Υπάρχει μια θεωρία που αναπτύχθηκε από επιφανείς δοκιμιογράφους που περιγράφει τις μεγαλύτερες λαϊκές επαναστάσεις στην ιστορία ως την εκδήλωση ενός επαγόμενου αντισταθμίσματος. Με απλά λόγια, η διαφορά μεταξύ μιας πυρκαγιάς που ξεσπά λόγω αυτοκαύσης και μιας πυρκαγιάς που προέρχεται τόσο από εξωτερική όσο και από αναγκαστική παρέμβαση. Το όριο μεταξύ αυτών των δύο καταστάσεων είναι συχνά θολό, λεπτό. Για το λόγο αυτό, λοιπόν, είναι πάντα απαραίτητο να μπαίνουμε σε αυτόν τον χώρο πολύ ήρεμα και χωρίς να έχουμε κανένα τεκμήριο κατοχής της αλήθειας. Όλα αυτά ενώ θυμόμαστε ότι η αλήθεια δεν κατοικεί ποτέ ούτε στα χέρια των κερκίδων που ουρλιάζουν ούτε στα χέρια των δημιουργών της κοινωνικής χειραγώγησης (σε όλες τις μορφές, τις εκφράσεις και τις παραλλαγές της). Η αλήθεια είναι ότι ο μοναχός Σαολίν που βλέπεις ήρεμος, σε ειρήνη με τη δημιουργία, αλλά απόλυτα ικανός να αμυνθεί (εκμεταλλευόμενος τόσο τη δύναμη όσο και τις αδυναμίες του αντιπάλου) σε περίπτωση επίθεσης. Η αλήθεια δεν χρειάζεται ούτε αλαζονεία ούτε βία, καθώς αντιπροσωπεύουν την πιο γνωστή μορφή έκφρασης του ψέματος.
Όταν μιλάμε για «επανάσταση» συχνά σκεφτόμαστε γεγονότα όπου ο πρώτος παράγοντας είναι σίγουρα ο λαός. Η Γαλλική Επανάσταση του 1789, για παράδειγμα, περιγραφόταν πάντα στα σχολικά βιβλία ως η νίκη του λαού επί των ευγενών. Το σκίτσο Versailles no bara που δημιουργήθηκε από την Γιαπωνέζα σκιτσογράφο Riyoko Ikeda (η οποία είχε καταγράψει τον εαυτό της με πολύ σχολαστικό τρόπο), πιο γνωστή ως Lady Oscar, ωστόσο, υπογραμμίζει ορισμένα στοιχεία που οδηγούν στην κατανόηση του πώς ο λαός της Γαλλίας, που έχει περιέλθει σε απόγνωση, χρησιμοποιήθηκε, στην πραγματικότητα, ως πολιορκητικός κριός από την αστική τάξη (και από τις εγγενείς μασονικές διεισδύσεις) για να «σπάσει» την αριστοκρατία της εποχής και έτσι να μπορέσει να βάλει χέρι σε εκείνα τα πολιτικά δικαιώματα που, μέχρι τότε, του είχαν αποκλειστεί (ήταν αποκλειστικό μονοπώλιο των ευγενών και του κλήρου). Ο απλός λαός, επομένως, ήταν η θυμωμένη λεπίδα βυθισμένη στη σάρκα, ενώ η αστική τάξη, κρατώντας τη λαβή με τη βοήθεια γαντιών, ήξερε καλά τόσο πού να την κατευθύνει όσο και με ποια δύναμη να χτυπήσει. Όλες οι φρικαλεότητες (οι περισσότερες από αυτές περιττές) θεωρούνταν το σιωπηλό τίμημα που έπρεπε να καταβληθεί για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου.
Θυμάμαι καλά ότι ούτε στο γυμνάσιο ούτε στο πανεπιστήμιο (ήμουν πάντα λάτρης και ενθουσιώδης αυτού του ιστορικού γεγονότος) κανείς δεν μου μίλησε ποτέ με σαφή και σε βάθος τρόπο για τον Λουδοβίκο Κάρολο των Βουρβόνων (γνωστός και ως Λουδοβίκος XVII), γιο του Λουδοβίκου XVI, ο οποίος σκοτώθηκε σε ηλικία δέκα ετών και δύο μηνών.
Μέχρι τον Ιούλιο του 1793, αν και ο βασιλιάς είχε ήδη γκιλοτίνα, η βασιλική οικογένεια παρέμεινε ενωμένη στη φυλακή του Ναού. Το παιδί ζούσε με τη μητέρα του Μαρία Αντουανέτα, τη θεία του και τη μεγαλύτερη αδερφή του. Στις 3 Ιουλίου, ακριβώς, οι επίτροποι της Επιτροπής Κοινής Σωτηρίας εμφανίστηκαν στο κελί τους με μια αδίστακτη εντολή: να αρπάξουν το παιδί από τη μητέρα. Οι επαναστάτες φοβήθηκαν ότι η βασίλισσα εκπαίδευε τον γιο της σύμφωνα με τις μοναρχικές αρχές και ότι οι βασιλόφρονες θα μπορούσαν να τον απαγάγουν. Η Μαρία Αντουανέτα αντιτάχθηκε με όλη της τη δύναμη, προστατεύοντάς τον με το σώμα της και αντιστεκόμενη για μια ώρα, μέχρι που οι επίτροποι απείλησαν να σκοτώσουν τη μεγαλύτερη κόρη της επί τόπου. Το παιδί, τρομοκρατημένο και δακρυσμένο, απομακρύνθηκε. Δεν είδε ποτέ ξανά τη μητέρα του, η οποία γκιλοτώθηκε τρεις μήνες αργότερα.
Η Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας αποφάσισε ότι το παιδί δεν έπρεπε να σκοτωθεί, αλλά να «επανεκπαιδευτεί» στις δημοκρατικές αξίες, προκειμένου να αποδειχθεί ότι ακόμη και ένας πρίγκιπας με βασιλικό αίμα θα μπορούσε να γίνει τέλειος πολίτης των Ιακωβίνων. Τον εμπιστεύτηκαν σε έναν αγράμματο τσαγκάρη και ένθερμο επαναστάτη ονόματι Antoine Simon και τη σύζυγό του. Ο Σάιμον διατάχθηκε να κάνει το παιδί να ξεχάσει την καταγωγή του. Η μεταχείριση ήταν βάναυση.
Σωματική και ψυχολογική κακοποίηση: το παιδί ξυλοκοπούνταν τακτικά, αναγκαζόταν να πίνει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ (που υπονόμευε την ήδη εύθραυστη υγεία του), να καπνίζει πίπα και να φοράει ρούχα sans-culottes. Κατήχηση: διδάχτηκε να βλασφημεί, να προσβάλλει τη μνήμη του πατέρα του και να τραγουδά τα πιο αιματηρά επαναστατικά τραγούδια (όπως το La Carmagnole). Η υπογραφή των ψευδών κατηγοριών: υπό την επήρεια αλκοόλ, ξυλοδαρμών και απειλών, ο Simon και οι επαναστάτες δικαστές (συμπεριλαμβανομένου του κυνικού Jacques-René Hébert) απέσπασαν από το 8χρονο αγόρι μια ψευδή γραπτή ομολογία στην οποία κατηγορούσε τη μητέρα του, Μαρία Αντουανέτα, για αιμομιξία. Αυτή η ομολογία, που επινοήθηκε εξ ολοκλήρου από τους επαναστάτες, χρησιμοποιήθηκε στο δικαστήριο για να ταπεινώσει δημόσια τη βασίλισσα κατά τη διάρκεια της δίκης της και να την καταδικάσει σε θάνατο. Τον Ιανουάριο του 1794, ο Αντουάν Σιμόν εγκατέλειψε το αξίωμα. Από εκείνη τη στιγμή, οι επαναστάτες αποφάσισαν να εφαρμόσουν μια ακόμη πιο απάνθρωπη στρατηγική: την πλήρη απομόνωση. Το παιδί ήταν περιτοιχισμένο ζωντανό σε ένα κελί χωρίς παράθυρα, με μόνο μια μικρή σχάρα στην πόρτα από την οποία οι φρουροί του περνούσαν μια πενιχρή μερίδα φαγητού. Για έξι μήνες, ο Louis Charles έζησε στο απόλυτο σκοτάδι, ανάμεσα στα δικά του περιττώματα, ποντίκια και παράσιτα. Ούτε τα ρούχα ούτε τα σεντόνια του άλλαξαν. Οι φρουροί απαγορευόταν απολύτως να του μιλήσουν: η μόνη αλληλεπίδραση συνίστατο σε νυχτερινές βάρδιες φρουράς στις οποίες οι στρατιώτες τον ξύπνησαν, φωνάζοντας στη σχάρα, για να ελέγξουν ότι ήταν ακόμα ζωντανός. Σε αυτούς τους μήνες του σκότους και του τρόμου, το παιδί σταμάτησε σχεδόν εντελώς να μιλάει και ανέπτυξε σοβαρές μορφές κατάθλιψης και παραισθήσεις.
Μετά την πτώση του Ροβεσπιέρου (Ιούλιος 1794), οι συνθήκες φυλάκισης χαλάρωσαν ελαφρώς από τη νέα κυβέρνηση. Το κελί καθαρίστηκε και ένας γιατρός, ο Δρ Philippe-Jean Pelletan, εισήχθη τελικά για να τον εξετάσει. Ωστόσο, ήταν πολύ αργά: το σώμα του παιδιού καταστράφηκε από φυματίωση των οστών (scrofula), που προσβλήθηκε λόγω υποσιτισμού, έλλειψης ηλιακού φωτός και κακών συνθηκών υγιεινής. Το αγοράκι ήταν καλυμμένο με όγκους και μολυσμένες πληγές στα γόνατα και τους αγκώνες του. Πέθανε στις 8 Ιουνίου 1795, σε ηλικία μόλις 10 ετών, βοηθούμενος τις τελευταίες του μέρες από φρουρούς με οίκτο που περιέγραψαν το βλέμμα του ως αυτό ενός γέρου που είχε πεθάνει πρόωρα.
Κατά τη διάρκεια της αυτοψίας του 1795, ο Δρ Pelletan έκανε μια ριψοκίνδυνη χειρονομία: ακολουθώντας μια αρχαία μοναρχική παράδοση, αφαίρεσε κρυφά την καρδιά του παιδιού, την τύλιξε σε ένα μαντήλι και τη διατήρησε σε οινόπνευμα. Αυτή η καρδιά αντιμετώπισε ένα απίστευτο ταξίδι στους αιώνες, περνώντας από χέρι σε χέρι και επιβιώνοντας από ταραχές και βομβαρδισμούς.
Το 2000, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν τεστ μιτοχονδριακού DNA σε αυτήν την καρδιά, συγκρίνοντάς την με τα μαλλιά της Μαρίας Αντουανέτας και των αδελφών της. Το τεστ επιβεβαίωσε την αυθεντικότητά του: ανήκε χωρίς αμφιβολία στον γιο της Μαρίας Αντουανέτας.
Σήμερα, αυτή η μικρή καρδιά φθαρμένη από τον χρόνο αναπαύεται στη βασιλική κρύπτη της Βασιλικής του Saint-Denis, δίπλα στους τάφους των γονιών του, σε αιώνια ανάμνηση μιας από τις πιο αποτρόπαιες σκληρότητες που διαπράχθηκαν στο όνομα της «λογικής του κράτους».
Κάθε φορά που προφέρουμε τον όρο «επανάσταση», πρέπει να έχουμε τη συνείδηση να μην θυμόμαστε μόνο ό,τι η «πολιτική ορθότητα» σχεδόν επιβάλλει στο μυαλό μας να αποθηκεύσουμε: είναι καθήκον μας να θυμόμαστε επίσης (και πάνω απ' όλα) το τίμημα σελίδων και σελίδων μαρτυριών που κρύβονται καθώς είναι εμποτισμένες με φρικαλεότητες, σκληρότητα και αίμα χωρίς βάσιμο λόγο.
Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, σε στιγμές μεγάλης σύγχυσης, όσοι επαναστατούν δεν εκτονώνουν απαραίτητα την οργή τους στο όνομα ενός ιδανικού: πολύ απλά εκμεταλλεύονται την ευκαιρία να αφήσουν τα πάντα να στραγγίσουν που, ίσως για χρόνια, έχουν καταπιέσει μέσα τους.
Και μερικά από τα τελευταία γεγονότα που αφορούν τη χώρα μας αντιπροσωπεύουν μια μικρή, λαμπερή περίληψη (προφανώς χωρίς να τα βάζουμε όλα μαζί). Σε ό,τι με αφορά, βλέπω μία και μοναδική επανάσταση: αυτή που ο καθένας μας πρέπει να ζει συνειδητά στα μύχια της ύπαρξής του, να σχετίζεται με τον κόσμο με έναν νέο τρόπο. Καμία καταστροφή, κανένα μίσος, καμία βία: αυτά θα ήταν τα χειρότερα συστατικά.
Η πραγματική επανάσταση δεν αφήνει χώρο για τρόμο και βρυχηθμό, δεν είναι ευπρόσδεκτη από θυμωμένα κυνηγόσκυλα που εξαπολύονται για να επιτεθούν από τον άθλιο αφέντη που θα παραμείνει εκεί, ακίνητος και παρακολουθώντας, με καθαρά χέρια και ένα χαμόγελο ικανοποίησης μπροστά σε κάθε νέα σφαγή. Γιατί, για κάθε μία από αυτές τις στιγμές, θα υπάρχουν πάντα εκείνες οι άβολες σελίδες που κανείς δεν θα θέλει ποτέ να διαβάσει, αποφεύγοντας έτσι, για άλλη μια φορά, να κοιτάξει κατάματα τη σκοτεινή πλευρά, τη χειρότερη πλευρά, την πιο απαίσια και ανησυχητική πλευρά της ιστορίας.
Του Federico Cantore για το ComeDonChisciotte.org
Φεντερίκο Κάντορε. Τεχνικός πληροφορικής, πτυχιούχος Μοντέρνας και Σύγχρονης Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο.
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου