυγράμμιση καθορίζει τη δυναμική ισχύος σε ολόκληρη την Ευρασία. Προειδοποίησε ότι οι προσπάθειες των ΗΠΑ να κυριαρχήσουν στην περιοχή χωρίς να λάβουν υπόψη τις περιφερειακές δυνάμεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντίδραση (Scribd; CIA archive). Η ανάλυσή του για τα "Ευρασιατικά Βαλκάνια" προέβλεψε ότι οι πολιτικές των ΗΠΑ έναντι της Τεχεράνης, θα την ωθούσαν προς στρατηγικές συνεργασίες με τη Ρωσία και την Κίνα. Μια τάση που σήμερα είναι πολύ περισσότερο ορατή ειδικά στον τομέα της άμυνας και της ενέργειας (Wikipedia).

3. Samuel P. Huntington: Η Σύγκρουση των Πολιτισμών

Στο The Clash of Civilizations (1996), ο Huntington υποστήριξε ότι οι μετα-ψυχροπολεμικές συγκρούσεις θα έχουν ολοένα και περισσότερο πολιτισμικό/θρησκευτικό υπόβαθρο, με το Ισλάμ και τη Δύση να αποτελούν έναν κύριο άξονα έντασης (source). Αν και αμφιλεγόμενο από πολλούς, η οπτική του βοηθά να εξηγηθεί γιατί η σύγκρουση στο Ιράν ενεργοποιεί την αλληλεγγύη σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο, πέρα από τα στενά κρατικά συμφέροντα, περιπλέκοντας την δημιουργία συνασπισμών από τη Δύση (ResearchGate; Middle East Online).

4. Ευρασιατική Σχολή: Dmitry Trenin & Sergey Karaganov

Μέσω του Valdai Club και του RIAC, Ρώσοι αναλυτές υποστήριξαν εδώ και καιρό ότι ο αμερικανoκεντρικός εξαναγκασμός λειτουργεί καταλυτικά υπέρ της ευρασιατικής ολοκλήρωσης και των εναλλακτικών πολυπολικών θεσμών (π.χ. SCO, BRICS+) (Carnegie Moscow; ETH Zurich). Οι προβλέψεις τους για μια "μετα-παγκοσμιοποιημένη" εποχή διάχυσης ισχύος, ευθυγραμμίζονται με τα παρατηρούμενα μοτίβα επιλεκτικής συνεργασίας και στρατηγικής αντιστάθμισης κατά τη διάρκεια της κρίσης του Ιράν (Valdai; NEST Centre).

5. Κινέζοι Στρατηγικοί Στοχαστές: Yan Xuetong & Wang Jisi

Μελετητές στα πανεπιστήμια Φουντάν και Πεκίνου έχουν διατυπώσει τη θεωρία της "μερικής αποσύνδεσης", υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειες ανάσχεσης των ΗΠΑ θα επιταχύνουν την περιφερειακή αυτάρκεια και εναλλακτικές χρηματοοικονομικές αρχιτεκτονικές (TABLE Media). Οι αναλύσεις τους προέβλεψαν ότι οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή θα εμβάθυναν τον ρόλο της Κίνας ως διπλωματικού διαμεσολαβητή και οικονομικού εταίρου (China Global South Project).

Διαδραστικός χάρτης νέων σφαιρών επιρροής

Ποιός Προέβλεψε την Τρέχουσα Κατάσταση;

Οι σχολές σκέψης συγκλίνουν σε συγκεκριμένες αρχές:

Θεωρητικό Υπόβαθρο	Βασική Πρόβλεψη	Πώς Αντιστοιχεί στη Σημερινή Δυναμική
Επιθετικός Ρεαλισμός (Mearsheimer)	Η μονοπολικότητα γεννά εξισορρόπηση. Οι μεγάλες δυνάμεις θα ανταγωνιστούν την ηγεμονία σε κεντρικές περιοχές	Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν ως καταλύτης για ευρασιατική εξισορρόπηση. Αποτέλεσμα: διάβρωση της αξιοπιστίας αποτροπής των ΗΠΑ
Θεωρία Γεωστρατηγικού Άξονα (Brzezinski)	Ο έλεγχος των "κρατών-αξόνων" της Ευρασίας καθορίζει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία	Ο έλεγχος του Ιράν ως συνδετικός κρίκος σε ενεργειακούς διαδρόμους και περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας, εκ του αποτελέσματος αποδεικνύεται αναγκαίος για όποιον στοχεύει στην παγκόσμια πρωτοκαθεδρία
Ανάλυση Πολιτισμών (Huntington)	Η κρίση ταυτότητας θα οδηγήσει τις μετα-ψυχροπολεμικές συγκρούσεις	Η μόχλευση θρησκευτικών και πολιτισμικών ρευμάτων είναι πλέον ορατή στην αντιπαράθεση Ιράν-Δύσης
Ρεαλισμός Συμβίωσης (Kissinger)	Η παγκόσμια τάξη απαιτεί ενσωμάτωση ανερχόμενων δυνάμεων, όχι αποκλεισμό	Η αποτυχία της πολιτικής εξαναγκασμού επιταχύνει εναλλακτικές πολυπολικές θεσμικές λύσεις με ταυτόχρονες διασπαστικές τάσεις για τη Δύση
Θεωρία Ευρασιατικής Ολοκλήρωσης (Trenin/Karaganov)	Ο αμερικανικός μονομερής εξαναγκασμός θα καταλύσει τον μη-Δυτικό συντονισμό	Εμβάθυνση των δεσμών άμυνας και οικονομίας Ρωσίας-Ιράν-Κίνας υπό το βάρος των δυτικών κυρώσεων και επιλογών αύξησης πίεσης
Κινέζοι στρατηγικοί στοχαστές	Οι προσπάθειες ανάσχεσης επιταχύνουν την περιφερειακή χειραφέτηση	Η στρατηγική αντιστάθμιση κρατών του Κόλπου, η επέκταση εμπορίου σε γουάν, τα εναλλακτικά συστήματα πληρωμών και η  ενδυνάμωση ευρασιατικών θεσμών, είναι πλέον ορατή

Τελική Σύνοψη: Ο Επιταχυντής της Ιστορίας

Οι εξεταζόμενες θεωρίες υποδηλώνουν μια σαφή σύγκλιση. Η σύγκρουση στο Ιράν δεν αποτελεί μεμονωμένη ρωγμή, αλλά έναν ισχυρό επιταχυντή που επιδρά επί των προϋπαρχουσών παγκόσμιων τάσεων. Η διάχυση της ισχύος, η διάβρωση της συνοχής των παραδοσιακών συμμαχιών και η ανάδυση παράλληλων οικονομικών αρχιτεκτονικών δεν αποτελούν πλέον απλές θεωρίες. Είναι οι εγγενείς τάσεις ενός διεθνούς συστήματος σε αναδιάταξη.

Ενώ μια θεμελιώδης απόκλιση παραμένει, με τους Δυτικούς αναλυτές να βλέπουν αυτές τις μετατοπίσεις ως επικίνδυνες αστάθειες και τους Ευρασιατιστές μελετητές να τις αντιλαμβάνονται ως αναγκαία δομική αναδιάρθρωση, η διαφωνία έγκειται στο κατά πόσο είναι επιθυμητή η παρατηρούμενη μετατόπιση του συστήματος και όχι στο εάν ήδη συμβαίνει.

Τελικά, οι απόψεις των θεωρητικών μας υπενθυμίζουν ότι η πολυπολικότητα δεν είναι ένας σταθερός προορισμός, αλλά ένα μεταβατικό μοτίβο. Καθώς η σύγκρουση στο Ιράν αποκαλύπτει τα όρια του αμερικανοκίνητου εξαναγκασμού, το παγκόσμιο σύστημα εισέρχεται σε μια φάση όπου η σταθερότητα θα εξαρτάται λιγότερο από ένα κυρίαρχο κέντρο και περισσότερο από την ικανότητα των αναδυόμενων μπλοκ/σφαιρών επιρροής, να πλοηγούνται στην νέα πραγματικότητα που ορίζεται από την ασύμμετρη αποτροπή και την στρατηγική αντιστάθμιση.

Συμπέρασμα: Η σύγκρουση στο Ιράν σφραγίζει οριστικά το τέλος της μεταψυχροπολεμικής εποχής, μετατρέποντας τις αναμενόμενες μετατοπίσεις ισχύος σε μια μη αναστρέψιμη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Ο πόλεμος με το Ιράν θα τελειώσει σύντομα, λέει ο Τραμπ – Γκαλιμπάφ: Η επιχείρηση «εμπιστέψου με bro» απέτυχε μετά το πάγωμα του Σχεδίου Ελευθερία

 

Οι αγορές ανταποκρίθηκαν στο αισιόδοξο σενάριο. Η Γουόλ Στριτ έκλεισε με καθαρή άνοδο, εμπνεόμενη από την ατμόσφαιρα ευφορίας στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.

Σε νέες δηλώσεις που σηματοδοτούν την εκτίμηση της Ουάσιγκτον πως ένα οριστικό τέλος στον πόλεμο με το Ιράν είναι πολύ κοντά προχώρησε ο αμερικανικός πρόεδρος ενώ σήμερα, σύμφωνα με το CNN, αναμένεται η απάντηση η απάντηση της Τεχεράνης στην τελευεταία αμερικανική αντιπρόταση στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται με την διαμεσολάβηση του Πακιστάν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εκτίμησε ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα τελειώσει σύντομα. «Όταν βλέπεις το είδος των πραγμάτων που συμβαίνουν…τα κάνουμε για έναν πολύ σημαντικό λόγο: δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο. Νομίζω ότι οι περισσότεροι το καταλαβαίνουν αυτό. Καταλαβαίνουν ότι αυτό που κάνουμε είναι σωστό και θα τελειώσει γρήγορα», δήλωσε ο Τραμπ σε τηλε- συγκέντρωση υπέρ του Ρεπουμπλικανού υποψήφιου κυβερνήτη της Τζόρτζια, Μπερτ Τζόουνς.

Επίσης, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο στον Λευκό Οίκο είπε: «Είχαμε πολύ καλές συζητήσεις τις τελευταίες 24 ώρες και είναι πολύ πιθανό να καταλήξουμε σε συμφωνία».

«Αν το Ιράν δεχτεί να δώσει ότι συμφωνήθηκε (…) η ήδη θρυλική επιχείρηση ‘Επική Οργή’ θα τελειώσει», ανέφερε επίσης σε ανάρτησή του στο Truth Social. Αλλά, αν οι Ιρανοί «δεν δεχτούν, θα αρχίσουν (νέοι) βομβαρδισμοί, και θα είναι, λυπηρά, πολύ υψηλότερου επιπέδου και έντασης από ό,τι προηγουμένως».

Γκαλιμπάφ: Η Επιχείρηση «εμπιστεύσου με αδερφέ» τελείωσε – Επιστροφή στη ρουτίνα με την «Επιχείρηση Fauxios»

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, απάντησε με αιχμηρό τρόπο στις πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, για προσωρινή αναστολή της λεγόμενης «Επιχείρησης Ελευθερία» στα Στενά του Ορμούζ.

Σε ανάρτησή του, ο Γκαλιμπάφ σχολίασε δηκτικά την εξέλιξη, γράφοντας: «Η Επιχείρηση εμπιστεύσου με αδερφέ τελείωσε. Επιστροφή στη ρουτίνα με την “Επιχείρηση Fauxios” (σ.σ. δήθεν επιχείρηση, εννοώντας την επιχείρηση Ελευθερία για απεγκλωβισμό εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ)».

Ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου φιλοξένησε τον πρώτο και μοναδικό ως τώρα-άκαρπο-γύρο απευθείας συνομιλιών των ΗΠΑ και του Ιράν την 11η Απριλίου, τόνισε πως τρέφει την «ελπίδα» ότι η τρέχουσα «ώθηση» θα οδηγήσει σε «διαρκή ειρήνη».

Στο Ιράν, κάποιοι δεν κρύβουν πως έχουν απαυδήσει.

«Η ψυχολογική πίεση είναι έντονη. Όλος ο κόσμος είναι αποκαρδιωμένος, δεν έχει καμιά ελπίδα εξαιτίας αυτού του ψυχολογικού παιγνιδιού», εκμυστηρεύτηκε η Αζαντέ, 43χρονη μεταφράστρια, που μίλησε τηλεφωνικά από την Τεχεράνη σε μια δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου στο Παρίσι.

Στο Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διαβεβαίωσε πως είναι έτοιμος «για όλα τα σενάρια» στο Ιράν. Ο στρατός του είναι επίσης «έτοιμος» να ξαναρχίσει «ισχυρή» επιχείρηση, σύμφωνα με τον επικεφαλής του υποστράτηγο Εγιάλ Ζαμίρ.

Σε κάθε περίπτωση οι αγορές προτίμησαν να κρατήσουν το αισιόδοξο σενάριο. Η Γουόλ Στριτ έκλεισε με καθαρή άνοδο, εμπνεόμενη από την ατμόσφαιρα ευφορίας στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Στις πρώτες συναλλαγές στα ασιατικά χρηματιστήρια, οι δείκτες παρουσίαζαν αλματώδη άνοδο. Η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς αργού, υποχώρησε κατά σχεδόν 8%, στα 101,27 δολάρια, μακριά από τα 126 όπου είχε φθάσει προ ημερών.  https://www.huffingtonpost.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Ἡ θεοποίησις τοῦ ἀνθρώπου τῆς πτώσεως καὶ τοῦ ἐγωϊστικοῦ θελήματός του εἰς τὸ ἐπίκεντρον τῆς θρησκείας τῆς Νέας Ἐποχῆς

Τοῦ κ. Κωνσταντίνου Παπαδοπούλου

Συνεχίζοντας καὶ σὲ αὐτὸ τὸ ἄρθρο τὴν ἐξέταση τοῦ θρησκευτικοῦ κινήματος τῆς Νέας Ἐποχῆ[τό προηγούμενο εδώhttps://enaasteri.blogspot.com/2026/05/blog-post_64.html] καὶ τοῦ  καθοριστικοῦ ρόλου ποὺ ἔπαιξε στὴν διαμόρφωση τῆς ἐξελισσόμενης παγκοσμιοποιητικῆς θρησκείας ἢ πανθρησκείας, θὰ παρουσιάσω πόσο ἐπιθετικὰ διακήρυξαν οἱ Νεοεποχίτες ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι θεὸς ποὺ ἁπλὰ δὲν τὸ γνωρίζει καὶ θὰ φτάσει στὴ θέωση μόνος του χωρὶς τὴν βοήθεια τοῦ βιβλικοῦ Θεοῦ ποὺ γι’ αὐτοὺς δὲν ὑπάρχει.

  Ἡ Μπάρμπαρα Μὰρξ Χάμπαρντ, μία διάσημη Ἀμερικανίδα Νεοεποχίτρια παρέφραζε τὴν Κυριακὴ Προσευχὴ ὡς προσευχὴ πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα ποὺ θὰ θεοποιηθεῖ στὴν Ἐποχὴ τοῦ Ὑδροχόου: «Ἁγιασθήτω τὸ Ὄνομά μας… Ἡ Βασιλεία μᾶς ἦλθε… Γενηθήτω τὸ θέλημά μας…», καὶ τελείωνε μὲ τὸ «Διότι δική μας εἶναι ἡ Βασιλεία, δική μας ἡ Δύναμη, δική μας ἡ Δόξα, στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν».

  Ἡ Χάμπαρντ διατύπωνε τὸ σύμβολο τῆς πίστης τοῦ Ὄφεος τῆς Γένεσης συνοπτικά: «Εἴμαστε ἀθάνατοι. Δὲν εἴμαστε δεσμευμένοι ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ σώματος» καὶ «Μποροῦμε νὰ δημιουργήσουμε νέες μορφὲς ζωῆς καὶ νέους κόσμους. Εἴμαστε θεοί!»

  Ἡ πλανημένη αὐτὴ Νεοεποχίτρια εἶχε τὴν ἔντονη πεποίθηση  ὅτι ἡ ἀνθρωπότητα ἐπρόκειτο νὰ γεννηθεῖ σὲ ὑπερανθρωπότητα, καὶ ὅτι ἡ ἴδια θὰ εἶχε καθοριστικὸ ρόλο στὴν γέννησή της. Ὅτι οἱ ἐκλεκτοὶ ποὺ θὰ πιστέψουν στὶς ἀξίες τῆς Νέας Ἐποχῆς θὰ ἐξελιχθοῦν σὲ homo universalis, σὲ ἀθάνατα διαγαλαξιακὰ ὑπερόντα! Φανταζόταν τὴν ἐξέλιξη ὡς ἕνα βουνὸ – οἱ περισσότεροι δὲν θὰ κατάφερναν νὰ φτάσουν στὴν κορυφή, ἀλλὰ μερικοὶ ξεχωριστοὶ θὰ τὰ κατάφερναν, συμπεριλαμβανομένης καὶ αὐτῆς, προφανῶς. Θὰ δοῦμε σὲ προσεχὲς ἄρθρο πόσο τῆς κόστισε, ὅταν ἔπεσε ἔξω στὴν πρόβλεψή της.

Ἡ ἠθοποιὸς (καὶ ἀρχικὰ χορεύτρια) Σίρλεϋ Μὰκ Λέιν, παγκόσμιο σύμβολο τοῦ κινήματος τῆς Νέας Ἐποχῆς, προωθοῦσε τὴν θεότητα τοῦ ἀνθρώπου στὸ βιβλίο της Out on a Limb (Ἐκτίθεμαι) τοῦ 1983, στὸ ὁποῖο περιγράφει τοὺς σταθμοὺς τῆς ἀναζήτησής της στὴν πνευματικότητα τῆς Νέας Ἐποχῆς καὶ τὸ ὁποῖο ἔγινε καὶ δημοφιλὴς τηλεοπτικὴ σειρὰ τὸ 1987.

Ὅταν ρωτάει τὸν πνευματικό της γκουρού, Ντέϊβιντ, γιὰ τὸ νόημα τῆς ζωῆς, ἐκεῖνος ἀπαντάει ὅτι «ἡ εὐτυχία, ὁ σκοπὸς καὶ τὸ νόημα εἶσαι ἐσύ». Καὶ μετὰ τῆς λέει «Εἶσαι τὰ πάντα. Ὅλα ὅσα θέλεις νὰ μάθεις βρίσκονται μέσα σου. Εἶσαι τὸ σύμπαν» (Out on a Limb, σελ. 87). Ἡ τηλεοπτικὴ ταινία ποὺ βασίζεται στὸ βιβλίο περιλαμβάνει μία σκηνὴ ὅπου ὁ Ντέϊβιντ  προσπαθεῖ νὰ κάνει τὴν Σίρλεϋ Μὰκ Λέιν νὰ πεῖ τὴ φράση «Εἶμαι ὁ Θεός». Δυσκολεύεται καὶ τὴν λέει ἀργά, διστακτικά. «Πές το ξανά». «Εἶμαι ὁ Θεός». «Πές το ξανά». «Εἶμαι ὁ Θεός». Τὴν τελευταία φορὰ τὸ λέει δυνατὰ καὶ θριαμβευτικά: «ΕΓΩ…ΕΙΜΑΙ…Ο ΘΕΟΣ».

Ἡ Σίρλεϋ ἐξηγεῖ ὅτι ἡ πνευματικότητα τῆς Νέας Ἐποχῆς, τῆς ἀποκάλυψε τὴν θεϊκή της φύση: «Ξέρω ὅτι ὑπάρχω, ἄρα, ΕΙΜΑΙ. Γνωρίζω ὅτι ἡ θεϊκὴ πηγὴ ὑπάρχει. Ἑπομένως, ΕΙΝΑΙ. Ἐφόσον εἶμαι μέρος αὐτῆς τῆς δύναμης, τότε ΕΙΜΑΙ αὐτὸ ποὺ ΕΙΜΑΙ». Εἶχα ἀναφέρει στὸ προηγούμενο ἄρθρο ὅτι οἱ Νεοεποχίτες ὑποβιβάζουν τὸν θεὸ σὲ ἀπρόσωπη δύναμη ποὺ ἐμψυχώνει τὸ σύμπαν καὶ ὅλα τὰ ὄντα, ἀκριβῶς τὸ ἀντίστοιχο ποὺ πίστευαν οἱ πρωτόγονες πανθεϊστικὲς φυλὲς μὲ τοὺς μάγους ποὺ ἐπικοινωνοῦσαν μὲ τὰ πνεύματα (δαιμόνια) τῆς φύσης. Θεωροῦν λοιπὸν πὼς μετέχοντας σὲ αὐτὴν τὴν δύναμη εἶναι καὶ οἱ ἴδιοι θεοὶ ποὺ ὅμως δὲν τὸ γνωρίζουν. Ὑποτίθεται ὅτι μέσῳ τῆς ἐπίγνωσης καὶ κυρίως μέσῳ τοῦ χειρισμοῦ αὐτῆς τῆς θεϊκῆς δύναμης θὰ γίνουν συνειδητοὶ καὶ λειτουργικοὶ θεοί.

Ὁ Νὶλ Ντόναλντ Γουόλς, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται στὸ μπὲστ σέλλερ βιβλίο του Συζητήσεις μὲ τὸν Θεὸ (Conversations with God) ὅτι συνομιλεῖ ἀπευθείας μὲ τὸν «Θεό», ὑποστηρίζει  τὸ ἴδιο: «Ἐμπιστεύσου τὸν Θεό. Ἢ ἂν θέλεις, ἐμπιστεύσου τὸν ἑαυτό σου, γιατί Ἐσὺ εἶσαι ὁ Θεός». Ὁ «Θεὸς» μὲ τὸν ὁποῖο συνομιλεῖ ὁ Γουὸλς ἀρνεῖται τὸν θάνατο, λέγοντας: «Δὲν ὑπάρχει «θάνατος». Ἡ ζωὴ συνεχίζεται γιὰ πάντα. Ἡ Ζωὴ Ὑπάρχει. Ἁπλῶς ἀλλάζεις μορφή». Ὅσον ἀφορᾶ τὴ θεότητα τοῦ ἀνθρώπου λέει ὅτι: «Αὐτὸ ἐννοοῦν οἱ θρησκεῖες σας, ὅταν λένε ὅτι δημιουργηθήκατε κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωση τοῦ Θεοῦ… Ἡ οὐσία μας εἶναι ἡ ἴδια».

Ὅλα αὐτὰ βέβαια ἀποτελοῦν μία ἀναβίωση τοῦ Γνωστικισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὅπως καὶ ἡ Νέα Ἐποχὴ δὲν ἀποτελοῦσε μία ἑνιαία θρησκεία, ἀλλὰ ἕνα διάσπαρτο δίκτυο θρησκευτικῶν ὁμάδων καὶ σεκτῶν. Θὰ μεταφέρω καὶ τὸν συνοπτικὸ εὔστοχο σχολιασμὸ ἑνὸς γνωστοῦ ἐπικριτῆ τῆς Νέας Ἐποχῆς. «To κίνημα τῆς Νέας Ἐποχῆς δὲν εἶναι καινούργιο. Εἶναι ἡ πιὸ πρόσφατη ἐπανάληψη τῆς δεύτερης παλαιότερης θρησκείας, τῆς πνευματικότητας τοῦ Ὄφεος. Ἡ ὤθησή του δὲν εἶναι ξένη σὲ κανένα ἀπὸ ἐμᾶς. Ἡ ἕλξη εἶναι πράγματι ἀρχαία. Τὰ βασικά του στοιχεῖα πουλήθηκαν σαγηνευτικὰ στοὺς πρώτους μας γονεῖς στὸν κῆπο. Ἡ ἀνθρώπινη ὑπερηφάνεια γαργαλήθηκε καὶ ἐκτινάχτηκε». Ὁ Ντάγκλας Γκρότχαϊς, στὸν ὁποῖον ἀναφέρομαι ἐδῶ εἶναι Ἀμερικανὸς Χριστιανὸς φιλόσοφος καὶ καθηγητὴς φιλοσοφίας στὸ Πανεπιστήμιο Cornerstone. Στὰ τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ 1980 ἔγραψε δύο σημαντικὰ βιβλία ποὺ κριτίκαραν τὴν πνευματικότητα τῆς Νέας Ἐποχῆς: «Ἀφαιρώντας τὴν μάσκα τῆς Νέας Ἐποχῆς» καὶ «Ἀντιμετώπιση τῆς Νέας Ἐποχῆς».

Σημειωτέον ὅτι ἡ ἀναβίωση αὐτὴ τοῦ Γνωστικισμοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὴν Θεοσοφία τῆς Μπλαβάτσκυ (θεωρεῖται ἡ γιαγιὰ τῆς Νέας Ἐποχῆς, ἐνῶ ἡ Μπέιλυ σὰν ἡ μητέρα της), γίνεται ἐκθετικὰ ἐπιθετικότερη στοὺς Νεοεποχίτες ἀπὸ ὅ,τι στοὺς ἀρχαίους Γνωστικούς. Οἱ τελευταῖοι παρότι θεωροῦσαν τοὺς ἑαυτούς τους πνευματικοὺς γνῶστες ἀνωτέρου ἐπιπέδου ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη ἀνθρωπότητα οὐδέποτε διανοήθηκαν νὰ ἀποκληθοῦν θεοί, ὅπως οἱ Νεοεποχίτες. Ἐπιπλέον οἱ παλαιοὶ Γνωστικοὶ πίστευαν ἔστω σὲ ἕνα ἀνώτερο θεὸ ποὺ ζεῖ μὲ τὸ Πλήρωμά του σὲ ἕνα πνευματικὸ κόσμο, ἐνῶ οἱ νεότεροι εἶναι πρακτικὰ ἄθεοι ἔχοντας ὑποβαθμίσει τὸν Θεὸ σὲ οὐδέτερη κοσμικὴ δύναμη καὶ ἐνέργεια.

Ἐπιτρέψτε μου νὰ προσθέσω καὶ μία τρίτη εἰδοποιὸ διαφορά. Οἱ Νεοεποχίτες εἶναι ἄπειρα γελοιότεροι ἀπὸ τοὺς πλέον ἀκραίους ἀρχαίους Γνωστικούς. Κρίνετε ἀπὸ τὸ ἑπόμενο παράδειγμα. Ἡ Ἀμερικανίδα Νεοεποχίτρια δασκάλα καὶ συγγραφέας Τζούντιθ Νάιτ ἔγινε διάσημη, γιατί ὑποστήριξε ὅτι ἦταν τὸ μέντιουμ, τὸ ὁποῖο μετέδιδε τὰ μηνύματα μίας πνευματικῆς ὀντότητας ποὺ ἀποκαλοῦσε Ράμθα. Ὁ Ράμθα εἶπε στὴν Νάιτ ὅτι εἶναι τὸ πνεῦμα ἑνὸς Πολεμάρχου ἀπὸ τὴ βυθισμένη ἤπειρο τῆς Λεμούριας, ὁ ὁποῖος πολεμοῦσε πρὶν 35.000 χρόνια μὲ τοὺς Ἄτλαντες καὶ ὅτι κάποια στιγμὴ ἐξελίχθηκε σὲ φωτισμένο δάσκαλο!  Τὸ πνεῦμα τοῦ Ράμθα μάλιστα μετέδωσε στὴν Νάιτ τὴν κεντρική του διδασκαλία ὅτι οἱ ἄνθρωποι εἶναι θεοὶ ποὺ μὲ τὴν δύναμη τῆς σκέψης τους μποροῦν νὰ δημιουργήσουν τὴν δική τους πραγματικότητα!

Στὴν ταπεινὴ δική μας ὑποτιμημένη Ἑλλαδίτσα τὸ συγκεκριμένο μέντιουμ ἴσως νὰ κατάφερνε νὰ ἐμφανιστεῖ στὰ Παρατράγουδα τῆς Ἀννίτα Πάνια καὶ μέχρι ἐκεῖ. Στὴν Ἀμερικὴ ὅμως κατάφερε νὰ κάνει τὰ βιβλία της μπέστ σέλλερ, νὰ ἱδρύσει δική της σχολὴ μὲ χιλιάδες μαθητὲς καὶ νὰ ἐμφανιστεῖ στὶς δημοφιλέστερες τηλεοπτικὲς ἐκπομπές, ἀκόμη καὶ σὲ αὐτὴν τοῦ Λάρι Κίνγκ! Ἐνῶ ἦταν μία πάμφτωχη γυναικούλα στὰ νιάτα της, κατάφερε νὰ ζεῖ ἀργότερα σὲ πολυτελέστατη ἔπαυλη μὲ μορφὴ γαλλικοῦ κάστρου 1.190 τ.μ. στὸ Γὲλμ τῆς Οὐάσινγκτον! Ἔγινε μάλιστα χορηγὸς τῆς προεκλογικῆς ἐκστρατείας τοῦ Ὀμπάμα μὲ 45.000 δολλάρια καὶ μὲ 50.000 στὴν Ἐθνικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Δημοκρατικῶν!

Τὸ σόου ὅμως τῆς γελοιότητας ἔχει καὶ συνέχεια. Οἱ διδασκαλίες τῆς Νάιτ προσέλκυσαν προσωπικότητες ἀπὸ τὸν κόσμο τοῦ Χόλυγουντ, ὅπως ἡ Λίντα Ἔβανς, ἡ Σίρλεϊ ΜακΛέιν καὶ ἡ Σάλμα Χάγιεκ. Ἡ Νεοεποχίτρια Μακλέιν μάλιστα (ποὺ ἀνέφερα προηγουμένως στὸ ἄρθρο) ἰσχυρίστηκε ὅτι σὲ μία ἀπὸ τὶς προηγούμενες ἐνσαρκώσεις της ποὺ ζοῦσε στὴν Ἀτλαντίδα ὑπῆρξε ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ράμθα!!!

Ἀναρωτιέται κανεὶς ἂν τέτοιες περιπτώσεις ἀνάδειξης καὶ παγκόσμιας ἐπιτυχίας θρησκευτικῶν ἡγετίσκων ἐπιπέδου παρατράγουδων θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιτευχθοῦν χωρὶς τὴν προώθηση ἀπὸ τὰ συγκροτήματα τύπου καὶ τὶς βιομηχανίες θεάματος τῶν Παγκοσμιοποιητῶν Ἐλίτ, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται μαζὶ μὲ τὴν παγκόσμια κυβέρνηση ποὺ προσδοκοῦν νὰ παρουσιάσουν καὶ μία παγκοσμιοποιημένη νεογνωστικὴ θρησκεία. Καὶ γιατί ἡ ὅλη προβολή τους ἀπὸ τὰ μίντια πρέπει νὰ γίνεται μὲ τὸ μάρκετινγκ τοῦ σόου; Μήπως ἡ στόχευση εἶναι ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ἡ ὑποβάθμιση τῆς σκέψης τοῦ μέσου δυτικοῦ ποὺ θὰ ἀκολουθήσει αὐτοὺς τοὺς αὐτόκλητους σωτῆρες ποὺ δηλώνουν θεοί; Ἀγαπητὲ ἀναγνώστη, ἐδῶ δὲν μιλᾶμε ἁπλὰ γιὰ φὰστ φοὺντ πνευματικότητα, ἀλλὰ καὶ γιὰ θρησκευτικότητα ἐπιπέδου φθηνοῦ ριάλιτυ!

https://orthodoxostypos.gr/

 **Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Η Ουφολογία θέλει τον Πλάτωνα χωρίς την Ελευσίνα Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.

Μέρεντιθ Σπίαρμαν

Υπάρχει μια ειρωνεία στην καρδιά της ουφολογίας που βρίσκω συναρπαστική και περισσότερο από λίγο απογοητευτική.

Το πεδίο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ορθολογισμό. Θέλει δεδομένα ραντάρ, κυβερνητικά έγγραφα και αλυσίδα φύλαξης. Θέλει αξιολόγηση από ομοτίμους και όργανα και επιστημολογία αλυσίδας αποδεικτικών στοιχείων. Και κάτω από όλα αυτά, έχει επίσης μια βαθιά ευλάβεια για τους αρχαίους Έλληνες - ειδικά για τον Πλάτωνα, που επικαλείται ως πρώιμος σοβαρός στοχαστής για άλλους κόσμους, για μορφές πέρα από τη συνηθισμένη αντίληψη, για τα όρια του σπηλαίου.

Αλλά τείνει να παραμερίσει ήσυχα το γεγονός ότι ο Πλάτωνας ήταν σχεδόν σίγουρα μυημένος στα Ελευσίνια Μυστήρια...

Τι ήταν στην πραγματικότητα η Ελευσίνα

Τα Μυστήρια τελούνταν στην Ελευσίνα (ένα ιερό περίπου δεκατέσσερα μίλια από την Αθήνα) για σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια. Ήταν από τις θρησκευτικές εκδηλώσεις με τη μεγαλύτερη προσέλευση στον αρχαίο κόσμο και η συμμετοχή αφορούσε κάθε κοινωνική τάξη. Σκλάβοι, γυναίκες και αυτοκράτορες έκαναν όλοι το προσκύνημα.

Οι μυημένοι περιελάμβαναν μεγάλους στοχαστές όπως ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Κικέρωνας, ο Σοφοκλής, ο Μάρκος Αυρήλιος και ο Πίνδαρος. Η πνευματική και πολιτική ραχοκοκαλιά του αρχαίου κόσμου. Αυτοί δεν ήταν εύπιστοι άνθρωποι. Αυτοί ήταν οι πιο αυστηροί στοχαστές της εποχής τους. Και συμμετείχαν σε ένα τελετουργικό που η σύγχρονη επιστήμη πιστεύει τώρα ότι σχεδόν σίγουρα περιελάμβανε μια ψυχοδραστική ουσία. Το Kykeon, ένα τελετουργικό ποτό που τώρα υποτίθεται ότι περιέχει αλκαλοειδή ερυσιβώδους όλυρας, ακολουθήθηκε από μια σκηνοθετημένη κάθοδο στο σκοτάδι και μια άμεση συνάντηση με κάτι που αναδιοργάνωσε την κατανόησή τους για τον θάνατο, τη συνείδηση και την πραγματικότητα.

Το τελετουργικό ήταν δομημένο γύρω από τον μύθο της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Η ιστορία της θλίψης μιας μητέρας, της απαγωγής μιας κόρης στον κάτω κόσμο και της διαπραγμάτευσης της επιστροφής. Οι συμμετέχοντες δεν άκουσαν απλώς τον μύθο. Το περπάτησαν. Η κάθοδος στο σκοτάδι δεν ήταν μεταφορική, ήταν εκτελεσμένη. Και ο μύθος λειτούργησε ως δοχείο για τη διέλευση: έδωσε στον μυημένο έναν χάρτη, ένα προηγούμενο, μια υπόσχεση ότι η κάθοδος δεν ήταν το τέλος της ιστορίας. Κάποιος είχε πάει κάτω και είχε επιστρέψει. Ο τρόμος είχε σχήμα. Και όταν συναντούσες κάτι σε αυτόν τον θάλαμο που διέλυε τη συνηθισμένη αίσθηση της πραγματικότητας, ο μύθος ήταν αυτό που σε εμπόδιζε να κατακερματιστείς, γιατί σου έλεγε ότι η διάλυση ήταν μέρος του ταξιδιού, όχι απόδειξη ότι ήσουν χαμένος.

Ο Κικέρωνας, ο οποίος μυήθηκε το 51 π.Χ., έγραψε ότι τα Μυστήρια του έδωσαν «όχι μόνο έναν λόγο να ζήσει με χαρά, αλλά και να πεθάνει με καλύτερη ελπίδα». Αυτή δεν είναι η γλώσσα ενός ανθρώπου που παρακολούθησε μια διάλεξη φιλοσοφίας. Αυτή είναι η γλώσσα κάποιου που άλλαξε από αυτό που συνάντησε.

Και η ελληνική κοινωνία δεν το παθολογούσε αυτό. Το θεσμοθέτησε.

Υπήρχαν πρωτόκολλα. Υπήρχαν οδηγοί: οι μυσταγωγοί, έμπειροι μυημένοι που ο ρόλος τους ήταν να προετοιμάζουν και να συνοδεύουν όσους περνούσαν το κατώφλι για πρώτη φορά. Υπήρχε ένα κοντέινερ. Η εμπειρία θεωρήθηκε όχι απομάκρυνση από τη σοβαρή σκέψη, αλλά προϋπόθεση για αυτήν. Δεν φτάσατε στη σοφία συσσωρεύοντας πληροφορίες. Έφτασες στη σοφία με το να ανοίξεις και να επανασυναρμολογηθείς.

---

Frederic Leighton, Η επιστροφή της Περσεφόνης, 1890.

Οι δύο τρόποι γνώσης

Αυτό που με εντυπωσιάζει στην αρχαία Ελλάδα είναι ότι δεν χρειαζόταν να επιλέξει μεταξύ αντικειμενικής και υποκειμενικής γνώσης. Η αγορά και τα Μυστήρια συνυπήρχαν χωρίς αντιφάσεις.

Η αγορά (η δημόσια πλατεία, η αγορά των ιδεών) ήταν ο τομέας του λόγου: επιχειρήματα, στοιχεία, λόγος και η εξεταζόμενη ζωή. Εκεί περιπλανήθηκε ο Σωκράτης κάνοντας άβολες ερωτήσεις. Εκεί που ο Αριστοτέλης κατηγοριοποίησε τον φυσικό κόσμο. Εκεί που ζούσε ο πολιτικός ορθολογισμός.

Η Ελευσίνα ήταν το κάτι άλλο. Όχι παράλογο, αλλά υπερ-ορθολογικό. Εκεί πήγε ο φιλόσοφος για να συναντήσει κάτι που δεν μπορούσε να υποστηριχθεί ότι υπάρχει. Όπου το όριο μεταξύ παρατηρητή και παρατηρούμενου έγινε διαπερατό. Όπου το ερώτημα μετατοπίστηκε από το τι μπορώ να αποδείξω στο τι είμαι σε σχέση με αυτό.

Και οι ίδιοι άνθρωποι κινούνταν μεταξύ των δύο κόσμων.

Η αλληγορία του σπηλαίου του Πλάτωνα, αναμφισβήτητα το πιο διάσημο πείραμα σκέψης στη δυτική φιλοσοφία, δεν έχει πλήρως νόημα αν δεν καταλάβετε ότι ο Πλάτωνας πιθανότατα είχε σταθεί σε έναν πραγματικό σκοτεινό υπόγειο θάλαμο και συνάντησε κάτι που αναδιοργάνωσε την αντίληψή του για το τι ήταν πραγματικό. Το σπήλαιο δεν είναι απλώς ένα διανοητικό κατασκεύασμα. Μου διαβάζεται, σαν κάποιος που προσπαθεί να μεταφράσει μια μυητική εμπειρία σε φιλοσοφική γλώσσα που θα μπορούσαν να προσεγγίσουν οι αμύητοι.

---

Η Δήμητρα, ένθρονη και απλώνοντας το χέρι της σε ευλογία προς τη γονατιστή Μετάνειρα, η οποία προσφέρει το σιτάρι που είναι επαναλαμβανόμενο σύμβολο των μυστηρίων (Ζωγράφος της Βαρρέσης, ερυθρόμορφη υδρία, περ. 340 π.Χ., από την Απουλία)

Τι κάνει στην πραγματικότητα η ουφολογία

Η σύγχρονη ουφολογία κληρονόμησε την αγορά και απέρριψε την Ελευσίνα.

Θέλει την πλατωνική αξιοπιστία χωρίς την ελευσινιακή ταπεινότητα. Θέλει τον φιλόσοφο (τον αυστηρό, ευμετάβλητο, αξιοσέβαστο στοχαστή) αλλά όχι τον μυημένο. Ρομαντικοποιεί την πνευματική παράδοση της αρχαίας Ελλάδας, ενώ αποκόπτει αθόρυβα το μέρος όπου αυτή η παράδοση κατανοούσε ότι ορισμένα κατώφλια δεν μπορούν να ξεπεραστούν μόνο με τον λογικό νου.

Αυτό δημιουργεί μια συγκεκριμένη και αναγνωρίσιμη δυσλειτουργία.

Όταν οι βιωτές αναφέρουν επαφή, όταν περιγράφουν συναντήσεις που δεν συμπεριφέρονται σαν φυσικά γεγονότα, που αναδιοργανώνουν την ταυτότητά τους, που επικοινωνούν απευθείας με τη συνείδηση, που τους αφήνουν ανίκανους να προσδιορίσουν αν αυτό που συνέβη ήταν «πραγματικό» με τη συμβατική έννοια - η ορθολογιστική πτέρυγα της ουφολογίας δεν ξέρει τι να κάνει με αυτά. Τα δεδομένα δεν ταιριάζουν στο όργανο. Έτσι, είτε απορρίπτει την έκθεση, είτε την ενσωματώνει εκ των υστέρων σε μια φυσική αφήγηση χειροτεχνίας, είτε παθολογικοποιεί τον μάρτυρα.

Αυτό που σπάνια κάνει είναι να θέτει το φαινομενολογικό ερώτημα: ποια είναι η δομή αυτής της εμπειρίας και τι μας λέει για το τι είδους πράγμα έχουμε να κάνουμε στην πραγματικότητα;

Οι αρχαίοι θα αναγνώριζαν αμέσως αυτές τις αναφορές όχι ως απόδειξη διαστημικού σκάφους, αλλά ως υπογραφή μύησης.

Επειδή κατάλαβαν κάτι που έχουμε χάσει: ότι κάποια κατώφλια δεν μπορούν να ξεπεραστούν μόνο με το λογικό μυαλό. Και ότι η διάσχισή τους δεν σε έκανε λιγότερο αυστηρό. Σε έκανε πιο ειλικρινή σχετικά με τα όρια του τι μπορεί να κρατήσει μόνο η λογική.

---

Henryk Siemiradzki, Η Φρύνη στο Φεστιβάλ του Ποσειδώνα στην Ελευσίνα, 1889.

Έναρξη, όχι όργανα

Αυτό που περιγράφουν οι βιωτές μοιάζει πολύ περισσότερο με αυτό που συνέβη στην Ελευσίνα παρά με αυτό που συμβαίνει σε έναν πύργο ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.

Η απώλεια του συνηθισμένου χρόνου. Η διάλυση του ορίου μεταξύ του εαυτού και του άλλου. Η αίσθηση της λήψης πληροφοριών που παρακάμπτουν τη γλώσσα και φτάνουν απευθείας στο σώμα. Η συνάντηση με τη νοημοσύνη που μοιάζει ταυτόχρονα ξένη και οικεία. Η αδυναμία, στη συνέχεια, να ενταχθεί η εμπειρία σε οποιαδήποτε προϋπάρχουσα κατηγορία. Η αναδιοργάνωση της ταυτότητας που ακολουθεί και η αίσθηση ότι αυτό που ήσουν πριν και αυτό που αναζητάς είναι ουσιαστικά διαφορετικοί άνθρωποι.

Αυτή είναι η φαινομενολογία της μύησης.

Και οι Έλληνες έχτισαν έναν ολόκληρο θεσμό γύρω από την υποστήριξη των ανθρώπων μέσω αυτού, επειδή κατάλαβαν κάτι που ως επί το πλείστον έχουμε ξεχάσει: ότι η ίδια η συνάντηση είναι μόνο η αρχή. Αυτό που ακολουθεί (η ενσωμάτωση, η επανύφανση της ταυτότητας, η εκμάθηση της διευρυμένης επίγνωσης χωρίς κατακερματισμό) είναι το πραγματικό έργο.

Τα Μυστήρια δεν τελείωσαν τη στιγμή της συνάντησης. Αυτή ήταν η ανάφλεξη. Οι μυσταγωγοί ήταν εκεί για αυτό που ακολούθησε.

---

Άγνωστος Καλλιτέχνης, Τα Ελευσίνια Μυστήρια, 1834.

Το κενό που δημιουργήσαμε

Όταν αφαιρούμε το δοχείο μύησης από την ανώμαλη εμπειρία και όταν επιμένουμε να το αντιμετωπίζουμε είτε ως δεδομένα οργάνων είτε ως ψυχιατρικό σύμπτωμα, δεν κάνουμε την εμπειρία να φύγει. Απλώς αφήνουμε το άτομο που το είχε μόνο του με αυτό.

Και η απεριόριστη εμπειρία κατακερματίζει τους ανθρώπους.

Η εμμονή του πεδίου με τη φυσική απόδειξη δεν είναι μόνο επιστημολογικά στενή. Είναι ενεργά επιβλαβές για τους ανθρώπους για τους οποίους ισχυρίζεται ότι νοιάζεται. Επειδή λέει σιωπηρά σε κάθε άτομο που βιώνει: αυτό που σας συνέβη δεν μετράει αν δεν μπορεί να επαληθευτεί από όργανα που ήδη εμπιστευόμαστε. Ποιο ακριβώς είναι το επιστημολογικό λάθος που η ιατρική πέρασε δεκαετίες κάνοντας με πόνο.

Δεν είμαστε πολιτισμικά προετοιμασμένοι για αυτό που αναφέρουν οι άνθρωποι. Όχι επειδή οι εκθέσεις είναι απίστευτες, αλλά επειδή διαλύσαμε τα πλαίσια που θα μας επέτρεπαν να τις κρατήσουμε.

Η Ελευσίνα τους κράτησε για δύο χιλιάδες χρόνια. Πήρε το υποκειμενικό στα σοβαρά χωρίς να εγκαταλείψει την αυστηρότητα. Κατάλαβε ότι το βαθύτερο ερώτημα δεν είναι τι υπάρχει εκεί έξω, αλλά ποιοι είμαστε σε σχέση με αυτό, και ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα απαιτεί ένα διαφορετικό είδος γνώσης από αυτό που μπορεί να προσφέρει μόνο η αγορά.

---

Τι πραγματικά χρειαζόμαστε

Το ορθολογιστικό ένστικτο στην ουφολογία δεν είναι λάθος. Χρειαζόμαστε αυστηρότητα. Χρειαζόμαστε προσεκτική τεκμηρίωση. Πρέπει να αντισταθούμε στην έλξη προς τον πληθωρισμό και τη φαντασία και τη βεβαιότητα που μεταμφιέζονται σε γνώση.

Αλλά η αυστηρότητα χωρίς την ικανότητα για μυητική εμπειρία δεν είναι επιστήμη, είναι άμυνα. Είναι η άρνηση να αφήσεις τα δεδομένα να σε αλλάξουν.

Οι Έλληνες κατάλαβαν ότι οι πιο σοβαροί στοχαστές έπρεπε να κάνουν την κάθοδο. Ότι δεν μπορούσες να φιλοσοφήσεις πλήρως για τη φύση της πραγματικότητας χωρίς να έχεις σταθεί στο σκοτάδι και να συναντήσεις κάτι που δεν ταίριαζε στο μοντέλο σου.

Έχουμε τους φιλοσόφους. Έχουμε την αγορά. Παράγουμε τεράστιες ποσότητες λογότυπων για αυτό το φαινόμενο.

Αυτό που δεν έχουμε είναι η Ελευσίνα. Δεν έχουμε το δοχείο, τους οδηγούς, τα πρωτόκολλα, την κοινότητα ικανή να παρακολουθήσει τη μύηση χωρίς να την παθολογικοποιήσει ή να τη διογκώσει.

Σε αυτό επανέρχομαι συνεχώς και σε αυτό εξερευνώ εδώ: όχι ποιο είναι το φαινόμενο, αλλά τι είδους άνθρωποι, θεσμοί και πρακτικές πρέπει να γίνουμε για να το αντιμετωπίσουμε και να παραμείνουμε ακέραιοι στην άλλη πλευρά.

Η πόρτα ήταν πάντα ανοιχτή. Είναι η επιστροφή που δεν έχουμε μάθει να κρατάμε.

 **Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων