Le canard diplomatique
Με πρωτοφανή προχειρότητα, χάριν επικοινωνιακών εντυπώσεων στο εσωτερικό της χώρας, αλλά δίχως ουσία στο διεθνές στερέωμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και το υπουργείο Εξωτερικών διαχειρίζονται τα σοβαρά εθνικά θέματα.Η παρέμβαση του πρωθυπουργού, ο οποίος προήδρευσε στην ανοιχτή συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΣΑ) του ΟΗΕ, με θέμα “Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια”, για το ψευδεπίγραφο τουρκολιβυκό μνημόνιο, θετική μεν, άνευ αξίας δε.Σύσσωμα τα μεγάλα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, βέβαια, προέβαλαν πέραν του δέοντος την ομιλία του. Τήρησαν σιγή ιχθύος, ωστόσο, για μια ακόμα αποτυχία της κυβέρνησης στο “μέτωπο” του Λιβυκού. Ειδικότερα, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών, δια της εκπροσώπου του στον ΟΗΕ, Αγλαΐας Μπαλτά, προσπάθησε να ενσωματώσει στην απόφαση για ανανέωση της εντολής της αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη το τουρκολιβυκό, αλλά η πρόταση απορρίφθηκε … μετά πολλών επαίνων.Να σημειωθεί ότι, μια ημέρα μετά την ομιλία Μητσοτάκη, έγιναν 15 παραβιάσεις από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) στο Βορειοανατολικό, Κεντρικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο, ενώ ένα ζεύγος τουρκικών F-16 ενεπλάκη σε εικονική αερομαχία με ελληνικά στα ανατολικά της Ρόδου.
Προχειρότητες ΥΠΕΞ
Ακόμα χειρότερα, η Αθήνα επέλεξε να ψηφίσει “αποχή” για την ανανέωση της εντολής της Αποστολής Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη (UNSMIL) για ακόμη έναν χρόνο. “Αποχή” … έριξε και η Μόσχα, αλλά για άλλους δικούς της λόγους. Είναι να απορεί κανείς με την προχειρότητα που κινήθηκε το ΥΠΕΞ στο ανώτατο Σώμα του ΟΗΕ. Οπου, μάλιστα, η Ελλάδα (μη μόνιμο μέλος του ΣΑ) προεδρεύει αυτή την περίοδο.
Θα ήταν προτιμότερο να μην έχει θέσει η χώρα μας καθόλου το θέμα, παρά να επιλέξει την “αποχή” για ένα θέμα που αφορά απλά την ανανέωση της εντολής της αποστολής του ΟΗΕ, προκειμένου να προωθήσει τις διαδικασίες ενοποίησης της διχασμένης Λιβύης.
Από τη νέα διπλωματική ήττα, όμως, φάνηκε πάλι η ένδεια των συμμάχων που έχει η Αθήνα. Ακόμα χειρότερα. Το αποτέλεσμα της συνεδρίασης του ΣΑ, δείχνει ότι η ελληνική αντιπροσωπεία πήγε απροετοίμαστη σε αυτήν, και δεν είχε φροντίσει προηγουμένως να προβεί στις ανάλογες ζυμώσεις, συμμαχίες και διεργασίες, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα θετικό αποτέλεσμα.
Ο πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτης, και η αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Α. Μπαλτά
Νέο ναυάγιο στο Λιβυκό
Στις 29 Οκτωβρίου 2026 την ομιλία του στο ΣΑ του ΟΗΕ, ο πρωθυπουργός έθεσε ζήτημα νομιμότητας της συμφωνίας της δήθεν οριοθέτησης της ΑΟΖ Τουρκίας – Λιβύης, σημειώνοντας ότι αντιβαίνει στις θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, ενώ έδειξε και τον χάρτη με το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης.
Μια ημέρα μετά (30 – 10 – 26), το Συμβούλιο Ασφαλείας συζητούσε το θέμα της ανανέωσης της εντολής της Αποστολής Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη (UNSMIL) για ακόμη έναν χρόνο, έως τις 31 Οκτωβρίου 2027. Σύμφωνα με τον ιστότοπο, ertnews.gr, κατόπιν ελληνικού αιτήματος, ενσωματώθηκε αρχικά στο προοίμιο αναφορά στον σεβασμό των αρχών καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και έκκληση προς όλους τους παράγοντες στη Λιβύη να τηρούν τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Ωστόσο, στη συνέχεια, ακολούθησαν τα … αδειάσματα. Η ψηφοφορία ακολούθησε δύσκολες διαπραγματεύσεις με διαφωνίες τόσο για την πολιτική διαδικασία στη Λιβύη όσο και για τις αναφορές στη θαλάσσια ασφάλεια και στο διεθνές δίκαιο. Η Βρετανία, που είχε την ευθύνη σύνταξης του σχεδίου Απόφασης, προχώρησε σε τέσσερις αναθεωρήσεις, ενώ η διαδικασία σιωπηρής έγκρισης διακόπηκε τρεις φορές. Τελικά, η ελληνική αναφορά αποδυναμώθηκε, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να διακόψει τη διαδικασία σιωπηρής έγκρισης στην τέταρτη αναθεώρηση.
Σύμφωνα με την καταγραφή των διαπραγματεύσεων, αναφέρει το ertnews.gr, τρία κράτη της Αφρικής (Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Λιβερία και Σομαλία) και η Κίνα εξέφρασαν επιφυλάξεις. Οι αφρικανικές χώρες υποστήριξαν ότι η διατύπωση υπερέβαινε την εντολή της UNSMIL και το πλαίσιο μιας τεχνικής ανανέωσης.Τα βασικά καθήκοντα της αποστολής, όπως προβλέπονται στην Απόφαση 2542 του 2020, είναι μεταξύ άλλων η διαμεσολάβηση για μια πολιτική διαδικασία υπό λιβυκή ηγεσία και χωρίς αποκλεισμούς, η στήριξη της εφαρμογής της εκεχειρίας, η προώθηση του κράτους δικαίου και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.Η Κίνα και η Ρωσία φέρονται να υπογράμμισαν κατά τις διαπραγματεύσεις ότι η συμφωνία δεν αποτελεί συνταγματικό κείμενο και δεν έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη όλων των λιβυκών πλευρών, ζητώντας μια πολιτική διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς.https://neostrategy.gr/
Ο Ερντογάν διεκδικεί και τον ΟΗΕ με την Ελλάδα των «Ήρεμων Νερών» να είναι πελαγωμένη πληρώνοντας το τίμημα των επιλογών της
Η Τουρκία διεκδικεί τη δυνατότητα να αποκτήσει έναν ακόμη σημαντικό μοχλό επιρροής στο διεθνές σύστημα. Και ο Πρόεδρος Ερντογάν γνωρίζει πολύ καλά ότι η κατάληψη θέσεων-κλειδιών σε διεθνείς οργανισμούς αποτελεί εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής, προβολής ισχύος και ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας της χώρας του.
Χθες, 31 Οκτωβρίου 2026 η Άγκυρα υπέβαλε επισήμως την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του επόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, διαδεχόμενου τον Αντόνιο Γκουτιέρες, του οποίου η θητεία ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου.
Ο Σινιρλίογλου είναι ο σημερινός Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της χώρας του στα Ηνωμένα Έθνη από το 2016 έως το 2023.
Και αναπόδραστα ρωτάμε! Πώς είναι δυνατόν η Αθήνα να αντιμετωπίζει σήμερα «πελαγωμένη» την προοπτική ανάδειξης ενός Τούρκου Διπλωμάτη στην κορυφαία θέση του ΟΗΕ, όταν η ίδια η κυβέρνηση Μητσοτάκη υποστήριξε και προώθησε την ανάδειξή του στη Γενική Γραμματεία του ΟΑΣΕ;
Η ελληνική συναίνεση επιστρέφει σήμερα ως πρόβλημα
Τον Μάιο του 2024, Ελλάδα και Τουρκία συμφώνησαν να προωθήσουν από κοινού υποψηφιότητες για δύο κορυφαίες θέσεις στον ΟΑΣΕ. Η Τουρκία υποστήριξε τον Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα και η Ελλάδα την Ελληνίδα διπλωμάτη Μάνια Τελαλιανού για τη διεύθυνση του … Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR). Στις 6 Δεκεμβρίου 2024, στη Μάλτα, οι υποψηφιότητες εγκρίθηκαν με συναίνεση και των 57 συμμετεχόντων κρατών.
Το δίδυμο Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη παρουσίασε τότε αυτή την εξέλιξη ως επιτυχία της διπλωματικής συνεργασίας και ως ένδειξη βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ποιο όμως ήταν το στρατηγικό όφελος της Ελλάδας;
Ο Σινιρλίογλου δεν ανέλαβε μια διακοσμητική θέση! Ανέλαβε την ηγεσία της Γραμματείας ενός οργανισμού με 57 συμμετέχοντα κράτη, που ασχολείται με την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις συγκρούσεις, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την επιτήρηση εκλογών και τον έλεγχο εξοπλισμών.
Η Τουρκία αξιοποίησε τη διεθνή θέση που απέκτησε και προχωρά στο επόμενο βήμα. Η Ελλάδα τι ακριβώς σχεδίαζε;
Ο Σινιρλίογλου δεν είναι ένας πολιτικά ουδέτερος τεχνοκράτης
Ο Σινιρλίογλου διαθέτει πλούσια διπλωματική εμπειρία. Έχει υπηρετήσει σε κορυφαίες θέσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, υπήρξε Υπουργός Εξωτερικών και εκπροσώπησε την Τουρκία στα Ηνωμένα Έθνη.
Η διπλωματική του διαδρομή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την τουρκική εξωτερική πολιτική και τις στρατηγικές επιδιώξεις της Άγκυρας και αυτό βέβαια είναι θεμιτό! Μπορεί όμως ένας διπλωμάτης με τόσο στενή σύνδεση με τις στρατηγικές προτεραιότητες μιας επίδοξης περιφερειακής και ηγεμονικής δύναμης να διεκδικεί την ηγεσία του ΟΗΕ; Μπορεί να λειτουργήσει με την απαιτούμενη ανεξαρτησία και αμεροληψία;
Και κυρίως, πώς αξιολογεί η ελληνική διπλωματία τις επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης για τα ελληνικά συμφέροντα όταν ο Σινιρλίογλου είχε προωθήσει ως Πρέσβης στον ΟΗΕ επιστολές που παρουσίαζαν με μορφή μανιφέστου όλες τις αυθαίρετες διεκδικήσεις της Άγκυρας απέναντι στην χώρα μας
Η Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ δεν είναι μια θέση από την οποία μπορεί κάποιος να εξυπηρετεί εθνικές ατζέντες. Ο Γενικός Γραμματέας έχει υποχρέωση να λειτουργεί ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις και να μην ζητά ούτε να δέχεται οδηγίες από οποιαδήποτε κυβέρνηση. Αυτό είναι το θεσμικό μέτρο με το οποίο πρέπει να αξιολογείται κάθε υποψήφιος.
Η τουρκική στρατηγική κατάληψης διεθνών θέσεων
Η διεκδίκηση της Γενικής Γραμματείας του ΟΗΕ δεν αποτελεί μεμονωμένη πρωτοβουλία. Η Τουρκία του Ερντογάν έχει επενδύσει συστηματικά στην ανάδειξη Τούρκων αξιωματούχων σε θέσεις διεθνών οργανισμών.
Η εκλογή του Εκμελεντίν Ιχσάνογλου στην ηγεσία του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας το 2005, η ανάδειξη του Αχμέτ Ουμτζού στην ηγεσία του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων και η παρουσία του Φατίχ Μπιρόλ στη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας εντάσσονται σε μια ευρύτερη πολιτική διεθνούς παρουσίας.
Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι η ισχύς δεν ασκείται μόνο με στρατιωτικές δυνάμεις, εξοπλισμούς και οικονομικές συμφωνίες αλλά και μέσα από τους διεθνείς θεσμούς, τα δίκτυα επιρροής, τις διπλωματικές συμμαχίες και την ικανότητα διαμόρφωσης της διεθνούς ατζέντας.
Το πρόβλημα για την Ελλάδα είναι ότι η Τουρκία έχει αναπτύξει αυτή τη στρατηγική με συνέπεια, ενώ η Αθήνα συχνά εμφανίζεται να αντιμετωπίζει κάθε διπλωματική εξέλιξη αποσπασματικά, χωρίς μακροπρόθεσμη αξιολόγηση των συνεπειών της.
Η Διακήρυξη των Αθηνών και οι ευθύνες Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη
Η Διακήρυξη των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου 2023 παρουσιάστηκε ως η αφετηρία μιας νέας εποχής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Τα «ήρεμα νερά» αναγορεύθηκαν σε κεντρικό άξονα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η κυβέρνηση επένδυσε πολιτικά στην αποκλιμάκωση, στην αποφυγή εντάσεων και στη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με τον Ερντογάν. Ασφαλώς, η Ελλάδα οφείλει να επιδιώκει ειρηνικές σχέσεις με την Τουρκία. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι η ένταση αποτελεί αυτοσκοπό ή ότι η διπλωματία πρέπει να εγκαταλειφθεί. Όμως άλλο πράγμα είναι ο διάλογος και άλλο ο αυτοπεριορισμός και ο αυτοεγκλωβισμός μας!
Η Διακήρυξη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δέσμευση των δύο πλευρών να απέχουν από δηλώσεις, πρωτοβουλίες ή ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το πνεύμα της. Ναι μεν δεν πρόκειται για νομικά δεσμευτική συμφωνία αλλά έχει σημαντική πολιτική διάσταση
Η Αθήνα ανέλαβε μια πολιτική δέσμευση αυτοσυγκράτησης, χωρίς να έχει προηγηθεί επίλυση των ουσιαστικών διαφορών και έδωσε «Πιστοποιητικό Καλής Διαγωγής» στην Τουρκία. Η Άγκυρα δεν εγκατέλειψε ούτε… πόντο τις πάγιες αναθεωρητικές και ηγεμονικές θέσεις της. Τι ακριβώς κερδίσαμε από αυτή την πολιτική;
Η Κύπρος: Το μεγάλο ερώτημα που δεν μπορεί να παρακαμφθεί
Η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει το 36% της Κύπρου που είναι κράτος – μέλος τους ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί καθόσον μαζί με την μη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της περιφερειακής πραγματικότητας.
Η Τουρκία υπονομεύει την δίκαιη επίλυση του Κυπριακού στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας έχοντας ως απώτερο στρατηγικό στόχο τον πολιτικό έλεγχό όλης της Νήσου.
Δεν σημαίνει ότι ένας Τούρκος διπλωμάτης πρέπει να αποκλείεται αυτομάτως από μια διεθνή θέση λόγω της εθνικότητάς του. Αυτό θα ήταν θεσμικά αβάσιμο. Σημαίνει, όμως, ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία έχουν κάθε λόγο να εξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή τις πολιτικές και διπλωματικές επιπτώσεις της συγκεκριμένης υποψηφιότητας.
Η Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ δεν μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο προώθησης των εθνικών επιδιώξεων οποιασδήποτε χώρας.
Και τώρα τι θα κάνει η Αθήνα;
Η Τουρκία υπέβαλε την υποψηφιότητά της και ο Ερντογάν κινητοποιεί τη διπλωματική του μηχανή. Η διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα προβλέπει σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας και εκλογή από τη Γενική Συνέλευση με τα πέντε Μόνιμα Μέλη να διαθέτουν δικαίωμα αρνησικυρίας.
Η Ελλάδα είναι σήμερα Μη Μόνιμο Μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για την περίοδο 2025-2026 και αυτήν την περίοδο προεδρεύει Επομένως, διαθέτει θεσμική παρουσία σε μια εξαιρετικά σημαντική διαδικασία.
Δεν αρκούν οι εκθέσεις ιδεών του κ Γεραπετρίτη και ότι η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις. Απαιτείται:
- Συστηματική αξιολόγηση της υποψηφιότητας Σινιρλίογλου, με βάση το διπλωματικό του ιστορικό και τις θέσεις που έχει διατυπώσει για ζητήματα ελληνικού και κυπριακού ενδιαφέροντος.
- Συντονισμός με την Κυπριακή Δημοκρατία και κοινή αξιολόγηση των επιπτώσεων για το Κυπριακό.
- Διπλωματικές επαφές με τα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις ευρωπαϊκές χώρες (σημ. Και με την Ρωσία άραγε με την οποία ο κ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι είμαστε σε πόλεμο;)
- Αξιοποίηση της ελληνικής παρουσίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την προώθηση των αρχών της αμεροληψίας, της ανεξαρτησίας και της προσήλωσης στον Χάρτη του ΟΗΕ.
- Διαμόρφωση σαφούς ελληνικής θέσης, η οποία δεν θα υπαγορεύεται από την επιθυμία διατήρησης καλών σχέσεων με την Άγκυρα.
Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να ασκείται με ορίζοντα την επόμενη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν
Η υπόθεση Σινιρλίογλου αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η Τουρκία σχεδιάζει στρατηγικά με ορίζοντα δεκαετιών. Αξιοποιεί τη γεωγραφία της, τη στρατιωτική της ισχύ, τη διπλωματία της και τη συμμετοχή της στους διεθνείς οργανισμούς για να ενισχύει σταδιακά τη θέση της.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να απαντά σε αυτή τη στρατηγική με αποσπασματικές κινήσεις, επικοινωνιακές επιτυχίες και μια διαρκή αγωνία να μη διαταραχθεί το κλίμα των διμερών σχέσεων.
Η Διακήρυξη των Αθηνών δεν έλυσε κανένα από τα μείζονα ελληνοτουρκικά ζητήματα. Δεν ανέτρεψε την τουρκική αναθεωρητική και ηγεμονική πολιτική.
Και τώρα βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα πρόκληση, με την Τουρκία να διεκδικεί την κορυφαία θέση του διεθνούς οργανισμού στον οποίο η ίδια η Ελλάδα έχει επενδύσει διαχρονικά για την προάσπιση της διεθνούς νομιμότητας. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να δώσει εξηγήσεις.
Δεν μπορείς να προσφέρεις διπλωματική συναίνεση σήμερα και να ανακαλύπτεις τον στρατηγικό κίνδυνο αύριο.
Δεν μπορείς να αναγορεύεις τα «ήρεμα νερά» σε υπέρτατο στόχο της εξωτερικής πολιτικής και να θεωρείς ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τις στρατηγικές της επιδιώξεις.
Δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις τη διεθνή παρουσία της Άγκυρας ως μια σειρά ασύνδετων γεγονότων, όταν εκείνη οικοδομεί συστηματικά ένα πλέγμα επιρροής.
Η Ελλάδα χρειάζεται εξωτερική πολιτική με στρατηγικό βάθος, στρατηγική ενόραση , συνέπεια και αυτοπεποίθηση. Τα ήρεμα νερά δεν αποτελούν εθνική στρατηγική. Και η διπλωματία της καλής ατμόσφαιρας δεν μπορεί να υποκαθιστά την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ο Ερντογάν θα καταφέρει να εκλέξει έναν Τούρκο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Είναι γιατί η Ελλάδα, αντί να διαμορφώνει τις εξελίξεις με βάση μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, εξακολουθεί τόσο συχνά να βρίσκεται στη θέση να διαχειρίζεται τις πρωτοβουλίες της Άγκυρας. Και αυτό είναι ένα ερώτημα που η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να αποφύγει.
*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής.https://www.militaire.gr/
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου