Το Ιράν δεν μπορεί να θεωρηθεί το πραγματικό στρατηγικό στήριγμα της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή

 

• Λι Ρονγκμάο

• 
  

Η αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ κλιμακώνεται από το διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο στο δικαστικό πεδίο.

Επί του παρόντος, η Τουρκία όχι μόνο έχει μπλοκάρει όλους τους εμπορικούς και οικονομικούς διαύλους με το Ισραήλ, αλλά έχει επίσης προσφύγει εναντίον του Νετανιάχου και 35 άλλων υψηλόβαθμων Ισραηλινών αξιωματούχων στα δικά της δικαστήρια. Στις 21 Αυγούστου, ο Τούρκος υπουργός Δικαιοσύνης Γκιουρλέκ ανακοίνωσε δημόσια ότι η Τουρκία είχε υποβάλει επίσημα αίτηση στην Ιντερπόλ για κόκκινες αγγελίες για τα προαναφερθέντα άτομα. Τα τουρκικά δικαστήρια επέβαλαν τελικά συνολικά 4.596 χρόνια φυλάκισης στον Νετανιάχου και άλλους.

Ναι, καλά διαβάσατε, σχεδόν πέντε χιλιάδες χρόνια. Στην πραγματικότητα, αυτός ο αριθμός δεν είναι αυθαίρετος. Η τουρκική νομοθεσία επιτρέπει σωρευτικές ποινές για πολλαπλά αδικήματα χωρίς ανώτατο όριο. Ο αριθμός των 4596 ετών αντιπροσωπεύει τις σωρευτικές ποινές για 35 κατηγορούμενους για πολλαπλές κατηγορίες. Ως εκ τούτου, ενώ η Τουρκία φαίνεται να κάνει μεγάλη επίδειξη, δεν έχει καμία πραγματική δυνατότητα επιβολής. Μοιάζει περισσότερο με μια σαφή πολιτική δήλωση.

Η Άγκυρα δεν έχει καμία πρόθεση να αφήσει στο Ισραήλ κανένα ηθικό περιθώριο.

Μια κόκκινη ειδοποίηση δεν ισοδυναμεί με ένα παγκόσμιο ένταλμα σύλληψης. Η ίδια η Ιντερπόλ δεν έχει διακρατική εξουσία επιβολής του νόμου. Τα εντάλματα σύλληψης που εκδίδει είναι ουσιαστικά κοινοποιήσεις με τις οποίες ζητείται συνδρομή από τις αστυνομικές δυνάμεις των κρατών μελών για έρευνες και προσωρινές συλλήψεις. Το αν τελικά θα εκτελεστούν ή όχι εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση της εμπλεκόμενης χώρας. Για παράδειγμα, η σύλληψη του Ντουτέρτε δεν οφειλόταν στη μεγάλη δύναμη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αλλά μάλλον στη συνεργασία του Μάρκος Τζούνιορ.

Ο ισχυρισμός ότι ο Νετανιάχου θα συλληφθεί αμέσως δεν συνάδει με την πραγματικότητα. Η κίνηση της Τουρκίας είναι περισσότερο συμβολική παρά δεσμευτική, με βασικό σκοπό να δημιουργήσει δυναμική στην κοινή γνώμη και να απομονώσει περαιτέρω το Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.

Η τρέχουσα κατάσταση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δεν είναι πρόσφατη εξέλιξη.

Η συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ χαιρετίστηκε κάποτε από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως σπάνιο μοντέλο στη Μέση Ανατολή. Οι δύο χώρες είχαν στενές ανταλλαγές στους τομείς του στρατού, των πληροφοριών και της ενέργειας. Το πραγματικό σημείο καμπής στην ψύξη των σχέσεων ήρθε μετά τον πόλεμο στη Συρία και τον νέο γύρο της σύγκρουσης στη Γάζα.

Ως αποτέλεσμα, η Τουρκία έχει επανειλημμένα και δημόσια κατηγορήσει το Ισραήλ για κρατική τρομοκρατία. Ακόμη και ο ίδιος ο Ερντογάν ήταν καυστικός στην κριτική του για το Ισραήλ. Οι διπλωματικές διαφωνίες συνέχισαν να κλιμακώνονται και σύντομα μεταφράστηκαν σε κυρώσεις σε de facto επίπεδο.

Τον Μάιο του 2024, η Τουρκία ήταν η πρώτη που ανακοίνωσε αναστολή του εμπορίου με το Ισραήλ.

Στις 13 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, ο Ερντογάν ανακοίνωσε προφορικά τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Ισραήλ. στις 30 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, η Τουρκική Προεδρική Αρχή Επικοινωνιών ανακοίνωσε επίσημα την πλήρη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Στις 21 Αυγούστου 2025, η Τουρκία ανακοίνωσε περαιτέρω την πλήρη αναστολή του διμερούς εμπορίου, την απαγόρευση της ισραηλινής ναυτιλίας και το κλείσιμο των λιμανιών και του εναέριου χώρου που είναι ανοιχτά στο Ισραήλ, σφραγίζοντας ουσιαστικά τα γκρίζα εμπορικά κανάλια που είχαν παραμείνει ανοιχτά το 2024. Η Άγκυρα ζήτησε επίσης δημόσια την παγκόσμια απομόνωση του Ισραήλ και το Κάιρο ακολούθησε το παράδειγμά της, ασκώντας πίεση στο Ισραήλ.

Η συνεχιζόμενη πίεση στο εμπόριο και τη διπλωματία απέχει πολύ από ολόκληρο το ατού της Τουρκίας. Αυτό που πραγματικά δίνει στην Τουρκία μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε αυτή τη σειρά ενεργειών είναι η συμμαχία της με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Στις 7 Αυγούστου του τρέχοντος έτους, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν τη Συμφωνία Αμοιβαίας Άμυνας της Μέκκας στη Μέκκα. Η συμφωνία ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση σε μια χώρα θεωρείται επίθεση και στις τρεις, με αποτέλεσμα ορισμένοι να την αναφέρουν ως ισλαμική εκδοχή του ΝΑΤΟ. Μια εβδομάδα αργότερα, τα τρία μέρη ανακοίνωσαν περαιτέρω τη δημιουργία ενός μηχανισμού πολιτικής και στρατιωτικής συνεργασίας και την έναρξη τακτικών κοινών στρατιωτικών ασκήσεων.

Η Συμφωνία της Μέκκας συνδέει τις τρεις βασικές δυνάμεις του ισλαμικού κόσμου στο ίδιο πλαίσιο.

Η Σαουδική Αραβία ελέγχει την ενέργεια και τον θρησκευτικό λόγο, το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικές δυνάμεις και μόνιμο στρατό και η Τουρκία συνδυάζει την περιφερειακή επιρροή με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Η συνδυασμένη ισχύς αυτών των τριών, εάν εφαρμοστεί όπως περιγράφεται στη συμφωνία, σίγουρα δεν πρέπει να υποτιμάται. Για την Τουρκία, η διαπραγματευτική της δύναμη έχει τετραπλασιαστεί. Φυσικά, ο πιο κρίσιμος παράγοντας είναι η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.

Η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ σημαίνει ότι ακόμη και αν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είναι δυσαρεστημένες με τη στάση της, είναι απίθανο να λάβουν τα ίδια δραστικά μέτρα όπως έκαναν με τη Συρία και το Ιράν. Εξάλλου, η μόνιμη παρουσία στρατευμάτων της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ είναι δεύτερη μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επί του παρόντος, οι ΗΠΑ είναι απίθανο να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο στη Μέση Ανατολή, δίνοντας στην Τουρκία άφθονο χώρο για ελιγμούς. Αυτό το περιθώριο ελιγμών ενισχύθηκε περαιτέρω μετά την εφαρμογή της τριμερούς συμφωνίας.

Αξιοποιώντας αυτόν τον χώρο, η Τουρκία μπορεί ταυτόχρονα να χρησιμοποιήσει το ζήτημα της Ουκρανίας για να αποτρέψει τη Ρωσία και το Ιράν, ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί το ζήτημα του Περσικού Κόλπου για να αποσπάσει παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μεγιστοποιώντας έτσι τα δικά της συμφέροντα παίζοντας και με τις δύο πλευρές. Αυτό οδηγεί σε έναν άλλο λόγο για τη ρήξη μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ: τη Συρία.

Από την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ, η τρέχουσα κατάσταση στη Συρία χαρακτηρίζεται από ένα περίπλοκο δίκτυο αντικρουόμενων δυνάμεων.

Η ΕΕ είναι πρόθυμη να παρέμβει, αλλά δεν έχει βάση· Η Ρωσία έχει μόνο δύο άδειες στρατιωτικές βάσεις. Οι ΗΠΑ είναι απασχολημένες με την «κλοπή πετρελαίου» για να εδραιώσουν τα συμφέροντά τους. και το Ισραήλ συνεχίζει να καταπατά το συριακό έδαφος. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να κυριαρχήσει πλήρως στην κατάσταση.

Είναι δύσκολο να πούμε πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η ισορροπημένη κατάσταση στη Συρία , αλλά στα μάτια της Τουρκίας, η μεγαλύτερη μεταβλητή είναι η «απώλεια ελέγχου» του Νετανιάχου, ενώ η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από τη Μόσχα.

Πριν από λίγο καιρό, η προσωρινή κυβέρνηση της Συρίας προσπάθησε να μετρήσει τη στάση της Ρωσίας προσφέροντας την έκδοση του Μπασάρ αλ-Άσαντ σε αντάλλαγμα για την επαναλειτουργία των ρωσικών στρατιωτικών βάσεων στη Συρία, αλλά αυτό απορρίφθηκε άμεσα. Αυτό ήταν πιθανότατα κατόπιν εντολής της Τουρκίας. Ο μεγαλύτερος φόβος της Τουρκίας είναι η αναζωπύρωση της οικογένειας Άσαντ και ορισμένες από τις ενέργειες της προσωρινής κυβέρνησης της Συρίας έχουν ήδη προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στον συριακό λαό. Η επιλογή της Ρωσίας να κρατήσει τον Άσαντ στη Μόσχα πιθανότατα στοχεύει στη διασφάλιση της δικής της επιστροφής στη Μέση Ανατολή κάποια μέρα.

Ο λόγος είναι απλός: το Ιράν δεν μπορεί να θεωρηθεί το πραγματικό στρατηγικό στήριγμα της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή.

Με άλλα λόγια, η Ρωσία μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει επιστρέψει αποτελεσματικά στη Μέση Ανατολή μόνο εάν ανοικοδομήσει μια de facto στρατιωτική παρουσία στη Συρία.

Ως εκ τούτου, υπήρξαν πολλές ιδιωτικές επαφές μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Για παράδειγμα, μόλις πριν από λίγες ημέρες, ο διευθυντής της CIA Ράτκλιφ πήγε ένα C-17 στη Μόσχα, που έτυχε να είναι η Ημέρα της Ανεξαρτησίας της Ουκρανίας.

Στις 24 Αυγούστου, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Ράσμουσεν ανέβηκε στο βήμα του ΟΗΕ, εκπροσωπώντας 50 χώρες, απαιτώντας μια «συνολική, άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός» από τη Ρωσία. Η δήλωση χαρακτήρισε τις στρατιωτικές ενέργειες της Ρωσίας ως «παράνομη και ολοκληρωτική στρατιωτική εισβολή». Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης ακολούθησαν το παράδειγμά τους, αποκαλώντας το μια νέα κλιμάκωση της «διπλωματικής περικύκλωσης».

Από τα 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ, τα 50 υποστήριξαν τη διακήρυξη, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν μεταξύ αυτών. Αυτό πιθανώς σχετίζεται άμεσα με το ταξίδι του Ράτκλιφ στη Ρωσία. Τι συζητούσαν λοιπόν οι ΗΠΑ και η Ρωσία; Πιθανώς το ίδιο παλιό θέμα - η ανταλλαγή των συμφερόντων της Ουκρανίας με τα συμφέροντα της Μέσης Ανατολής. Οι ΗΠΑ θέλουν η Ρωσία να πείσει το Ιράν να μειώσει τις απαιτήσεις του (ή ακριβέστερα, να ενεργήσει ως εγγυητής) και να ανοίξει τα στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, η Ρωσία θέλει τώρα κάτι περισσότερο από απλά συμφέροντα στην Ουκρανία.

Κρίνοντας από τις τρέχουσες τακτικές που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, ο Πούτιν είναι προετοιμασμένος για μια παρατεταμένη σύγκρουση στο θέατρο Ρωσίας-Ουκρανίας. Ως εκ τούτου, η Ρωσία πιθανότατα θέλει οι Ηνωμένες Πολιτείες να βοηθήσουν στην πίεση της συριακής προσωρινής κυβέρνησης να ανοίξει ξανά τις στρατιωτικές βάσεις. Αυτό, με τη σειρά του, θα κάνει την Τουρκία ανήσυχη.

Εν ολίγοις, η βασική αιτία της σημερινής κατάστασης βρίσκεται στις ενέργειες του Μπάιντεν κατά τη διάρκεια της θητείας του, οι οποίες τροφοδότησαν τη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν σχετίζεται με τη μεταβαλλόμενη κατάσταση στη Συρία και ο εμφύλιος πόλεμος της Συρίας πηγάζει από τις δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Ως εκ τούτου, οι ΗΠΑ έχουν πυροβολήσει τον εαυτό τους στο πόδι. Ο Τραμπ προσπάθησε να καθαρίσει το χάος που δημιούργησε η κυβέρνηση Μπάιντεν, αλλά η άστοχη προσέγγισή του έκανε τα πράγματα χειρότερα.

Επί του παρόντος, απομένουν λίγο περισσότερο από δύο μήνες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Οι Δημοκρατικοί κατέχουν επί του παρόντος την πλειοψηφία και ο Τραμπ, σε μια προσπάθεια να αντιστρέψει την τύχη του, μπορεί να στοχεύσει ξανά τον Περσικό Κόλπο. Εάν η τρέχουσα κατάπαυση του πυρός στον Περσικό Κόλπο παραμείνει, ο Τραμπ θα πρέπει να κοιτάξει πέρα από τον Κόλπο και η περίπλοκη κατάσταση στη Συρία θα ήταν η καλύτερη επιλογή του.

Αυτό εγείρει ένα ερώτημα: Δεν πρέπει οι ΗΠΑ να λάβουν υπόψη τα συναισθήματα της Τουρκίας;

Εάν η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο ξαναρχίσει, η Σαουδική Αραβία και άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες θα δώσουν προτεραιότητα στη μεταφορά πετρελαίου, επιβραδύνοντας φυσικά την πρόοδο της Συμφωνίας της Μέκκας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρησιμοποιήσουν τότε τη συνήθη τακτική τους —μια προσέγγιση καρότου και μαστιγίου. Αυτό περιλαμβάνει την απειλή της Σαουδικής Αραβίας με την επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί την πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας ως δόλωμα για να πιέσει τη Σαουδική Αραβία να εξομαλύνει τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Στις 22 Ιουλίου υπογράφηκε η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας. Την επόμενη μέρα, ο Τραμπ πρόσθεσε μια προϋπόθεση για την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ωστόσο, η πυρηνική συμφωνία δεν υποβλήθηκε επίσημα στο Κογκρέσο των ΗΠΑ για αναθεώρηση μέχρι τις 25 Αυγούστου.

Μετά από ένα μήνα διαπραγματεύσεων, η στρατηγική του Τραμπ είναι να καθυστερήσει για χρόνο, ελπίζοντας σε μια αλλαγή στην πρόοδο της τριμερούς συμφωνίας. Αυτή η «αλλαγή» ευθυγραμμίζεται με τον στρατηγικό στόχο της διατήρησης της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, αποδυναμώνει την ικανότητα της Τουρκίας να αξιοποιήσει την επιρροή της και υπονομεύει την ενότητα των κρατών του Κόλπου. Κυρίως, αναγκάζει επίσης το Ιράν να συμβιβαστεί. Στα μάτια του Τραμπ, είναι μια κατάσταση win-win.

Ωστόσο, παρ' όλους τους υπολογισμούς τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέβλεψαν μια κρίσιμη λεπτομέρεια: ενώ οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Ευρώπη και η Τουρκία ήταν εγκλωβισμένες σε έναν σκληρό και εξαντλητικό αγώνα, ένα ισχυρό, αποστασιοποιημένο έθνος είχε μόλις κάνει την κίνησή του.

(Λι Ρονγκμάο)

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Η Αμερικανική Αυτοκρατορία Φτάνει στο τέλος της Η Νέα Φάση της Αμερικανικής Αποικιοκρατίας

 

Omid Souresrafil MBBS PhD FHRS

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πέρασαν τρία τέταρτα του αιώνα αντιμετωπίζοντας τον πλανήτη ως την οικονομική τους ενδοχώρα. Αυτή η ρύθμιση σπάει. Αυτό που παίρνει τη θέση του δεν είναι ένα ήσυχο βήμα προς τα κάτω στο συνηθισμένο καθεστώς της μεγάλης δύναμης. Είναι μια προσπάθεια να ανοικοδομηθεί μια μικρότερη, σκληρότερη αυτοκρατορία στο δυτικό ημισφαίριο - και να αναγκαστούν οι γείτονες, τα κανάλια, τα νησιά και τα πετρελαϊκά κράτη να εκτελέσουν το έργο που κάποτε έκανε ο υπόλοιπος κόσμος.

 

Η μεταπολεμική αμερικανική θέση δεν ήταν ποτέ νόμος της φύσης. Ήταν ένα ιστορικό ατύχημα: η αμοιβαία καταστροφή των αποικιακών αυτοκρατοριών της Ευρώπης, η προστασία δύο ωκεανών και η κατασκευή ενός εμπορικού συστήματος με επίκεντρο το δολάριο. Το ατύχημα διήρκεσε επειδή οι Αμερικανοί, και πολλοί από τους Ευρωπαίους εταίρους τους, το μπέρδεψαν με το πεπρωμένο. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2010 οι συνθήκες που το καθιστούσαν δυνατό είχαν φύγει. Το έργο που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη είναι μια προσπάθεια να αντιστραφεί αυτή η ετυμηγορία. Οδηγείται λιγότερο από αυτοπεποίθηση παρά από φόβο. Μια αλλαγή κόμματος στην Ουάσιγκτον θα άλλαζε το στυλ. Δεν θα αποκαθιστούσε το 1945.

Η Μόνη Αυτοκρατορία που Έμεινε Όρθια

Από τον δέκατο όγδοο αιώνα και μετά, οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης χώρισαν την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Η εξαγωγή δεν ήταν δευτερεύουσα δραστηριότητα. Ήταν η υλική βάση του μητροπολιτικού βιοτικού επιπέδου. Δεν υπάρχει Βέλγιο χωρίς το Κονγκό, Ολλανδία χωρίς Ινδονησία, Βρετανία χωρίς Ινδία. Ο ανταγωνισμός μεταξύ αυτών των αυτοκρατοριών παρήγαγε δύο παγκόσμιους πολέμους που κατέστρεψαν κάθε μία από αυτές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η εξαίρεση. Η αεροπορική δύναμη δεν είχε ακόμη σβήσει την προστασία του Ατλαντικού και του Ειρηνικού. Η αμερικανική βιομηχανία παρέμεινε ανέπαφη όταν η Ευρώπη ήταν ερείπια. Όταν οι μάχες σταμάτησαν το 1945, η Ουάσιγκτον κληρονόμησε αυτό που το Λονδίνο, το Παρίσι, η Χάγη, οι Βρυξέλλες, η Λισαβόνα, η Ρώμη και το Τόκιο δεν μπορούσαν πλέον να κρατήσουν. Δεν κληρονόμησε τις σημαίες. Κληρονόμησε τις οικονομικές σχέσεις.

Η επίσημη πολιτική ανεξαρτησία θα μπορούσε να παραχωρηθεί -από την Ινδία μέχρι την Κένυα και πέρα από αυτήν- εφόσον το εμπόριο, το κεφάλαιο και η πίστωση επανασυνδέονταν προς τη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον και όχι προς τις παλιές αυτοκρατορικές πρωτεύουσες. Το δολάριο αντικατέστησε τη λίρα. Οι αμερικανικές εταιρείες έγιναν οι κύριοι εξαγωγείς, εισαγωγείς, δανειστές και επενδυτές στον κόσμο. Οι ατομικοί βομβαρδισμοί της Ιαπωνίας ανακοίνωσαν τη στρατιωτική ιεραρχία που συνόδευε την οικονομική.

Η Ευρώπη αποδέχτηκε τη συμφωνία. Θα ζούσε κάτω από μια αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα και θα καταλάμβανε τη θέση του κατώτερου εταίρου σε ένα σύστημα που παρείχε ανοικοδόμηση, αγορές και ασφάλεια ενάντια στη Σοβιετική Ένωση. Αυτό που οι Ευρωπαίοι πολιτικοί δεν μπόρεσαν ποτέ να επιτύχουν ως διαιρεμένη ήπειρος -μια ενιαία παγκόσμια οικονομική αυτοκρατορία- πέτυχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες ως η τελευταία αποικιακή δύναμη που εξακολουθεί να υπάρχει.

Αυτή η ρύθμιση έκανε τις Ηνωμένες Πολιτείες πλουσιότερες από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή αυτοκρατορία. Απαιτούσε επίσης μια ιδεολογία. Η αμερικανική ιδιαιτερότητα κάλυψε το κενό. Τα πανεπιστήμια παρήγαγαν ολόκληρες καριέρες γιορτάζοντας τη μοναδικότητα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, της αμερικανικής αγοράς, του αμερικανικού χαρακτήρα. Οι Ευρωπαίοι που συμμετείχαν σε αυτές τις συγκεντρώσεις συχνά ενίσχυαν την ιστορία. Οι προσωρινές συνθήκες του 1945 αναδιατυπώθηκαν ως μόνιμες αρετές. Το υψηλό βιοτικό επίπεδο που πάντα πρόσφερε η αποικιοκρατία στη μητρόπολη αντιμετωπίστηκε ως απόδειξη εθνικής ιδιοφυΐας.

 

Η διάσκεψη του Bretton Woods το 1944 ήταν ένα από τα ιδρυτικά τελετουργικά αυτού του συστήματος: ένας κόσμος νομισμάτων, δανείων και θεσμών οργανωμένων γύρω από την αμερικανική ικανότητα. Ήταν αρχιτεκτονική περισσότερο από συνωμοσία. Για δεκαετίες λειτούργησε, τουλάχιστον για όσους βρίσκονται στο κέντρο.

Δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να διαρκέσει. Μια θέση που εξαρτάται από την καταστροφή κάθε άλλης βιομηχανικής δύναμης, από την ωκεάνια μόνωση που η μεταγενέστερη τεχνολογία θα σβήσει και από την απουσία οποιουδήποτε μεγάλου βιομηχανικού ανταγωνιστή εκτός της δυτικής συμμαχίας είναι μια θέση που η ιστορία ήταν υποχρεωμένη να αναθεωρήσει. Η αναθεώρηση έφτασε αργότερα από ό,τι θα περίμενε ένας ψυχρός παρατηρητής το 1945. Έφτασε παρόλα αυτά.

Όταν τελείωσε το παιχνίδι

Γύρω στο 2010 έως το 2015, το παιχνίδι είχε τελειώσει. Δύο ανακτήσεις το τελείωσαν.

Το πρώτο ήταν ευρωπαϊκό. Η Γερμανία ειδικότερα ανοικοδομήθηκε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν μια προσπάθεια να ξεπεραστεί το ελάττωμα πολλών μικρών χωρών. Η Ουάσιγκτον δεν ήταν ποτέ ενθουσιώδης για μια Ευρώπη που θα μπορούσε να αμφισβητήσει την υποταγή της. Για μισό αιώνα οι Ηνωμένες Πολιτείες καλλιέργησαν Ευρωπαίους πολιτικούς που αποδέχτηκαν τον ρόλο του κατώτερου εταίρου. Τα ονόματα αλλάζουν. Το μοτίβο όχι. Ακόμα κι έτσι, μια ανακτημένη Ευρώπη δεν ήταν πλέον τα συντρίμμια του 1945. Θα μπορούσε να φανταστεί, αν όχι πάντα να θεσπίσει, μια πιο ανεξάρτητη πορεία.

Η δεύτερη ανάκαμψη ήταν καθοριστική. Η Κίνα χρησιμοποίησε τη δομή του καπιταλισμού με έναν πραγματισμό από τον οποίο η Δύση είχε περάσει δύο ή τρεις αιώνες για να επιχειρηματολογήσει. Η μπαγιάτικη συζήτηση στα δυτικά οικονομικά -περισσότερο κράτος ή λιγότερο κράτος, περισσότερη αγορά ή λιγότερη αγορά- έγινε, στο Πεκίνο, ένα πρακτικό ερώτημα για το τι απαιτούσε η ανάπτυξη. Το Κομμουνιστικό Κόμμα διατήρησε την πολιτική διοίκηση. Οι δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίστηκαν ως μέσα. Κυκλοφόρησαν δυτικά σχολικά βιβλία. Δεν κυβέρνησαν.

Το αποτέλεσμα, πάνω από σαράντα ή πενήντα χρόνια, ήταν μια μεταμόρφωση που εξακολουθεί να εκπλήσσει τους ανθρώπους που θυμούνται την Κίνα της δεκαετίας του 1970. Οι ιστορικοί σε μια γενιά από τώρα θα γράφουν το ένα ράφι μετά το άλλο ρωτώντας πώς έγινε. Μία από τις απαντήσεις θα είναι ότι η Κίνα αρνήθηκε να αντιμετωπίσει το επιχείρημα κράτους εναντίον αγοράς ως θεολογία. Συνδύαζε δημόσια και ιδιωτική ιδιοκτησία, διατηρούσε ένα συντονιστικό κέντρο και μετρούσε την επιτυχία με βάση την ανάπτυξη, τις υποδομές, την τεχνολογία και το βιοτικό επίπεδο και όχι με την πίστη σε ένα δυτικό σχολείο.

 

Το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας της Κίνας είναι το έμβλημα που κάνει ορατό το επιχείρημα. Μια χώρα που ήταν ένα αναπτυξιακό ναυάγιο στη ζωντανή μνήμη τώρα διαφημίζει ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικιών, υποδομές και βιομηχανική ικανότητα που πολλοί Αμερικανοί βρίσκουν πιο εύκολο να αρνηθούν παρά να εξηγήσουν. Η διαφήμιση είναι από μόνη της μια στρατηγική. Έχει σκοπό να τρυπήσει την αυτοπεποίθηση από την οποία εξαρτάται η αμερικανική εξαίρεση.

Η εξωτερική πολιτική της Κίνας είναι εξίσου καθοριστική. Αποφεύγει τη δημόσια εμπλοκή σε πολέμους άλλων ανθρώπων. Εμπορεύεται, δανείζει και πουλά αθόρυβα. Συγκεντρώνει πόρους στην υψηλή τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τις βιομηχανίες που θα κρίνουν τον επόμενο βιομηχανικό κύκλο. Δεν χρειάζεται να κληρονομήσει τον αμερικανικό παγκόσμιο ρόλο για να καταστήσει αδύνατη την αποκατάσταση αυτού του ρόλου.

Η αντίθεση δεν είναι μυστικιστική. Για δύο αιώνες η δυτική οικονομική επιχειρηματολογία αντιμετώπιζε το όριο μεταξύ δημόσιας εξουσίας και ιδιωτικών επιχειρήσεων ως ηθικό σύνορο. Η πολιτική έπρεπε να επιλέξει πλευρά. Η Κίνα αντιμετώπισε τα σύνορα ως εργαλειοθήκη. Οι κρατικές επιχειρήσεις, οι ιδιωτικές εταιρείες, η κομματική πειθαρχία και οι παγκόσμιες αγορές συνδυάστηκαν σε έναν μόνο σκοπό: να καλύψουν τη διαφορά και μετά να ξεπεράσουν τους τομείς που παρέχουν εξουσία. Η Δύση πέρασε τις ίδιες δεκαετίες συγχαίροντας τον εαυτό της που διευθέτησε το επιχείρημα υπέρ των ιδιωτικών αγορών και στη συνέχεια παρακολούθησε έναν ανταγωνιστή να χρησιμοποιεί τόσο τις αγορές όσο και το κράτος πιο αδίστακτα από ό,τι είχαν προβλέψει τα δύο στρατόπεδα στην παλιά συζήτηση.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η αμερικανική απάντηση ήταν τόσο αποπροσανατολισμένη. Εάν η άνοδος της Κίνας ήταν μόνο ο καρπός φθηνού εργατικού δυναμικού ή κλεμμένων σχεδίων, θα μπορούσε να αντιστραφεί με δασμούς και ελέγχους εξαγωγών. Αν είναι ο καρπός ενός διαφορετικού τρόπου οργάνωσης του καπιταλισμού, τότε το πρόβλημα δεν είναι το εμπορικό έλλειμμα. Το πρόβλημα είναι ένα μοντέλο.

Πόλεμοι που Δεν Αποδίδουν Πια

Οι αυτοκρατορίες ζουν με ένα απλό τεστ: οι αποδόσεις υπερβαίνουν το κόστος; Για τις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 2020, δεν το κάνουν πλέον.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αντιπαράθεση με το Ιράν δεν είναι μόνο στρατιωτικά γεγονότα. Είναι οικονομικά γεγονότα. Καταναλώνουν θησαυρό, προσοχή και πολιτικό κεφάλαιο. Δεν αναδημιουργούν τις συνθήκες του 1945. Επιταχύνουν την απομάκρυνση από αυτές τις συνθήκες. Οι προσπάθειες αποδυνάμωσης της Ρωσίας ή υποβάθμισης του Ιράν σε υποτελή έχουν προσκρούσει στο ίδιο τείχος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν ακόμα να προκαλέσουν ζημιά. Δεν μπορεί να επιβάλει φτηνά αποτελέσματα. Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται. αντίποινα προσγειώνονται σε αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία. Η εκστρατεία σταματά. Το μοτίβο δεν είναι η παντοδυναμία. Είναι η ανακάλυψη των ορίων.

Αυτά τα όρια έχουν σημασία επειδή το παλιό σύστημα υπέθετε ότι η αμερικανική στρατιωτική ισχύς θα εγγυόταν την αμερικανική οικονομική υπεροχή. Εάν το στρατιωτικό μέσο είναι ακριβό και ασαφές, το οικονομικό μέσο πρέπει να φέρει μεγαλύτερο βάρος. Οι δασμοί, η βιομηχανική πολιτική, η πίεση στους συμμάχους να κόψουν τους δεσμούς τους με την Κίνα και τη Ρωσία και η προσπάθεια να αποσυρθεί η παραγωγή στο αμερικανικό έδαφος είναι όλα μέρος αυτής της στροφής. Είναι επίσης εισαγωγές. Μια χώρα που εξακολουθούσε να πιστεύει ότι θα μπορούσε να οργανώσει τον κόσμο μέσω ανοιχτών αγορών και ενός αποθεματικού νομίσματος δεν θα χρειαζόταν να εξαναγκάσει τους φίλους της σε αποσύνδεση.

Η Ουκρανία πουλήθηκε ως υπεράσπιση της δημοκρατίας. Όσο περισσότερο διαρκούν οι μάχες, τόσο περισσότερο μοιάζει με έναν λογαριασμό που δεν μπορεί να πληρωθεί χωρίς να φτωχύνει την ίδια την τάξη που υποτίθεται ότι προστατεύει. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, τα βιομηχανικά σημεία συμφόρησης και η αναζήτηση νέων προσλήψεων δεν είναι υποσημειώσεις. Είναι η αριθμητική ενός πολέμου που δεν αποκαθιστά την ηγεμονία. Το Ιράν παρουσιάζει μια διαφορετική εκδοχή του ίδιου προβλήματος. Οι απειλές που κάποτε πειθαρχούσαν την περιοχή τώρα παράγουν αντίποινα που φτάνουν στις αμερικανικές εγκαταστάσεις. Το ένστικτο της φυγής -όπως στο Αφγανιστάν- ανταγωνίζεται το ένστικτο της τιμωρίας. Κανένα από τα δύο ένστικτα δεν ξαναχτίζει τον κόσμο του 1953, όταν μια κυβέρνηση στην Τεχεράνη μπορούσε να αναδιοργανωθεί με αποδεκτό κόστος.

Η θέση της Ευρώπης σε αυτή τη συμπίεση είναι τόσο αξιοθρήνητη όσο και επιλεγμένη. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες διπλασίασαν την αμερικανική σχέση τη στιγμή που αυτή η σχέση γινόταν ένα φτωχότερο στοίχημα. Έκοψαν τις οικονομικές συνδέσεις που τους εξυπηρετούσαν -ενέργεια από τη Ρωσία, αγορές και κεφάλαια από την Κίνα- και αποδέχτηκαν όρους που μοιάζουν, από απόσταση, με τους όρους που δέχεται ένας παραπόταμος. Το στοίχημα μοιάζει με αυτό που έκανε η Ρωσία τη δεκαετία του 1990, όταν η Μόσχα αγνόησε την Κίνα και τη γειτονιά της και περίμενε μια δυτική αγκαλιά που δεν έφτασε ποτέ επί ίσοις όροις. Η Ευρώπη επαναλαμβάνει μια εκδοχή αυτού του λάθους, ενώ οι πρώην αποικίες της το βλέπουν με το ψυχρό μάτι που διδάσκει η αντιαποικιακή ιστορία.

Η περιφρόνηση ταξιδεύει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Οι Αμερικανοί που κάποτε κολάκευαν την Ευρώπη ως το λίκνο της Δύσης, τώρα την αντιμετωπίζουν ως εξαρτημένη που πρέπει να διαχειριστεί. Οι Ευρωπαίοι που δεν μπορούν να αγκαλιάσουν το αμερικανικό πολιτικό θέαμα εξακολουθούν να μην μπορούν να φανταστούν μια τάξη ασφαλείας χωρίς αυτό. Το αποτέλεσμα είναι μια ιεραρχία που καμία πλευρά δεν μπορεί να περιγράψει ειλικρινά ως συμμαχία ίσων. Οι ηγέτες στο Παρίσι, το Λονδίνο, το Βερολίνο και τη Ρώμη εξακολουθούν να παρουσιάζονται ως εταίροι. Οι οικονομικοί και στρατιωτικοί όροι που αποδέχονται μοιάζουν περισσότερο με ευθυγράμμιση υπό πίεση: αγοράζουν αμερικανικά όπλα, απομονώνουν καθορισμένους αντιπάλους, καταπίνουν δασμούς και ελπίζουν ότι η ομπρέλα δεν θα διαρρεύσει.

Το βαθύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα είναι ιστορικό. Η ήπειρος που εφηύρε τη σύγχρονη αποικιοκρατία δεν μπορεί εύκολα να γίνει το αντικείμενό της και δεν μπορεί εύκολα να παραδεχτεί ότι είναι ήδη. Η μνήμη της αυτοκρατορίας παράγει τόσο αλαζονεία όσο και παράλυση. Αλαζονεία, γιατί οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξακολουθούν να μιλούν σαν να θέτουν τους κανόνες. Παράλυση, επειδή δεν έχουν πλέον την ανεξάρτητη ικανότητα να το κάνουν. Αυτός ο συνδυασμός είναι χρήσιμος για την Ουάσιγκτον. Είναι μοιραίο για κάθε ευρωπαϊκή αξίωση στρατηγικής αυτονομίας.

Υποχώρηση στο ημισφαίριο

Εάν ο κόσμος δεν θα λειτουργεί πλέον ως αποικία της Αμερικής, τότε το δυτικό ημισφαίριο πρέπει να γίνει για να χρησιμεύσει αντ' αυτού. Αυτή είναι η νέα φάση.

Τα σημάδια δεν είναι διακριτικά. Ο Κόλπος του Μεξικού αναδιαμορφώνεται σε Κόλπο της Αμερικής. Η λίμνη Οντάριο γίνεται λίμνη Αμερική. Γίνεται λόγος για μετονομασία των Στενών του Ορμούζ. Η χαρτογραφική ματαιοδοξία είναι εύκολο να κοροϊδέψει. Είναι επίσης μια αποικιακή τελετουργία. Οι αυτοκρατορίες μετονομάζουν αυτό που θέλουν να κατέχουν. Τα ονόματα είναι ένας ισχυρισμός στον χάρτη που η πολιτική υποτίθεται ότι θα κάνει πραγματικότητα.

Ο κατάλογος πολιτικής είναι δημόσιος. Ο Καναδάς αναφέρεται ως μελλοντικό κράτος, ένα σύνολο κρατών ή παραπόταμος. Η Γροιλανδία αντιμετωπίζεται ως εξαγορά – ορυκτά, θέση στην Αρκτική, ένα κενό πάνω στο οποίο οι αμερικανικές επιχειρήσεις και οι Αμερικανοί σχεδιαστές ασφάλειας μπορούν να προβληθούν. Η Διώρυγα του Παναμά αναφέρεται ως κάτι που πρέπει να ανακτηθεί. Η Βενεζουέλα είναι πετρέλαιο, κατασχεμένη περιουσία και μια απόδειξη ότι οι κυβερνήσεις στο ημισφαίριο δεν μπορούν να εθνικοποιήσουν με όρους που η Ουάσιγκτον απορρίπτει. Η Κούβα παραμένει η ημιτελής υπόθεση εξήντα ετών. Κυκλοφορούν και άλλα ονόματα. Η μέθοδος είναι η ίδια: στρατιωτική απειλή όπου είναι χρήσιμη, χρήματα όπου είναι χρήσιμα, δημοψηφίσματα και τοπικοί σύμμαχοι όπου είναι χρήσιμα, και μια ηθική ιστορία που μετατρέπει την όλη επιχείρηση σε αποκατάσταση.

 

Ο Καναδάς είναι η πιο αποκαλυπτική περίπτωση γιατί δεν είναι ένα αδύναμο κράτος με την κλασική αποικιακή έννοια. Είναι μια οικονομία της G7 με σύνορα τριών χιλιάδων μιλίων. Το να αναδιατυπώσουμε αυτόν τον γείτονα ως εχθρό ή υποψήφιο για ενσωμάτωση είναι σαν να ανακοινώνουμε ότι ακόμη και η στενότερη συνεργασία θα ξαναγραφτεί ως ιεραρχία. Ο τόνος είναι συγκατάβαση: η συζήτηση για μια κυβέρνηση που έχει χάσει ένα μεγαλύτερο παιχνίδι και είναι αποφασισμένη να κερδίσει ένα μικρότερο δημόσια. Είτε το σχέδιο είναι προσάρτηση, τελωνειακή υποτέλεια ή προτεκτοράτο ασφαλείας, η επιδιωκόμενη σχέση δεν είναι αυτή που υπήρχε για το μεγαλύτερο μέρος της μεταπολεμικής περιόδου.

Για δεκαετίες τα σύνορα διαφημίζονταν ως το μακρύτερο ανυπεράσπιστο σύνορο στη γη, ένα μνημείο συγγένειας. Αυτή η διαφήμιση αποσύρεται. Οι δασμοί, οι απειλές και η γλώσσα ενός πεντηκοστού πρώτου κράτους μετατρέπουν έναν εταίρο σε βάση πόρων. Η καναδική ενέργεια, τα ορυκτά, το νερό και οι προσεγγίσεις της Αρκτικής δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως περιουσιακά στοιχεία ενός κυρίαρχου συμμάχου. Αντιμετωπίζονται ως στοιχεία σε έναν αμερικανικό ισολογισμό που τυχαίνει, άβολα, να κάθονται στη λάθος πλευρά μιας γραμμής. Οι γραμμές, σε αυτό το νέο λεξιλόγιο, είναι διαπραγματεύσιμες.

Η Γροιλανδία συγκεντρώνει την ίδια λογική στον πάγο και το βράχο. Το νησί βρίσκεται στο βόρειο άκρο του ημισφαιρίου. Έχει σπάνιες γαίες και μια θέση που η κλιματική αλλαγή κάνει πιο πολύτιμη. Η εκστρατεία συνδυάζει εξοπλισμό γεώτρησης που προσγειώθηκε χωρίς τοπική συναίνεση, υποσχέσεις για θέσεις εργασίας και πλούτο εξόρυξης και την καλλιέργεια ενός πολιτικού κλίματος στο οποίο η ένταξη στις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να παρουσιαστεί ως μέλλον και όχι ως κατάκτηση. Η Δανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακαλύπτουν, στη διαδικασία, ότι η γλώσσα της συμμαχίας δεν τους προστατεύει εάν ο σύμμαχος έχει αποφασίσει ότι το νησί είναι «δικό μας».

 

Η Αρκτική δεν είναι ένα ρομαντικό σκηνικό. Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, οι θαλάσσιοι δρόμοι ανοίγουν και η στρατιωτική αξία του νησιού αυξάνεται. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη παρουσία εκεί. Η παρουσία δεν είναι πλέον αρκετή. Η ιδιοκτησία, ή κάτι κοντά σε αυτήν, είναι η ζήτηση. Η τοπική αντιπολίτευση και η κυριαρχία της Δανίας αντιμετωπίζονται ως εμπόδια που πρέπει να τιμολογηθούν, να πιεστούν ή να παρακαμφθούν. Τα δημοψηφίσματα μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Οι διασημότητες μπορούν να μεταφερθούν αεροπορικώς. Οι επιχειρήσεις μπορούν να υποσχεθούν μια έκρηξη εξόρυξης. Η ακολουθία είναι γνωστή από παλαιότερα αποικιακά εγχειρίδια: πρώτα η έρευνα, μετά η επένδυση, μετά η πολιτική ενσωμάτωση ντυμένη ως συναίνεση.

Η Διώρυγα του Παναμά είναι παλαιότερη επιχείρηση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες το κατασκεύασαν, το διηύθυναν και το παρέδωσαν επίσημα. Το να μιλάμε για αρπαγή του ξανά σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε αυτή την παράδοση ως αναστρέψιμο λάθος. Τα κανάλια είναι σημεία συμφόρησης. Τα σημεία συμφόρησης είναι αυτά που προσπαθούν να κλειδώσουν οι παρακμάζουσες ναυτικές δυνάμεις όταν δεν μπορούν πλέον να αστυνομεύουν κάθε θάλασσα.

 

Ο έλεγχος του ισθμού ήταν μια από τις αρχικές αποδείξεις της αμερικανικής περιφερειακής υπεροχής. Η επιστροφή της υποτίθεται ότι θα αποδείκνυε ότι η πρωτοκαθεδρία θα μπορούσε να επιβιώσει από τη γενναιοδωρία. Το να το πάρουμε πίσω θα αποδείκνυε το αντίθετο: ότι η γενναιοδωρία είναι πολυτέλεια των αδιαμφισβήτητων. Μια διώρυγα υπό αμφισβητούμενη εξουσία θα ήταν επίσης ένα μήνυμα προς κάθε κυβέρνηση μεταξύ του Ρίο Γκράντε και της Γης του Πυρός. Οι υποδομές που έχουν σημασία για το αμερικανικό εμπόριο δεν είναι, τελικά, ξένες.

Η Βενεζουέλα είναι ο πιο ωμός φάκελος. Η χώρα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Η πολιτική της ήταν μια συνεχής αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον για μια γενιά. Η πίεση, οι κυρώσεις και η συζήτηση για ανακτημένες περιουσίες σχηματίζουν ένα αποικιακό βιβλίο. Ό,τι κρατικοποιήθηκε πρέπει να επιστραφεί. Αυτό που χάθηκε από τη λάθος κυβέρνηση πρέπει να καταγραφεί ξανά ως αμερικανικό περιουσιακό στοιχείο. Η ανθρωπιστική γλώσσα που μερικές φορές συνοδεύει την πίεση δεν αλλάζει το βιβλίο. Το πετρέλαιο και το προηγούμενο είναι το θέμα.

 

Μια κυβέρνηση στο Καράκας που μπορεί να σπάσει γίνεται προειδοποίηση για κάθε άλλη κυβέρνηση που προσπάθησε να ξαναγράψει τους όρους ιδιοκτησίας των πόρων. Οι εταιρείες που έχασαν παραχωρήσεις υπόσχονται μια δεύτερη ζωή. Η επιχείρηση περιγράφεται ως αποκατάσταση του νόμου. Ο νόμος, σε αυτή τη χρήση, σημαίνει το καθεστώς ιδιοκτησίας που υπήρχε πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους οι λάθος άνθρωποι. Έτσι περιγράφονταν πάντα οι αποικιακές ανακτήσεις από τους ανακτητές.

Η Κούβα κλείνει τον κύκλο. Ένα νησί ενενήντα μίλια από τη Φλόριντα έχει επιβιώσει ως μόνιμη αντίκρουση στο μονοπώλιο του ημισφαιρίου. Οι απειλές εναντίον του εξυπηρετούν διπλό σκοπό. Προειδοποιούν την Αβάνα. Προειδοποιούν όλους τους άλλους ότι οι ημιτελείς πόλεμοι του Ψυχρού Πολέμου μπορούν να ξανανοίξουν εάν το ημισφαίριο πρόκειται να γίνει ξανά τακτοποιημένο. Μια Κούβα που «συναντά την Ουάσιγκτον στα μισά του δρόμου» υπό απειλή δεν είναι διπλωματική επιτυχία. Είναι μια απόδειξη του τι απαιτούν οι νέοι κανόνες.

Συνολικά, αυτοί οι στόχοι δεν είναι μια τυχαία λίστα παρορμήσεων. Είναι μια προσπάθεια να κάνουν την Αμερική να κάνει αυτό που η Ασία, η Αφρική και η Ευρώπη δεν θα κάνουν πλέον: να προμηθεύουν πόρους, να αποδέχονται τους αμερικανικούς κανόνες και να αποζημιώνουν τις αμερικανικές εταιρείες και το αμερικανικό κοινό για μια χαμένη παγκόσμια θέση. Το Δυτικό Ημισφαίριο πρόκειται να παίξει, για τα επόμενα πενήντα χρόνια, τον ρόλο που έπαιξε ολόκληρος ο κόσμος τα τελευταία πενήντα.

Το Δόγμα Μονρόε του 1823 έλεγε στο Ανατολικό Ημισφαίριο να μείνει έξω από την Αμερική. Για μεγάλο μέρος του δέκατου ένατου και του εικοστού αιώνα αυτό το δόγμα ήταν η γλώσσα μιας ανερχόμενης περιφερειακής δύναμης. Η καινοτομία τώρα είναι η κατεύθυνση του ταξιδιού. Το δόγμα αναβιώνει όχι ως ο χάρτης ενός επεκτεινόμενου έθνους που αναμένει να ξεπεράσει τη γειτονιά του, αλλά ως ο χάρτης ενός έθνους που έχει χάσει τον κόσμο και προσπαθεί να κλειδώσει τη γειτονιά πριν φτάσουν άλλοι. Οι αξιωματούχοι μιλούν για κυριαρχία στο ημισφαίριο που «δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά». Η πρόταση είναι ενδεικτική. Η κυριαρχία που πρέπει να ανακοινωθεί είναι κυριαρχία που έχει ήδη αμφισβητηθεί.

Η ιστορία που την κάνει να ακούγεται σαν δικαιοσύνη

Τα αποικιακά έργα απαιτούν μια ιστορία που δεν ακούγεται σαν αποικιοκρατία. Η ιστορία που προσφέρεται τώρα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν το θύμα.

Για εβδομήντα πέντε χρόνια, λέει το επιχείρημα, η Αμερική έφερε το σύστημα. Οι Σύμμαχοι προστατεύτηκαν από τις στρατιωτικές της δαπάνες. Οι εμπορικοί εταίροι χρησιμοποίησαν την αγορά του. Τα ιδρύματα χρησιμοποιούσαν το νόμισμά του. Η ανταμοιβή ήταν να κλαπεί. Επομένως, η στάση του ισχυρού ηγέτη δεν είναι κατάκτηση. Είναι το τέλος της υποταγής. Οι προκάτοχοι ήταν αδύναμοι στο να επιτρέψουν την κατάχρηση. Η γροθιά στον αέρα είναι η διόρθωση μιας αδικίας.

Η ιστορία αντιστρέφει το ιστορικό αρχείο και παραμένει πολιτικά χρήσιμη. Εάν ο Καναδάς, το Μεξικό, ο Παναμάς, η Γροιλανδία, η Βενεζουέλα και η Κούβα «χρωστάνε» κάτι, τότε η πίεση είναι είσπραξη, όχι αυτοκρατορία. Εάν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ήταν ελεύθεροι καβαλάρηδες, τότε η υποταγή τους είναι δικαιοσύνη. Εάν η Κίνα αναπτύχθηκε παρακάμπτοντας τους κανόνες που έγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, τότε η αποσύνδεση είναι η επιβολή του νόμου. Η συναισθηματική φόρτιση - ταπείνωση, κλοπή, καθυστερημένη σκληρότητα - έχει μεγαλύτερη σημασία από τη λογιστική. Επιτρέπει μέτρα που διαφορετικά θα έμοιαζαν με τη συμπεριφορά που οι Αμερικανοί διδάχθηκαν να συνδέουν με τις αυτοκρατορίες που αντικατέστησαν.

Η ίδια ιστορία ισοπεδώνει τις κομματικές διαφορές. Μια αλλαγή διοίκησης παράγει την επιθυμία να αναιρεθεί το χαρακτηριστικό στυλ ενός αντιπάλου. Δεν αποκαθιστά τον εξαφανισμένο μεταπολεμικό κόσμο. Και τα δύο κόμματα κατάφεραν την παρακμή. Διαφέρουν περισσότερο στη ρητορική παρά στην υποκείμενη αναγνώριση ότι ο παγκόσμιος ρόλος δεν μπορεί να εκτελεστεί με τους παλιούς όρους. Γι' αυτό το έργο έχει την υφή του πανικού. Είναι αυτό που κάνει μια πολιτική τάξη όταν δεν μπορεί πλέον να πιστέψει την ιστορία που είπε στον εαυτό της και δεν μπορεί να πει άλλη.

Υπάρχει ένα εγχώριο κοινό για την αντιστροφή. Τα εργοστάσια έκλεισαν. Πόλεις κούφιες. Οι μισθοί παρέμειναν στάσιμοι για ένα μεγάλο μέρος του ενεργού πληθυσμού, ακόμη και όταν οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων εκτινάχθηκαν στα ύψη. Κάποιος έπρεπε να κατηγορηθεί. Οι ξένοι είναι πιο εύκολο να κατηγορηθούν από τη δομή που έστειλε την παραγωγή στο εξωτερικό και κατέλαβε τα κέρδη στην κορυφή. Το «μας έκλεψαν» μετατρέπει ένα ταξικό πρόβλημα σε εθνικό πρόβλημα. Μόλις γίνει εθνικό πρόβλημα, η λύση μπορεί να βρεθεί σε έναν χάρτη: πάρτε πίσω τη διώρυγα, πάρτε το νησί, πειθαρχήστε τον γείτονα, ανοίξτε ξανά τις πετρελαιοπηγές, μετονομάστε τον κόλπο. Ο χάρτης δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα της τάξης. Μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από αυτό.

Η γλώσσα της κακοποίησης ξαναγράφει επίσης τους κατώτερους εταίρους. Η Ευρώπη δεν είναι πλέον ο ανασυγκροτημένος σύμμαχος του Σχεδίου Μάρσαλ. Είναι ένας πελάτης που δεν πλήρωσε. Ο Καναδάς δεν είναι πλέον εταίρος της NORAD και της κοινής ηπειρωτικής άμυνας. Είναι μια περιοχή που έχει δωρεάν βόλτα. Το Μεξικό δεν είναι γείτονας με τη δική του βιομηχανική στρατηγική. Είναι ένα σύνορο που έχει επιτραπεί να παραμείνει πολύ πορώδες και μια οικονομία που έχει επιτραπεί να παραμείνει πολύ ανεξάρτητη. Κάθε επανεγγραφή κάνει τον εξαναγκασμό να ακούγεται σαν τήρηση βιβλίων.

Γιατί το έργο θα αποτύχει

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ξαφνικά φτωχές ή ανίσχυρες. Η συγκεκριμένη θέση του 1945 έως το 2015 έχει φύγει και δεν θα ξαναχτιστεί με τη μετονομασία υδάτινων σωμάτων ή με τη μετατροπή του χάρτη της Βόρειας Αμερικής σε σχέδιο.

Πολλά εμπόδια στέκονται στο δρόμο.

Ο πρώτος είναι ο αιώνας της αντιαποικιακής πολιτικής. Ο κόσμος που είδε την Ευρώπη να χάνει τις αυτοκρατορίες της δεν είναι ένας κόσμος που θα αντιμετωπίσει μια ύστερη αμερικανική εκδοχή ως φυσιολογική. Η τυπική ανεξαρτησία, όσο κι αν διακυβεύεται στην πράξη, είναι τώρα η βασική γραμμή. Έργα που μοιάζουν με προσάρτηση, κατάληψη καναλιού ή μετατροπή ενός γείτονα σε παραπόταμο συγκρούονται με αυτή τη γραμμή βάσης ακόμη και όταν ο στόχος είναι αδύναμος. Η ηλικία που έκανε δυνατό το Βελγικό Κονγκό δεν είναι η ηλικία που θα κάνει μια αμερικανική Γροιλανδία να φαίνεται συνηθισμένη.

Το δεύτερο είναι η Κίνα. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να κερδίσει έναν πόλεμο στην Καραϊβική για να κάνει ένα ημισφαιρικό μονοπώλιο ασταθές. Πρέπει να παραμείνει το εργαστήριο, ο πιστωτής και η εναλλακτική αγορά. Όσο το κάνει, τα κράτη της Λατινικής Αμερικής και ακόμη και του Καναδά έχουν επιλογές που δεν είχαν οι προκάτοχοί τους το 1954. Ένα αποικιακό σύστημα που δεν μπορεί να κλείσει την οικονομική κερκόπορτα είναι ένα σύστημα που πρέπει να αστυνομεύεται συνεχώς. Η συνεχής αστυνόμευση είναι ακριβή. Τα έξοδα είναι το πρόβλημα που υποτίθεται ότι θα έλυνε η υποχώρηση.

 

Οι κινεζικές υποδομές και η χρηματοδότηση δεν χρειάζεται να είναι αλτρουιστικές για να είναι αποτελεσματικές. Πρέπει μόνο να υπάρχουν. Μια κυβέρνηση στη Νότια Αμερική που μπορεί να πουλήσει εμπορεύματα τόσο ανατολικά όσο και βόρεια είναι μια κυβέρνηση που μπορεί να καθυστερήσει, να αραιώσει ή να αρνηθεί μια απαίτηση από την Ουάσιγκτον. Αυτή είναι μια διαρθρωτική αλλαγή, όχι μια διάθεση. Η παλιά άτυπη αυτοκρατορία στο ημισφαίριο εξαρτιόταν από την απουσία μιας ισότιμης βιομηχανικής και οικονομικής εναλλακτικής λύσης. Η εναλλακτική λύση δεν απουσιάζει πλέον.

Το τρίτο είναι η εναπομείνασα ικανότητα της Ευρώπης να περιπλέξει τον φάκελο της Αρκτικής. Η Γροιλανδία δεν είναι ένα στρώμα πάγου χωρίς κράτος. Συνδέεται με τη Δανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια σοβαρή προσπάθεια να το πάρουμε είναι μια κρίση στο εσωτερικό του δυτικού συστήματος ασφαλείας, όχι μόνο μια συμφωνία με έναν μικρό πληθυσμό. Η Ευρώπη μπορεί να μην είναι σε θέση να σταματήσει την αμερικανική στροφή. Μπορεί να κάνει ορατό το κόστος. Αυτά τα κόστη περιλαμβάνουν το θέαμα μιας συμμαχίας στην οποία ένα μέλος αντιμετωπίζει την επικράτεια ενός άλλου μέλους ως ακίνητη περιουσία.

Το τέταρτο είναι η στρατιωτική πραγματικότητα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν ακόμα να καταστρέψουν. Είχε περισσότερα προβλήματα να καταλάβει, να προσηλυτίσει και να κρατήσει φθηνά. Οι επιχειρήσεις στο ημισφαίριο μπορούν να παράγουν πρωτοσέλιδα και προσωρινή συμμόρφωση. Δεν παράγουν αυτόματα μια σταθερή τάξη παραπόταμου. Η αντιγραφή της μεθόδου στον Καναδά, την Κούβα, τον Παναμά και τη Γροιλανδία πολλαπλασιάζει τα σημεία αντίστασης. Κάθε σημείο απαιτεί προσοχή, χρήματα και νομιμότητα. Η νομιμότητα είναι ο πόρος με τη μικρότερη προσφορά.

Το πέμπτο είναι εγχώριο. Ένα αυτοκρατορικό έργο που πωλείται ως αποζημίωση για την κλοπή πρέπει να προσφέρει ορατή αποζημίωση. Εάν το ημισφαίριο δεν παράγει μια νέα βιομηχανική χρυσή εποχή με υψηλούς μισθούς, η ιστορία παγώνει. Οι δασμοί και η επανεγκατάσταση μπορούν να μετακινήσουν ορισμένα εργοστάσια. Δεν μπορούν να αναδημιουργήσουν έναν κόσμο στον οποίο οι αμερικανικές εταιρείες δεν αντιμετώπιζαν κανέναν ανταγωνιστή και τα αμερικανικά νοικοκυριά κατέλαβαν τα κέρδη μιας μοναδικής παγκόσμιας θέσης. Μια μικρότερη αυτοκρατορία με τις ίδιες εσωτερικές συγκρούσεις για τους μισθούς, την ιδιοκτησία και την εξουσία στην εργασία εξακολουθεί να είναι ένα σύστημα σε πρόβλημα. Το κοντινό εξωτερικό δεν μπορεί να αναγκαστεί να πληρώσει για αυτό που η εγχώρια τάξη αρνείται να αναδιοργανώσει.

Υπάρχει ένα έκτο εμπόδιο που είναι εύκολο να χάσετε επειδή ακούγεται πολιτιστικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έλεγαν στον εαυτό τους, για δύο γενιές, ότι ήταν το αντίθετο μιας αποικιακής δύναμης. Γιόρτασε την αποαποικιοποίηση ακόμη και όταν οργάνωσε το οικονομικό διάδοχο σύστημα. Αυτή η εικόνα του εαυτού εξακολουθεί να έχει ισχύ στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Μια πολιτική που μοιάζει με τον δέκατο ένατο αιώνα πρέπει να μεταφραστεί στη γλώσσα της ασφάλειας, των ναρκωτικών, της μετανάστευσης, της δικαιοσύνης και της κλεμμένης περιουσίας. Η μετάφραση λειτουργεί για ένα διάστημα. Δεν λειτουργεί για πάντα. Όσο περισσότερο μεγαλώνει ο κατάλογος των στόχων, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να επιμείνουμε ότι δεν συμβαίνει τίποτα αποικιοκρατικό.

Μια μικρότερη σκηνή, το ίδιο έργο

Η επίπλωση του μειωμένου αυτοκρατορικού οίκου είναι ήδη ορατή. Επίσημα έγγραφα μιλούν για υπεροχή του ημισφαιρίου. Η δημόσια γλώσσα αντιμετωπίζει τους γείτονες ως προβλήματα που πρέπει να λυθούν και όχι ως συνεργάτες που πρέπει να διαπραγματευτούν. Ο οικονομικός εθνικισμός αντικαθιστά το ευαγγέλιο των ανοιχτών αγορών. Οι σύμμαχοι έχουν εντολή να συρρικνώσουν τις διασυνδέσεις τους με αντίπαλες δυνάμεις. Οι αντίπαλοι πρέπει να αποδυναμωθούν εάν δεν μπορούν να μεταστραφούν. Η παραγωγή θα επιστρέψει στο σπίτι. Ο χάρτης πρόκειται να ξαναγραφτεί σε αμερικανικά ουσιαστικά.

Τίποτα από αυτά δεν απαιτεί μυστικό σχέδιο. Απαιτεί μόνο την αναγνώριση, ευρέως διαδεδομένη μεταξύ των ανθρώπων που θα αρνούνταν τη λέξη «παρακμή», ότι ο παγκόσμιος ρόλος δεν μπορεί να εκτελεστεί όπως ήταν. Μόλις ξεκινήσει αυτή η αναγνώριση, το μενού των επιλογών συρρικνώνεται. Μια επιλογή είναι να αποδεχτούμε έναν κόσμο πολλών μεγάλων δυνάμεων, να διαπραγματευτούμε και να επικεντρωθούμε στην εγχώρια ανοικοδόμηση. Ένα άλλο είναι να αρπάξει ό,τι μπορεί ακόμα να κατασχεθεί και να ονομάσει την κατάσχεση δικαιοσύνη. Η δεύτερη επιλογή είναι αυτή που εμφανίζεται τώρα.

Το ερώτημα δεν είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μεγάλη δύναμη. Το κάνει. Το ερώτημα είναι αν μια μεγάλη δύναμη σε παρακμή μπορεί να σταθεροποιηθεί αποικίζοντας το δικό της ημισφαίριο στον εικοστό πρώτο αιώνα. Η προσπάθεια βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Είναι προϊόν φόβου και όχι δύναμης. Οι συνθήκες που κάποτε έκαναν την αμερικανική πρωτοκαθεδρία να φαίνεται φυσική δεν θα αναπαραχθούν με τη δύναμη της θέλησης σε μικρότερη σκηνή.

Το ημισφαίριο είναι μεγάλο. Δεν είναι ο κόσμος. Περιέχει κράτη που θυμούνται τις παρεμβάσεις, πληθυσμούς που ψηφίζουν, πόρους που θέλουν άλλοι αγοραστές και μια Αρκτική που η Ευρώπη εξακολουθεί να διεκδικεί ως μέρος του νομικού της χώρου. Περιλαμβάνει επίσης τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια κοινωνία που δεν έχει συμφωνήσει για το ποιος θα πρέπει να επωφεληθεί από οποιοδήποτε νέο αυτοκρατορικό μέρισμα. Χωρίς αυτή τη συμφωνία, το μέρισμα, αν φτάσει ποτέ, θα αποτυπωθεί όπως ήταν το προηγούμενο: άνισα και με μια ιστορία για το εθνικό μεγαλείο για να καλύψει τη διάσπαση.

Ο μεταπολεμικός κόσμος δεν επιστρέφει. Το τι θα τον αντικαταστήσει θα αποφασιστεί εν μέρει από το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αποδεχθούν έναν ρόλο που είναι μεγάλος αλλά όχι μοναδικός - ή αν θα συνεχίσουν να προσπαθούν να κάνουν την Αμερική έναν υποκατάστατο πλανήτη. Ο αντικαταστάτης δεν θα φέρει το βάρος. Οι παλιές αυτοκρατορίες έμαθαν αυτό το μάθημα στα ερείπια των δικών τους πόλεων. Η νέα φάση της αμερικανικής αποικιοκρατίας είναι η προσπάθεια να τη μάθουμε κάπου αλλού, εις βάρος κάποιου άλλου, και να ονομάσουμε το μάθημα αποκατάσταση αυτού που πάντα χρωστούσε.

Ένας χάρτης με νέα ονόματα δεν είναι στρατηγική. Μια διώρυγα που ανακαταλαμβάνεται δεν είναι σύστημα συναλλαγών. Ένα νησί που προσαρτάται δεν είναι βιομηχανική πολιτική. Ένας γείτονας ταπεινωμένος δεν είναι μια αποκατεστημένη μεσαία τάξη. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να ικανοποιήσουν την πείνα για πρωτοκαθεδρία για μια σεζόν. Δεν μπορούν να ξαναχτίσουν το ατύχημα του 1945. Αυτό το ατύχημα τελείωσε. Η προσπάθεια να αναγκαστεί το δυτικό ημισφαίριο να αντικαταστήσει μια χαμένη γη είναι αυτό που μοιάζει με μια τάξη που ξεθωριάζει όταν εξακολουθεί να έχει αρκετή δύναμη για να βλάψει τους γείτονές της και όχι αρκετή δύναμη για να ελέγξει τον κόσμο.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων