·Η Ψυχή της Αργεντινής και η Ελληνική «Υπνοβασία»: Μια Σύγκριση Πέρα από τις Γραμμές του Γηπέδου

 Ξανακανουμε την Ελλαδα Υπερηφανη

·Η Ψυχή της Αργεντινής και η Ελληνική «Υπνοβασία»: Μια Σύγκριση Πέρα από τις Γραμμές του Γηπέδου

Το ποδόσφαιρο δεν είναι ποτέ απλώς ένα παιχνίδι, είναι ο καθρέφτης της ψυχοσύνθεσης ενός λαού.

Ο συγκλονιστικός ημιτελικός του Μουντιάλ, όπου η Αργεντινή ανέτρεψε το σκορ απέναντι στην Αγγλία στα τελευταία λεπτά, αποτελεί την τέλεια μικρογραφία της αργεντίνικης κοινωνίας.

Όταν χάνεις στο 55’ αλλά αρνείσαι να αποδεχθείς την ήττα, ισοφαρίζοντας στο 85’ και παίρνοντας τη νίκη στο 90+2’, αποδεικνύεις ότι στο τέλος νικάει αυτός που έχει ψυχή.

Αυτή η αγωνιστική συμπεριφορά δεν γεννήθηκε τυχαία στο χορτάρι. Σφυρηλατήθηκε στους δρόμους του Μπουένος Άιρες, μέσα από το συλλογικό τραύμα της χρεοκοπίας του 2001 και τις εξαντλητικές ρυθμίσεις του ΔΝΤ. Η Αργεντινή ανέπτυξε την κουλτούρα του «Aguante» , που σημαίνει αντέχω, κρατάω γερά.

Το Aguante, όμως, για έναν Αργεντινό δεν είναι παθητική υπομονή ή βουβή ανεκτικότητα. Είναι μια ενεργητική, σχεδόν επιθετική στάση ζωής. Σημαίνει ότι η αντοχή στα δύσκολα αποτελεί τίτλο τιμής και περηφάνιας.

Σημαίνει ότι όταν η ομάδα σου χάνει, εσύ τραγουδάς ακόμα πιο δυνατά στην κερκίδα για να γυρίσεις το παιχνίδι.

Στην κοινωνική πραγματικότητα, αυτή η νοοτροπία μεταφράστηκε σε άμεση, συλλογική οργάνωση από τα κάτω (λαϊκές συνελεύσεις, ανταλλακτική οικονομία) και σε μετωπική σύγκρουση με τις ελίτ που επέβαλαν συνθήκες οικονομικής ασφυξίας. Για τους Αργεντινούς, το να «παραδώσεις τα όπλα» και να αποδεχθείς μοιρολατρικά τη μοίρα σου θεωρείται η έσχατη ξεφτίλα.

Στον αντίποδα βρίσκεται η ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων δεκαπέντε ετών. Η Ελλάδα επέλεξε έναν εντελώς διαφορετικό, βουβό δρόμο διαχείρισης της δικής της κρίσης, μετατρέποντας τη δική της «αντοχή» σε παθητική ανοχή και συμβιβασμό.

Η χώρα διολίσθησε σε μια ιδιότυπη «αποικία χρέους». Ξεκινώντας το 2010 με χρέος 299 δισ. €, η ελληνική κοινωνία μάτωσε πληρώνοντας 315 δισ. € για τόκους και χρεολύσια μέσα σε 16 χρόνια, μόνο και μόνο για να καταλήξει σήμερα να χρωστάει 360 δισ. €.

Αντί, όμως, να μετατρέψει αυτό το αδιέξοδο σε καύσιμο για δομική ανατροπή, η Ελλάδα επέλεξε την «υπνοβασία». Προπληρώνει 43 δισ. € στους δανειστές της την ώρα που οι εγχώριες επενδύσεις κατακρημνίζονται στο 0,8%, αποδεχόμενη μοιρολατρικά τη μοίρα της «φυλακής του χρέους» με αντάλλαγμα μια ψευδαίσθηση ευρωπαϊκής κανονικότητας.

Η πιο οδυνηρή πτυχή αυτής της παραίτησης αντανακλάται στη στάση της νέας γενιάς. Εκεί που η νεολαία της Αργεντινής επιλέγει να μείνει και να παλέψει στην πατρίδα της, οι νέοι της Ελλάδας προτίμησαν τη φυγή στο εξωτερικό.

Το μαζικό brain drain λειτούργησε ως μια βαλβίδα αποσυμπίεσης για το πολιτικό σύστημα.

Αντί οι νέοι επιστήμονες και επαγγελματίες να οργανώσουν έναν συλλογικό αγώνα για να γκρεμίσουν τις δομικές και διοικητικές δυσλειτουργίες της χώρας, «ψήφισαν με τα πόδια τους», αναζητώντας ατομικές λύσεις σε ξένα κράτη.

Το αποτέλεσμα σήμερα είναι μια γερασμένη, συμβιβασμένη και κουρασμένη ελληνική κοινωνία, που παρακολουθεί τις εξελίξεις ως θεατής, έχοντας χάσει την πίστη της στη συλλογική ανατροπή.

Η Αργεντινή μας δείχνει τον δρόμο.

Μας θυμίζει ότι οι κρίσεις δεν ξεπερνιούνται με σιωπηρή υποταγή, χαμηλωμένο κεφάλι και ατομική δραπέτευση, αλλά με συλλογική ψυχή, πείσμα και ενεργητικό Aguante.

Αν θέλουμε να πάψουμε να είμαστε οι υπνοβάτες μιας αποικίας χρέους, πρέπει να μάθουμε ξανά να παλεύουμε με το ίδιο πάθος που δείχνουν οι παίκτες της Αργεντινής όταν όλα φαίνονται χαμένα. Γιατί, τελικά, στην ιστορία —όπως και στο ποδόσφαιρο— νικάει μόνο όποιος καταθέτει την ψυχή του στο γήπεδο της μάχης.

Και να μην ξεχνάμε επίσης τους 300 του Λεωνίδα.

Τσιαμης

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Αυτο το μουντιάλ μπορει να ειναι το τελευταίο;;;;;===Ποιος φοβάται το Μουντιάλ της Αμερικής;

Ο πόλεμος, οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι εσωτερικές αντιθέσεις στη FIFA θέτουν ένα ερώτημα που μέχρι πρόσφατα θα ακουγόταν αδιανόητο: μπορεί το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο να είναι το τελευταίο; 

Για σχεδόν έναν αιώνα το Μουντιάλ έμοιαζε με μία από τις ελάχιστες πραγματικά παγκόσμιες διοργανώσεις, ικανή να υπερβαίνει σύνορα, ιδεολογίες και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.

Όμως ο Economist υποστηρίζει ότι οι ρωγμές στο οικοδόμημα της FIFA γίνονται πλέον ορατές. Και θέτει ένα ερώτημα που ακούγεται υπερβολικό, αλλά ίσως δεν είναι: θα μπορούσε το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου να βαδίζει προς τη δική του παρακμή

Όχημα πολιτικών επιδιώξεων

Το Παγκόσμιο Κύπελλο γνώρισε αρχικά μεγάλη άνθηση, τουλάχιστον εν μέρει επειδή αποτέλεσε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό όχημα προώθησης των πολιτικών επιδιώξεων των εθνικών κυβερνήσεων.

Το Μουντιάλ του 1934 στην Ιταλία του Μουσολίνι και εκείνο που διοργάνωσε η στρατιωτική χούντα της Αργεντινής το 1978 συγκαταλέγονται στα πλέον διαβόητα παραδείγματα.

Αλλά ακόμη και περιπτώσεις με θετικό πρόσημο, όπως η Γαλλία το 1998 ή η Γερμανία το 2006, θεωρήθηκαν επιτυχημένες σε μεγάλο βαθμό επειδή εξυπηρετούσαν ευρύτερες εθνικές στρατηγικές: στη Γαλλία την προώθηση της πολυπολιτισμικότητας και στη Γερμανία την εθνική ενοποίηση και μια νέα, πιο ήπια και φιλική εκδοχή του πατριωτισμού.

Η ίδια η FIFA προωθούσε επί δεκαετίες τη δική της πολιτική ατζέντα, είτε πιέζοντας την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα να συνδιοργανώσουν το Μουντιάλ του 2002 είτε ανοίγοντας τον δρόμο για το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο που φιλοξενήθηκε στην Αφρική, το 2010.

Denny Medley-Imagn Images/Reuters

Το «Μουντιάλ του Τραμπ»

Η διοργάνωση του 2026 σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό θεωρείται, ωστόσο, από πολλούς η πιο πολιτικά φορτισμένη των τελευταίων πολλών δεκαετιών.

Το βρετανικό περιοδικό σημειώνει ότι θα είναι η πρώτη φορά που χώρα-διοργανώτρια (ΗΠΑ) βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με χώρα που συμμετέχει στη διοργάνωση (Ιράν).

Είναι επίσης η πρώτη φορά που πολίτες ορισμένων συμμετεχουσών χωρών υπόκεινται σε ταξιδιωτικούς περιορισμούς που επιβάλλει η διοργανώτρια χώρα. Ενδεικτική είναι η απαγόρευση εισόδου σε Σομαλό διαιτητή. 

Παράλληλα, οι εντάσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τους δύο συνδιοργανωτές, Καναδά και Μεξικό, έχουν προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο πολιτικής αβεβαιότητας.

Ο κίνδυνος είναι το Μουντιάλ να μετατραπεί από γιορτή του ποδοσφαίρου σε πεδίο έκφρασης γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων.

Denny Medley-Imagn Images/Reuters

Η FIFA απέναντι στις ίδιες της τις αντιφάσεις

Κατά τον Economist, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διεθνής πολιτική. Η FIFA εμφανίζεται όλο και περισσότερο διχασμένη εσωτερικά. Οι σχέσεις της με την UEFA βρίσκονται σε διαρκή ένταση, καθώς οι δύο οργανισμοί ανταγωνίζονται για έσοδα, επιρροή και έλεγχο των κορυφαίων διοργανώσεων.

Η δημιουργία νέων διοργανώσεων, όπως το διευρυμένο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων, αλλά και η συνεχής αύξηση του αριθμού των αγώνων, έχει εντείνει τις αντιδράσεις για την υπερφόρτωση των ποδοσφαιριστών και την εμπορευματοποίηση του αθλήματος.

Την ίδια στιγμή, η FIFA επιχειρεί να μεταφέρει το κέντρο βάρους της εκτός Ευρώπης, γεγονός που δημιουργεί νέες συγκρούσεις με τις παραδοσιακές ποδοσφαιρικές δυνάμεις.

Ένα σύστημα που βασίζεται στην ανάπτυξη

Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι το Μουντιάλ αναπτυσσόταν διαρκώς από το 1930 μέχρι σήμερα. Περισσότερες ομάδες, περισσότερα παιχνίδια, περισσότερα έσοδα, περισσότερες αγορές. Όμως τίποτα δεν αναπτύσσεται για πάντα.

Ο Economist θυμίζει ότι ακόμη και οι Ολυμπιακοί Αγώνες βρέθηκαν κοντά στην κατάρρευση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τα διαδοχικά μποϊκοτάζ των δεκαετιών του 1970 και του 1980 να απειλούν σοβαρά τη βιωσιμότητά τους.

Κατά τον ίδιο τρόπο, μια σειρά κρίσεων θα μπορούσε να υπονομεύσει σταδιακά την αξιοπιστία και το κύρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

REUTERS/Mike Segar/File Photo

Το ακραίο σενάριο

Ο αρθρογράφος περιγράφει ακόμη και ένα υποθετικό αλλά όχι αδιανόητο σενάριο.

Ένα περιστατικό με ξένο φίλαθλο στις ΗΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματική κρίση. Η άρνηση της FIFA να παρέμβει θα μπορούσε να οδηγήσει ομοσπονδίες σε συγκρούσεις, κυρώσεις ή ακόμη και μποϊκοτάζ μελλοντικών διοργανώσεων.

Ίσως το συγκεκριμένο σενάριο να μοιάζει υπερβολικό. Όμως, όπως παρατηρεί ο Economist, ζούμε σε μια εποχή όπου η πραγματικότητα συχνά ξεπερνά τη φαντασία.

Θα υπάρξει Μουντιάλ το 2030;

Τίποτα δεν πρέπει πλέον να θεωρείται δεδομένο. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει Μουντιάλ το 2030, αλλά τι μορφή θα έχει, πόσες χώρες θα συμμετέχουν πρόθυμα και αν η διοργάνωση θα συνεχίσει να διαθέτει το κύρος που είχε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Και για πρώτη φορά μετά από σχεδόν έναν αιώνα, η ιδέα ότι κάποτε μπορεί να υπάρξει ένα «τελευταίο Μουντιάλ» δεν θεωρείται εντελώς αδιανόητη.  /www.naftemporiki.gr

====

Ποιος φοβάται το Μουντιάλ της Αμερικής;

Για δεκαετίες το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου ή αλλιώς Μουντιάλ ήταν κάτι περισσότερο από μια απλή αθλητική διοργάνωση. Ήταν ένα από τα ελάχιστα γεγονότα που μπορούσαν να επιβάλουν έναν κοινό παγκόσμιο ρυθμό. Για έναν μήνα, κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, σχολεία και εκατομμύρια οικογένειες προσαρμόζονταν στο πρόγραμμά του. Οι αγώνες του γίνονταν αντικείμενο συζήτησης από το Μπουένος Άιρες μέχρι το Κάιρο και από το Λονδίνο μέχρι το Τόκιο.

Λίγες ημέρες πριν από τη σέντρα του Μουντιάλ στη Βόρεια Αμερική, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Χιλιάδες εισιτήρια παραμένουν αδιάθετα. Αρκετά από όσα πωλήθηκαν μεταπωλούνται σε τιμές χαμηλότερες από τις αρχικές. Ξενοδοχεία σε αμερικανικές πόλεις που είχαν προεξοφλήσει εκατομμύρια δολάρια πρόσθετων εσόδων βλέπουν τις κρατήσεις να κινούνται χαμηλότερα από τις προβλέψεις, ενώ η FIFA έχει ήδη περιορίσει πακέτα δωματίων που είχε δεσμεύσει για φιλάθλους και χορηγούς. Παράλληλα, οι αεροπορικές εταιρείες δεν καταγράφουν το κύμα διεθνών αφίξεων που πολλοί θεωρούσαν δεδομένο.

Φυσικά, όταν αρχίσουν οι αγώνες η εικόνα μπορεί να αλλάξει. Το Μουντιάλ παραμένει άλλωστε η μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση του πλανήτη και δύσκολα θα περάσει απαρατήρητο. Ωστόσο το γεγονός ότι φτάνει στην αφετηρία του χωρίς τον παραδοσιακό παγκόσμιο πυρετό αποτελεί από μόνο του είδηση.

Ο αφιλόξενος οικοδεσπότης

Η πιο εύκολη εξήγηση αφορά φυσικά τον Ντόναλντ Τραμπ. Τους τελευταίους μήνες έχουν πληθύνει τα δημοσιεύματα για φιλάθλους που διστάζουν να ταξιδέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιτίας του πολιτικού κλίματος, των αυστηρότερων συνοριακών ελέγχων και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν πλέον πολλοί ταξιδιώτες κατά την είσοδό τους στη χώρα.

Την εικόνα ενισχύει η σκληρή αντιμεταναστευτική πολιτικής και οι επιχειρήσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE), οι οποίες έχουν προκαλέσει κινητοποιήσεις και αντιδράσεις σε πολλές αμερικανικές πόλεις. Οργανώσεις υπεράσπισης μεταναστών ετοιμάζουν ήδη διαδηλώσεις με κεντρικό μήνυμα ότι το Μουντιάλ δεν μπορεί να λειτουργήσει ως βιτρίνα για τις μαζικές συλλήψεις και απελάσεις μεταναστών.

Κι όμως, η σημερινή πολιτική πραγματικότητα στις ΗΠΑ δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει το φαινόμενο. Το μεγαλύτερο μέρος των αγώνων διεξάγεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ακόμα το ποδόσφαιρο ως ανερχόμενο άθλημα. Παρά την ανάπτυξη του τοπικού πρωταθλήματος (Major League Soccer) και τη σταθερή άνοδο της εθνικής ομάδας, το ποδόσφαιρο παραμένει πολύ πίσω από το αμερικανικό ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το μπέιζμπολ και συχνά ακόμη και τα κολεγιακά πρωταθλήματα ως προς τη θέση που κατέχει στη συλλογική συνείδηση.

Η FIFA επένδυσε στην τεράστια αμερικανική αγορά. Όμως η επιλογή συνοδεύεται από ένα προφανές μειονέκτημα. Σε αντίθεση με μια διοργάνωση στη Βραζιλία, την Αργεντινή, τη Γερμανία ή την Αγγλία, δεν μπορεί να βασιστεί σε μια ήδη υπάρχουσα ποδοσφαιρική κουλτούρα που θα δημιουργήσει από μόνη της κλίμα γιορτής.

Η παγίδα της εμπορευματοποίησης

Ταυτόχρονα, οι ξένοι φίλαθλοι καλούνται να πληρώσουν ένα βαρύ τίμημα για να βρεθούν εκεί. Υπερατλαντικές πτήσεις, ακριβά ξενοδοχεία, υψηλές τιμές εισιτηρίων και ένα ολοένα πιο περίπλοκο περιβάλλον θεωρήσεων εισόδου μετατρέπουν την παρουσία στο Μουντιάλ σε πολυτέλεια για πολλούς. Η διοργάνωση μοιάζει να ζητά από τους φιλάθλους πολύ περισσότερα απ’ όσα ζητούσε ένα Μουντιάλ στη Γερμανία, τη Γαλλία ή ακόμη και σε άλλες πρόσφατες διοργανώσεις.

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες η FIFA εργάστηκε συστηματικά για να μετατρέψει το Παγκόσμιο Κύπελλο σε ένα ολοένα μεγαλύτερο εμπορικό προϊόν. Τα εισιτήρια ακριβαίνουν διαρκώς, τα πακέτα φιλοξενίας πολλαπλασιάζονται και οι χορηγικές συμφωνίες αποκτούν όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα. Το Μουντιάλ εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως η μεγάλη λαϊκή γιορτή του ποδοσφαίρου, αλλά όλο και περισσότερο μοιάζει με ένα γεγονός σχεδιασμένο για μεγάλες επιχειρήσεις, χορηγούς και πλούσιους τουρίστες.

Η αντίφαση γίνεται περισσότερο εμφανής από ποτέ φέτος. Την ώρα που η FIFA προσπαθεί να προσελκύσει εκατομμύρια φιλάθλους από όλον τον κόσμο, το κόστος συμμετοχής στη γιορτή έχει γίνει απαγορευτικό για ένα σημαντικό μέρος από αυτούς. Ίσως λοιπόν η χαμηλότερη από την αναμενόμενη ζήτηση να μην αποτελεί μόνο αποτέλεσμα της πολιτικής συγκυρίας ή των επιλογών της αμερικανικής κυβέρνησης. Ίσως να αποτελεί και συνέπεια μιας στρατηγικής που αντιμετώπισε για χρόνια τους φιλάθλους περισσότερο ως καταναλωτές παρά ως το κοινωνικό θεμέλιο της ίδιας της διοργάνωσης.

Ένας κόσμος που άλλαξε

Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη διάσταση. Για πολλά χρόνια η FIFA αντιμετώπιζε το Παγκόσμιο Κύπελλο ως το μοναδικό αθλητικό γεγονός που μπορούσε να θεωρεί δεδομένη την παγκόσμια προσοχή. Η λογική αυτή αποτυπώθηκε και στη διαρκή διεύρυνση της διοργάνωσης. Περισσότερες ομάδες, περισσότεροι αγώνες, περισσότερες πόλεις, περισσότερα εισιτήρια. Η υπόθεση εργασίας ήταν ότι η ζήτηση θα ακολουθούσε πάντοτε την προσφορά.

Το Μουντιάλ του 2026 ίσως αποδειχθεί το πρώτο σοβαρό τεστ αυτής της υπόθεσης. Η FIFA φαίνεται να σχεδίασε τη διοργάνωση με όρους που θύμιζαν περισσότερο τον κόσμο της δεκαετίας του 2000 παρά τον σημερινό. Έναν κόσμο φθηνότερων αεροπορικών εισιτηρίων, πιο ανοιχτών συνόρων, λιγότερων γεωπολιτικών εντάσεων και μεγαλύτερης οικονομικής αισιοδοξίας. Σήμερα όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Οι μετακινήσεις είναι ακριβότερες, οι βίζες δυσκολότερες, οι διεθνείς κρίσεις περισσότερες και η οικονομική ανασφάλεια πολύ εντονότερη για εκατομμύρια νοικοκυριά.

Η συγκυρία γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη από τον πόλεμο με το Ιράν και τις αναταράξεις που προκάλεσε στις αγορές ενέργειας, στις αερομεταφορές και γενικότερα στο αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας που συνήθως συνοδεύει μια μεγάλη διεθνή διοργάνωση. Το Μουντιάλ σχεδιάστηκε για έναν κόσμο που έμοιαζε πιο ανοιχτός, πιο προβλέψιμος και σαφώς φθηνότερος από τον σημερινό.

Ταυτόχρονα, έχει αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο καταναλώνουμε το θέαμα. Πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια το Μουντιάλ μπορούσε να μονοπωλήσει σχεδόν απόλυτα το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Σήμερα ανταγωνίζεται ένα αδιάκοπο ρεύμα διοργανώσεων, ψηφιακού περιεχομένου και ψυχαγωγικών επιλογών. Από το Τσάμπιονς Λιγκ και την Πρέμιερ Λιγκ μέχρι το ΝΒΑ, τη Formula 1, τις πλατφόρμες streaming και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο ανταγωνισμός για τον χρόνο και την προσοχή του κοινού είναι συνεχής.

Ίσως λοιπόν η χαμηλή ζήτηση να μην αποτελεί μόνο θέμα της FIFA ή του Τραμπ. Ίσως να αποτυπώνει τις δυσκολίες μιας διοργάνωσης που γνώρισε τη μεγαλύτερη ανάπτυξή της στην εποχή της παγκοσμιοποίησης να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο ακριβότερο, πιο κατακερματισμένο και πολύ λιγότερο πρόθυμο να κινηθεί γύρω από μία και μοναδική παγκόσμια αφήγηση. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι το Μουντιάλ χάνει τη σημασία του. Σημαίνει όμως ότι η FIFA ίσως ανακαλύπτει πως ακόμη και η μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του πλανήτη δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη μαζική ανταπόκριση του κοινού. Όχι τόσο επειδή άλλαξε το ποδόσφαιρο, αλλά επειδή άλλαξε ο κόσμος γύρω του. https://neostrategy.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

 

Με αφορμή τον σημερινό τελικό: το Champions League ως θρησκεία του ύστερου καπιταλισμού ......

 

Ποδόσφαιρο, χρήμα, λατρεία και ιδεολογικοί μηχανισμοί

Υπάρχουν βραδιές όπου το ποδόσφαιρο παύει να είναι παιχνίδι. Το Champions League, ιδίως από τα νοκ άουτ και μετά, δεν εμφανίζεται απλώς ως αθλητική διοργάνωση· εμφανίζεται ως τελετουργία. Η μουσική εισαγωγή, τα φώτα, η τηλεοπτική σκηνοθεσία, οι σημαίες στο κέντρο του γηπέδου, η είσοδος των παικτών, το βλέμμα των παιδιών που τους συνοδεύουν, όλα συγκροτούν μια κοσμική λειτουργία. Δεν βλέπουμε απλώς έντεκα εναντίον έντεκα. Βλέπουμε μια κοινωνία να αναγνωρίζει τον εαυτό της μέσα σε ένα θέαμα.

Η αντίφαση είναι προφανής αλλά γι’ αυτό ακριβώς ισχυρή: το Champions League είναι ταυτόχρονα λαϊκό και ολιγαρχικό. Λαϊκό, γιατί συγκινεί εκατομμύρια ανθρώπους, παράγει μνήμη, ταυτότητα, συλλογική έξαρση. Ολιγαρχικό, γιατί οργανώνεται γύρω από συγκεντρωμένο κεφάλαιο, τηλεοπτικά δικαιώματα, χορηγούς, εμπορικές ζώνες και μια οικονομία που ευνοεί τους ήδη ισχυρούς. Η UEFA προβλέπει για τη σεζόν 2025/26 συνολική διανομή 2,467 δισ. ευρώ στους συλλόγους του Champions League και του Super Cup, ενώ οι τρεις ανδρικές διασυλλογικές διοργανώσεις της περιόδου υπολογίζεται ότι θα παράγουν μικτά έσοδα 4,4 δισ. ευρώ. Μόνο η συμμετοχή στη league phase αποφέρει σε κάθε ομάδα περίπου 18,62 εκατ. ευρώ, πριν ακόμη μετρηθούν νίκες, ισοπαλίες, προκρίσεις και τηλεοπτική αξία.

Εδώ αρχίζει η πολιτική οικονομία του θεάματος. Το Champions League δεν πουλά μόνο ποδόσφαιρο. Πουλά χρόνο προσοχής. Πουλά συναισθηματική ένταση. Πουλά παγκόσμια ταύτιση. Ο φίλαθλος δεν είναι μόνο θεατής· είναι αγορά. Το βλέμμα του μετατρέπεται σε εμπορική αξία. Η αγωνία του σε τηλεοπτικό προϊόν. Η φανέλα του σε καταναλωτική δήλωση. Το σύνθημά του σε ατμόσφαιρα κατάλληλη για μετάδοση. Ακόμη και η αυθεντική του πίστη γίνεται μέρος της υπεραξίας του προϊόντος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αγάπη του οπαδού είναι ψεύτικη. Το αντίθετο. Η επιτυχία του Champions League βασίζεται ακριβώς στο ότι χρησιμοποιεί κάτι αληθινό: την παιδική μνήμη, την πόλη, την παρέα, την οικογένεια, την εφηβική ταύτιση με μια ομάδα, την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου. Το κεφάλαιο δεν κατασκευάζει από το μηδέν τη συγκίνηση· την παίρνει, την οργανώνει, την εμπορευματοποιεί και την επιστρέφει στον φίλαθλο ως premium εμπειρία.

Αν θέλουμε να καταλάβουμε το φαινόμενο φιλοσοφικά, ο Αλτουσέρ είναι χρήσιμος. Στο περίφημο κείμενό του για την ιδεολογία και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους, υποστηρίζει ότι η αναπαραγωγή μιας κοινωνικής τάξης δεν γίνεται μόνο με αστυνομία, δικαστήρια και στρατό, αλλά και μέσω σχολείου, οικογένειας, ΜΜΕ, θρησκείας, πολιτισμού — δηλαδή μέσω θεσμών που κάνουν τον άνθρωπο να αναγνωρίζει τον εαυτό του μέσα σε συγκεκριμένους ρόλους. Η ιδεολογία δεν είναι απλώς ψέμα· είναι υλικό σύστημα πρακτικών που μας «καλεί» να γίνουμε υποκείμενα.

Με αυτή την έννοια, το Champions League λειτουργεί σαν ιδεολογικός μηχανισμός του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου αθλητικού καπιταλισμού. Δεν είναι κρατικός μηχανισμός με τη στενή έννοια. Είναι όμως μηχανισμός παραγωγής υποκειμένων. Μας καλεί ως φιλάθλους, καταναλωτές, Ευρωπαίους, παγκόσμιους θεατές, πιστούς μιας ομάδας, μέλη μιας αγοράς. Μας λέει: «εδώ βρίσκεται η κορυφή», «εδώ βρίσκεται το πραγματικό ποδόσφαιρο», «εδώ μετριέται η αξία». Και εμείς, ακούγοντας τον ύμνο, αναγνωρίζουμε το κάλεσμα.

Η λατρεία του Champions League είναι επομένως διπλή. Από τη μία είναι λατρεία του παιχνιδιού: της πάσας, της ντρίμπλας, του γκολ στο 90’, της αδικίας του VAR, της εκδίκησης, της ανατροπής. Από την άλλη είναι λατρεία της ισχύος: των μεγάλων συλλόγων, των υπερ-σταδίων, των εμπορικών brands, των δισεκατομμυρίων. Η μπάλα παραμένει στρογγυλή, αλλά ο κόσμος γύρω της είναι βαθιά άνισος.

Γι’ αυτό και το Champions League παράγει μια παράξενη δημοκρατία χωρίς ισότητα. Όλοι μπορούν να το παρακολουθήσουν, σχεδόν όλοι μπορούν να συγκινηθούν, αλλά πολύ λίγοι μπορούν πραγματικά να το κερδίσουν. Η ίδια η οικονομική δομή της διοργάνωσης ενισχύει την ανισότητα: τα μεγάλα κλαμπ έχουν περισσότερα έσοδα, άρα αγοράζουν καλύτερους παίκτες, άρα προκρίνονται συχνότερα, άρα λαμβάνουν ξανά περισσότερα έσοδα. Πρόκειται για κύκλο συσσώρευσης, όχι απλώς για αθλητικό ανταγωνισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι μικρότεροι ευρωπαϊκοί σύλλογοι έχουν ζητήσει ριζική ανακατανομή των εσόδων, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό μοντέλο κάνει τη διοργάνωση πιο προβλέψιμη και αυξάνει το χάσμα ανάμεσα στην ελίτ και την υπόλοιπη ποδοσφαιρική Ευρώπη.  

Εδώ συναντιούνται ο Μαρξ, ο Ντεμπόρ και ο Αλτουσέρ. Ο Μαρξ θα έβλεπε τη μετατροπή μιας ανθρώπινης δραστηριότητας σε εμπόρευμα. Ο Ντεμπόρ θα έβλεπε το θέαμα: μια κοινωνία που δεν ζει απλώς τα γεγονότα, αλλά τα καταναλώνει ως εικόνες. Ο Αλτουσέρ θα έβλεπε την ιδεολογική αναπαραγωγή: το πώς ο θεατής μαθαίνει να θεωρεί φυσική την ιεραρχία, φυσική την εμπορευματοποίηση, φυσική την εξουσία των μεγάλων συλλόγων.

Το κρίσιμο όμως είναι να μην πέσουμε σε εύκολο ηθικισμό. Ο οπαδός δεν είναι ανόητος. Δεν αγαπά την ομάδα του επειδή «χειραγωγείται». Την αγαπά επειδή η ομάδα του έχει ιστορία, πρόσωπα, πόνο, ήττες, πατέρα, γειτονιά, παιδική ηλικία. Η ιδεολογία δεν λειτουργεί επειδή εξαπατά πλήρως· λειτουργεί επειδή αγκιστρώνεται σε αληθινές ανάγκες. Αν το Champions League ήταν μόνο επιχείρηση, θα ήταν κρύο. Αν ήταν μόνο παιχνίδι, δεν θα ήταν παγκόσμιο υπερπροϊόν. Η δύναμή του είναι ότι είναι και τα δύο.

Γι’ αυτό η εικόνα του τελικού είναι τόσο πολιτικά φορτισμένη. Στο χορτάρι βλέπουμε αθλητές. Στις εξέδρες βλέπουμε λαούς. Στα VIP βλέπουμε κεφάλαιο. Στις κάμερες βλέπουμε αγορές. Στα social media βλέπουμε τη διάχυση του θεάματος σε πραγματικό χρόνο. Και πίσω από όλα αυτά, βλέπουμε την επιθυμία του σύγχρονου ανθρώπου να συμμετάσχει σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Το Champions League είναι ίσως η πιο επιτυχημένη ευρωπαϊκή μυθολογία της εποχής μας. Εκεί όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να παράγει ενιαίο πολιτικό συναίσθημα, το Champions League παράγει κοινό ημερολόγιο, κοινή γλώσσα, κοινές βραδιές. Ένας Έλληνας, ένας Γάλλος, ένας Ισπανός, ένας Σέρβος και ένας Άγγλος μπορεί να διαφωνούν για τα πάντα, αλλά ξέρουν τι σημαίνει Τρίτη και Τετάρτη βράδυ με ύμνο Champions League. Αυτή είναι μια μορφή πολιτισμικής ενοποίησης ισχυρότερη από πολλές επίσημες διακηρύξεις.

Αλλά αυτή η ενοποίηση έχει ταξικό περιεχόμενο. Η Ευρώπη του Champions League δεν είναι η Ευρώπη των ισότιμων πόλεων και συλλόγων. Είναι η Ευρώπη των αγορών, των τηλεοπτικών συμβολαίων, των χορηγών, των funds, των κρατικών κεφαλαίων, των ιδιοκτητών-δισεκατομμυριούχων. Είναι μια Ευρώπη όπου η αθλητική αξία μετριέται όλο και περισσότερο με οικονομικούς όρους. Το γκολ εξακολουθεί να είναι στιγμή ελευθερίας, αλλά το περιβάλλον του είναι όλο και πιο προγραμματισμένο.

Και όμως, μέσα σε αυτή τη μηχανή υπάρχει ακόμη κάτι που διαφεύγει. Η μπάλα μπορεί να χτυπήσει στο δοκάρι. Ο μικρότερος μπορεί να αποκλείσει τον ισχυρότερο. Ένας τερματοφύλακας μπορεί να γίνει ήρωας. Ένας έφηβος μπορεί να αλλάξει την ιστορία ενός συλλόγου. Αυτή η αβεβαιότητα είναι το τελευταίο αντι-καπιταλιστικό στοιχείο του ποδοσφαίρου: η αγορά οργανώνει τις πιθανότητες, αλλά δεν μπορεί να καταργήσει πλήρως το απρόβλεπτο.

Ίσως γι’ αυτό το αγαπάμε ακόμη. Όχι επειδή αγνοούμε τα δισεκατομμύρια, την εμπορευματοποίηση, την ιδεολογία. Αλλά επειδή μέσα σε αυτή την τεράστια μηχανή εξακολουθεί να υπάρχει μια στιγμή όπου ο άνθρωπος σηκώνεται από τον καναπέ, φωνάζει, αγκαλιάζει έναν άγνωστο και πιστεύει ότι κάτι συνέβη που δεν ήταν πλήρως υπολογισμένο.

Το Champions League είναι λοιπόν καθρέφτης της εποχής μας: άνισο, λαμπερό, εμπορευματοποιημένο, παγκόσμιο, συγκινητικό, κυνικό και βαθιά ανθρώπινο. Είναι η θρησκεία ενός κόσμου που δεν πιστεύει πια εύκολα σε θεούς, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται ύμνους, τελετές, σύμβολα, ήρωες και θαύματα. https://www.anixneuseis.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Το ματς της Μέσης Ανατολής: Η ΕΕ σε γήπεδο με νάρκες-Πόλεμος, πολιτική μπάλα και σουρεαλισμός

Ο Κόστα κάνει δώρο φανέλα του Ρονάλντο στον Τραμπ, ο Τραμπ καλεί σε εκκένωση της Τεχεράνης, η Ούρσουλα προσπαθεί να δώσει ρόλο στην ΕΕ, έκτακτη σύσκεψη των ΥΠΕΞ της ΕΕ, ο κόσμος σε αγωνία...

 Δημοσθένης Γκαβέας

Σε μια κίνηση που υπογραμμίζει τη γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη αγωνία στους κόλπους της ΕΕ, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας συγκάλεσε για σήμερα Τρίτη έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών της Ένωσης, με φόντο την κλιμάκωση της σύγκρουσης Ισραήλ - Ιράν.

Η σύσκεψη συμπίπτει χρονικά με τη δημόσια δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος, λίγο πριν αποχωρήσει πρόωρα από τη σύνοδο της G7, κάλεσε ανοιχτά σε εκκένωση της Τεχεράνης.

Πόλεμος, πολιτική μπάλα και σουρεαλισμός

Αν το χρονικό σημείο της δήλωσης σοκάρει, η σκηνή που την προηγήθηκε ήταν σουρεαλιστική: στο περιθώριο της G7 στον Καναδά, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα χάρισε στον Αμερικανό πρόεδρο μια φανέλα του Κριστιάνο Ρονάλντο με το σύνθημα “playing for peace”. Όμως ο Τραμπ είναι παίκτης επιθετικός και τα μέτωπα μπροστά του πολλαπλά.

Το ενδιαφέρον της ΕΕ, πέρα από την Ουκρανία και τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στρέφεται και στον εμπορικό πόλεμο με την Ουάσινγκτον. Μιλώντας πριν αναχωρήσει από τη G7, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε ότι δεν είναι έτοιμος να επιβάλει νέες κυρώσεις στη Ρωσία, παρά τις εκκλήσεις των Ευρωπαίων ηγετών – και ζήτησε μάλιστα η Μόσχα να επιστρέψει στο σχήμα της G8.

Ωστόσο, ο Τραμπ συναντήθηκε με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με την οποία –όπως ανακοίνωσε– συμφώνησε στην «επιτάχυνση των εργασιών για την επίτευξη μιας καλής και δίκαιης εμπορικής συμφωνίας». Οι διαπραγματεύσεις για την αποφυγή τιμωρητικών δασμών βρίσκονται σε εξέλιξη, με καταληκτική ημερομηνία την 9η Ιουλίου.

Αναζητώντας, μετά την Ουκρανία, κοινή γραμμή για τη Μέση Ανατολή

Η Μέση Ανατολή όμως επισκιάζει κάθε άλλο θέμα. Την Κυριακή, η φον ντερ Λάιεν επικοινώνησε απευθείας με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και δήλωσε πως «το Ισραήλ έχει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα», χαρακτηρίζοντας το Ιράν «την κύρια πηγή αστάθειας στην περιοχή».

Αν και σε ανάρτησή της στο Χ έκανε έκκληση για «αυτοσυγκράτηση και διπλωματία», πολλοί –σε αραβικά μέσα αλλά και ευρωπαϊκά δημοσιεύματα– την κατηγορούν πως για ακόμη μία φορά προτρέχει, ευθυγραμμιζόμενη με το Ισραήλ, πριν καν συνεδριάσει το Συμβούλιο ΥΠΕΞ της ΕΕ.

Η κοινή δήλωση των 27 ήταν πιο προσεκτική: έκανε λόγο για «αυτοσυγκράτηση και αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης», χωρίς να επιρρίπτει ευθύνες σε κάποιο μέρος.

Παρά τις διαφορές, οι G7 κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινό ανακοινωθέν: υπερασπίζονται το δικαίωμα του Ισραήλ στην άμυνα, καταδικάζουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν και καλούν ταυτόχρονα σε ευρύτερη αποκλιμάκωση, περιλαμβανομένης της Γάζας.

«Το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», αναφέρεται στην ανακοίνωση, με σαφή στήριξη στην ισραηλινή ασφάλεια και –κατά κάποιον τρόπο– επιβεβαίωση της επιλογής φον ντερ Λάιεν, χωρίς να παραλείπεται η ανάγκη για κατάπαυση του πυρός.

Διχασμένοι και πάλι;

Η ανησυχία εντός ΕΕ αυξάνεται. Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε το Σαββατοκύριακο πως οι ανταλλαγές πυραύλων ήταν ορατές ακόμη και από την Κύπρο, δείχνοντας πόσο κοντά βρίσκεται η «φωτιά».

Η κρίση Ισραήλ–Ιράν είναι ο δεύτερος μεγάλος πόλεμος μετά την Ουκρανία που διχάζει την ΕΕ. Από τη μία, υπάρχουν χώρες που στηρίζουν το Ισραήλ (όπως η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Τσεχία), από την άλλη χώρες που επικρίνουν τον Νετανιάχου (όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία). Ο διχασμός περνά και στο εσωτερικό των κρατών, ενώ η ρωσική προπαγάνδα βρίσκει πρόσφορο έδαφος όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για το Ιράν, με δεδομένες τις στρατηγικές σχέσεις Μόσχας–Τεχεράνης.

Το ημερολόγιο κρίσης συνεχίζεται...Η συνέχεια αναμένεται καυτή:

• 23 Ιουνίου: σύνοδος ΥΠΕΞ της ΕΕ στις Βρυξέλλες, με την ατζέντα να περιλαμβάνει πιθανή αναστολή των εμπορικών προνομίων του Ισραήλ λόγω παραβιάσεων στη Γάζα.

• 24–25 Ιουνίου: Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Χάγη με τη συμμετοχή του προέδρου των ΗΠΑ.

• 26 Ιουνίου: Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες.

Η διπλωματική σκακιέρα βρίσκεται σε πλήρη αναδιάταξη. Οι παίκτες είναι γνωστοί, αλλά οι κινήσεις τους απρόβλεπτες. Και εάν το πούμε με ποδοσφαιρικούς όρους: η ζωή όπως και το ποδόσφαιρο είναι γεμάτο αδικίες, τυχαιότητα και κάποιες φορές με έλλειψη λογικής, αλλά εξακολουθούμε να παίζουμε ελπίζοντας στο καλύτερο αποτέλεσμα.   https://www.huffingtonpost.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων.

Ο εσωτερικός συμβολισμός των αθλητικών συλλόγων!!!

 

 Γιώργου Τσαγκρινού

Κόκκινα, πράσινα, μαύρα, και κίτρινα σύμβολα, τριφύλλια και δικέφαλοι, πολύχρωμες σημαίες και πανό πλημμυρίζουν κάθε τόσο τις κερκίδες των γηπέδων. Κάθε αθλητική ομάδα έχει περάσει με τη δική της εικόνα μέσα μας. Έτσι δημιουργούνται οι μύθοι των καιρών μας, που όμως, αν το ψάξει κανείς, είναι οι κρίκοι μιας αλυσίδας αρχέγονων συμβολισμών, που φτάνει μέχρι σήμερα. Πίσω από τη συχνά «βάρβαρη» συμπεριφορά των χούλιγκανς, αλλά και το αδυσώπητο κυνήγι συμφερόντων των «αθλητικών επιχειρήσεων» κρύβεται μια σημαντική, που μας παραπέμπει σε αρχέγονες δυνάμεις και διαχρονικές αξίες.

Λένε λοιπόν, αγαπητέ μου Σιμμία, είπε ο Σωκράτης, εάν κάποιος έβλεπε τη γη από ψηλά, θα του φαινόταν όμοια με τις μπάλες, που αποτελούνται από δώδεκα κομμάτια δέρματος...

(Πλάτων, Φαίδων)

Μπάλα η γη από ψηλά, λοιπόν, σοφέ παππού Σωκράτη. Σκεφτείτε πόσα πράγματα που αξίζουν να τα είχαμε μάθει στο σχολείο, ούτε καν τα αγγίξαμε, και αυτό γιατί, μ' όλο που ο τόπος μας είχε πάντα καλούς εκπαιδευτικούς, ιδιαίτερα φιλόλογους, το Υπουργείο Παιδείας και θρησκευμάτων φρόντιζε με πολλά ψυχοκτόνα εκπαιδευτι­κά προγράμματα να μας μετατρέπει σε αδιάφορους, ως προς την ελλη­νική γραμματεία, μαθητές. Κάτω από τέτοιες συνθήκες, ποιο μας έμει­νε λοιπόν διέξοδο μέσα στο «πλαίσιο του σχολείου» για να ενθουσια­στούμε και να πετάξει η ψυχή όπως της άξιζε; Μόνον τα σπορ και ιδιαί­τερα η μπάλα, μια μπάλα από δέρμα, έτσι ακριβώς όπως μας την περιέ­γραψε ο Σωκράτης πιο πάνω, ο οποίος όμως, σε αυτό το εξαιρετικό σύγ­γραμμα του Πλάτωνα, εκτός από τη σφαιρικότητα της Γης, μας μιλά με λεπτομέρειες και για κάτι, που μας ξαφνιάζει πολύ: Το νόμο της παγκό­σμιας βαρύτητας, δηλαδή για το πώς στριφογυρίζουν αιωρούμενοι οι πλανήτες-μπάλες μέσα στη δύναμη του πεδίου της παγκόσμιας βαρύτητας και μάλιστα όλα αυτά 2500 χρόνια πριν από το Νεύτωνα! Όμως όλα ετούτα τα θαυμαστά είναι αντικείμενο μελέτης για ένα άλλο άρθρο. Αυτή τη φορά θα περιδινιστούμε γύρω από τη δερμάτινη σφαίρα, τη θεά-μπάλα, διεισδύοντας όμως παράλληλα και στις εσωτερικές ατραπούς των αθλητικών συλλόγων, ομίλων και σωματείων.


Τα μυστήρια των χρωμάτων

Ακούμε συχνά ύμνους για δοξασμένους συλλόγους, για τιμημένες φα­νέλες, για θρυλικά εμβλήματα και αναρωτιόμαστε, ιδιαίτερα όσοι δεν εί­μαστε ακριβώς φανατικοί των κερκίδων, αν όλα αυτά τα πράγματα είναι μια πλάκα και μόνον, ή μήπως υπάρχει κάτι πιο βαθύ, κρυμμένο κάτω α­πό το διασκεδαστικό της φαινομενικής αθλητικής φανφάρας. Ήδη στρο­βιλίζεται στον αέρα η απάντηση, που είναι αυτή η ίδια η ιστορία των συλ­λόγων, μια ιστορία πολλών δεκαετιών, μια ιστορία της οποίας οι ρίζες της διαχρονικότητας ίσως φθάνουν σε εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες χρόνια. Στο διάβα των χιλιετιών, ο αθλητισμός έχει γίνει πάμπολλες φο­ρές αιτία για να αλλάξει ο ρους της Ιστορίας, από το πιο απλό, που εί­ναι το γεγονός ότι όποιος αθλείται έχει πολύ καλή φυσική κατάσταση (συνεπώς στρατοί αθλητών-πολεμιστών όπως ήταν για παράδειγμα αυ­τοί των αρχαίων Ελλήνων είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να βγουν νι­κητές σε μια μάχη) μέχρι και αυτό το αξιοζήλευτο φαινόμενο, να σταμα­τούν τον πόλεμο προκειμένου να γίνουν οι Ολυμπιάδες.

Όμως υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις, αρκετά παράξενες, όπως αυτή της στάσης του Νίκα στο Βυζάντιο. Κάτι θα πρέπει να θυμόσα­στε από το σχολείο. Εκεί στα 532 μ.Χ., στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, οι οργανωμένοι οπαδοί των πράσινων και γαλάζιων ο­μάδων του ιππόδρομου ασκούσαν πολύ μεγάλη επίδραση στη διοί­κηση της αυτοκρατορίας. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο, υπό την καθοδήγηση ισχυρών αρχηγών, να επιχειρήσουν την εκθρόνιση του Ιου­στινιανού. Τη ζημιά πήγαν να την κάνουν οι Πράσινοι και ο Ιουστι­νιανός ήταν έτοιμος να πάρει των ομματίων του, όμως του άλλαξαν γνώμη η αυτοκράτειρα Θεοδώρα και ο στρατηγός Βελισάριος.

Μια όμως που αναφερθήκαμε στους Πράσινους, σαν να είναι ώρα να πε­ράσουμε και στην Πανάθα και το Θρύλο. Και εδώ αρχίζουν τα ερωτημα­τικά. Γιατί πράσινο, γιατί κόκκινο, γιατί τριφύλλι, γιατί κατακόρυφες ρίγες στις φανέλες, γιατί κοιτά το πρόσωπο του αρχαιοέλληνα α­θλητή στο έμβλημα του Ολυμπιακού αριστερά και άλλα πολλά ωραία και απόκρυφα...; Πάμε λοιπόν ένα ταξίδι στους μυστηριοτόπους της εσωτερικής Γνώσης για να αποκωδικοποιήσουμε, τη συμπυκνωμένη υπόγεια πληροφορία, που αντιπροσωπεύεται από τα σύμβο­λα. Κι ας ξεκινήσουμε από τα χρώματα.

Χρώμα είναι η οπτική εντύπωση που προκαλούν τα φωτόνια στον εγκέφαλο. Πράσινο χρώμα είναι η οπτι­κή εντύπωση που προκαλείται από συγκεκριμένη συχνό­τητα φωτονίων του φάσματος της ίριδας, και σαν φαινόμενο έχει την αιτία του στο γεγονός ότι κάποια υλικά, εξαιτίας της χη­μικής τους σύστασης, αντανακλούν αυτή τη συγκεκριμένη πράσινη συ­χνότητα, ενώ απορροφούν ταυτόχρονα όλες τις άλλες συχνότητες των υπόλοιπων χρωμάτων. Κόκκινο είναι «το χρώμα!» θα έλεγαν κάποιοι, ό­μως σε αυτό το άρθρο θα ακολουθήσουμε τακτική ίσων αποστάσεων, συ­νεπώς κόκκινο είναι το χρώμα που δημιουργείται από αιτίες ανάλογες με αυτές που δημιουργείται και από το πράσινο.

Η επιστημονική άποψη για το τι είναι χρώμα είναι αυτή που μόλις περι­γράψαμε, μια προσέγγιση όμως με ποιητική διάθεση, όπως και μια ζεστή γνωσιολάγνα εμβάθυνση είναι αυτό που μας οδηγεί στην «ψυχή» των χρωμάτων. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα αντίθετα είναι φαινομε­νικά μόνον αντίθετα, στην ουσία είναι συμπληρωματικές καταστάσεις σε συμμετρία, εκφρασμένες στους αντίποδες της περιοχής, όπου εκδηλώ­νεται η συμμετρία.

Το καυτό νερό δεν είναι το αντίθετο του πάγου, νερό είναι το ένα, νερό και το άλλο, απλώς εμφανίζεται στη μια περίπτωση στη στερεά του κα­τάσταση και στην άλλη στην υγρή του. Η έννοια του αριστερού, εντελώς συμβατικά, θεωρείται αντίθετη στην έννοια του δεξιού. Χωρίς το αρι­στερό και το δεξί πόδι δεν θα υπήρχε περπατησιά. Τι θα ήταν τα τέσσε­ρα δάκτυλα χωρίς τον αντίχειρα; Τι θα ήταν ο άντρας χωρίς τη γυναίκα;

Τι θα ήταν ο Παναθηναϊκός χωρίς την ύπαρξη του Ολυμπιακού και τι ο θρύλος χωρίς την Πανάθα, τι ο Άρης χωρίς τον ΠΑΟΚ; Το κόκκινο λοιπόν και το πράσινο είναι χρώματα συμπληρωματικά, εκ­φρασμένα στις αντικριστές όχθες της συμμετρίας της Φύσης, στους αντίποδες του φάσματος των χρωμάτων. Το κινέζικο Γιν και Γιανγκ για παράδειγμα, που συμβολίζει το κοσμικό εκκρε­μές, την εναλλαγή δηλαδή θηλυκής και αρσενικής ενέργειας, όταν αποδίδεται με χρώματα, συνήθως αποδί­δεται με το βαθύ πράσινο και το κόκκινο, θυμίζει βέ­βαια και την υπέροχη σύλληψη του Ηράκλειτου, όπου «ο κόσμος είναι φως που ανάβει και σβήνει με μέτρο». Ένα αέναο παιχνίδι των συμπληρωματικών καταστά­σεων του σύμπαντος.

Δύο χρώματα θεωρούνται συμπληρωματικά όταν αναμει­γνυόμενα μας δίνουν το λευκό. Όμως και σε αλλά φαινόμενα μπορούμε να εντοπίσουμε τη συμπληρωματικότητα των χρωμάτων. Για παράδειγμα, αν κοιτάξουμε επίμονα ένα χρώμα, ας πούμε ένα έ­ντονο κόκκινο φως και μετά από λίγη ώρα κλείσουμε τα μάτια μας, στο νου μας θα δούμε το χρώμα που εντυπώθηκε στον αμφιβληστροειδή μας, που στην περίπτωση αυτή θα είναι το πράσινο, το συμπληρωματι­κό του κόκκινου. Ο Γκαίτε στο βιβλίο του Θεωρία των χρωμάτων (1792) αποδίδοντας τα χρώματα μέσα από το σχήμα ενός κανονικού εξάγωνου, τοποθετεί το κόκκινο στην άνω γωνία του εξάγωνου και το πράσινο στην κάτω, σε πλήρη συμμετρία. [Επίσης: κίτρινο-κυανό, πορτοκαλί-ιώδες.] Τα επτά χρώματα της ίριδας στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερα, απλά για συμβολικούς λόγους, που έχουν να κάνουν με τον ιερό αριθμό 7, λέμε ότι είναι τόσα.


Μια ζωντανή μυθολογία

Σας έχει περάσει από το μυαλό ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι μπορεί να είχαν γνώσεις, σε πολλούς τομείς της επιστήμης, πολύ ανώτερες από ότι νομίζουμε εμείς σήμερα; Η Ίρις για παράδειγμα, η θεά των χρωμάτων, ήταν θυγατέρα του Θαύμαντα και της Νύμφης Ηλέκτρας. Πράγματι το να παρατηρείς τα χρώματα σε ένα ουράνιο τόξο -κανείς δεν πιστεύω να έχει αντίρρηση γι' αυτό- είναι θέαμα θαυμάσιο, ένα θαύμα της Φύ­σης. Να ο Θαύμας λοιπόν! Όσο για την Ηλέκτρα, σας λέγω απλώς ό­τι η επιστήμη της Φυσικής γνωρίζει καλά πλέον, ότι το φαινόμενο των χρωμάτων είναι ηλεκτρομαγνητικό και ο νοών νοήτω.

Το πράσινο είναι σύμβολο του φυτικού κόσμου, της οργανικής ύλης, της ζωντανής ύλης θα μπορούσαμε να πούμε. Η οργανική ύλη, επειδή είναι «αρχιτεκτονικά» δομημένη, παρουσιάζει υψηλό βαθμό ευταξίας στους σχηματισμούς της, κατά κάποιο λοιπόν τρόπο συνεισφέρει παρά πολύ στην αύξηση της κοσμικής αρμονίας. Πώς όμως αυξάνεται ή οργανική, η ζωντανή ύλη; Φυσικά με τον έρωτα, γι' αυτό και το πράσινο είναι το χρώμα-σύμβολο της Αφροδίτης, της θεάς του έρωτα και επειδή ο έρωτας και η ζωή είναι η ελπίδα του κόσμου, το πράσινο είναι και το χρώμα-σύμβολο της ελπίδας. Αν για το φυτικό κόσμο η χλωροφύλλη είναι το πρά­σινο αίμα του, για το ζωικό βασίλειο όλοι ξέρουμε, ότι αυτό είναι το κόκ­κινο, το χρώμα του αίματος και της καρδιάς.

Το κόκκινο είναι το χρώμα της βαθιάς αγάπης, του πάθους και της αυ­τοθυσίας, συμβολίζει επίσης τη φωτιά, τη ζεστασιά της φλόγας και τη δύ­ναμη του θείου πυρός, γι' αυτό άλλωστε και το συμβολικό χρώμα του Αγίου Πνεύματος είναι το πορφυρό, το γεμάτο ενέργεια κόκκινο χρώμα. Το κόκκινο είναι επίσης το χρώμα του ηρωισμού, της γενναιότητας και της επανάστασης. Το πρώτο λάβαρο-σημαία της ελληνικής επανάστα­σης του 1821 ήταν λάβαρο τριών χρωμάτων: κόκκινο, άσπρο, μαύρο, τα χρώματα του αρχέγονου ελληνισμού, που αν τα σκεφτούμε σε χρώματα αθλητικής ομάδας, αμέσως πάει ο νους μας στον Ολυμπιακό, του οποί­ου η εμφάνιση τουλάχιστον στην ποδοσφαιρική ενδεκάδα, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τερματοφύλακάς του φορά σχεδόν πάντα μαύρα η μαυροκόκκινα, μας δίνει ακριβώς αυτά τα χρώματα του λάβαρου της επανάστασης του '21.

Αν το πράσινο είναι το χρώμα της Αφροδίτης, το κόκκινο είναι το χρώμα του Άρεως και του Ηφαίστου. Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο, ότι σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Ήφαιστος είναι σύζυγος της Αφροδίτης και ο Άρης ο εραστής της. Εδώ θα πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι το πράσι­νο χρώμα συμβολίζει τη μυστική Γνώση, τη Σοφία και την Τέχνη και σαν τέτοιο χρώμα είναι μαζί με το κυανό, σύμβολο και της Αθηνάς, της θεάς της Σοφίας. Το γεγονός ότι το γαλάζιο είναι στην ουσία συνέχεια του πράσινου στο φάσμα των χρωμάτων – εξ ου και γαλαζοπράσινο - καταλα­βαίνουμε και την αντίστοιχη αλληλεπίδραση των χρωμάτων αυτών και στο χώρο του συμβολισμού. Εξάλλου στα αρχαία ελληνικά «μόρος» είναι ο θάνατος, συνεπώς «όμορος» είναι ο αθάνατος, αλλά και «αμόρ» (λατι­νική λέξη δανεισμένη από τα ελληνικά) είναι ο έρωτας, δηλαδή «Αθήνα» η «Αθάνα» -δωριστί- είναι επίσης θεά του έρωτα, που σημαίνει ότι σε ένα βαθύτερο επίπεδο σημαντικής ταυτίζεται με την Αφροδίτη.

Το πράσινο, μέσα από το Νεοπλατωνικό και Νεοπυθαγορικό ρεύμα, που μπόλιασε με την ελληνική φιλοσοφία και μυστηριοσοφία τους Σούφι του Ισλάμ, έγινε χρώμα σύμβολο της Σοφίας για το μουσουλμανικό κόσμο, γι' αυτό πολλές αραβικές χώρες έχουν το πράσινο στη σημαία τους. Τώρα θα πείτε, πώς η παρθένα Αθηνά μπορεί να είναι θεά του έρωτα;

Η εξήγηση είναι η εξής. Κάποτε στις πολύ αρχαίες κοινωνίες υπήρξαν μητροκεντρικά πολιτικοκοινωνικά συστήματα, όπου οι γυναίκες μοιράζο­νταν επί ίσοις όροις την εξουσία με τους άνδρες. Όταν αργότερα η ε­ξουσία πέρασε αποκλειστικά στους άνδρες, έμειναν μνήμες από την πα­λαιότερη μητροκεντρική κοινωνία και έτσι έφτασε να σημαίνει «παρθέ­να», για εκείνες τις εποχές, όχι τη γυναίκα που δεν είχε κάνει έρωτα, αλλά μάλλον το αντίθετο, δηλαδή την ιδιαίτερα ερωτιάρα γυναίκα, που απλώς δεν είχε παντρευτεί, που δεν είχε τεθεί υπό εξουσία ανδρός.

Ο Ήφαιστος, λοιπόν, θεός της κόκκινης φωτιάς, είναι ο μοναδικός θεός που έχει μία χιλίων βασάνων ερωτική επαφή με την Αθηνά. Η σοφή θεά της τέχνης είναι πανέμορφη, υγιής και δυνατή. Έτσι είναι η τέχνη, ενώ η τεχνολογία «χάνει», γι' αυτό και ο θεός της είναι χωλός. Είναι λοιπόν δικαιολογημένη, εξαιτίας των μητροκεντρικών τους καταβολών και της μητρογραμμικής πελασγικής τους καταγωγής, ή λατρεία των Αθηναίων για την πολιούχο τους, γαλανομάτα θεά.

Επίσης και ο Πάνας είναι ο θεός του Παντός, ο αιώνιος συμπαντικός έ­ρωτας, ο Φάνης-Πάνης-Πάνας, έρωτας δημιουργός της Ορφικής θεο­γονίας. Σαν Φάνης είναι το αρσενικό της Φένους-Βένους, Αφροδίτης, θε­άς του έρωτα (τα χειλικά σύμφωνα π,β,φ, σε αρκετές περιπτώσεις εναλλάσσονται). Στα λατινικά το όνομα Venus προέρχεται από τη λέξη veneris, (εξ ου και venerial=αφροδισιακός στα αγγλικά) που σημαίνει έρωτας, γοητεία, φως του έ­ρωτα. Αυτό το φως του έρωτα που δίνει τη ρίζα-έννοια στο veneris είναι ακριβώς η ουσία-νόημα του ονόματος του Φάνη-Πάνη, δείχνοντας έτσι την κοινή πελασγική κα­ταγωγή Ετρούσκων και Ελλήνων Ιώνων.

Ο Παν λοιπόν είναι ο θεός της πράσινης κοσμικής και γή­ινης οργόνης, της συμπαντικής ζωτικής ερωτοενέργειας. Εί­ναι επίσης από τους αγαπημένους θεούς των Αθηναίων, αν και αρκαδικής καταγωγής. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Σωκράτης στις προσευχές του έκανε επίκληση στον Πάνα. Στη λέξη «Παναθηναϊ­κός» υπάρχει ο Πάνας, όσο και η Αθηνά.

Τα αρχαία Παναθήναια, αν και αδίκως δεν τελούνται πλέον (ο Δήμος Α­θηναίων κάτι πρέπει να σκεφτεί γι' αυτό), αναβιώνουν κατά κάποιο τρό­πο μέσα από παλμούς και κραδασμούς του χώρου, όταν ο Παναθηναϊκός φθάνει στα Γουέμπλεϊ, ή παίρνει πρωταθλήματα Ευρώπης στην καλαθοσφαίριση και η Αθήνα μυριοπρασινίζει. Από την άλλη, ο Θρύλος ζει και αυτός μαζί με τους οπαδούς του και την πόλη του ημέρες Σαλαμινομάχων, όταν κοκκινίζει κορφές πρωταθλημάτων Ελλάδας και Ευρώπης και γεμίζει με κύπελλα και ολυμπιακές δάφνες τη δοξασμένη Ιστορία του.

Ο Ήφαιστος, αν και σύζυγος της Αφροδίτης, δεν καταφέρνει να την α­ποτρέψει από διάφορες απιστίες, ίσως γιατί η τεχνολογία ούτε και με τον έρωτα τα πάει καλά. Έτσι ο Άρης, ο πολύ αρ­ρενωπός θεός, γίνεται ο πιο αγαπημένος εραστής της. Στη συνέχεια ο Ήφαιστος αντιλαμβάνεται τη σχέση Άρε­ως και Αφροδίτης, τους τυλίγει μέσα σε ένα ειδικής κατασκευής αόρατο δίχτυ και έτσι τους παρουσιάζει ε­μπρός στους ολύμπιους θεούς (κάπως έτσι φαίνεται να έχει τυλίξει και το πεπρωμένο τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό σε μια παράξενη έντονη σχέση, που θα μπο­ρούσε να χαρακτηρισθεί σαν ερωτική από την ανάποδη). Το πράσινο λοιπόν σύμβολο της ζωής και της αφροδισιακής ερωτικής διάθεσης είναι σύμβολο και της υγρασίας, αλλά και γενικότερα όλου του υγρού στοιχείου, κωδικοποιείται δε και εκ­φράζεται μέσα από τη γεωμετρική συμβολική με μια οριζόντια γραμμή. Το κόκκινο, με τη σειρά του, σα χρώμα δύναμης και ορμής χρησιμοποι­ούνταν από τους αρχαίους λαούς και σαν χρώμα-σύμβολο προστασίας α­πό τους κινδύνους. Στα αρχαία χρόνια πολλοί κτηνοτρόφοι και αγρότες έβαφαν συχνά τα ζώα τους ή τα δένδρα τους με κόκκινο χρώμα, για να τα προστατέψουν από τα κακά δαιμόνια. Όλοι θα έχετε δει μικρά παιδάκια να φορούν στο χεράκι τους κόκκινη-άσπρη κλωστή για να μην τα κάψει ο Μάρτης. Αυτό είναι ένα ί­χνος αρχαιότατης παράδοσης που ξεκινά από τα Ε­λευσίνια Μυστήρια, όπου αυτή την κοκκινόλευκη κλω­στή την είχε δεμένη στο χέρι του ο Ιεροφάντης των Μυστηρίων. Είναι γνωστή δε αυτή η κλωστή έως σήμε­ρα με το όνομα Μαρτινίτσα. Δεν θα πρέπει να ξε­χνάμε ότι ο Μάρτιος-Μαρς είναι ο μήνας του θεού Άρε­ως, ο οποίος στα πολύ αρχαία χρόνια λατρευόταν και σαν θεός του ανοιξιάτικου έρωτα. Κόκκινες κορδέλες φο­ρούσαν επίσης οι μυημένοι στα Καβείρια Μυστήρια, για να προστατεύονται από τις τρικυμίες των θαλασσών. Το κόκκινο είναι το χρώμα των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, αλλά και των Βυζαντινών. Γνωστοί είναι οι Πορφυρογέννητοι Βυζαντινοί αυτοκράτο­ρες. Επίσης κόκκινη ήταν στη βάση της η κορώνα του βασιλείου της Κάτω Αιγύπτου. Αξιωματούχοι και δικαστές, κατά το Μεσαίωνα αλλά και μετά, χρησιμοποιούσαν το κόκκινο σαν σύμβολο δικαίου και ε­ξουσίας. Για τους καρδινάλιους το κόκκινο ήταν το χρώμα που συμβόλιζε την αυτοθυσία και το φορούσαν για να τιμήσουν τους χριστιανούς μάρτυρες. Το κόκκινο όμως, όταν περ­νά στην αρνητική πλευρά, γίνεται σύμβολο της αμαρ­τίας και της καταστροφής, όπως και το πράσινο, στην αρνητική του διάσταση, συμβολίζει τη λαγνεία. Αν το πράσινο, σαν σύμβολο του υγρού στοιχείου, αποδίδεται γεωμετρικά με μια οριζόντια γραμμή, το κόκκινο ως χρώμα της φωτιάς εκφράζεται με μια κατακόρυφη. Στα εικαστικά οι ει­δικοί μπορούν να διακρίνουν εάν ένας πίνακας είναι «αρσενικός» ή «θηλυκός», ανάλογα με το ποιες γραμμές υπερισχύουν. Εάν οι κατα­κόρυφες γραμμές φαίνονται περισσότερες τότε ο πίνακας είναι «αρσενικός», αν τονίζονται οι οριζόντιες τότε είναι «θη­λυκός». Ο σταυρός στους προχριστιανικούς, αλλά ως ένα βαθμό και στους μετά Χριστόν χρόνους, ήταν ερωτικό σύμβολο. Σε μια από τις βασικότερες ακτί­νες της πολυσημαντικής του συμβολίζει το θείο έ­ρωτα, τον κοσμικό οργασμό, την ιερογαμία, την ου­ράνια Αφροδίτη.

Σε έναν άλλο κρυπτοκώδικά του, ο σταυρός κρύβει έ­να ακόμη βαθύ νόημα, που έχει άμεση σχέση με δύο ι­διαίτερα ερωτικούς θεούς, τον Αδωνη και το Διόνυσο, οι οποίοι συχνότατα ταυτίζονται. Σπάζοντας τον κώδικα διαπιστώνουμε ότι ο σταυρός-σύμβολο του Άδωνη-Διονύσου είναι στην ουσία ο ορθός φαλλός, από ό,τι μας μαρτυρούν και σε κείμενά τους ο Λουκιανός, ο Ιάμβλιχος, αλλά και άλλοι αρχαίοι συγγραφείς. Άλλωστε ο σταυρός σαν λέξη-έννοια προ­έρχεται από το ρήμα «στύω», σύμφωνα με το ετυμολογικό της αρχαί­ας ελληνικής του Τζ. Χόφμαν και σημαίνει ότι φτιάχνω κάτι στέρεο, κά­νω κάτι να σηκωθεί, να σταθεί όρθιο. Από το ίδιο ρήμα προ­έρχεται και η λέξη «στύση».

Πολλές σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ερω­τική ουσία των συμβόλων, αναφέρονται και στο δίτομο έργο του μεγάλου ερευνητή συγγραφέα Τζ. Χά­νει, που έχει τίτλο Τα σεξουαλικά σύμβολα στη θρη­σκεία. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί τα έχουν όλοι με τις σεξουαλικές, δήθεν χυδαίες εκφράσεις των χούλιγκανς, όταν όλος ο ανθρώπινος πολιτισμός, α­πό την τέχνη και την παράδοση μέχρι τη θεουργία και τη θρησκεία είναι βουτηγμένα στη δύναμη του έρωτα, δύναμη που οι αντιερωτικές θρησκείες και τυραννικές εξουσίες δεν την άφησαν να δια­χυθεί αυθόρμητα, ελεύθερα και αθώα στην κοινωνία.


Ένα ντέρμπυ δεκαετιών

Όλα σχεδόν τα ομαδικά σπορ με μπάλα είναι αρσενικά, σεξουαλοπολεμικά παιχνίδια, όπου εκτονώνονται τα αρχέγονα ένστικτα του κυνηγού άν­δρα, όπως και ένα μεγάλο μέρος της σεξουαλικότητας του αρσενικού θηλαστικού, που βλέπει το απέναντι ανοιχτό τέρμα σαν αιδοίο και θέλει να διεισδύσει για να εναποθέσει το σπέρμα του (μπάλα), αλλά που μια κλει­δωμένη ζώνη αγνότητας (αμυντική γραμμή ομάδας), δεν τον αφήνει και φυσικά ερεθίζεται όλο και περισσότερο. Φυσικά πάνω απ' όλα είναι ένα παιχνίδι, πάντα όμως τα μεγαλύτερα μυστικά κρύβονται κάτω α­πό ένα παιχνίδι.

Ο Μαξ Βέμπερ στο έργο του Προτεσταντική ηθική και η άνοδος του καπιταλισμού μας εξηγεί γιατί ο προτεσταντισμός με τον καπι­ταλισμό πάνε πακέτο. Δεν είναι συ­μπτωματικό ότι οι ιδιαίτερα πλούσιες χώ­ρες είναι προτεσταντικές, ενώ οι χώρες με κα­θολικούς και ορθόδοξους λαούς είναι συνή­θως οι φτωχότερες. Επίσης από τον προτε­σταντισμό λείπει το θηλυκό στοιχείο. Η Πα­ναγία έχει εξοβελιστεί. Το γεγονός ότι ο κα­πιταλισμός διόγκωσε εντελώς αφύσικα την ανταγωνιστικότητα των ανδρών είχε ως α­ποτέλεσμα τον εκβαρβαρισμό ορισμένων ο­μαδικών αθλημάτων. Ίσως να μην είναι τυχαίο ότι το ποδόσφαιρο ξεκίνησε τη νέα του ιστορία από τους προτεστάντες Σάξονες. Και ίσως η άποψη ότι ο Ντισραέλι προ­ώθησε το ποδόσφαιρο για να χτυπήσει τον κλασικό αθλητισμό, να μην είναι και τόσο μακριά από την αλήθεια. Από ένα άρρωστο και σά­πιο καπιταλιστικό σύστημα είναι σίγουρο ότι θα μεταφερθεί πολλή αρρώ­στια και στα μέλη της κοινωνίας. Είναι λογικό λοιπόν η βία και η σκληρότητα να αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό κάποιων ομαδικών αθλημάτων. Τι θέλουν λοιπόν οι «νηφάλιοι» ειδικοί, που όλο από κάπου τα παίρνουν και είναι πάντα χορτάτοι; Να κατεβαίνει ο Βαζέχα και να του λέει ο Νταμπίζας: «Αγαπητότατε κύριε συνάδελφε, ο προπονητής μου μου ζήτησε να μην σας αφήσω να διέλθετε με τη στρογγυλότατη σφαίρα εις τους πόδας σας, δι αυτό σας παρακαλώ να απομακρυνθείτε της περιοχής μου»; Και φυσικά αντιστοίχως να δηλώνουν και οι οπαδοί στις κερκίδες, οι μεν Βάζελοι: «Ανεπίτρεπτος ο Θρύλος και ο Πειραιάς», οι δε Γαύροι να κατα­θέτουν την άποψη ότι «Ασχημονεί ο ΠΑΟ και η Λεωφόρος»; Αντί να ευχαριστούνε το Θεό οι κρατούντες, που το πιο ζωντανό και όχι αναγκαστικά το περισσότερο καταπιεσμένο κομμάτι της νεολαίας, δεν τους έχει κάνει κολυμπηθρόξυλο τα πολιτικάντικά τους μαγαζιά, έ­χουν και το θράσος να «συμβου­λεύουν» και να τολμούν να μιλάνε για κα­ταστολή. Αυτοί που στέλνουν να αλληλο­σκοτωθούν, πότε εδώ και πότε εκεί, παλικαράκια εικοσάχρονα, για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των μεγάλων αφεντικών, δήθεν για τη σωτηρία της πατρίδας, αυτοί μιλάνε για αγριότητες στα γήπεδα...; Ναι, αν αξίζει να ρισκάρεις τη σω­ματική σου ακεραιότητα για την ο­μάδα σου, σίγουρα αξίζει να πεθάνεις για την πατρίδα σου, όμως όχι για την τσέπη του κάθε κερδοσκόπου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η μόνη περίπτωση που έχει νόημα να υπερασπιστείς με νύχια και με δόντια την πατρίδα, είναι όταν απειλείται ο πολιτισμός της και οι τόποι όπου ριζώνει η παράδοση. Τέτοια απειλή είναι η περίπτωση της επιθετικότητας των Τούρκων. Ούτε οι βραχονησίδες, ούτε τα πετρέλαια του Αιγαίου τους εν­διαφέρουν τόσο όσο φαίνεται, τους δικτάτορες στρατοκράτες του τουρ­κικού λαού, αλλά η ελληνικότητά μας. Η ελληνικότητά μας που δεν μπο­ρεί παρά να είναι ένας διαχρονικός άξονας από τα αρχαία χρόνια έως σήμερα, όπου επάνω του αναρριχάται η ελεύθερη σκέψη, ο ελεύθερος έρωτας και εκφράζονται μέσα από τη γλώσσα, την τέχνη, την παράδοση, με υψηλότερη αιχμή έκφρασης αυτή των ποιητών μας.

Αυτό που θα ήθελαν οι Τούρκοι μιλιταριστές και οι πέριξ αυτών θα ήταν, αν γινόταν, ο θάνατος της ελληνικότητάς μας και - σε αυτούς τους πο­νηρούς καιρούς - και της ορθοδοξίας μας. Οι χούλιγκανς δεν είναι πράγ­ματι τα πολύ «καλά παιδιά». Έχουν όμως μια δυνατή αγάπη για την Ελ­λάδα, έστω και κάπως πρωτόγονη. Αυτό το βλέπουμε στους αγώνες της Εθνικής. Αυτοί πάνε στο γήπεδο και συμπαραστέκονται, άλλοι κάθονται στο σπίτι και βλέπουν το ματς με το ουισκάκι και ξηρούς καρπούς δίπλα τους. Δεν χρειάζεται τρομερές κοινωνικοφιλοσοφικές αναλύσεις για να καταλάβεις ότι σχεδόν όλοι οι άνθρωποι έχουν ένα μικρό ή μεγάλο βαθμό ψυχοπνευματικής ανισορροπίας. Αν θεωρείτε ανισόρροπους τους χούλιγκανς, πού να δείτε τι κελεπούρια θα βγαίνανε αν ψυχαναλύατε τους καταστολείς τους και δεν είναι τόσο οι αστυνομικοί, αλλά πολύ περισσό­τερο αυτοί που τους διατάζουν.

Τους επαγγελματίες μπαλαδόρους θα πρέπει να τους δούμε σαν καλο­πληρωμένους κοινωνικούς λειτουργούς. Στους μεγάλους αγώνες, χιλιά­δες άνθρωποι έχουν ο καθένας ταυτόχρονα, όχι έναν, αλλά πολλούς ψυ­χοθεραπευτές. Όπως και να το κάνουμε επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος, και ειδικά ο άνδρας, είναι κυνηγός για να μπορέσει να φάει και να ζήσει. Αυτός βρίσκεται για μισό περίπου αιώνα περιτριγυρισμένος από μπετόν, τυλιγμένος από καυσαέριο, χαοτικούς θορύβους και τηλε­παρουσιαστές, που κλαίνε δήθεν και οδύρονται μαζί με κάτι κακομοιρια­σμένες δύστυχες ψυχές που κλαίνε πραγματικά.

Από πάνω έχεις ένα «δημοκρατικό» κράτος να σε μεταχειρίζεται σαν σκου­πίδι - ιδιαίτερα αν δεν είσαι επώνυμος - και κάποια υπερδύναμη να κα­θορίζει τα σύνορα σου. Κάτω από τέτοιες συνθήκες το υγιές είναι να είσαι ανισόρροπος, γιατί αν παρ' όλα αυτά συνεχίζεις να πιστεύεις ότι εί­σαι ισορροπημένος, είσαι μάλλον ανώμαλος. Γι' αυτό χρειάζονται τα α­θλήματα που έχουν τσαγανό και δύναμη, που είναι αρσενικά για να εκτονωθεί ο κυνηγός άνδρας, ο επιβήτορας άνδρας.

Να λοιπόν γιατί όλες σχεδόν οι ομάδες έχουν κάθετες ρίγες στις φα­νέλες τους: γιατί συμβολίζουν τον ανδρισμό. Οι φυλακισμένοι παλιά -κάπου θα το έχετε δει έστω και στους Ντάλτον στο Λούκι Λουκ φόραγαν τα ρούχα της φυλακής που ήταν άσπρα, με οριζόντιες μαύρες ρίγες. Αυτό ήταν συμβολικό για να πουν οι έξω στους μέσα ότι «τώρα δεν ήσαστε πλέον αντράκια, γιατί εφόσον σας τσουβαλιάσαμε, πάει ο τσαμπουκάς σας».

Ο Ολυμπιακός είναι ίσως η μοναδική ελληνική ομάδα που δεν έκανε πο­τέ κολπάκια μόδας με τη φανέλα του και ας έσκασαν από το κακό τους αρκετοί μόδιστροι, που δεν πήραν τις μίζες των ραφτικών. Φορά την ίδια φανέλα και την τιμά από το 1925, μία καθαρά αρσενική φανέλα, με κάθε­τες ερυθρές και λευκές ρίγες. Έχει ίσως μαζί με τον ΠΑΟΚ και τον ΟΦΗ την πιο αρσενική εμφάνιση επί δεκαετίες χωρίς σχεδόν καμία αλλαγή.
Ο Παναθηναϊκός αν και στον πρωτοπυρήνα του ξεκίνησε, όσο και αν φαί­νεται παράξενο, με εμφάνιση κόκκινου και άσπρου χρώματος, στη δεκα­ετία του 1920-30 απέκτησε εμφάνιση με φανέλα πράσινη με οριζόντιες ρίγες, επηρεασμένος από τη μόδα της μπελ επόκ. Ίσως επειδή η ομάδα, μέσα από τις υπόγειες διαδρομές του συλλογικού ασυνείδητου, είχε α­φιερώσει την ύπαρξη της στη μεγάλη θεά της πόλης της, στην Αθηνά.
Άλλωστε παραδοσιακά ο δαντελένιος Παναθηναϊκός φημίζεται για την υψηλή του τέχνη στο ποδόσφαιρο, γνήσιο παιδί της θεάς της τέχνης, της Αθηνάς. Ο Ολυμπιακός, από την άλλη έχει γίνει «θρύλος» εξαι­τίας της μεγάλης ψυχικής δύναμης των παικτών του και της απαρά­μιλλης μαχητικότητας του. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Ολυμπια­κός είναι μια ομάδα δύναμης και τέχνης και ο Παναθηναϊκός ομάδα τέχνης και δύναμης.
Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός, οι αιώνιοι αντίπαλοι, ένας έρωτας α­πό την ανάποδη, μια ιστορία που σε δύο χρόνια θα καλπάζει μέσα στην τρίτη χιλιετία, δύο ομάδες που αποδεικνύουν το πόσο μεγάλη μπορεί να είναι η ανθεκτικότητα του αθλητισμού.

.evprattein.gr/

Τρία παλιότερα αρθρα για το ποδόσφαιρο μπορειτε να δείτε εδώ  ΑΣΤΕΡΑΚΙ.....: Μουντιάλ: Ἀφαιρῶντας τήν ἐθνικότητα, διαγράφεται ἡ ταυτότητα!!!! (enaasteri.blogspot.com)

ΑΣΤΕΡΑΚΙ.....: ΓΚΟΟΟΟΟΟΟΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛ!!!!!!!!!! (enaasteri.blogspot.com)

ΑΣΤΕΡΑΚΙ.....: ΟΙ ΣΑΟΛΙΝ ΤΗΣΜΠΑΛΑΣ-ΤΑ ΝΟΗΜΑΤΑ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΕΡΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ (enaasteri.blogspot.com)