ΕΥΔΑΙΜΟΝ ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ,ΤΟ Δ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΤΟ ΕΥΨΥΧΟΝ ΚΡΙΝΟΜΕΝ...…

[Το μπλόγκ δημιουργήθηκε εξ αρχής,γιά να εξυπηρετεί,την ελεύθερη διακίνηση ιδεών και την ελευθερία του λόγου...υπό το κράτος αυτού επιλέγω με σεβασμό για τους αναγνώστες μου ,άρθρα που καλύπτουν κάθε διάθεση και τομέα έρευνας...άρθρα που κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο κι αντιπροσωπεύουν κάθε άποψη και με τά οποία δεν συμφωνώ απαραίτητα.....Τά σχόλια είναι ελεύθερα...διαγράφονται μόνο τά υβριστικά και οσα υπερβαίνουν τά όρια κοσμιότητας και σεβασμού..Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές..]




Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Οι νέοι άρχοντες του κόσμου – Κυβερνοπόλεμος, τεχνοφεουδαρχία και η ελευθερία που διακυβεύεται

 


Μια γέφυρα στην Κριμαία δέχεται αλλεπάλληλα ουκρανικά πλήγματα, στη Μόσχα οι στρατιωτικοί προσπαθούν να υπολογίσουν τις συνέπειες και στο Παρίσι η κυβέρνηση αποκρούει τις ρωσικές κατηγορίες για άμεση συμμετοχή της στον πόλεμο. Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην κινεζική πόλη Σενζέν, ετοιμάζεται μια συνάντηση που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες θα έμοιαζε με σενάριο πολιτικής φαντασίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να καθίσουν αύριο, 19 Νοεμβρίου, στο ίδιο τραπέζι, ενώ πίσω από τις διπλωματικές ανακοινώσεις εξελίσσεται ένας άλλος πόλεμος, χωρίς χαρακώματα και ορατές γραμμές αντιπαράθεσης, μέσα σε υπολογιστές, δορυφόρους και δίκτυα επικοινωνιών. Τέσσερις διαφορετικές ιστορίες ή τέσσερις όψεις μιας πολύ μεγαλύτερης αναμέτρησης για την εξουσία στον κόσμο που έρχεται;

Τα πρόσφατα πλήγματα στη γέφυρα του Κερτς αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια στρατιωτική επιχείρηση μπορεί να αποκτήσει σημασία πολύ μεγαλύτερη από την υλική ζημιά που προκαλεί. Η γέφυρα συνδέει τη Ρωσία με την κατεχόμενη Κριμαία και εξυπηρετεί σημαντικές μεταφορές, ανάμεσά τους και τον ανεφοδιασμό των ρωσικών δυνάμεων. Οι επιθέσεις της 15ης προς 16η και της 16ης προς 17η Νοεμβρίου προκάλεσαν σοβαρές ζημιές και διακοπές της κυκλοφορίας, με τις διαθέσιμες εικόνες και τις εκτιμήσεις του Institute for the Study of War να καταγράφουν κατάρρευση τμήματος της οδικής γέφυρας και ζημιές στη σιδηροδρομική σύνδεση. Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει χερσαίες διαδρομές μέσω των κατεχόμενων περιοχών της νότιας Ουκρανίας, όμως κάθε περιορισμός σε μια τόσο σημαντική αρτηρία αυξάνει το κόστος και τις δυσκολίες των μεταφορών. Το πλήγμα δεν αφορά μόνο τον ανεφοδιασμό, αλλά και ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της ρωσικής προσάρτησης της Κριμαίας το 2014, την οποία η Ουκρανία και η μεγάλη πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας δεν αναγνωρίζουν. Στον πόλεμο δεν μετρά μόνο τι καταστρέφεις, αλλά και πόσες δυνάμεις υποχρεώνεις τον αντίπαλο να δεσμεύσει για να προστατεύσει όσα θεωρεί ζωτικής σημασίας.

Η ένταση δεν περιορίζεται στο πεδίο των επιχειρήσεων, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ Μόσχας και Παρισιού αναδεικνύει μια ακόμη επικίνδυνη πλευρά της σύγκρουσης. Η Ρωσία καταγγέλλει ότι η γαλλική στρατιωτική παρουσία και υποστήριξη προς την Ουκρανία υπερβαίνουν τα όρια της εκπαίδευσης και της τεχνικής βοήθειας, ενώ η γαλλική κυβέρνηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί άμεσης συμμετοχής στις εχθροπραξίες. Οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ωστόσο η πολιτική τους σημασία δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Πού τελειώνει η στρατιωτική υποστήριξη και πού αρχίζει η άμεση εμπλοκή σε έναν πόλεμο; Η απάντηση δεν είναι πάντοτε τόσο απλή όσο παρουσιάζεται στις τηλεοπτικές συζητήσεις, ιδιαίτερα όταν η τεχνολογία επιτρέπει την παροχή πληροφοριών, την εκπαίδευση προσωπικού και τη συντήρηση προηγμένων οπλικών συστημάτων χωρίς την παρουσία ξένων στρατιωτικών στην πρώτη γραμμή. Η Μόσχα επιχειρεί να αναδείξει τα όρια της δυτικής εμπλοκής, το Παρίσι υπερασπίζεται το δικαίωμά του να στηρίζει την Ουκρανία και ο κίνδυνος μιας λανθασμένης εκτίμησης παραμένει υπαρκτός, με δεδομένο ότι η αντιπαράθεση αγγίζει κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα.

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος της ψηφιακής εποχής δείχνει το πρόσωπό του μακριά από τα χαρακώματα. Αεροσκάφη στην Ευρώπη άλλαξαν πορεία έπειτα από απειλές για βόμβες, ενώ κυβερνοεπιθέσεις παραβίασαν συστήματα ψύξης σε εκατοντάδες γαλλικά καταστήματα, ανεβάζοντας τις θερμοκρασίες και καταστρέφοντας τεράστιες ποσότητες τροφίμων. Παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στις ΗΠΑ το Πεντάγωνο ερευνά ύποπτες δυσλειτουργίες σε συστήματα ψύξης στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων και η ναυτική βάση του Νιούπορτ. Αερομεταφορές, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές αποδεικνύονται ευάλωτες σε ένα περιβάλλον όπου η αναστάτωση μπορεί να προκληθεί χωρίς να ακουστεί ούτε ένας πυροβολισμός. Οι απειλές κατά των πτήσεων δεν έχουν αποδειχθεί κυβερνοεπιθέσεις, ούτε έχει επιβεβαιωθεί κοινός δράστης πίσω από τα διαφορετικά περιστατικά, όμως η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αποκαλυπτική για τις νέες μορφές ανασφάλειας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αυριανή συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η Ουάσιγκτον έχει αναδείξει το ζήτημα των πυρηνικών εξοπλισμών και τον πόλεμο στο Ιράν, ενώ το Πεκίνο μιλά για στρατηγική σταθερότητα και οι τρεις πλευρές προσέρχονται με διαφορετικές επιδιώξεις. Οι συγκρίσεις με τη Γιάλτα του 1945 ήταν σχεδόν αναπόφευκτες, μόνο που η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται επειδή τρεις ισχυροί αποφασίζουν να καθίσουν γύρω από ένα τραπέζι. Η Γιάλτα πραγματοποιήθηκε πάνω στα ερείπια ενός παγκόσμιου πολέμου, σε μια Ευρώπη κατεστραμμένη, με εκατομμύρια νεκρούς και τη Γερμανία να πλησιάζει στην οριστική ήττα. Ο Ρούζβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν διαπραγματεύτηκαν κρίσιμες πλευρές της μεταπολεμικής τάξης μέσα σε έναν κόσμο όπου οι στρατιωτικοί συσχετισμοί είχαν ήδη διαμορφώσει μεγάλο μέρος των εξελίξεων. Η περίφημη μοιρασιά δεν έγινε σε ένα ουδέτερο τραπέζι, μακριά από την πραγματικότητα των πεδίων των μαχών, αλλά στη σκιά της καταστροφής και των στρατών που προέλαυναν στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Σήμερα όμως ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι τρεις ηγέτες αρκούν για να μοιράσουν τον πλανήτη; Η Ινδία αναδεικνύεται σε ισχυρό διεθνή παράγοντα, περιφερειακές δυνάμεις διεκδικούν μεγαλύτερη αυτονομία, η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιο οικονομικό βάρος και οι διεθνείς αλυσίδες παραγωγής συνδέουν ανταγωνιστές που δεν μπορούν εύκολα να αποκοπούν ο ένας από τον άλλον. Η Κίνα δεν είναι η Σοβιετική Ένωση του Στάλιν, η Ρωσία δεν διαθέτει το οικονομικό εκτόπισμα της παλιάς ΕΣΣΔ και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν έναν ανταγωνισμό που εκτείνεται από το εμπόριο και την ενέργεια μέχρι τους προηγμένους ημιαγωγούς. Μπορεί λοιπόν να υπάρξει πραγματικά μια νέα Γιάλτα σε έναν πολυπολικό κόσμο ή επιχειρείται να εφαρμοστεί μια παλιά λογική μοιρασιάς σε μια πραγματικότητα που δεν χωρά πλέον σε τρεις σφαίρες επιρροής; Η συνάντηση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία σημαντικών συνεννοήσεων, δεν σημαίνει όμως ότι οι υπόλοιπες χώρες θα αποδεχθούν αυτομάτως τις αποφάσεις των ισχυρών, ούτε ότι η διεθνής τάξη μπορεί να επανασχεδιαστεί με τους όρους του 1945.

Για τη Ρωσία, μάλιστα, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ την τύχη της Ουκρανίας. Η Μόσχα γνωρίζει ότι δεν μπορεί να συναγωνιστεί την οικονομική και τεχνολογική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, διαθέτει όμως ένα τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο, ενεργειακούς πόρους και γεωπολιτική επιρροή που της επιτρέπουν να διεκδικεί θέση στο τραπέζι των μεγάλων αποφάσεων. Ο Πούτιν δεν επιδιώκει απλώς ευνοϊκότερους όρους για τον τερματισμό του πολέμου, θέλει να υποχρεώσει τη Δύση να διαπραγματευτεί ξανά την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης και να αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως έναν από τους καθοριστικούς πόλους της νέας διεθνούς τάξης. Η Ουκρανία αποτελεί το άμεσο μέτωπο αυτής της αναμέτρησης, όμως οι ρωσικές επιδιώξεις εκτείνονται από την ευρωπαϊκή ασφάλεια μέχρι τη διατήρηση στρατηγικής επιρροής σε έναν κόσμο όπου η Μόσχα δεν θέλει να περιοριστεί στον ρόλο του μικρότερου εταίρου του Πεκίνου.

Υπάρχει μάλιστα μια διαφορά ακόμη πιο καθοριστική από τον αριθμό των κρατών που διεκδικούν θέση στο διεθνές σύστημα. Στη Γιάλτα οι μεγάλες δυνάμεις συζητούσαν κυρίως για εδάφη, σύνορα, στρατιωτικές ζώνες και πολιτική επιρροή, ενώ σήμερα ένα σημαντικό μέρος της ισχύος βρίσκεται σε υποδομές που δεν αποτυπώνονται στους συνηθισμένους γεωγραφικούς χάρτες. Δορυφορικά δίκτυα, κέντρα δεδομένων, υπολογιστικά νέφη, προηγμένοι επεξεργαστές και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπονται σε εργαλεία οικονομικής και στρατηγικής κυριαρχίας. Η επόμενη μεγάλη αναμέτρηση δεν αφορά μόνο ποιος θα ελέγχει μια περιοχή του πλανήτη, αλλά και ποιος θα ελέγχει τις τεχνολογίες από τις οποίες θα εξαρτάται η ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό βάθος της σύγκρουσης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, καθώς οι Αμερικανοί επιδιώκουν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους στους προηγμένους ημιαγωγούς και στην υπολογιστική ισχύ, ενώ οι Κινέζοι επενδύουν τεράστιους πόρους για να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τη Δύση και να αποκτήσουν δικές τους τεχνολογικές δυνατότητες. Πίσω από τις εντυπωσιακές παρουσιάσεις νέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται ένας αγώνας που μπορεί να καθορίσει την οικονομία, την άμυνα, την επιστημονική έρευνα και τη διαμόρφωση της πληροφορίας για πολλές δεκαετίες.

Για να καταλάβουμε όμως τι σημαίνουν όλα αυτά, δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε την αρχιτεκτονική ενός υπερυπολογιστή ή τις τεχνικές προδιαγραφές ενός μικροεπεξεργαστή. Αρκεί να παρακολουθήσουμε μια συνηθισμένη ημέρα ενός ανθρώπου που ξυπνά το πρωί, ανοίγει το κινητό του, ελέγχει τον τραπεζικό λογαριασμό του, πληρώνει το ρεύμα και ξεκινά για τη δουλειά. Στη διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιεί εφαρμογές, συστήματα επικοινωνίας και ψηφιακές υπηρεσίες, χωρίς να γνωρίζει πού βρίσκονται οι διακομιστές που τις υποστηρίζουν ή ποιος αποφασίζει για τους όρους λειτουργίας τους. Ώσπου μια μέρα μια κρίσιμη πλατφόρμα σταματά να λειτουργεί, οι πληρωμές καθυστερούν, επιχειρήσεις αδυνατούν να εξυπηρετήσουν πελάτες και βασικές υπηρεσίες παραλύουν. Δεν χρειάζεται να εμφανιστεί κάποιο άρμα μάχης στην πλατεία για να ανακαλύψει μια κοινωνία πόσο ευάλωτη έχει γίνει, αρκεί να χαθεί η πρόσβαση στα συστήματα από τα οποία εξαρτάται η καθημερινότητά της. Εκεί συναντιούνται η μεγάλη γεωπολιτική και η ζωή του απλού ανθρώπου, όχι στις βαρύγδουπες δηλώσεις των ηγετών αλλά στην πραγματική δυνατότητα μιας κοινωνίας να συνεχίσει να λειτουργεί όταν κάτι πάει στραβά.

Ο κυβερνοπόλεμος αποκτά μέσα σε αυτή την πραγματικότητα μια διάσταση που ξεπερνά κατά πολύ την παραδοσιακή αντιπαράθεση κρατικών υπηρεσιών. Η εύκολη εξήγηση θέλει πίσω από κάθε μεγάλη επίθεση κάποιο κράτος που επιχειρεί να πλήξει έναν αντίπαλο, όμως στον ψηφιακό κόσμο δραστηριοποιούνται επίσης οργανωμένες εγκληματικές ομάδες, ιδιωτικά δίκτυα, επαγγελματίες που εμπορεύονται εργαλεία παραβίασης και επιχειρήσεις που αναπτύσσουν τεχνολογίες παρακολούθησης εξαιρετικά υψηλών δυνατοτήτων. Η υπόθεση του Pegasus ανέδειξε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να κατασκευάζουν λογισμικό ικανό να διεισδύει σε προσωπικές συσκευές και να χρησιμοποιείται εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών και άλλων προσώπων. Ο κυβερνοχώρος δεν είναι πλέον αποκλειστικό πεδίο δράσης στρατών και μυστικών υπηρεσιών, αλλά ένας χώρος όπου κρατικά συμφέροντα, ιδιωτική τεχνογνωσία και τεράστια οικονομικά κίνητρα συναντιούνται με τρόπους που συχνά παραμένουν αδιαφανείς. Ποιος διαθέτει πραγματικά τις δυνατότητες να πλήξει κρίσιμες υποδομές, ποιος αγοράζει τις υπηρεσίες εκείνων που γνωρίζουν πώς να τις παραβιάζουν και ποιος αποκτά περισσότερη επιρροή όταν η ανασφάλεια μετατρέπεται σε μόνιμο χαρακτηριστικό της διεθνούς ζωής;

Η αγορά που αναπτύσσεται γύρω από την κυβερνοασφάλεια, την ψηφιακή επιτήρηση και την προστασία των κρατικών υποδομών έχει τεράστια οικονομική σημασία, καθώς κάθε νέα κρίση αυξάνει τη ζήτηση για εξοπλισμό, λογισμικό, συμβουλευτικές υπηρεσίες και προηγμένα συστήματα άμυνας. Οι κυβερνήσεις συνάπτουν συμβάσεις μεγάλης αξίας, οι επιχειρήσεις αναζητούν προστασία και ορισμένοι τεχνολογικοί όμιλοι αποκτούν ολοένα ισχυρότερη θέση μέσα σε τομείς που συνδέονται άμεσα με την εθνική ασφάλεια. Το ποιος πραγματοποιεί μια κυβερνοεπίθεση είναι ένα ερώτημα, το ποιος αποκτά οικονομική και πολιτική ισχύ μέσα από το περιβάλλον φόβου που δημιουργείται είναι ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό. Η ύπαρξη οικονομικού οφέλους δεν αποδεικνύει από μόνη της συμμετοχή σε μια επίθεση, αποκαλύπτει όμως σχέσεις εξάρτησης και συμφέροντα που δεν μπορούν να απουσιάζουν από μια σοβαρή συζήτηση για το μέλλον της ψηφιακής ασφάλειας.

Η μεγαλύτερη ανησυχία, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μια μεμονωμένη επίθεση ή σε κάποια αμφιλεγόμενη κρατική σύμβαση. Ορισμένες πολυεθνικές τεχνολογίας έχουν αποκτήσει τέτοιο μέγεθος ώστε να διαχειρίζονται τις ψηφιακές υποδομές πάνω στις οποίες στηρίζονται τράπεζες, επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες και εκατομμύρια εργαζόμενοι. Δεν πουλούν απλώς ένα προϊόν, αλλά καθορίζουν τους όρους πρόσβασης σε αγορές, συγκεντρώνουν τεράστιους όγκους πληροφοριών και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται, ενημερώνονται και επικοινωνούν. Οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να νομοθετούν και οι πολίτες να ψηφίζουν, όμως ένα αυξανόμενο μέρος της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας περνά μέσα από ιδιωτικά συστήματα που δεν υπόκεινται στον ίδιο άμεσο δημοκρατικό έλεγχο. Καλώς ήρθατε στην εποχή της τεχνοφεουδαρχίας, όπου η εξουσία δεν χρειάζεται απαραίτητα να διαθέτει εδάφη και στρατούς, αφού μπορεί να στηρίζεται στον έλεγχο των ψηφιακών πυλών από τις οποίες περνά η καθημερινή ζωή.

Η έννοια της τεχνοφεουδαρχίας περιγράφει ακριβώς αυτή την προοπτική συγκέντρωσης ισχύος. Στη μεσαιωνική φεουδαρχία η κατοχή της γης καθόριζε σε μεγάλο βαθμό τις συνθήκες ζωής και εργασίας όσων εξαρτώνταν από αυτήν, ενώ σήμερα μια αντίστοιχη σχέση μπορεί να αναπτυχθεί γύρω από τις ψηφιακές πλατφόρμες και τις υποδομές που ελέγχουν. Ο μικρός επιχειρηματίας χρειάζεται έναν τεχνολογικό μεσάζοντα για να φτάσει στους πελάτες του, ο δημιουργός περιεχομένου εξαρτάται από έναν αλγόριθμο για να συναντήσει το κοινό του και ο εργαζόμενος χρησιμοποιεί συστήματα που καταγράφουν, αξιολογούν και επηρεάζουν την επαγγελματική του καθημερινότητα. Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν χρειάζεται να βλέπει μπροστά του κάποιον φεουδάρχη για να βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης, μπορεί να εξαρτάται από έναν λογαριασμό, μια πλατφόρμα ή έναν αλγόριθμο χωρίς τον οποίο δυσκολεύεται να εργαστεί, να συναλλαχθεί ή ακόμη και να ακουστεί. Η τεχνολογία που υποσχέθηκε να καταργήσει τα εμπόδια κινδυνεύει έτσι να δημιουργήσει νέες μορφές ελέγχου, πολύ πιο διακριτικές από εκείνες που γνώρισε η ανθρωπότητα στο παρελθόν.

Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει αυτό το ερώτημα ακόμη πιο επιτακτικό, επειδή οι δυνατότητές της είναι πραγματικά εντυπωσιακές. Μπορεί να βοηθήσει έναν γιατρό να εντοπίσει έγκαιρα μια ασθένεια, έναν επιστήμονα να επιταχύνει την έρευνά του και έναν εργαζόμενο να απαλλαγεί από χρονοβόρες διαδικασίες, προσφέροντας ευκαιρίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν αδιανόητες. Τα ίδια εργαλεία όμως μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μαζική επιτήρηση, χειραγώγηση της πληροφορίας, αυτοματοποιημένες διακρίσεις και συγκέντρωση οικονομικής ισχύος. Ο κίνδυνος δεν βρίσκεται στην ύπαρξη της μηχανής, αλλά στο ενδεχόμενο να μετατραπεί η ανθρώπινη κρίση σε υποσημείωση αποφάσεων που λαμβάνονται από αδιαφανή συστήματα. Να φτάσουμε δηλαδή σε έναν κόσμο όπου όλα θα λειτουργούν γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα, αλλά ο πολίτης θα έχει ολοένα μικρότερη δυνατότητα να καταλάβει ποιος αποφασίζει για τη ζωή του, με ποια κριτήρια και προς όφελος ποιου. Η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας ίσως βρίσκεται ακριβώς εδώ, καθώς η τεχνολογική πρόοδος μπορεί να προσφέρει πρωτοφανείς δυνατότητες προσωπικής ελευθερίας και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τους μηχανισμούς που θα την περιορίσουν.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η αναμέτρηση ΗΠΑ και Κίνας αποκτά βαθύτερο περιεχόμενο από έναν αγώνα οικονομικής πρωτοκαθεδρίας. Τα δύο κράτη ανταγωνίζονται για την τεχνολογική υπεροχή, όμως δίπλα τους βρίσκονται πολυεθνικές επιχειρήσεις με οικονομική δύναμη, ερευνητικές δυνατότητες και επιρροή που ξεπερνούν τα όρια της παραδοσιακής επιχειρηματικής δραστηριότητας. Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια υπερδύναμη θα αποκτήσει τα ισχυρότερα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, αλλά ποιος θα ελέγχει εκείνους που θα τα διαχειρίζονται. Θα μπορούν οι δημοκρατικοί θεσμοί να επιβάλλουν ουσιαστικούς κανόνες, να προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα και να εγγυώνται την ανθρώπινη αυτονομία ή θα βρεθούν σταδιακά να ακολουθούν αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί από λίγα πανίσχυρα επιχειρηματικά και τεχνολογικά κέντρα;

Για την Ελλάδα, όπως και για κάθε χώρα που θέλει να διατηρήσει την ανεξαρτησία της, το ζήτημα δεν αποτελεί θεωρητική συζήτηση. Η εθνική κυριαρχία δεν εξαντλείται στην προστασία των χερσαίων συνόρων και των θαλασσίων ζωνών, αλλά περιλαμβάνει πλέον την ασφάλεια των επικοινωνιών, την προστασία των δεδομένων, την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών και τη δυνατότητα μιας κοινωνίας να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και όταν ένας ξένος πάροχος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα. Μια χώρα μπορεί να διαθέτει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και ταυτόχρονα να παραμένει επικίνδυνα εξαρτημένη στον ψηφιακό τομέα, όπως ένας πολίτης μπορεί να απολαμβάνει τυπικά όλα τα δικαιώματά του και να μην έχει ουσιαστικό έλεγχο πάνω στις τεχνολογίες που καθορίζουν την καθημερινότητά του. Η πραγματική ανεξαρτησία απαιτεί πλέον και τεχνολογική ανθεκτικότητα, γνώση, δημόσιο έλεγχο και θεσμούς ικανούς να προστατεύουν τον άνθρωπο από την αυθαιρεσία, είτε αυτή προέρχεται από κρατικούς μηχανισμούς είτε από ιδιωτικά κέντρα ισχύος.

Από τα πλήγματα στην Κριμαία και τη γαλλορωσική αντιπαράθεση μέχρι την αυριανή συνάντηση στη Σενζέν, ο κόσμος βρίσκεται μπροστά σε αποφάσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη διεθνή ισορροπία για πολλά χρόνια. Η Γιάλτα του 1945 διαμόρφωσε τη μεταπολεμική τάξη μέσα από τις στάχτες μιας ανείπωτης καταστροφής, ενώ η σημερινή ανθρωπότητα έχει τη δυνατότητα να αναζητήσει νέους κανόνες συνύπαρξης χωρίς να χρειαστεί να περάσει από αντίστοιχα ερείπια. Το αποτέλεσμα όμως δεν θα κριθεί αποκλειστικά από τις συμφωνίες των ισχυρών, γιατί πίσω από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, τις διπλωματικές συναντήσεις και τους τεχνολογικούς ανταγωνισμούς υπάρχει ένας παράγοντας που κινδυνεύει να χαθεί μέσα στους αριθμούς και στα οικονομικά συμφέροντα. Ο άνθρωπος που εργάζεται, δημιουργεί, μεγαλώνει παιδιά, κάνει όνειρα και περιμένει από την πρόοδο να του προσφέρει περισσότερες δυνατότητες, όχι καινούργιες αλυσίδες εξάρτησης.

Η μεγαλύτερη πρόκληση του 21ου αιώνα ίσως να μην είναι ποιος θα κατασκευάσει την ισχυρότερη τεχνητή νοημοσύνη ή ποια υπερδύναμη θα επικρατήσει στον επόμενο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, αλλά αν ο άνθρωπος θα παραμείνει ελεύθερος να σκέφτεται, να αποφασίζει και να ορίζει τη ζωή του μέσα στον κόσμο που ο ίδιος δημιούργησε. Γιατί αν κάποτε οι αυτοκρατορίες μοίραζαν εδάφη και λαούς, το μεγάλο ερώτημα της εποχής μας είναι μήπως αύριο κάποιοι επιχειρήσουν να μοιράσουν ακόμη και την ίδια την ανθρώπινη ελευθερία.

ΕΘΝΙΚΟ ΒΗΜΑ – Συντακτική Ομάδα

**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.

Δεν υπάρχουν σχόλια: