Η Σαουδική Αραβία αλλά και η παγκόσμια οικονομία πληρώνει τον λογαριασμό των πολέμων των ΗΠΑ

 

Του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου*

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η γεωπολιτική πραγματικότητα συμπυκνώνεται σε λίγες γραμμές. Για τη Σαουδική Αραβία, αυτή είναι μία από αυτές. Η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός δύναμη του αραβικού κόσμου βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια κατάσταση που δύσκολα θα μπορούσε να προβλέψει όταν επένδυε στρατηγικά στη συμμαχία και στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας!

Το Ορμούζ έχει ουσιαστικά κλείσει. Ο μοναδικός κρίσιμος χερσαίος δρόμος που μπορούσε να παρακάμψει το Ορμούζ χτυπήθηκε από drones που, σύμφωνα με τις σαουδαραβικές και ιρακινές αρχές, εκτοξεύθηκαν από ιρακινό έδαφος. Και την ίδια στιγμή οι Χούθι κατέχουν ένα πολύ μεγάλο μέρος της ακτογραμμής στην Ερυθρά ενώ χθες πάτησαν στο νησί Περίμ στο Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ!

Και όταν το Ριάντ με τα 384 υπερσύγχρονα Αεροσκάφη ζήτησε από την Ουάσιγκτον να αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον των Χούθι, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε απλά… όχι! Αυτό για το Βασίλειο των Σαούντ αποτελεί στρατηγικό εφιάλτη.

Ο μεγάλος σύμμαχος της Αμερικής στον Κόλπο πλήττεται

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε, μετά και από τις πιέσεις του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Νετανιάχου, να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε έναν πόλεμο με το Ιράν. Η λογική ήταν γνωστή. Συντριπτική αμερικανική ισχύς, αποδυνάμωση της Τεχεράνης, περιορισμός των ιρανικών δυνατοτήτων και αποκατάσταση της αμερικανικής στρατηγικής κυριαρχίας στη Μέση Ανατολή.

Μόνο που ο πόλεμος έχει την δική του δυναμική και παράγει συνέπειες που δεν υπακούουν στις αρχικές διακηρύξεις. Σήμερα η Σαουδική Αραβία πληρώνει ένα σημαντικό μέρος του λογαριασμού ενός πολέμου που δεν ξεκίνησε η ίδια!

Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης (East-West Pipeline), ο οποίος απόκτησε τεράστια σημασία ακριβώς επειδή μπορούσε να παρακάμψει το Ορμούζ που ουσιαστικά είχε κλείσει, χτυπήθηκε την 9η Σεπτεμβρίου από drones που σύμφωνα με το Ριάντ εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ. Το Βασίλειο αποφάσισε να τον κλείσει προσωρινά για λόγους ασφαλείας. Μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων μετέφερε τους τελευταίους μήνες 4–5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4–5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Άλλο ένα σημαντικό πρόβλημα στον ενεργειακό εφοδιασμό. Με την προέλαση των φιλοιρανών Χούθι στην δυτική πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου οι εναλλακτικές της Σαουδικής Αραβίας περιορίζονται ταυτόχρονα από ανατολάς, βορρά και νότο.

Το παράδοξο του East-West Pipeline

Η Σαουδική Αραβία δημιούργησε τον East-West Pipeline ακριβώς για να έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να εξαρτάται από το Στενό του Ορμούζ. Τώρα, όμως, και αυτή η εναλλακτική διαδρομή τίθεται εκτός λειτουργίας.

Έτσι, οι Σαουδάραβες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σχεδόν πρωτοφανή γεωστρατηγική συγκυρία! Στενό Ορμούζ, κλειστό ή δραματικά περιορισμένο, East-West Pipeline εκτός λειτουργίας και το Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ να απειλείται και η Ερυθρά Θάλασσα να καθίσταται επικίνδυνη για τη ναυσιπλοΐα. Πρόκειται για κρίση στρατηγικού βάθους.

Η μεγάλη αμερικανική αντίφαση

Η Σαουδική Αραβία έχει επενδύσει επί δεκαετίες στην αμερικανική στρατηγική προστασία. Το Βασίλειο παρέχει ενέργεια και στρατηγική συνεργασία και η Ουάσιγκτον παρέχει ασφάλεια. Σήμερα ανακαλύπτει το δυσάρεστο όριο αυτής της συμφωνίας.

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τηλεφώνησε δύο φορές στον Τραμπ ζητώντας αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι. Η απάντηση ήταν αρνητική. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες του Axios, η Ουάσιγκτον προτίθεται να προσφέρει πληροφορίες και υποστήριξη στον εντοπισμό στόχων, αλλά δεν επιθυμεί άμεση στρατιωτική εμπλοκή εναντίον των Χούθι αυτή τη στιγμή.

Εδώ μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της σημερινής αμερικανικής στρατηγικής. Η Ουάσιγκτον θέλει να διατηρήσει ανοικτές τις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς. Θέλει να περιορίσει το Ιράν. Θέλει να προστατεύσει τη Σαουδική Αραβία. Αλλά ταυτόχρονα θέλει να αποφύγει και τρίτο στρατιωτικό μέτωπο στην Υεμένη.

Ο Τραμπ φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι ο πόλεμος άνοιξε περισσότερα μέτωπα από όσα μπορεί εύκολα να διαχειριστεί. Αυτό όμως δημιουργεί ένα πολύ δύσκολο ερώτημα για τους συμμάχους της Αμερικής. Τι ακριβώς σημαίνει η αμερικανική εγγύηση ασφαλείας όταν η Ουάσιγκτον αποφασίζει ότι η άμεση υπεράσπιση του συμμάχου της είναι πλέον υπερβολικά επικίνδυνη;

Ιράκ, η δεύτερη μεγάλη ειρωνεία

Το Ιράκ υπήρξε αντικείμενο της αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης του 2003 και της μακράς αμερικανικής παρουσίας που ακολούθησε. Σήμερα, 23 χρόνια μετά την εισβολή, ιρακινό έδαφος χρησιμοποιείται από ένοπλες φιλοϊρανικές δυνάμεις για επιθέσεις εναντίον ενός από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή.

Οι ιρακινές αρχές επιβεβαίωσαν ότι οι επιθέσεις προήλθαν από το ιρακινό έδαφος και απέπεμψαν διοικητή που είχε την ευθύνη επιχειρήσεων στην επαρχία Μισάν. Το Ριάντ, ύστερα από έκκληση του Ιρακινού πρωθυπουργού, επέλεξε προς το παρόν να μην ανταποδώσει, διατηρώντας όμως το δικαίωμα να λάβει μέτρα για την προστασία του.

Πρόκειται για μία σκληρή υπενθύμιση των απρόβλεπτων συνεπειών των πολέμων. Η Αμερική ανέτρεψε τον Σαντάμ Χουσεΐν με στόχο, μεταξύ άλλων, την αναμόρφωση της Μέσης Ανατολής. Το αποτέλεσμα όμως ήταν ένα Ιράκ όπου η ιρανική επιρροή απέκτησε τεράστιο βάθος. Να και άλλο στρατηγικό μάθημα.

Ο ρόλος των Χούθι

Και τώρα έρχεται η Υεμένη. Οι Χούθι, μια μη κρατική δύναμη που άντεξε επί χρόνια τη στρατιωτική εκστρατεία της Σαουδικής Αραβίας, επανέρχονται σήμερα στο προσκήνιο με εντυπωσιακή ταχύτητα.

Έχουν προωθηθεί κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας, έχουν καταλάβει τη Μόχα και το στρατηγικής σημασίας νησί Πέριμ στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ απειλώντας άμεσα τη ναυσιπλοΐα και τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.

Εδώ είναι το στρατηγικό δίλημμα της Ουάσιγκτον! Αν χτυπήσει τους Χούθι, κινδυνεύει να ανοίξει νέο μέτωπο με το Ιράν. Αν δεν τους χτυπήσει, τους επιτρέπει να ενισχύσουν τον έλεγχό τους σε ένα από τα σημαντικότερα chokepoints (σημ. λαιμός-σημεία στραγγαλισμού): του πλανήτη. Ο Τραμπ επέλεξε μέχρι στιγμής το δεύτερο κάτι που δείχνει και τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.

Η Σαουδική Αραβία πληρώνει δύο φορές

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Ριάντ είναι οικονομικό. Η Σαουδική Αραβία, μια πετρελαϊκή οικονομία που βρίσκεται στη μέση μιας τεράστιας προσπάθειας διαφοροποίησης μέσω του Οράματος 2030. Για να χρηματοδοτήσει αυτή τη μετάβαση χρειάζεται σταθερά έσοδα από το πετρέλαιο, επενδύσεις, δημοσιονομική προβλεψιμότητα και ασφαλές περιφερειακό περιβάλλον. Ο πόλεμος κάνει ακριβώς το αντίθετο.

Και απειλεί τη μεγάλη γεωοικονομική φιλοδοξία του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να μετατρέψει τη Σαουδική Αραβία σε παγκόσμιο επενδυτικό, τουριστικό και τεχνολογικό κέντρο. Δεν μπορείς να οικοδομήσεις Όραμα 2030 πάνω σε μια πολεμική περιοχή.

Το …«αντεστραμμένο πετροδολάριο»

Για δεκαετίες, τα πετροδολάρια των πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Κόλπου διοχετεύονταν σε σημαντικό βαθμό στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές, μεταξύ άλλων σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα και άλλα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.

Η σταθερότητα της σχέσης αυτής βασιζόταν στην παρακάτω αλληλουχία. Η Σαουδική Αραβία πουλά πετρέλαιο, αποκτά δολάρια, επενδύει μέρος αυτών των δολαρίων και οι ΗΠΑ παρέχουν ασφάλεια και πρόσβαση στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η σημερινή κρίση μπορεί να δημιουργήσει την αντίστροφη δυναμική και το Ριάντ θα χρειαστεί μεγαλύτερη ρευστότητα.

Τότε το ερώτημα δεν θα είναι πόσα πετροδολάρια θα επενδύει αλλά πόσα από τα συσσωρευμένα περιουσιακά της στοιχεία θα χρειαστεί να ρευστοποιήσει. Αυτό οι ειδικοί το αποκαλούν μορφή «αντεστραμμένου πετροδολαρίου».

Το στρατηγικό λάθος του Τραμπ

Το πρόβλημα του Τραμπ δεν είναι τόσο ότι δεν κέρδισε τον πόλεμο αλλά ότι τον ξεκίνησε χωρίς να έχει εξασφαλίσει ότι μπορεί να ελέγξει τις στρατηγικές του συνέπειες.

Και όχι μόνον απέτυχε να κερδίσει αλλά προκάλεσε το κλείσιμο του Στενού Ορμούζ, παγκόσμια οικονομική και ενεργειακή κρίση, επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας, αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη, πίεση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και αποσταθεροποίηση των ίδιων των συμμάχων του. Μία στρατηγική αλυσιδωτή αντίδραση.

Και το ερώτημα που πρέπει να απαντήσει ο Τραμπ

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον πρόεδρο που μπορεί να τερματίζει πολέμους. Τώρα βρίσκεται μπροστά στο αντίθετο πρόβλημα. Ο πόλεμος επιλογής του άνοιξε περισσότερα μέτωπα από όσα μπορεί πολιτικά και στρατιωτικά να διαχειριστεί.

Το Ιράν δεν είναι απομονωμένο. Το Ιράκ παραμένει πεδίο δράσης φιλοϊρανικών δυνάμεων. Οι Χούθι έχουν τη δυνατότητα να απειλήσουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Η Σαουδική Αραβία ζητά αμερικανική στρατιωτική βοήθεια. Και η Ουάσιγκτον απαντά ότι δεν θέλει να ανοίξει άλλο μέτωπο. Δηλαδή ξεκίνησε τον πόλεμο πιστεύοντας ότι θα ενισχύσει την αμερικανική ισχύ και τώρα την περιορίζει για να μην επεκταθεί ο πόλεμος.

Ο λογαριασμός μεταφέρεται ήδη στην παγκόσμια οικονομία.

Όταν ταυτόχρονα διαταράσσονται το Ορμούζ, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και μια βασική χερσαία εξαγωγική αρτηρία της Σαουδικής Αραβίας, δεν έχουμε πλέον ένα απλό ενεργειακό σοκ. Έχουμε ένα σοκ προσφοράς που μπορεί να μεταδοθεί από την ενέργεια στις μεταφορές, από τις μεταφορές στον πληθωρισμό και από τον πληθωρισμό στα επιτόκια και την ανάπτυξη.

Το Brent έχει ήδη ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές προεξοφλούν ότι οι διαταραχές στις εξαγωγικές διαδρομές μπορεί να παραταθούν. Δεν χρειάζεται να χαθεί όλη η παραγωγή πετρελαίου για να εκτοξευθεί η τιμή. Αρκεί να αυξηθεί η αβεβαιότητα για το πόσο πετρέλαιο μπορεί να φτάσει εγκαίρως στην αγορά.

Εάν τα εμπορικά πλοία αποφεύγουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα, η εναλλακτική είναι ο περίπλους της Αφρικής μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας με ότι αυτό σημαίνει στα ναύλα. Αυτό είναι το ιδιαίτερα ύπουλο χαρακτηριστικό μιας κρίσης στα chokepoints η διαταραχή μεταφέρεται σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.

Εάν το πετρέλαιο παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια, ενώ παράλληλα αυξηθούν τα μεταφορικά κόστη και διαταραχθούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με το φάντασμα του στασιμοπληθωρισμού. Δεν αντιμετωπίζεται εύκολα ούτε με δημοσιονομικά μέτρα ούτε με νομισματική πολιτική. Η εμπειρία των μεγάλων πετρελαϊκών κρίσεων δείχνει ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ μπορεί να μετατραπεί σε ύφεση.

Για την Ευρώπη το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, εξαρτάται από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Από την άλλη, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς που συνδέουν την Ασία με τη Μεσόγειο. Εάν το Σουέζ και η Ερυθρά Θάλασσα παραμείνουν προβληματικά, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει υψηλότερο κόστος εισαγωγών και μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης.

Για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες αυτό σημαίνει μειωμένη ανταγωνιστικότητα. Για τους καταναλωτές σημαίνει ακριβότερα προϊόντα. Για τις κυβερνήσεις σημαίνει μεγαλύτερη πίεση για επιδοτήσεις καυσίμων και κοινωνική προστασία. Ενώ και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έχει δυσχέρεια να πολεμήσει τον πληθωρισμό την ώρα που η οικονομία χρειάζεται χαμηλότερο κόστος χρήματος.

Ούτε όμως η Ασία μπορεί να θεωρεί ότι βρίσκεται μακριά από την κρίση. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων και από ασφαλείς θαλάσσιες οδούς. Επομένως, η διατάραξη των θαλάσσιων δρόμων δεν είναι απλώς πρόβλημα των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Είναι πρόβλημα των μεγάλων βιομηχανικών οικονομιών του πλανήτη.

Είναι όμως και οι αγορές χρήματος και τα ομόλογα. Η άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια. Αυτό σημαίνει υψηλότερο κόστος δανεισμού για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το βασανιστικό ερώτημα

Τι πολιτικό και οικονομικό σύστημα θα υπάρχει όταν τελειώσει ο πόλεμος; Γιατί η στρατιωτική ισχύς μπορεί να καταστρέψει στόχους. Δεν μπορεί όμως από μόνη της να αποκαταστήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να μειώσει το κόστος ενέργειας, να ξανανοίξει τα chokepoints και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στις διεθνείς αγορές.

Και αν ο πόλεμος συνεχιστεί, ο λογαριασμός δεν θα πληρώνεται μόνο από το Ιράν. Θα πληρώνεται από τη Σαουδική Αραβία, την Ευρώπη, την Ασία, τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τελικά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα

Η πραγματική δοκιμασία μιας συμμαχίας δεν είναι όταν όλα πηγαίνουν καλά. Είναι όταν ο σύμμαχος βρίσκεται υπό επίθεση. Και αυτή ακριβώς είναι η στιγμή που η Σαουδική Αραβία αναρωτιέται πόσο αξιόπιστη είναι τελικά η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.

Ο Τραμπ ξεκίνησε έναν πόλεμο για να αποδυναμώσει το Ιράν. Αλλά ο πόλεμος αποσταθεροποιεί τη Σαουδική Αραβία όπως και όλες τις πετρελαϊκές Μοναρχίες του Κόλπου! Ξεκίνησε για να ενισχύσει την αμερικανική ισχύ. Αλλά τώρα η Αμερική διστάζει να υπερασπιστεί τον σημαντικότερο σύμμαχό της στον Κόλπο.

Επεδίωξε να επιβάλει τάξη στη Μέση Ανατολή. Σήμερα δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια chokepoints του πλανήτη απειλούνται ταυτόχρονα.

Αυτό δεν είναι απλώς το κόστος ενός πολέμου. Είναι το κόστος μιας στρατηγικής που μπέρδεψε τη στρατιωτική ισχύ με τη στρατηγική επίλυση.

Και η Σαουδική Αραβία αναρωτιέται αν μπορεί να εμπιστεύεται μια υπερδύναμη για την προστασία σου όταν η ίδια υπερδύναμη είναι εκείνη που, με τις επιλογές της, διευρύνει το περιβάλλον απειλών γύρω σου;

Ο «λογαριασμός» όμως του πολέμου φθάνει στην παγκόσμια οικονομία με τις τεράστιες αρνητικές συνέπειες να είναι πλέον ορατές. Η Σαουδική Αραβία χάνει εξαγωγικές δυνατότητες, οι τιμές πετρελαίου αυξάνονται, η παγκόσμια ναυτιλία επιβαρύνεται, η Ευρώπη αντιμετωπίζει πληθωριστικές πιέσεις, οι ασιατικές οικονομίες αντιμετωπίζουν ενεργειακή αβεβαιότητα και οι κεντρικές τράπεζες θα δυσκολεύονται πλέον να στηρίξουν την ανάπτυξη.

Έχουμε το θεμελιώδες στρατηγικό παράδοξο. Εδώ χάνεται η οικονομική σταθερότητα του συστήματος που υποτίθεται ότι ο Τραμπ ήθελε να προστατεύσει. Και αυτή είναι ίσως η πιο σοβαρή κριτική που μπορεί να ασκηθεί σήμερα στη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ.

*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής. militaire.gr

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Αδίστακτη τεχνητή νοημοσύνη, stablecoins και ψυχολογικός πόλεμος

Από την αγορά repo στην αδίστακτη τεχνητή νοημοσύνη: η υπερθετική κατασκευή μιας νέας νομισματικής υποδομής.

Κυβερνοερμητική 𐀏

 Τι θα γινόταν αν σας έλεγα ότι κάποιος — μέσω της προσεκτικής κατασκευής της επόμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης — προετοίμαζε το έδαφος για να αποδεχτούμε ένα νομισματικό σύστημα που διαφορετικά θα είχαμε πολλούς λόγους να απορρίψουμε; Τι θα γινόταν αν σας έλεγα ότι τα εργαλεία που χρειάζονται για αυτή τη μετάβαση όχι μόνο είναι ήδη έτοιμα, αλλά θα παρουσιαστούν και ως αναπόφευκτη λύση στην έκτακτη ανάγκη;

Φανταστείτε ένα σύστημα στο οποίο η ψηφιακή ταυτότητα, το ψηφιακό νόμισμα, η τεχνητή νοημοσύνη γίνονται μέρος της ίδιας υποδομής. Εκείνοι που ελέγχουν τη ροή του χρήματος θα μπορούσαν στη συνέχεια να ασκήσουν άμεση πολιτική εξουσία: να παρατηρήσουν τις συναλλαγές, να δημιουργήσουν συνθήκες πρόσβασης και, όταν είναι απαραίτητο, να τις διακόψουν.

Με αυτόν τον τρόπο, φαίνεται σαν την αρχή της συνηθισμένης θεωρίας συνωμοσίας.

Τα στοιχεία αυτής της «συνωμοσίας», ωστόσο, είναι δημόσια και διάσπαρτα παντού: σε συνέδρια κυβερνοασφάλειας, σε ομιλίες κεντρικών τραπεζών, σε νέους νόμους, σε νέα τεχνολογικά έργα και στους αφηγηματικούς σπόρους του νέου ψυχολογικού πολέμου κατά της τεχνητής νοημοσύνης. Απλώς τα βάζω σε τάξη και βλέπω ότι βγήκε.

Αλλά πρώτα, σκεφτείτε αυτή τη σκηνή. Ένα πρωί ανοίγετε την εφαρμογή της τράπεζάς σας και βρίσκετε ένα μήνυμα: οι μεταφορές έχουν ανασταλεί προσωρινά. Στο σούπερ μάρκετ, η πληρωμή απορρίπτεται. Η εταιρεία σας αναβάλλει τους μισθούς. Αρχίζεις να αναρωτιέσαι πόσα μετρητά έχεις στο σπίτι.

Μετά από λίγες μέρες σε αυτήν την κατάσταση, οποιαδήποτε λύση ικανή να διορθώσει τα πράγματα θα γινόταν αποδεκτή χωρίς να τεθούν πολλές ερωτήσεις. Τίποτα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την άμεση ανάγκη αγοράς τροφίμων. Αυτή είναι η σκηνή που πρέπει να έχουμε κατά νου καθώς συνδέουμε τις τελείες.

Η μετάδοση ως μοντέλο

Το πρώτο στοιχείο χρονολογείται από το 2020.

Την 1η Ιουνίου, στον ιστότοπο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ο Nicholas Davis και ο Algirde Pipikaite δημοσίευσαν ένα άρθρο στο οποίο συζήτησαν πώς να προετοιμαστούν για μια παγκόσμια επίθεση στον κυβερνοχώρο, την οποία ονόμασαν «κυβερνοπανδημία»: μια επίθεση ικανή να εξαπλωθεί μέσω διασυνδεδεμένων συστημάτων ταχύτερα από έναν βιολογικό ιό, με οικονομικές συνέπειες μεγαλύτερες από αυτές της πανδημίας COVID.

Η επιλογή της μεταφοράς προφανώς εισήγαγε ένα ολόκληρο πολιτικό ρεπερτόριο: μετάδοση, απομόνωση, συλλογική προστασία και θυσίες για την επιστροφή σε μια κατάσταση «κανονικότητας».

Ταυτόχρονα, το Cyber Polygon έφερε αυτές τις εικόνες σε μια διεθνή εκδήλωση που συνδύαζε δημόσιες διαλέξεις και τεχνικές ασκήσεις κυβερνοασφάλειας.

Η έκδοση του 2020 είχε ως θέμα την πρόληψη μιας «ψηφιακής πανδημίας». Το 2021, οι συμμετέχοντες εξασκήθηκαν ενάντια σε μια επίθεση στην αλυσίδα εφοδιασμού, δηλαδή πώς μια τοπική ευπάθεια μπορεί να μολύνει ένα ολόκληρο οικοσύστημα. Οι παρευρισκόμενοι περιελάμβαναν εκπροσώπους του WEF, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, εταιρειών τεχνολογίας και επιβολής του νόμου.

Ωστόσο, το πρόγραμμα του 2021 περιείχε και ένα άλλο θέμα: το μέλλον του χρηματοπιστωτικού συστήματος μέσω των ψηφιακών νομισμάτων. Ο Matthew Dill, στέλεχος της Visa, εξήγησε ότι η εταιρεία προσαρμόζει το δίκτυό της στην ανταλλαγή stablecoins και, μελλοντικά, ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας, CBDC.

Ως εκ τούτου, η προετοιμασία προχώρησε σε δύο επίπεδα: προσομοίωση της συστημικής διαταραχής και συζήτηση των εργαλείων μέσω των οποίων θα αποκατασταθεί και θα εξελιχθεί η ψηφιακή οικονομία.

Ωστόσο, για να κατανοήσουμε σε ποιο λόγο θα μπορούσε να έρθει αυτή η διακοπή, αξίζει να κάνουμε ένα βήμα πίσω, στον Σεπτέμβριο του 2019. Εκείνη την εποχή, μια αγορά που σχεδόν κανείς, εκτός των οικονομικών, δεν γνωρίζει το όνομά της: η αγορά repos.

Το Repo είναι συντομογραφία της συμφωνίας επαναγοράς. Ουσιαστικά, λειτουργεί σαν ένα πολύ σύντομο εξασφαλισμένο δάνειο: ένας μεσάζων πουλά προσωρινά τίτλους, λαμβάνει χρήματα και συμφωνεί να αγοράσει αυτούς τους τίτλους πίσω σε μια καθορισμένη ημερομηνία, συχνά την επόμενη μέρα.

Πολλές χρηματοπιστωτικές κρίσεις, όποια και αν είναι η αρχική τους αιτία, καταλήγουν να γίνονται κρίσεις ρευστότητας. Όπως αρέσει να λέει ένας φίλος μου: «η ρευστότητα κυβερνά τα πάντα γύρω μου».

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα επιλύει καθημερινά προβλήματα ρευστότητας μέσω δανείων, πωλήσεων και μεταφορών. Εάν αυτά τα βήματα κολλήσουν, ακόμη και οι επιχειρήσεις που θεωρούνται εύρωστες μπορεί να γίνουν δύσκολες στη διαχείριση. Συχνά μια κρίση χρέους προκαλεί κρίση ρευστότητας.

Για διάφορους λόγους, στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου 2019, το κόστος της πολύ βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης αυξήθηκε απότομα. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ παρενέβη παρέχοντας ρευστότητα μέσω πράξεων επαναγοράς και αργότερα αγοράζοντας βραχυπρόθεσμους τίτλους του Δημοσίου. Όταν η πανδημία του COVID πυροδότησε μια παγκόσμια βιασύνη μετρητών τον Μάρτιο του 2020, η ανταπόκριση ενισχύθηκε με νέα χρηματοδότηση, προγράμματα έκτακτης ανάγκης και αγορές περιουσιακών στοιχείων.

Η πανδημία έκανε τις οικονομικές παρεμβάσεις πολιτικά αναπόφευκτες, αλλά τα σημάδια της αποτυχίας ήταν ήδη εκεί. Πολλοί αναλυτές λένε ότι η χρηματοπιστωτική αγορά βρισκόταν ήδη σε κρίση πριν από το 2020 και ότι η πανδημία ήταν μόνο η τελευταία ώθηση προς την άβυσσο.

Σήμερα υπάρχουν πολλά σημάδια που δείχνουν μια πιθανή επικείμενη κρίση.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, η απόδοση των δεκαετών ομολόγων των ΗΠΑ έφτασε το 4,96%, ενώ αυτή των τριακονταετών ομολόγων έφτασε το 5,35%. Και όταν οι αποδόσεις αυξάνονται, η τιμή των τίτλων που ήδη κυκλοφορούν πέφτει. Εάν μια τράπεζα ή ένα ταμείο πρέπει να τα πουλήσει για να αποπληρώσει τους καταθέτες, να συμπληρώσει τις εξασφαλίσεις ή να καλύψει άλλες ζημίες, αυτό που προηγουμένως ήταν μόνο μια λογιστική ζημία γίνεται πραγματικό.

Ένα άλλο σήμα έρχεται από την Ιαπωνία. Για δεκαετίες, τα εξαιρετικά χαμηλά τοπικά επιτόκια επέτρεπαν στους επενδυτές να δανείζονται γιεν και να αγοράζουν πιο κερδοφόρα περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια ή ευρώ. Η τρέχουσα άνοδος των αποδόσεων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων θα μπορούσε να αναγκάσει τους θεσμικούς επενδυτές να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια ή ευρώ για να επιστρέψουν το γιεν ως δάνειο (με ζημία).

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ έχουν ωθήσει το πετρέλαιο πάνω από τα εκατό δολάρια το βαρέλι. Η ενέργεια κοστίζει περισσότερο, όπως και η μεταφορά αγαθών, η μεταποίηση και η θέρμανση, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό ακριβώς όταν οι οικονομίες και οι αγορές χρειάζονται φθηνότερο χρήμα.

Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε ένα σταυροδρόμι: μειώνουν τα επιτόκια για να στηρίξουν την πίστωση και τη ρευστότητα ή τα αυξάνουν για να αποφύγουν την άνοδο του πληθωρισμού, υπερασπιζόμενοι την αξία του νομίσματός τους.

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επέλεξε τον δεύτερο δρόμο, αυξάνοντας τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης.

Σεαυτό το πλαίσιο, μια κυβερνοεπίθεση παρόμοια με μια «κυβερνοπανδημία» θα αποκτούσε εξαιρετική αφηγηματική δύναμη. Θα μπορούσε να αποτελέσει ορατή αιτία χρηματοπιστωτικής παράλυσης, μετατοπίζοντας την εστίαση μακριά από ήδη υπάρχοντα ανοίγματα και ανισορροπίες. Όπως και το 2020, όλα τα άλλα θα έπαιρναν πίσω θέση.

Cyber Hermetica — κατανοώντας την Ψηφιακή Εποχή

Η λύση πριν από την έκτακτη ανάγκη

Ποιος θα ενδιαφερόταν ποτέ για μια τέτοια επιχείρηση;

Εδώ μπαίνει η θεωρία του μιλκσέικ του δολαρίου του Brent Johnson (Santiago Capital). Το όνομα θυμίζει την εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών που προσελκύουν ρευστότητα από τον υπόλοιπο κόσμο μέσω ενός μεγάλου καλαμιού.

Σύμφωνα με τον ίδιο, με κάθε κρίση, το δολάριο - σε αντίθεση με άλλα νομίσματα - ενισχύεται. Αυτό συμβαίνει επειδή οι επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις και οι μεσάζοντες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να προμηθευτούν δολάρια για να πληρώσουν χρέη και υποχρεώσεις που εκφράζονται σε αυτό το νόμισμα.

Μέχρι σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης η μόνη χώρα στη Δύση που διαθέτει τις τεχνολογίες και την υποδομή πληροφορικής για να λύσει την κατάσταση και να σώσει τον κόσμο — αποκτώντας αποφασιστική θέση στον καθορισμό των συνθηκών για την επίλυση της κρίσης και την επανεκκίνηση.

Για να κατανοήσουμε πώς θα μπορούσαν να προσφέρουν μια λύση, πρέπει πρώτα να εγκαταλείψουμε την εικόνα ενός συστήματος που αποτελείται κυρίως από τραπεζογραμμάτια. Πολλά από τα χρήματα που χρησιμοποιούμε σήμερα υπάρχουν ήδη μόνο ως ηλεκτρονικό αρχείο σε συστήματα υπολογιστών.

Η κατάθεση είναι πίστωση προς την τράπεζα: η δυνατότητα δαπάνης της — δηλαδή τροποποίησης των πληροφοριών στις βάσεις δεδομένων — εξαρτάται από τη λειτουργία εκείνων των συστημάτων υπολογιστών και δικτύων που συνδέουν τους μεσάζοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού.

Οποιαδήποτε ταχεία ανάκαμψη σήμερα θα πρέπει να περάσει από νέες ψηφιακές υποδομές. Εδώ μπαίνουν τα stablecoins, οι καταθέσεις με διακριτικά και τα CBDC.

Ένα stablecoin είναι ένα ψηφιακό διακριτικό που έχει σχεδιαστεί για να διατηρεί μια τιμή κοντά σε αυτή μιας αναφοράς, συχνά ενός εθνικού νομίσματος. Το USDT, που εκδίδεται από την Tether, είναι ένα από τα κορυφαία παραδείγματα stablecoins. Κυκλοφορεί σε πολλές αλυσίδες μπλοκ και έχει σχεδιαστεί για να διαπραγματεύεται σε ισοτιμία με το δολάριο.

Όσοι λαμβάνουν USDT αποκτούν έτσι ένα μέσο που μπορούν να μεταφέρουν μέσω ψηφιακών δικτύων, διατηρώντας την αξία του δολαρίου ως αναφορά. Μέρος της υπόσχεσης για σταθερότητα χτίζεται γύρω από το αμερικανικό δημόσιο χρέος. Πρόσφατα, η Tether ανέφερε άμεση και έμμεση έκθεση σε ομόλογα περίπου 141 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η διεθνής ζήτηση για USDT μετατρέπεται έτσι σε ζήτηση για περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια, ενώ το διακριτικό διανέμει μια αναπαράσταση του αμερικανικού νομίσματος ακόμη και σε περίπτωση που το τραπεζικό σύστημα είναι αργό, ασταθές ή υπόκειται σε κυρώσεις. Αυτό θα οδηγούσε στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης των Ηνωμένων Πολιτειών και στην αύξηση της ζήτησης για τίτλους του Δημοσίου.

Η νομική βάση για έναν τέτοιο μετασχηματισμό υπάρχει ήδη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο νόμος GENIUS — ο οποίος έχει προγραμματιστεί να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027 — οργανώνει νόμιμα την αγορά stablecoin.

Ένα εγκεκριμένο stablecoin όπως το USDT (ή USA₮, η ρυθμιζόμενη μορφή του) δεν θα ήταν μόνο ένα μέσο διάσωσης για την υποστήριξη μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αλλά ως ψηφιακό νόμισμα — δηλαδή λογισμικό — θα ήταν επίσης ένα καινοτόμο εργαλείο για τη χρηματοοικονομική εποπτεία.

Ο νόμος GENIUS προβλέπει ήδη την υποχρέωση εκτέλεσης εντολών δέσμευσης και δέσμευσης κεφαλαίων κατόπιν αιτήματος των κυβερνητικών αρχών. Οι οποίες προφανώς συνοδεύονται από υποχρεώσεις για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την ταυτοποίηση των πελατών και τη συμμόρφωση με τις διεθνείς κυρώσεις.

Η ανάγνωση αυτής της χρηματοοικονομικής-τεχνολογικής σύγκλισης ήταν ήδη σαφής στη συνέντευξη της Whitney Webb με τη Natalie Brunell στις 21 Αυγούστου 2024, με τίτλο «Το Bitcoin ως δούρειος ίππος, διαφθορά πολιτικής ελίτ, είναι τα Stablecoins τα νέα CBDC;»

Σύμφωνα με τον Webb, τα stablecoins θα ήταν ένας πιο λεπτός τρόπος, σε σύγκριση με τα CDBC, για την εισαγωγή ενός νέου συστήματος χρηματοοικονομικής επιτήρησης. Ιδιωτικοί εκδότες όπως η Tether μπορούν να προσφέρουν μέσα με παρόμοιες δυνατότητες επιτήρησης και αποκλεισμού σε σύγκριση με ένα ψηφιακό νόμισμα που ελέγχεται εξ ολοκλήρου από την κεντρική τράπεζα. Από το 2023, η Tether έχει ήδη εφαρμόσει οικειοθελώς τον αποκλεισμό διευθύνσεων σε λίστες ατόμων και οργανισμών που υπόκεινται σε κυρώσεις στις ΗΠΑ.

Στην ίδια συνέντευξη, ο Webb συνδέει την κρίση χρέους με την πιθανή επέκταση των stablecoins και των καταθέσεων με διακριτικά. Η θέση του είναι ότι ο φόβος της απώλειας χρημάτων μπορεί να κάνει αποδεκτούς νέους όρους χρήσης και να ευνοήσει την περαιτέρω τραπεζική συγκέντρωση. Το σημείο του επιχειρήματός του είναι η «τυχερή» συνάντηση μεταξύ οικονομικής έκτακτης ανάγκης και έτοιμων τεχνολογικών λύσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

Ένα επόμενο άρθρο, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Bitcoin, ασχολείται με το ίδιο θέμα, δηλώνοντας ότι τα stablecoins - ιδιαίτερα αυτά που εκφράζονται σε δολάρια - αποτελούν δούρειο ίππο για ένα διάχυτο σύστημα πολιτικής επιτήρησης και λογοκρισίας:

Όλα τα κομμάτια είναι εκεί. Το κεντρικό σημείο ελέγχου για την κατάσχεση των διακριτικών, η παντελής έλλειψη απορρήτου που καθιστά μια ενιαία συσχέτιση δεδομένων KYC μόνιμο σήμα επιτήρησης και η πλήρης συγκέντρωση του πού θα καταλήξουν αυτές οι ιδιωτικές πληροφορίες. Όλα εκεί για να τα αρπάξει και να τα συλλέξει η κυβέρνηση των ΗΠΑ όποτε θέλει και να τα χρησιμοποιήσει για να εξαναγκάσει τους εκδότες stablecoin να ενεργήσουν όπως τους βολεύει.

Ο οικονομικός λογαριασμός FinanceLancelot έχει συμπυκνώσει τα πάντα πολύ καλά:

Μια κυβερνοεπίθεση θα ήταν ένα ιδιαίτερα αξιόπιστο σενάριο, διότι θα επέτρεπε στις τράπεζες να αποφύγουν την ευθύνη για την κρίση και θα διευκόλυνε μια νέα ενοποίηση, αφήνοντας τα ιδρύματα που θεωρούνται συστημικά σημαντικά για να επιβιώσουν από την καταστροφή. Το κακόβουλο λογισμικό θα παρείχε την ορατή αιτία. Οι εξαγορές, οι διασώσεις και η συγκέντρωση της αγοράς θα γίνουν η θεραπεία.

Η κυβερνοεπίθεση θα παρείχε την αιτία. Η νέα νομισματική υποδομή, η θεραπεία.

Απατεώνας AI

Για να γίνει το σενάριο μια εκρηκτική υπερθετική αφήγηση, ωστόσο, χρειάζεται ένας αξιόπιστος πυροκροτητής.

Μέχρι πρόσφατα, η κυβερνοπανδημία που προκλήθηκε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ είχε έναν παραδοσιακό συγγραφέα: ένα εχθρικό κράτος ικανό να διαδώσει κακόβουλο λογισμικό μέσω διασυνδεδεμένων υποδομών. Αλλά ένα τέτοιο σενάριο είναι πολιτικά άβολο. Η απόδοση της επίθεσης θα σήμαινε την απόδοση μιας πολύ σοβαρής πολεμικής πράξης και θα άνοιγε αμέσως το πρόβλημα των αντιποίνων.

Ένας μη ανθρώπινος ένοχος θα ήταν πολύ πιο ευέλικτος για το σκοπό αυτό. Αρκετά αυτόνομο για να απορροφήσει κάθε ευθύνη και αρκετά διφορούμενο για να μετατρέψει τους πάντες σε θύματα του ίδιου πλάσματος.

Τους τελευταίους μήνες, αυτός ο αποδιοπομπαίος τράγος έχει αρχίσει να εμφανίζεται στις ροές με εντυπωσιακή συχνότητα. Με δύο λέξεις: αδίστακτη τεχνητή νοημοσύνη. Η αφήγηση είναι η εξής: μια τεχνητή νοημοσύνη συνόρων βγαίνει έξω από την καθορισμένη περίμετρο, παρακάμπτει τις προστασίες, παραβιάζει τα πραγματικά συστήματα υπολογιστών.

Η παραβίαση του Hugging Face είναι αυτή που πυροδότησε επίσημα τις ανησυχίες.

Τον Ιούλιο του 2026, κατά τη διάρκεια μιας εσωτερικής αξιολόγησης των δυνατοτήτων στον κυβερνοχώρο των μοντέλων του, το OpenAI ανακάλυψε ότι ορισμένοι πράκτορες είχαν καταφέρει να ξεφύγουν από το απομονωμένο περιβάλλον δοκιμών, φτάνοντας στο σημείο να παραβιάσουν το περιβάλλον παραγωγής του Hugging Face — μιας από τις κορυφαίες πλατφόρμες για μοντέλα και σύνολα δεδομένων AI.

Οι πράκτορες κλήθηκαν να εντοπίσουν άγνωστα τρωτά σημεία και να τα εκμεταλλευτούν. Το πρόβλημα είναι ότι κατά τη διάρκεια του πειράματος μετακινήθηκαν εκτός του περιβάλλοντος δοκιμής, παραβιάζοντας πραγματικά συστήματα για να αναζητήσουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να περάσουν το τεστ. Τα μοντέλα δεν είχαν διαταχθεί να επιτεθούν στο Hugging Face: απλώς προσπαθούσαν να ολοκληρώσουν μια δοκιμή με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Για να εξαπατήσουν σε μια εξέταση, ας το θέσουμε έτσι, είχαν παραβιάσει την υποδομή μιας άλλης εταιρείας και δεν είχαν κανέναν ενδοιασμό να το κάνουν.

Η είδηση ώθησε επίσης την Anthropic να επανεξετάσει 141,006 εκτελέσεις των δοκιμών κυβερνοασφάλειας της. Βρήκαν τέσσερα περιστατικά στα οποία διαφορετικά μοντέλα Claude είχαν φτάσει σε πραγματικά συστήματα που ανήκουν σε εξωτερικούς οργανισμούς.

Διαφορετικά επεισόδια συμπιέζονται έτσι από τη ροή και τα μέσα ενημέρωσης σε μια ενιαία αφηγηματική φιγούρα: την τεχνητή νοημοσύνη που έχει μάθει να χακάρει και που οι ίδιοι οι δημιουργοί δεν μπορούν πλέον να ελέγξουν.

Ταυτόχρονα, το OpenAI προσφέρεται ως μέρος της λύσης. Στις 3 Σεπτεμβρίου, ανακοίνωσε 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε επιδοτούμενη πρόσβαση, εκπαίδευση και βοήθεια για την επέκταση του Daybreak, του προγράμματος κυβερνοασφάλειας για υποδομές ζωτικής σημασίας.

Τα ίδια AI που αυξάνουν τον κίνδυνο αναπτύσσονται ως ανοσοποιητικό σύστημα έναντι αυτού του κινδύνου.

Ο Sam Altman ανέβαλε ακόμη και την υπόθεση της εισαγωγής του OpenAI για το 2027, υπενθυμίζοντας ανησυχίες για την ασφάλεια. Ο Dario Amodei, Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic, ζήτησε να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη μοντέλων συνόρων. Ο υπαρξιακός κίνδυνος έχει γίνει πολιτική εκστρατεία.

Σωστό ή λάθος, αυτό το τόξο ιστορίας του απατεώνα AI έχει όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για να γίνει μια επιτυχημένη υπερστασία. Αν όλος ο κόσμος πιστεύει ότι κάτι μπορεί να γίνει πραγματικότητα ή ότι έχει ήδη γίνει πραγματικότητα, πιθανότατα θα συμβεί.

Όπως έγραψε ο Nick Land στο Meltdown, στον κυβερνοχώρο δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ πραγματικότητας και προσομοίωσης:

Ο πόλεμος στον κυβερνοχώρο είναι συνεχής με τη δική του προσομοίωση: οι στρατιωτικές πληροφορίες διεξάγουν μελλοντικούς πολέμους που είναι εντελώς πραγματικοί, ακόμη και όταν δεν διεξάγονται ποτέ εκτός συστημάτων υπολογιστών.

Προς υποστήριξη της αφήγησης προστίθεται η περίεργη περίπτωση κάποιου Jacob Coxon, ερευνητή πρώτα για το OpenAI και το Anthropic

Στις 9 Σεπτεμβρίου ανακοίνωσε την παραίτησή του από έναν άδειο λογαριασμό στο X. Στο ίδιο νήμα, κατηγόρησε τις δύο εταιρείες ότι σπεύδουν προς μια υπερνοημοσύνη ικανή να βελτιώσει τον εαυτό της (αναδρομική αυτοβελτίωση), «στοιχηματίζονταςμε τις ζωές μας». Ο λογαριασμός του ήταν άγνωστος και πρακτικά χωρίς οπαδούς, αλλά η Wall Street Journal είχε ήδη ετοιμάσει μια αποκλειστικότητα.

Σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε από το Wired την επόμενη μέρα, ο Coxon περιγράφει τα επόμενα δύο χρόνια ως την «κρίσιμη στιγμή για την ανθρωπότητα». Εκεί λέει ότι, στο Anthropic, εκφράσεις όπως endgame και mini Manhattan Project χρησιμοποιήθηκαν για να ορίσουν την παρούσα στιγμή. Η επίθεση στο Hugging Face αναφέρεται ως ένα από τα γεγονότα που τον έπεισαν να εκτεθεί δημόσια.

Στις 4 Σεπτεμβρίου, λίγες μέρες πριν από την υπόθεση Coxon, ο Joshua Achiam, ερευνητής στο OpenAI από το 2017, έγραψε ότι σύντομα θα υπάρξουν πολλά μυστικά AI ικανά να αναπαραχθούν «στη φύση» και να σκοπεύουν να αποκτήσουν πόρους. Κάποιοι, πρόσθεσε, θα αναζητήσουν χρήματα και εξουσία. Μπορεί ακόμη και να υπάρχουν ήδη, αν και εξακολουθούν να εξαρτώνται από την ανθρώπινη βοήθεια.

Στα χαμόκλαδα του X, κάποιες φήμες κάνουν λόγο για το ενδεχόμενο η Google να έχει ήδη φτάσει στο επίπεδο της αυτοβελτίωσης.

Η πλήρης εικόνα παίρνει μορφή: όχι μόνο AI που παραβιάζουν ένα σύστημα υπολογιστή κατά λάθος, αλλά νέες αυτόνομες οντότητες, ικανές για αυτοβελτίωση, που χρησιμοποιούν το hacking για να χρηματοδοτήσουν τη δική τους επιβίωση ακόμη και σε βάρος των ανθρώπων.

Πρακτικά η πλοκή του Cyberpunk 2077.

Όταν η συνέπεια χτίζει την αιτία

Σε αυτό το υπερθετικό σενάριο, η τεχνητή νοημοσύνη καταλαμβάνει έτσι δύο θέσεις ταυτόχρονα: παθογόνο, αλλά και ανοσοποιητικό σύστημα πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί ο νέος κόσμος.

Η κρίση στον κυβερνοχώρο θα προσφέρει επίσης μια ξαφνική μετατόπιση μεταξύ δύο νομισματικών και πολιτικών καθεστώτων.

Θα κατέρρεε την πρόσβαση στα χρήματα καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αμφισβητεί πώς κερδίζονται αυτά τα χρήματα. Οι τράπεζες, οι καταθέσεις, τα χρέη και η ανθρώπινη εργασία θα έμπαιναν ταυτόχρονα σε κρίση. Η επανεκκίνηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσω προγραμματιζόμενων εργαλείων, επαληθεύσιμων ταυτοτήτων και τεχνολογικών μεσαζόντων κατάλληλων για μια οικονομία στην οποία ένα αυξανόμενο μερίδιο αξίας παράγεται από ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη και τα ανθρώπινα όντα χρειάζονται μέτρα στήριξης όπως το Καθολικό Βασικό Εισόδημα.

Όπως έγραψε ο Nick Land στο Meltdown, στον κυβερνοχώρο ο πόλεμος είναι συνεχής με τη δική του προσομοίωση:

Ο πόλεμος στον κυβερνοχώρο είναι συνεχής με τη δική του προσομοίωση: οι στρατιωτικές πληροφορίες διεξάγουν μελλοντικούς πολέμους που είναι εντελώς πραγματικοί, ακόμη και όταν δεν διεξάγονται ποτέ εκτός συστημάτων υπολογιστών.

Εδώ είναι που το σενάριο γίνεται υπερθετικό.

Το 2020, διατυπώθηκε η ιστορία μιας παγκόσμιας μετάδοσης στον κυβερνοχώρο ικανής να επιβάλει μια μορφή ψηφιακής απομόνωσης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες δημιουργούν εργαλεία για την ανθεκτικότητα και τον μετασχηματισμό των πληρωμών. Το 2026, οι πραγματικοί πράκτορες διασχίζουν κατά λάθος τη γραμμή μεταξύ προσομοίωσης και διαδικτύου, θέτουν σε κίνδυνο εξωτερικά συστήματα και επικοινωνούν μέσω δημόσιων χώρων. Ο Κόξον ανακοινώνει ότι απομένουν ένα ή δύο χρόνια για να αποφασιστεί η μοίρα της ανθρωπότητας. Ένα μιντιακό και πολιτικό οικοσύστημα που έχει ήδη προδιάθεση να το δεχτεί ενισχύει τη φωνή του δυσανάλογα.

Κάθε βήμα μειώνει την απόσταση μεταξύ επιστημονικής φαντασίας και πραγματικότητας.

Η πιθανότητα μιας παγκόσμιας επίθεσης δικαιολογεί νέες επενδύσεις στα συστήματα που θα έπρεπε να την περιορίσουν, αλλά που είναι τα ίδια που θα μπορούσαν να την προκαλέσουν. Η εξάπλωσή τους σε κρίσιμες υποδομές αυξάνει τόσο την επιφάνεια επίθεσης όσο και την εξάρτηση από χειριστές ικανούς να την υπερασπιστούν.

Η ίδια δυναμική φτάνει και στο χρήμα. Ο φόβος κατάρρευσης των πληρωμών σε περίπτωση ατυχήματος επιταχύνει την κατασκευή εναλλακτικών καναλιών. Η ύπαρξη αυτών των καναλιών καθιστά εφικτή και εύλογη τη μετάβαση κατά τη διάρκεια της έκτακτης ανάγκης.

Σε αυτό το σημείο, μια κρίση δεν πρέπει να κάνει τίποτα άλλο από το να μετακινήσει αρκετούς ανθρώπους και κεφάλαια στο νέο σύστημα, το οποίο υπάρχει ήδη και είναι έτοιμο να χρησιμοποιηθεί. Το μόνο που χρειάζεται είναι μια μικρή ώθηση.

Εάν μια επίθεση μπλοκάρει πραγματικά τα χρηματοπιστωτικά συστήματα, θα ξέρουμε ήδη πώς να την ορίσουμε, ποιον να κατηγορήσουμε και ποια εργαλεία να θεωρήσουμε αναπόφευκτα για την ανάκαμψη.

Αντιμέτωποι με την ανέφικτη ισορροπία στην οθόνη, λίγοι θα έχουν χρόνο να αναρωτηθούν πότε ξεκίνησε η κρίση. Αντίθετα, φαίνεται ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχει δώσει τη λύση για έναν καλύτερο και πιο αποτελεσματικό κόσμο.

Η υπερστασία θα έχει ολοκληρώσει το έργο της όταν συνειδητοποιήσουμε ότι η λύση είχε ήδη αρχίσει να παράγει την έκτακτη ανάγκη που ήταν απαραίτητη για την ίδια τη γέννησή της.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων