ΕΥΔΑΙΜΟΝ ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ,ΤΟ Δ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΤΟ ΕΥΨΥΧΟΝ ΚΡΙΝΟΜΕΝ...…

[Το μπλόγκ δημιουργήθηκε εξ αρχής,γιά να εξυπηρετεί,την ελεύθερη διακίνηση ιδεών και την ελευθερία του λόγου...υπό το κράτος αυτού επιλέγω με σεβασμό για τους αναγνώστες μου ,άρθρα που καλύπτουν κάθε διάθεση και τομέα έρευνας...άρθρα που κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο κι αντιπροσωπεύουν κάθε άποψη και με τά οποία δεν συμφωνώ απαραίτητα.....Τά σχόλια είναι ελεύθερα...διαγράφονται μόνο τά υβριστικά και οσα υπερβαίνουν τά όρια κοσμιότητας και σεβασμού..Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές..]




Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σάν σήμερα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σάν σήμερα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 29 Μαΐου 2026

29 Μαίου 1453. «Ἑάλω ἡ Πόλις».

 


Ν. Κωστάρας 

Φρικιαστικότερη κραυγή δέν ἀκούστηκε ποτέ σέ πόλη ἀνθρώπου ὡσάν νά ἔφτανε ἡ συντέλεια τοῦ κόσμου. Ἡ πτώση τῆς Βασιλεύουσας ἐπεσφράγισε τό τέλος τοῦ Μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ, τήν τελευταία ἡμέρα τῆς ἔνδοξης πολιτείας, πού ἵδρυσε χίλια διακόσια χρόνια ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος καί τοῦ «Λεωνίδα» τοῦ Βυζαντίου, τοῦ τελευταίου Αὐτοκράτορα, τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, τοῦ «μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ». Μία μαύρη σελίδα τῆς παγκόσμιας ἱστορίας γραμμένη μέ τό αἷμα τῶν Βυζαντινῶν. Ἡμέρα πένθους γιά τόν Ἑλληνισμό. Ἀλλά καί ἡμέρα μνήμης.

Κι ὅμως τό πέπλο ἱστορικῆς λησμονιᾶς ἔχει σκεπάσει τήν ἑλληνική μνήμη μέ ἀποτέλεσμα νά κινδυνεύουμε μέ ἐθνικό ἀποχρωματισμό, διαπιστώνοντας τήν ἀρνητική εἰκόνα πού παρουσιάζει, τόπος καί λαός, σέ ὅτι ἔχει σχέση μέ αὐτά πού ὀνομάζουμε «Ἐθνικά θέματα». Ἔτσι ἐπιχειρεῖται ἐπί δεκαετίες τώρα ἡ διάβρωση τῆς ταυτότητας τοῦ Γένους τῶν Ἑλλήνων μέσω τῆς ἱστορικῆς ἀγνωσίας καί παραπλάνησης τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας. «Ἡ Ἱστορία ἐκδικεῖται αὐτούς πού τήν ἀγνοοῦν» (Κ. Τσάτσος). Ὑπάρχουν ὅμως ἀντισώματα πού τιμοῦν τή μνήμη τοῦ «Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ» θυμοῦνται τήν Ἅλωση καί τούς θρύλους της κι ἔτσι ἐνοχλοῦν καί ἀναταράσσουν τά λιμνάζοντα νερά τῆς ἱστορικῆς μνήμης κάθε χρόνο.

Ἡ 29η Μαίου 1453 φέρει στήν Ἐθνική μνήμη τά θλιβερά γεγονότα τῆς πτώσης τῆς Βασιλεύουσας, γιατί κανένα γεγονός τῆς χιλιόχρονης αὐτοκρατορίας δέν εἶχε τό τραγικό μεγαλεῖο τῆς πτώσης καί κανένα μεγάλο γεγονός δέν σφράγισε τόσο βαθιά τήν ψυχή τοῦ λαοῦ μας ὅσο ἡ Ἅλωση πού χαρακτηρίστηκε «συμφορά μεγίστη τῶν κατά τῶν οἰκουμένη γενομένων, ἀπό τόν Λαόνικο Χαλκονδύλη ἐνῶ ὁ Στέφαν Τσβάιχ χαρακτήρισε ὦς μοιραία στιγμή τῆς ἀνθρωπότητας». Ἕνα ἱστορικό γεγονός μεγάλης σημασίας, ὄχι μόνο γιά τούς Ἕλληνες ἀλλά γιά τήν Παγκόσμια ἱστορία. Τό Βυζάντιο ἦταν πρόμαχος ὄχι μόνο τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀλλά καί τοῦ Χριστιανισμοῦ ἐπί μία καί πλέον χιλιετία. Τό Βυζάντιο ὑψωνόταν ἀληθινό προπύργιο τῆς Δύσης, ἀσάλευτος κυματοθραύστης πάνω στόν ὁποῖο ξεσποῦσαν κάθε φορά τά ἄγρια στίφη τῶν βαρβάρων της Ἀνατολῆς.

Ἀλλά τό πρῶτο πλῆγμα κατά τῆς ἰσχυρῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καταφέρθηκε ἀρχικά ἀπό τή Δύση, τούς Σταυροφόρους τῆς Δ' Σταυροφορίας τό 1204 μ.Χ. Ὁ Ἄγγλος Βυζαντινολόγος Στῆβεν Ράνσιμαν ἀναφέρει: «Ἡ δυνατότητα κατακτήσεως ὑπό τῶν Ὀθωμανῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὀφείλεται στό ἔγκλημα τῶν Σταυροφόρων τοῦ 1204... στίς 29 Μαίου 1453 ἕνας πολιτισμός σαρώθηκε ἀμετάκλητα». Μετά τό 1204 ἔπνεε τά λοίσθια. Ἔγινε μία τρεκλίζουσα αὐτοκρατορία. Περιορισμένη ἐδαφικά, ἐξαντλημένη οἰκονομικᾶ, διχασμένη θρησκευτικά σέ ἑνωτικούς καί ἀνθενωτικούς, προδομένη καί βαθιά πληγωμένη ἀπό τούς Δυτικούς, ἐξουθενωμένη ἀπό τίς ἐνδοδυναστικές διαμάχες περίμενε μοιρολατρικά «τόν Τοῦρκο νά τήν πάρει» (Κ. Παλαμᾶς).

ealw2

Σ' αὐτή τήν κρίσιμη στιγμή βρέθηκε στήν Βασιλεύουσα ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος μέ λεωνίδιο φρόνιμα γιά νά σταθεῖ ἀντάξιος τῶν πιό ἔνδοξων προκατόχων του. Γι' αὐτό ὅταν ὁ Σουλτάνος Μωάμεθ Β' τοῦ ἔκανε πρόταση νά παραδώσει τήν Πόλη, ἔδωσε ἀπάντηση θερμοπυλάχου: «Τό τήν πόλιν σοί δοῦναι οὔτ' ἐμοῦ, οὔτε τῶν αὐτήν οἰκούντων. Κοινή γάρ γνώμη πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἠμῶν». Ἦταν μία μακρινή ἀπήχηση τοῦ «Μολῶν λαβέ» καί πέρασε σάν ἄλλος Λεωνίδας στήν Ἱστορία. Ἔγινε θρύλος, σύμβολο καί τραγούδι. Ὁ Κωνσταντῖνος δέν πολέμησε γιά νά νικήσει, πολέμησε γιά νά μήν ἡττηθεῖ ἡ τιμή τῆς Βασιλεύουσας. Ἡ πόλη κυριεύεται ἀλλά δέν παραδίδεται. Στάθηκε ἄγρυπνος, ἀκάματος, ἀκαταπόνητος. Μάχεται σάν τόν Ἀθανάσιο Διάκο μέ σπασμένο σπαθί. «Ἀπέθανε ἀπάνω στό σπαθί τοῦ» ὄπως λέει τό ποντιακό τραγούδι. Μπορεῖ νά σκοτώθηκε στήν Πύλη τοῦ Ρωμανοῦ ἀλλά ἀναστήθηκε στήν ψυχή τοῦ λαοῦ. Ὁ Γέρος τοῦ Μοριά ἔλεγε ὁ τελευταῖος ὑπερασπιστής δέν συνθηκολόγησε ἀλλά ἔπεσε πολεμώντας. Καί τό Γένος μας δέν δέχτηκε τό ζυγό της δουλείας, δέν συμβιβάστηκε μέ τόν κατακτητή καί σέ κάθε εὐκαιρία ἔπαιρνε τά ὄπλα γιά νά ἀνακτήσει τήν ἐλευθερία του. Ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος ἔμεινε ὁ Ἕλληνας μέ τό μύθο τοῦ «Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ», σύμβολο ἀθάνατο, ἐνσαρκωτής τοῦ ὀνείρου καί τῶν προσδοκιῶν του, πού κράτησε ἄσβεστη τή φλόγα τοῦ Ἑλληνισμοῦ γιατί μέσα ἀπό τίς συμφορές βρίσκουμε τήν αὐτοσυνειδησία μας κι αὐτή ἔχουμε σήμερα ἀνάγκη γιά νά μήν ἀλλοτριωθοῦμε. «Ἡ πόλις ἑάλω! Ἀλλοίμονον, ὅμως, ἄν τήν ἀφήσωμεν νά ἀλωθεῖ ἐντός μας» (Κάθ. Ν. Τωμαδάκης). Ὄχι λησμονιά ἀλλά μνήμη γιά νά διατηρηθεῖ ἡ ἱστορική μας συνέχεια μέσα στήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση.


ΘΡΥΛΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ.

Ἀνθίππης Φιαμοῦ [ΠΗΓΗ: http://www.resaltomag.gr/forum/viewtopic.php?t=2395]

Οἱ Ρωμιοί δέν θεώρησαν ποτέ ὁριστικό τό γεγονός τῆς Ἅλωσης τῆς Πόλης ἀπό τά «ἀγαρηνά σκυλιά». Γι' αὐτό ἀμέσως σχεδόν μετά τήν πτώση τῆς Βασιλεύουσας ἄρχισαν νά δημιουργοῦνται θρύλοι καί παραδόσεις πού συντηροῦσαν τήν ἐλπίδα τοῦ Γένους,ὄχι μόνο γιά τήν ἀνάκτηση τή Κωνσταντινούπολης ἀλλά ὅλης της παλιᾶς Αὐτοκρατορίας ἀπό τόν Τουρκικό ζυγό. Παραθέτουμε ἐδῶ μερικούς.

ByzDikefalos

Τά δισκοπότηρα τῆς Ἁγιά Σοφιᾶς

Τήν ὥρα πού ἀκούονται ἔξω ἀπό τήν Ἁγία Σοφία φωνές «οἱ Τοῦρκοι! - οἱ Τοῦρκοι!», ὁ πρωτόπαπας βγαίνει ἀπό τήν στοά τῆς ἐξομολογήσεως. Ἀποβραδίς κοινώνησε τόν Αὐτοκράτορα κι ὦς τό πρωί ἐξομολογοῦσε. Ὄπως βγῆκε ψηλός, ἡλιοκαμένος, μ' ἄσπρα γένια καί φρύδια παχιά, νόμιζες πώς ἕνας ἅγιος ξεκόλλησε ἀπό τόν τοῖχο. Καί γιά μία στιγμή, ὅταν εἶδε τό πλῆθος γονατιστό νά τρέμει, κιτρίνισε σάν τό φλουρί, σάν νά τόν κτύπησε βόλι. Κοντοστάθηκε, σφόγγισε τά δάκρυα καί προχώρησε στήν ἐκκλησία. Ὁ ναός, ὁ ἄμβωνας, ὁ σωλέας καί τά περιστύλια ἦταν γεμάτα κόσμο. Τά φῶτα, οἱ πολυέλαιοι, οἱ κανδῆλες ἦταν ἀναμμένα...

Γιά τελευταῖα φορᾶ ἔλαμπε στήν Ἀνατολή τό μεγαλεῖο τῆς Χριστιανοσύνης. Ἔλαμπε ἡ θαυμάσια ἀρχιτεκτονική τοῦ Ἀνθέμιου καί Ἰσιδώρου. Ἔλαμπε ὁ ἀφάνταστος πλοῦτος, πού ἐσκόρπισεν ὁ Ἰουστινιανός, γιά νά νικήσει τόν Σολομώντα. Κι ἀπό μακριά ἔφταναν τοῦ τρόμου οἱ φωνές:

«Οἱ Τοῦρκοι! Οἱ Τοῦρκοι!»...

Οἱ πολυέλαιοι ἀπό κρύσταλλα ἀσημοδεμένα, τά πελώρια μανουάλια, σάν γίγαντες φωτοβόλοι, οἱ ποικιλόχρωμες κολόνες, τά χρυσά μωσαϊκά, ὅλα ἔλαμπαν γιά τελευταῖα φορᾶ. Καί ψηλά οἱ ἐλαφρύτατες γραμμές, γεμάτες εὐγένεια, γεμάτες χάρη, ἀγκάλιαζαν, σάν σχέδιο ἐνάερης κολόνας, τόν πελώριο τροῦλο. Ὤ! ὄπως ἦταν ὁ τροῦλος θαυμάσιος στούς γύρους, νόμιζες πώς ζητοῦσε νά πλανέψει σ' ἕναν ἄλλο κόσμο τούς χριστιανούς τήν ὥρα τῆς θυσίας!

Ὁ πρωτόπαπας ἔκαμε τρεῖς σταυρούς καί μπῆκε στό ἱερό. Ἐπάνω στήν Ἁγία Τράπεζα, σά νά ἦταν κρεμαστός οὐράνιος θόλος, τό Κιβώτιο. Στήριζε τά τέσσερα χρυσά του πόδια στίς τέσσερις γωνίες καί ἀπ' ἐμπρός πρόβαλε ἕνα ὡραῖο τόξο. Ἕνας σταυρός χρύσιζε στήν κορυφή του καί μέσα ἀπό τόν θόλο τοῦ κατέβαινε ἄσπρο περιστέρι, ἡ Περιστερά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ πρωτόπαπας βγάζει ἀπό τά σπλάχνα τῆς Περιστερᾶς τά Δισκοπότηρα, τά σκέπασε μέ μεταξωτό, πού λέγεται Ἀέρας, τά πῆρε κι ἔφυγε. «Μή δότε τά Ἅγια τοίς κυσίν», σκέφτηκε...

Σάν ἀρχαῖο ἑλληνικό ἀγγεῖο, ὅλο ἀπό χρυσάφι, λίγο κοντό, μέ δυό ὄμορφα χερούλια καί μέ πλευρές καμπύλες, τέτοιο ἦταν τό Ἱερόν Ποτήριον. Τό στόμα τοῦ τριγύριζε διπλή γραμμή σέ ρυθμό μαιάντρου. Καί στήν πρόσοψη εἶχε τό Χριστό σέ κολυμπήθρα, ἀπό παράσταση ἀρχαία.

Ὁ ἱερός Δίσκος ἦταν ἀπό χρυσάφια καλοδουλεμένο. Στό κέντρο ὁ Μυστικός Δεῖπνος τοῦ Κυρίου. Καί γύρω πολύτιμα πετράδια. Ὁ πρωτόπαπας ἔριξε μία ματιά στή θάλασσα, ἀνασκουμπώθηκε κι ἔσπρωξε μέ τέτοια δύναμη τό καραβάκι, πού γλίστρησε ὦς τόν γιαλό. Μπῆκε μέσα, ἄνοιξε πανί καί κράτησε τό τιμόνι γραμμή γιά τήν Βιθυνική παραλία. Ὁ ἀντίλαλος τῆς Πόλης ἐξακολουθοῦσε...

«Οἱ Τοῦρκοι! Οἱ Τοῦρκοι!... ».

Μία τρικυμία σηκώθηκε τρανή. Τό καραβάκι σάν τσόφλι χοροπηδοῦσε στά κύματα ἐπάνω. Στήν Πόλη φλόγες καί καπνοί παντοῦ. Στ' αὐτιά ὁ ἀέρας ἔφερνε μία ἄγρια ἀντήχηση ἀπό τρόμο, ἀπό δαρμούς, ἀπό παρακάλια, ἀπό ξεψυχημό, ἀπό βογκητά θανάτου...
Ὤ! Πόλη, μέ τά βασιλικά σου, μέ τούς ἱπποδρόμους σου, μέ τίς ἀκαδημίες τῶν τεχνῶν σου! Χριστιανοσύνη πού ἐδίδαξες στόν κόσμο τήν ἀλήθεια. Χιλιόχρονη ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ πού σβήνεις. Ἐργάτες τοῦ νοῦ πού γενήκατε φυγάδες καί δοῦλοι.

Ἀνθρώπινα ἔργα, πού ζηλέψατε ἀθανασία καί γενήκατε ἐρείπια. Μεγαλεία περασμένα. Ἅρματα νίκης πού περνούσατε τήν Χρυσόπορτα. Βασιλεῖς μέ τίς χρυσές κορόνες. Γεννήσεις καί θάνατοι σβησμένοι γιά τήν πρόοδο. Μνημεῖα, πού μέσα στήν καταστροφή ἐμείνατε χωρίς μορφή, χωρίς ὄνομα. Ἄπειρες μέρες ἐκμηδενισμένες. Νά! παίρνει τή σκόνης σας ἕνας ἀνθρώπινος ἀνεμοστρόβιλος καί τήν σκορπίζει στούς τέσσερις ἀνέμους!

Ἡ Δύση τοῦ ἡλίου χρωμάτισε τόν οὐρανό κόκκινο, σάν αἷμα. Σημάδι τῆς φρίκης. Ὁ ἄνεμος ἐξακολουθοῦσε νά φυσᾶ κι ὁ ἀνεμοστρόβιλος σάρωνε τήν Προποντίδα.
Σκοτείνιασε. Τό σκοτάδι σκέπασε τόν οὐρανό, τήν Πόλη. Κι ἀπό τή θάλασσα μακριά ἀνέβαινε αἱμοσταγμένος τοῦ φεγγαριοῦ ὁ δίσκος. Κόκκινος, σάν τά μάτια τοῦ φονιά.
Ὁλόρθος στό καράβι ὁ πρωτόπαπας κάρφωσε στόν οὐρανό τά μάτια του καί εἶδε - ὤ φρίκη! - τό φονικό φεγγάρι νά στέκεται ἀκίνητο στόν τροῦλο τῆς Ἁγίας Σοφίας. Καί εἶδε νά μαυρίζει, νά μαυρίζει ὁ μισός δίσκος. Ἀρχαία προφητεία ἔλεγε: «θά εἶναι πανσέληνος. Ἔκλειψη θά γίνει. Καί ἡ Πόλη θά πέσει!»...

Ὁ πρωτόπαπας περιχύθηκε μέ κρύο ἱδρώτα. Ἔβλεπε μία τόν σταυρό στόν τροῦλο τῆς Ἁγίας Σοφίας καί μία τό μισοφέγγαρο. Τό καραβάκι χοροπηδοῦσε στά κύματα τῆς θάλασσας. Χίλια κομμάτια ἔγινε τό μικρό πανί του. Κι ὁ ἀέρας βούιζε σά θρῆνος στό κατάρτι του. Ὁ πρωτόπαπας ἔβαλε τίς τελευταῖες του προσπάθειες. Στό στῆθος τοῦ κρατοῦσε σφιχτά τά Δισκοπότηρα. Κι ἐνῶ θωροῦσε πέρα τήν Ἁγία Σοφία, δέ βλέπει τό σταυρό... Βλέπει μισοφέγγαρο...

Ἀμέσως ἄνοιξαν τά μεσουράνια. Ἕνα φῶς γλυκύτατο ἁπλώθηκε. Ἄγγελος Κυρίου φάνηκε κι ἅρπαξε τά Δισκοπότηρα.
Μήν ἦταν θαῦμα; Ἡ θάλασσα ἄνοιξε στόμια καί κατάπιε τόν πρωτόπαπα. Γαλήνη! Τό τρομερό στοιχεῖο ἡσύχασε. Καί σάν νά ἦταν Φῶτα κι ἅγιασε τήν θάλασσα σταυρός...

ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΝΑ ΚΥΛΑΕΙ.

Οἱ περισσότεροι τοπικοί θρύλοι γιά τήν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης μοιάζουν σέ ἕνα σημεῖο: ὅλοι δείχνουν ὅτι ὁ χρόνος σταμάτησε μέ τήν κατάληψη τῆς ἱερῆς πόλης τῆς Ὀρθοδοξίας ἀπό τούς ἄπιστους Τούρκους καί ὅτι ἡ τάξη στόν κόσμο θά ἐπανέλθει μέ τήν ἀνακατάληψη τῆς Βασιλεύουσας ἀπό τούς Ἕλληνες. Ἔτσι, καί στήν Ἤπειρο ὑπάρχει μία ἀντίστοιχη λαϊκή δοξασία. Συγκεκριμένα, ἕνα πουλί φέρνει τήν ἀναγγελία τῆς πτώσης τῆς Πόλης σέ μία ὁμάδα βοσκῶν πού ἐκείνη τή στιγμή ποτίζουν τά κοπάδια τους σέ ἕνα ποτάμι, Ὁ θρύλος λέει ὅτι στό ἄκουσμα τῆς φοβερῆς εἴδησης τά νερά τοῦ ποταμίου σταμάτησαν νά κυλᾶνε, ἀφοῦ καί τό φυσικό στοιχεῖο θεώρησε ὅτι ἡ πτώση τῆς Κωνσταντινούπολης ἦταν κάτι τό ἀνήκουστο. Τό ποτάμι θά συνεχίσει καί πάλι νά κυλάει, μόλις ἀπελευθερωθεῖ ἡ Πόλη, συνεχίζει ὁ λαϊκός θρύλος...

ΟΙ ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ

Ἕναν ἀπό τούς πύργους τῶν τειχῶν τῆς Πόλης τόν ὑπεράσπιζαν τρία ἀδέρφια, ἄρχοντες Κρητικοί πού πολεμοῦσαν μέ τό μέρος τῶν Βενετῶν (ἡ Κρήτη τότε ἦταν κάτω ἀπό τήν κυριαρχία τῶν Βενετῶν). Μετά τήν πτώση τῆς πόλης τά τρία ἀδέρφια καί οἱ ἄντρες τούς ἐξακολουθοῦσαν νά πολεμοῦν καί παρά τίς λυσσώδεις προσπάθειες τούς οἱ Τοῦρκοι δέν εἶχαν κατορθώσει νά καταλάβουν τόν πύργο. Γιά τό περιστατικό αὐτό ἐνημερώθηκε ὁ Σουλτάνος καί ἐντυπωσιάστηκε ἀπό τήν παλικαριά τους. Ἀποφάσισε, λοιπόν, νά τούς ἐπιτρέψει νά φύγουν μέ ἀσφάλεια ἀπό τόν πύργο καί νά πάρουν ἕνα καράβι μέ τούς ἄντρες τους καί νά γυρίσουν στήν Κρήτη. Πραγματικά ἡ πρόταση τοῦ ἔγινε δεκτή μέ τή σκέψη ὅτι ἔπρεπε νά μείνουν ζωντανοί γιά νά πολεμήσουν νά ξαναπάρουν τή Βασιλεύουσα πίσω ἀπό τούς ἀπίστους. Ἔτσι οἱ Κρητικοί ἐπιβιβάστηκαν στό πλοῖο τους καί ξεκίνησαν γιά τό νησί τους. Τό πλοῖο δέν ἔφτασε ποτέ στήν Κρήτη καί ὁ θρύλος λέει ὅτι περιπλανιοῦνται αἰώνια στό πέλαγος μέχρι τή στιγμή πού θά ξεκινήσει ἡ μάχη γιά τήν ἀνακατάληψη τῆς Πόλης ἀπό τούς Ἕλληνες. Τότε τό πλοῖο τῶν Κρητικῶν θά τούς ξαναφέρει στήν Κωνσταντινούπολη γιά νά πάρουν καί αὐτοί μέρος στή μάχη καί νά ὁλοκληρώσουν τήν ἀποστολή τους καί τό ἑλληνικό ἔθνος νά ξανακερδίσει τήν Πόλη.

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΝΤΑΝ

Ὅταν οἱ Τοῦρκοι μπῆκαν στήν Πόλη ξεκίνησαν νά καταστρέφουν τίς ἐκκλησίες καί τά μοναστήρια. Στήν Ἁγία Σοφιά εἶχε καταφύγει πολύ λαός, κυρίως γυναικόπαιδα, γιά νά ἀποφύγουν τόν θάνατο. Ὅμως ἡ παρουσία τούς ἐκεῖ δέν τούς ἔσωσε, καθώς φανατισμένοι ἀπό τούς δερβίσηδες μωαμεθανοί μπῆκαν στήν ἐκκλησία καί ἄρχισαν νά σφάζουν ἀδιακρίτως ὅποιον ἔβρισκαν μπροστά τους. Ὁ σωρός τῶν πτωμάτων ἔφτασε τά δέκα μέτρα. Ὅταν μάλιστα ὁ Σουλτάνος Μωάμεθ προσπάθησε νά μπεῖ στό ναό τό ἄλογο τοῦ σκόνταψε πάνω στά πτώματα, Μέ τήν ὁπλή τοῦ τό ἄλογο ἄφησε ἕνα σημάδι στήν κορυφή ἑνός στύλου, τό ὁποῖο σώζεται μέχρι σήμερα. Τίς πιό πολλές εἰκόνες καί τοιχογραφίες τῆς Ἁγία Σοφιᾶς τίς κατέστρεψαν οἱ Τοῦρκοι. Ὅταν, ὅμως, οἱ ἄπιστοι εἰσβολεῖς ἔφτασαν στόν ἐξώστη - γυναικωνίτη καί ἕνας τσαούσης (Τοῦρκος ἀξιωματικός) προσπάθησε μέ ἕναν πέλεκυ νά καταστρέψει μία τοιχογραφία τῆς Παναγίας πού κρατᾶ στά χέρια τῆς τόν Ἰησοῦ μωρό, ἔγινε τό θαῦμα ! Τή στιγμή πού ὁ Τοῦρκος προσπάθησε νά καταφέρει τό πρῶτο χτύπημα στήν τοιχογραφία κεραυνοβολήθηκε κι ἔπεσε νεκρός. Τή θέση τοῦ πῆρε ἕνας ἄλλος Τοῦρκος, ἀλλά τήν ἴδια στιγμή κι ἐκεῖνος εἶχε τήν ἴδια τύχη. Οἱ ὑπόλοιποι βάρβαροι πανικοβλήθηκαν ἀπ' τό πρωτόγνωρο γι' αὐτούς θαῦμα καί γεμάτοι τρόμο, ἀλλά καί σεβασμό ἐγκατέλειψαν τήν ἀνόσια προσπάθειά τους. Ἡ συγκεκριμένη τοιχογραφία σώζεται μέχρι σήμερα στόν δεξιό ἐξώστη τῆς Ἁγία Σοφιᾶς.

AgiaSofia1

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ

Ὅταν οἱ Τοῦρκοι μπῆκαν στή Βασιλική Ἐκκλησία, ἕνας ἱερέας τελοῦσε τή θεία Λειτουργία. Βλέποντας τούς ἄπιστους νά μπαίνουν, δέ σκεπτόταν παρά πώς νά σώσει ἀπό τή βεβήλωση τόν ἱερό ἄρτο καί τό πολύτιμο Αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Ἀνέβηκε, λοιπόν, βιαστικός στόν Ἄμβωνα, κρατώντας τ' Ἅγιο Δισκοπότηρο κι ἐξαφανίστηκε σέ μία μικρή πόρτα. Τήν ἔκλεισε πίσω του, μά δυστυχῶς οἱ Τοῦρκοι τόν εἶχαν δεῖ κι ἔτρεξαν νά τόν προφτάσουν. Ὅταν ὅμως ἔφθασαν στό σημεῖο πού θά ἔπρεπε νά βρίσκεται ἡ πόρτα, ξαφνιάστηκαν γιατί δέν εἶδαν παρά μόνο μία γυμνή, λεία ἐπιφάνεια χωρίς τό παραμικρό σημάδι ἀνοίγματος. Ἀγριεμένοι, προσπάθησαν νά γκρεμίσουν τόν τοῖχο, ἀλλά ἔσπασαν τά ὄπλα τους, χωρίς νά καταφέρουν τίποτε! -Ἅς φέρουν τούς χτίστες τοῦ στρατοῦ μας, ἀποφάσισε ὁ Σουλτάνος. Ἔτσι θά δοῦμε τί εἶναι πίσω ἀπ' αὐτόν τόν τοῖχο. Οἱ χτίστες ἦρθαν μέ τά ἐργαλεῖα τους κι ἄρχισαν νά χτυποῦν τόν τοῖχο. Παρ' ὅλες τους τίς προσπάθειες ὅμως, δέν μπόρεσαν οὔτε νά τόν τρυπήσουν κι ὁμολόγησαν πώς σίγουρα ὑπῆρχε κάποιο τεχνικό μέσο, πού τούς ἦταν ἄγνωστο. -Εἶστε ἀνίκανοι, φώναξε καταθυμωμένος ὁ Σουλτάνος καί θά τιμωρηθεῖτε! Νά φέρουν βυζαντινούς χτίστες! Τότε ἔφεραν βιαστικά ὅσους μπόρεσαν καί ἀπειλώντας τους μέ θάνατο, τούς πρόσταζαν νά ρίξουν αὐτόν τόν τοῖχο! Μά, οὔτε κι αὐτοί δέν τά κατάφεραν! Γιατί, τό θέλημα τοῦ θεοῦ, πιό δυνατό ἀπό κάθε ἀνθρώπινη δύναμη, κρατοῦσε αὐτές τίς πέτρες δεμένες γερά, γιά νά προστατεύει τόν ἱερέα. Ὅλους αὐτούς τούς αἰῶνες, ὁ ἱερέας ἀγρυπνεῖ, σφίγγοντας τό δισκοπότηρο, πού προστάτευσε ἀπό τούς ἄπιστους! Μά, ὅταν θά ξαναπάρουμε τήν Πόλη, ἡ πόρτα θά ξανανοίξει μόνη της, ὁ ἱερέας θά βγεῖ, θά ξαναμπεῖ στό ἱερό καί θά συνεχίσει τά λόγια της λειτουργίας, ἀπό κεῖ ἀκριβῶς πού εἶχε σταματήσει !

[ΠΗΓΗ: http://www.resaltomag.gr/forum/viewtopic.php?t=2395]

**********



<<....Είπαν οι βάρβαροι πως σκότωσαν το Βασιλιά του Κάστρου Κωνσταντίνο, μα αυτό είναι ψέμα. Το ξέρω, το είδα με τα ίδια μου τα μάτια. Κάτω από τη Χρυσόπορτα της Πόλης του κοιμάται και προσμένει… Και κάθε που ο Ήλιος γέρνει προς τη Δύση ξυπνά και το σπαθί τροχίζει, τροχίζει το σπαθί του και λέει κάθε νυχτιά το ίδιο τραγούδι:...«Ακολουθείστε με αλαφροΐσκιωτοι.
Πυκνώστε τις φάλαγγες μου εσείς οι ονειροπαρμένοι.
Είμαι το πνεύμα μιας Αυτοκρατορίας όπου ποτέ της δεν εχάθη. Σαλπίσατε Βιγλάτορες τον ερχομό μου τα Λάβαρα ψηλά αποκρισάριοι έρχομαι εκδικητής και τιμωρός».
Και το τραγούδι ακούγεται αχός σε όλη τη χώρα, όλες τις νύχτες, της μεγάλης νύχτας της πατρίδας. Σαλεύουνε στα ξεχασμένα κάστρα οι σκιές, βογκά το αίμα στις στοιχειωμένες πολιτείες, στο Μυστρά, , στον Βόσπορο, στου Ρωμανού την Πύλη, και το τραγούδι δε σιγά, το ψιθυρίζουν κύματα στα γαλανά ακρογιάλια, Αετοί και κεραυνοί στα κορφοβούνια, στις νερομάνες και στους ποταμούς Νεράιδες.

«Ακολουθείστε με αλαφροΐσκιωτοι έρχομαι εκδικητής και τιμωρός».

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Τρίτη 27 Αυγούστου 2024

Ο ΑΓΙΟΣ ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ!!!ΒΟΗΘΕΙΑ ΜΑΣ Η ΧΑΡΗ ΤΟΥ !!![Καί η συμβουλή ιερέα για τήν προσέγγιση μας στους Αγίους]

 


Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος Φανούριος - Τα 12 μαρτύ­ρια, η θαυματουργή εικόνα και η φανουρόπιτα

Ο Άγιος Φανούριος κάθε χρόνο τιμάται στις 27 Αυγούστου. Αυτός ο τόσο αγαπητός άγιος παράμενε άγνωστος για πολλούς αιώνες. Έγινε γνωστός από την τυχαία εύρεση της εικόνας του τον 14ο αιώνα μ.Χ. στη Ρόδο, όταν έσκαβαν παλιά σπίτια στο νότιο μέρος του παλιού τείχους. Εκεί βρέθηκε αρχαίος ναός με πολλές κατεστραμμένες εικόνες και μεταξύ αυτών και η καλά διατηρημένη εικόνα επί της οποίας ο τότε μητροπολίτης Ρόδου Νείλος ο Β' ο Διασπωρινός (1355 - 1369 μ.Χ.) διάβασε το όνομα του Αγίου «ὁ ἅγιος Φανῶ».

Στην εικόνα, ο Άγιος παριστανόταν σαν νεαρός στρατιώτης, κρατώντας στο δεξιό του χέρι σταυρό, πάνω στον όποιο υπήρχε λαμπάδα αναμμένη, γύρω δε από την εικόνα τα 12 μαρτύρια του. Σε αυτά ο Μάρτυς παρουσιαζόταν: να στέκεται ανάμεσα σε στρατιώτες και να δικάζεται από τον ηγεμόνα, να πλήττεται απ’ αυτούς με πέτρες στο στόμα και την κεφαλή, να μαστιγώνεται πάλι απ’ αυτούς απλωμένος κατά γης, να κάθεται γυμνός και να είναι κλεισμένος στη φυλακή, να βασανίζεται μπροστά στο βήμα του ηγεμόνα, να καίεται στα μέλη του σώματος του με αναμμένες λαμπάδες, να είναι δεμένος σε μάγγανο και να βασανίζεται, να βρίσκεται ανάμεσα σε θηρία αβλαβής, να είναι ξαπλωμένος κατά γης και να πιέζεται το σώμα από ένα μεγάλο λίθο, να είναι μέσα σε ειδωλολατρικό ναό βαστάζοντας στις παλάμες του αναμμένα κάρβουνα και ο διάβολος να δραπετεύει στον αέρα με θρήνους, να στέκεται μέσα σε ένα καμίνι φωτιάς έχοντας υψωμένα τα χέρια σε σχήμα δεήσεως.


Τον αρχαίο ναό που βρέθηκε η εικόνα, ανοικοδόμησε, ύστερα από πολλές προσπάθειες, ο Νείλος και τον αφιέρωσε στο όνομα του Αγίου Φανουρίου, που όπως φαίνεται συνέταξε και την Ακολουθία του.

Τα θαύματα του Αγίου Φανουρίου

Ένα από τα πολλά θαύματα του Αγίου Φανουρίου είναι το εξής: Τα χρόνια εκείνα εξουσίαζαν την Κρήτη οι Ενετοί, οι οποίοι δεν επέτρεπαν την παρουσία Ορθοδόξου Αρχιερέως στη μεγαλόνησο. Τέσσερις άνδρες για να λάβουν τη χειροτονία ταξίδευσαν από την Κρήτη στην Κορώνη της Πελοποννήσου και κατά την επιστροφή αιχμαλωτίστηκαν από τους Αγαρηνούς, οι οποίοι φόνευσαν τον ένα και τους άλλους τρεις μετέφεραν στα Παλάτια (Μίλητο).


Όταν ο πνευματικός τους πατήρ, ονόματι Ιωνάς, πληροφορήθηκε το γεγονός, ταξίδεψε μέχρι τη Ρόδο και εκεί διαπραγματεύθηκε την απελευθέρωσή τους με τον άρχοντα Γεώργιο Πετρανή, ο οποίος είχε εμπορικές σχέσεις με τους Τούρκους των Παλατίων. Λόγω όμως πολεμικών αναταραχών στην περιοχή η προσπάθεια να αφεθούν ελεύθεροι έγινε δυσχερέστερη. Ο Ιωνάς, κατά την εκκλησιαστική συνήθεια, επισκέφθηκε τον μακάριο Νείλο και εκείνος του έκανε λόγο για τον Άγιο Φανούριο και τα θαύματά του, προτρέποντάς τον να επικαλεστεί την αντίληψη και βοήθειά του για το πρόβλημα που τον απασχολούσε. Πράγματι ο πνευματικός έπραξε όπως τον προέτρεψε ο Μητροπολίτης και μετά μερικές μέρες έφθασε μήνυμα από τα Παλάτια ότι οι εξελίξεις ήταν θετικές. Οι αιχμάλωτοι Ιερείς με θαυμαστό τρόπο αφέθηκαν ελεύθεροι και ο πνευματικός τους πατήρ Ιωνάς από ευγνωμοσύνη προς τον Μεγαλομάρτυρα, επιστρέφοντας, μετέφερε στην Κρήτη αντίγραφο της Εικόνας του και τελούσε έκτοτε πανηγυρικά τη μνήμη του.

Προστάτης και των καραγκιοζοπαιχτών

Μολονότι ο βίος του αγίου Φανουρίου δεν έχει καμία σχέση με την θεατρική τέχνη, είναι προστάτης άγιος των καραγκιοζοπαιχτών, ακριβώς επειδή τους φανερώνει δουλειές. Υπήρχε και λάβαρο του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών με την απεικόνιση του αγίου Φανουρίου, το οποίο δυστυχώς δεν διασώζεται σήμερα παρά μόνο σε μεταπολεμικό ασπρόμαυρο φωτογραφικό υλικό.

Η Φανουρόπιτα

Η αγάπη και η τιμή με την οποία περιβάλλεται ο Άγιος Φανούριος έγινε αφορμή να δημιουργηθούν διάφορες ωραίες και ευλαβείς παραδόσεις στο λαό μας, ανάμεσα στις οποίες είναι και το εορταστικό έθιμο της «Πίτας του Αγίου Φανουρίου», ή της «Φανουρόπιτας» που γίνεται την παραμονή της εορτής του. Η πίτα αυτή είναι συνήθως μικρή και στρογγυλή σαν μικρός άρτος, μοιράζεται στους πιστούς και γίνεται άλλοτε για να φανερώσει κάποιο χαμένο αντικείμενο ή κάποια χαμένη υπόθεση ή ακόμα να φανερώσει την υγεία σε κάποιον ασθενή.Υπάρχει επίσης και παράδοση ότι με τη πίτα αυτή γίνεται μνεία της μητέρας του, αλλά άγνωστο για ποιο λόγο.


Σημείωση: Η αναφορά στο Νέο Λειμωνάριο ότι η εικόνα του Αγίου βρέθηκε το 1500 μ.Χ., είναι μάλλον λανθασμένη, διότι ο επίσκοπος Ρόδου Νείλος έζησε τον 14ο αιώνα μ.Χ.

Τα έθιμα και ο Άγιος Φανούριος

Η φανουρόπιτα είναι η παραδοσιακή γλυκιά νηστίσιμη πίτα της ελληνικής κουζίνας και προσφέρεται την ημέρα που η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φανουρίου, δηλαδή στις 27 Αυγούστου.


Οι πιστοί φτιάχνουν φανουρόπιτες, τις οποίες μοιράζουν στη γειτονιά αφού ευλογηθούν πρώτα από την εκκλησία. Με το πέρασμα των χρόνων, καθιερώθηκε να φτιάχνουμε φανουρόπιτα για να βρούμε κάτι που χάσαμε. Πολλοί, εξάλλου, συνδέουν αυτή την ιδιότητα του Αγίου Φανουρίου και της πίτας με το όνομα του Αγίου, που προκύπτει από το ρήμα «φαίνω» που σημαίνει αποκαλύπτω.
https://www.neakriti.gr/
********
Παιδιά, στους Αγίους ο κόσμος πάει για να τους ζητήσει ίαση από κάποια αρρώστια, αισια έκβαση σε κάποια υπόθεση, παρηγοριά σε ένα πένθος, ανακούφιση στον πονο τέτοια πράγματα. Πρακτικά και καθημερινά.Ξεχειλιζει ο πόνος! Μην ζείτε στον ακαδημαισμο των διδασκάλων. Συγκαταβαινουν οι άγιοι." Αυτά να μας φανερωσει ο Άγιος τον φωτισμό και την σωτηρία" είναι αφηρημένα και μεγαλοπνοα. Τα λένε κάποιοι γιατί ντρέπονται να παραδεχθουν την χοϊκοτητα τους και πιστεύουν ότι να είσαι ευάλωτος και να μην αντέχεις είναι υποτιμητικό για έναν Χριστιανο ο οποίος οφείλει να είναι άψογος. Γι αυτό συμβιβαζουν τα πραγματα με επινοήσεις και μιλανε για φωτισμους, σωτηρία κλπ Αφηρημένα ωραία πράγματα. Επειδη ντρέπονται για την αμεσότητα και τις ταπεινες αναγκες των αδερφών τους. Ντρέπονται για τα ταματα.Ντρεπονται για τα ταπεινά αιτήματα και τις αφελείς προσευχές. Τα θεωρουν χυδαια.Και περισσότερο ντρέπονται γιατι δεν μπορουν να ταπεινωθουν αυτοί έτσι και να ζητησουν απλά πραγματα.Ανθρωποι χωρισμενοι σε επίπεδα δηλαδή. Οπως στις νεοταξικες σεχτες.Αυτά δεν είναι ορθοδοξα. Η σωτηρια και ο φωτισμός θέλει άσκηση και πόνο.Δεν δίνονται αυτόματα.Ειναι δωρεάν αλλά όχι σε κουφιες ψυχές.Ποσο πιο λιανα να το κάνω;;......

Δευτέρα 26 Αυγούστου 2024

Η ΣΜΥΡΝΗ ΜΑΝΑ ΚΑΙΓΕΤΑΙ!!!!--Ο ΜΑΡΤΥΡΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ!!!




Η ΣΜΥΡΝΗ ΜΑΝΑ ΚΑΙΓΕΤΑΙ!!!Στις 27 Αυγούστου 1922 οι Τούρκοι κατακρεουργούν το Χρυσόστομο, Μητροπολίτη της Σμύρνης. Μπαίνουν στην πόλη,σφαζουν , καίνε και σφραγίζουν το τέλος της, όπως και αυτό του ελληνισμού της Μικράς Ασίας.Η μεγάλη ιδέα μετατρέπεται σε μεγάλη τραγωδία !!

<<....Οι φλόγες ξεκίνησαν από την αρμένικη συνοικία και εξαπλώθηκαν μέχρι και τα πολυτελή κτίρια της προκυμαίας Quai. Τα πάντα κάηκαν στη Σμύρνη εκτός από τον μαχαλά των Τούρκων. Το χειρότερο από όλα, όπως ανέφερε ο Χένρυ Μίλλερ, «Η Σμύρνη σβήστηκε από την παγκόσμια μνήμη». Κανένας παραγωγός του Χόλλυγουντ δεν την έκανε ταινία - την αίγλη της και το οδυνηρό της τέλος. Δεν είναι το Χόλλυγουντ που θα προσδώσει αξία σε ένα γεγονός αλλά τελικά η Σμύρνη και το δράμα της υποτιμήθηκαν τόσο που κατά κύριο λόγο παραμένουν στη συλλογική μνήμη μονάχα όσων έζησαν τα γεγονότα και στους απογόνους τους.Η Σμύρνη ως έννοια και βίωμα ξεθωριάζει και αυτό είναι μια κατάντια. Πρωτίστως, οι άνθρωποι της Σμύρνης υπέφεραν και ο πόνος αυτός συνεπάγεται έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Όπως πόνεσαν οι Ιάπωνες με τη ρίψη των δύο ατομικών βομβών, οι κάτοικοι της Δρέσδης με τον ανελέητο βομβαρδισμό των Συμμάχων, οι Βιετναμέζοι με τον πολύχρονο πόλεμο στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και πόσοι άλλοι λαοί.Η Σμύρνη είχε τον δικό της λαό. Οι άνθρωποί της, την καθιστούσαν διαφορετική από κάθε άλλη πόλη. Λίγες συγκρίνονταν μαζί της ως προς πολλά γνωρίσματα. Λόγω του πλούτου της, της αστικής της ομορφιάς, των φυσικών καλλονών που την περιέβαλλαν, της εξόδου της στο γοητευτικό μπλε χρώμα του Αιγαίου, των τραγουδιών της, των γεύσεών της και των ανθρώπων της......Στη Σμύρνη ακόμη και οι φτωχοί περνούσανε καλά γιατί παρά την ανέχεια ξέρανε να την χαίρονται τη ζωή. Οι βιοπαλαιστές της Σμύρνης, οι άντρες του ''μπάσο ράγκου'' που στα ιταλικά σημαίνει ''κατωτέρας τάξεως'', με το που τέλειωναν τη σκληρή δουλειά κατέφευγαν στις ταβέρνες, τα ζυθοπωλεία, τις μπακαλοταβέρνες και τους καφενέδες, που όλα τους είχαν ζωντανή μουσική. Εκεί μέσα ακούγαν τους αμανέδες, τα μερακλίδικα σμυρναίικα και χορεύανε τους καρσιλαμάδες, τα ζεϊμπέκικα και τα χασάπικα...Η παραδεισένια αυτή πόλη, θυσιάστηκε για να δηλωθεί ο αμείλικτος χαρακτήρας του Κεμαλισμού και της νέας Τουρκίας. Η καταστροφή της ήταν το μήνυμα των εθνικιστών της Τουρκίας, ''Μη παίζετε μαζί μας, δε μασάμε''. Αλλά πριν γίνουν όλα αυτά, η μελέτη της ιστορίας επιβεβαιώνει το συνεχές και επαναλαμβανόμενο, βλακώδες λάθος που κάνουμε οι Έλληνες. Που η συνοχή και η ομοψυχία είναι άγνωστες έννοιες αλλά ο εγωισμός και η προσωπική καταξίωση οι μόνιμες έγνοιες – παθογένειές μας. Διαβάζοντας για τη Μικρασιατιατική Καταστροφή αντιλαμβανόμαστε πόσο ανώριμος και βαθιά προβληματικός λαός είμαστε. Ίσως για αυτό, μας κάνουν ότι θέλουν. Οι απ' έξω και οι από μέσα. Θέλαμε να υλοποιήσουμε το όραμα της Μεγάλης Ιδέας όταν ο Εθνικός Διχασμός είχε σπείρει το άσβεστο μίσος ανάμεσα σε βασιλικούς και βενιζελικούς. Πως τολμήσαμε να διεξάγουμε μια εκστρατεία ενώ ήμασταν εθνικώς διχοτομημένοι και χωρίς την εγγυημένη βοήθεια των ξένων δυνάμεων; Κάναμε τεράστια λάθη και προδώσαμε τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας. .....ΝΙΚΟΛΑΣ ΝΤΑΜΟΝ

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ από το LIFO


Δολοφονείται βάναυσα από πλήθος Τούρκων ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος – Οι δραματικές τελευταίες στιγμές του....ΤΟΝ ΚΑΤΑΚΡΕΟΥΡΓΟΥΣΑΝ ΚΙ ΑΥΤΟΣ ΤΟΥΣ ΕΥΛΟΓΟΥΣΕ....


Σαν σήμερα, 27 Αυγούστου (Σεπτέμβριος με το παλιό ημερολόγιο)δολοφονείται με απεχθή τρόπο, από πλήθος Τούρκων, ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος.,Ο ταπεινός ιεράρχης Χρυσόστομος, βλέποντας το κακό να πλησιάζει κάνει μια τελευταία έκκληση στον Βενιζέλο: «…Εάν διά να σώσητε την Ελλάδα εκρίνατε καθήκον Σας να προβήτε εις το επαναστατικόν κίνημα της Θεσσαλονίκης, μη διστάσητε τώρα να προβήτε εις εκατόν τοιαύτα κινήματα, ίνα σώσητε τώρα ολόκληρον τον απανταχού γης και ιδία τον Μικρασιατικόν και Θρακικόν Ελληνισμόν, ο οποίος τόσην θρησκευτικήν λατρείαν τρέφει προς Υμάς. Και νυν, φίλτατε αδελφέ, Σε μόνον θεωρούμεν τον από μηχανής Θεόν, Σε βράχον, Σε ελπίδα, Σε σωτήρα και Μεσσίαν μας»…

Σφαγή και θρήνος

Ο «Μεσσίας», δεν μπόρεσε να κάνει το θαύμα. Την επομένη ημέρα, 26 του Αυγούστου του 1922 οι δρόμοι της Σμύρνης κατακλύζονται από τρομαγμένους πρόσφυγες που προσπαθούν να εγκαταλείψουν με όποιο τρόπο μπορούν την πόλη τους. Τα πλοία φεύγουν αφήνοντας πίσω τους οιμωγές και πανικό. Τρέπονται σε φυγή και οι Αρχές της πόλης. Ο σκληρός ύπατος αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης χάνεται στα σκοτεινά δρομάκια της Ιστορίας και την επομένη, μια μέρα σαν σήμερα, 27 Αυγούστου του 1922 μπαίνουν στην πόλη οι εχθροί.

Ο πρώτος που συλλαμβάνεται, μετά από εντολή του Νουρεντίν πασά, είναι ο μητροπολίτης Χρυσόστομος· μπορούσε να φύγει, μα δεν έφυγε: στάθηκε πλάι στο κατατρεγμένο ποίμνιό του.
Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος προσήχθη ενώπιον του Νουρεντίν στο Διοικητήριο. Εκεί ο τούρκος διοικητής τον κατηγόρησε για τη φιλελληνική του στάση και τις ενέργειές του εναντίον του τουρκικού έθνους και αφού τον εξύβρισε τον παρέδωσε στους εξαγριωμένους Τούρκους που είχαν κατακλύσει την πλατεία του Διοικητηρίου.

Πρώτοι δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους οι δύο Δημογέροντες Γεώργιος Κλιμάνογλου και Νικόλαος Τσουρουκτσόγλου.
Σύμφωνα με περιγραφές αυτοπτών μαρτύρων, τον Χρυσόστομο τον οδηγούν σε ένα κουρείο, στις παρυφές των ευρωπαϊκών συνοικιών. Του φορούν άσπρη μπλούζα κι έπειτα του ξεριζώνουν τα γένια, του κόβουν τη μύτη και τα αυτιά.
Ναύτες των Συμμαχικών δυνάμεων παρακολουθούν τα βασανιστήρια, στα οποία συμμετέχουν και γυναίκες. Κάποιοι θέλουν να επέμβουν, όμως, οι διαταγές που λαμβάνουν από τους επικεφαλής τους είναι ξεκάθαρες: ουδετερότητα. Έτσι, Τούρκοι σύρουν τον ιεράρχη στις τουρκικές συνοικίες, όπου τον διαμελίζουν και τον κατακρεουργούν. Ουδείς έμαθε ποτέ τι απέγιναν τα λείψανα του ιερομάρτυρα της Σμύρνης. Άλλοι λένε πως ρίχθηκαν στη θάλασσα, άλλοι πως κάποιοι κάτι έθαψαν από αυτά…

Το πρωτοσέλιδο του Ελευθέρου Βήματος
Το πρωτοσέλιδο του Ελευθέρου Βήματος
Μια συγκλονιστική μαρτυρία

Ο καθηγητής αρχαιολόγος – Ακαδημαϊκός Γεώργιος Μυλωνάς σε ομιλία του, στις 14 Δεκεμβρίου του 1982, στην Ακαδημία Αθηνών  κατέθεσε κατασυγκινημένος μια εμπειρία του: «Κατά τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου 1922 μία ομάδα φοιτητών του International College της Σμύρνης και εγώ, βρεθήκαμε φυλακισμένοι σε απαίσιο υπόγειο, σ’ ένα από τα μπουντρούμια του Διοικητηρίου της Σμύρνης. Σ’ αυτό ήταν ασφυκτικά στρυμωγμένοι Έλληνες Χριστιανοί αιχμάλωτοι, μάλλον άνθρωποι προορισμένοι για θάνατο. Τις βραδινές ώρες, φύλακες μ’ επικεφαλής Τουρκοκρήτα παρελάμβαναν θύματα που ετυφεκίζοντο. Στις πέντε το απόγευμα της τελευταίας ημέρας του θλιβερού Σεπτεμβρίου, ο Τουρκοκρής εκείνος με διέταξε να τον ακολουθήσω στην αυλή. «Είσαι δάσκαλος;» με ρωτά. «Αυτή την τιμή είχα», του απαντώ. «Και οι άλλοι που ήσαν μαζί σου είναι φοιτητές;» «Ναι», του λέγω. «Γρήγορα μάζεψέ τους και φέρε τους εδώ». «Ελάτε μαζί μου έξω», λέγω στους συντρόφους μου. «Φαίνεται ότι ήρθε η ώρα μας. Εμπρός με θάρρος». Ποια ήταν η έκπληξή μας, όταν ακούσαμε τον Τουρκοκρητικό να λέει: «Δεν θα σας σκοτώσω, θα σας σώσω. Απόψε θα θανατωθούν όλοι όσοι είναι στο μπουντρούμι, γιατί έφεραν και άλλους που δεν έχουμε χώρο να τους στοιβάξουμε. Θα σας σώσω σήμερα, γιατί ελπίζω αυτό να με βοηθήσει να λησμονήσω μία τρομερή σκηνή που αντίκρυσαν τα μάτια μου, σκηνή στην οποία έλαβα μέρος». Και συνέχισε: «Παρακολούθησα το χάλασμα του Δεσπότη σας. Ήμουν μ’ εκείνους που τον τύφλωσαν, που του ‘βγαζαν τα μάτια και αιμόφυρτο, τον έσυραν από τα γένια και τα μαλλιά στα σοκάκια του Τουρκομαχαλλά, τον ξυλοκοπούσαν, τον έβριζαν και τον πετσόκοβαν. Βαθιά εντύπωση μου έκανε και αξέχαστος παραμένει η στάση του. Στα μαρτύρια που τον υπέβαλαν δεν απήντα με φωνές, με παρακλήσεις, με κατάρες.
Το πρόσωπό του το κατάχλομο, το σκεπασμένο με αίμα των ματιών του, το πρόσωπό του είχε στραμμένο προς τον ουρανό και διαρκώς κάτι ψιθύριζε, που δεν ηκούετο πέρα από την περιοχή του. Από καιρού σε καιρό, όταν μπορούσε ύψωνε κάπως το δεξί του χέρι και ευλογούσε τους διώκτες του. Κάποιος πατριώτης μου αναγνωρίζει τη χειρονομία της ευλογίας, μανιάζει, μανιάζει και με το τρομερό μαχαίρι του κόβει και τα δύο χέρια του Δεσπότη. Εκείνος σωριάστηκε στη ματωμένη γη με στεναγμό που φαινόταν ότι ήταν μάλλον στεναγμός ανακουφίσεως παρά πόνου. Τόσο τον λυπήθηκα τότε, που με δύο σφαίρες στο κεφάλι τον αποτελείωσα. Αυτή είναι η ιστορία μου. Τώρα που σας την είπα, ελπίζω πως θα ησυχάσω. Γι’ αυτό σας χάρισα τη ζωή». «Και πού τον έθαψαν;» ρώτησα με αγωνία. «Κανείς δεν ξέρει πού έριξαν το κομματιασμένο του κορμί».

Ο Χρυσόστομος Καλαφάτης είχε γεννηθεί στις 8 Ιανουαρίου 1867 στην Τρίγλια της Βιθυνίας - επαρχία Προύσας - στην Προποντίδα της Μικράς Ασίας. Διετέλεσε επίσκοπος και θεολόγος Μητροπολίτης Δράμας και Σμύρνης. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ανακήρυξε τον Χρυσόστομο Άγιο ως Ιερομάρτυρα    .https://www.ethnos.gr/

Τετάρτη 17 Ιουλίου 2024

Το τέλος των Ρομανόφ--Σαν Σήμερα: 17 Ιουλίου 1918

 


Στις 17 Ιουλίου 1918, ο τσάρος Νικόλαος Β’ της Ρωσίας, η σύζυγός του Αλεξάνδρα, τα πέντε παιδιά τους και τέσσερις πιστοί συνοδοί τους εκτελέστηκαν από τις δυνάμεις των μπολσεβίκων στην πόλη Εκατερίνμπουργκ. Το τραγικό αυτό γεγονός σηματοδότησε το τέλος της δυναστείας των Ρομανόφ, η οποία κυβερνούσε τη Ρωσία για πάνω από 300 χρόνια, και αποτέλεσε ένα από τα βασικά περιστατικά των πρώτων μηνών μετά τη Ρωσική Επανάσταση.

Η δυναστεία των Ρομανόφ κυβερνούσε τη Ρωσία από το 1613, αλλά στις αρχές του 20ού αιώνα η αυτοκρατορία αντιμετώπιζε βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις. Ο τσάρος Νικόλαος Β’, ο οποίος ανέβηκε στον θρόνο το 1894, προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτά τα ζητήματα και να διατηρήσει τον έλεγχο του ολοένα και πιο ανήσυχου πληθυσμού. Η αυταρχική του διακυβέρνηση, σε συνδυασμό με την καταστροφική εμπλοκή της Ρωσίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τροφοδότησε μια εκτεταμένη δυσαρέσκεια.

Τον Μάρτιο του 1917, εν μέσω γενικευμένων αναταραχών και αμέσως μετά την επανάσταση στις 23-27 Φεβρουαρίου, ο Νικόλαος Β’ παραιτήθηκε από τον θρόνο. Την εξουσία ανέλαβε η Προσωρινή Κυβέρνηση, αλλά η μπολσεβικική επανάσταση, τον Οκτώβριο του 1917, άλλαξε ριζικά τα δεδομένα στη Ρωσία – και όχι μόνο. Οι μπολσεβίκοι επιδίωξαν να εδραιώσουν την εξουσία τους και να εξαλείψουν κάθε πιθανή απειλή για το νέο τους καθεστώς, συμπεριλαμβανομένου του πρώην τσάρου και της οικογένειάς του.

Μετά την παραίτηση του Νικολάου, η οικογένεια Ρομανόφ τέθηκε αρχικά σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Παλάτι του Αλεξάνδρου. Αργότερα μεταφέρθηκαν στο Τομπόλσκ στη Σιβηρία και τελικά στο σπίτι των Ιπάτιεφ στο Εκατερίνμπουργκ, μια πόλη στα Ουράλια Ορη. Μετά την έκρηξη του εμφυλίου πολέμου, οι μπολσεβίκοι, φοβούμενοι ότι οι δυνάμεις του Λευκού Στρατού θα επιχειρούσαν ενδεχομένως να σώσουν τους Ρομανόφ, αποφάσισαν να τους εξοντώσουν για να αποτρέψουν κάθε πιθανότητα επιστροφής τους στην εξουσία.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Ιουλίου 1918, η οικογένεια Ρομανόφ και οι συνοδοί της ξύπνησαν και ενημερώθηκαν ότι έπρεπε να ντυθούν. Τους οδήγησαν σε ένα υπόγειο δωμάτιο με το πρόσχημα ότι θα μεταφέρονταν σε ασφαλέστερη τοποθεσία. Αντ’ αυτού, τους περίμενε ένα εκτελεστικό απόσπασμα. Οι αρχικοί πυροβολισμοί ακολουθήθηκαν από επιθέσεις με ξιφολόγχες και τουφέκια για να μην υπάρξουν επιζώντες. Στη συνέχεια τα πτώματα μεταφέρθηκαν σε ένα απομακρυσμένο δάσος, όπου θάφτηκαν βιαστικά και κρύφτηκαν.

Η εκτέλεση της οικογένειας Ρομανόφ καλύφθηκε αρχικά από πέπλο μυστικότητας, με την κυβέρνηση των μπολσεβίκων να εκδίδει αντικρουόμενες αναφορές. Ωστόσο, καθώς αποκαλύφθηκαν λεπτομέρειες, η διεθνής κοινότητα αντέδρασε με σοκ και οργή. Ο θάνατος των Ρομανόφ έγινε σύμβολο της σκληρότητας του μπολσεβικικού καθεστώτος και των γεγονότων που συνόδευαν τη Ρωσική Επανάσταση.

Για δεκαετίες, η ακριβής τοποθεσία των λειψάνων των Ρομανόφ ήταν άγνωστη, τροφοδοτώντας εικασίες και πολυάριθμους ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τους επιζώντες. Μόνο το 1979 ανακαλύφθηκαν τα λείψανα του Νικολάου Β’, της Αλεξάνδρας και τριών από τις κόρες τους σε έναν ρηχό τάφο κοντά στο Εκατερίνμπουργκ. Λόγω του πολιτικού κλίματος της Σοβιετικής Ενωσης, η ανακάλυψη αυτή κρατήθηκε μυστική μέχρι το 1991, όταν τα λείψανα εκταφιάστηκαν και ταυτοποιήθηκαν θετικά μέσω δοκιμών DNA. Το 2000, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αγιοποίησε τον Νικόλαο Β΄, την Αλεξάνδρα και τα παιδιά τους ως μάρτυρες, αναγνωρίζοντας τα βάσανα και τον θάνατό τους. Η οικία Ιπάτιεφ κατεδαφίστηκε το 1977, αλλά στο σημείο αυτό βρίσκεται σήμερα η Εκκλησία του Αίματος, μια εκκλησία μνήμης αφιερωμένη στους Ρομανόφ. Το 2007, βρέθηκαν και ταυτοποιήθηκαν αργότερα τα λείψανα των δύο άλλων παιδιών, του Αλεξέι και της Μαρίας, κλείνοντας έτσι την τραγική ιστορία της οικογένειας Ρομανόφ.

Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης

καθημερινή

Τετάρτη 1 Μαΐου 2024

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!ΚΑΛΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ! Τα έθιμα, το μαγιάτικο στεφάνι και τα αρχέγονα λατρευτικά στοιχεία!!!



Της ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥ-ΚΑΜΗΛΑΚΗ

Ο μαγεμένος Μάης

Η Πρωτομαγιά ανοιξιάτικη γιορτή, πολύ πριν γίνει εργατική γιορτή, κοντά πάντοτε στο Πάσχα, συνδυάζει αρχέγονα λατρευτικά στοιχεία που σχετίζονται με τη λατρεία των νεκρών (Λεμούρια, Ροζάρια) και την αναγέννηση της φύσης. Θεωρείται παρετυμολογικά ευνοϊκή για τα μάγια, όπως και ολόκληρος ο μήνας Μάιος.

Το μαγιάτικο στεφάνι

Το στεφάνι που πλέκεται την παραμονή της Πρωτομαγιάς είναι το μοναδικό σχεδόν έθιμο, που εξακολουθεί να μας δένει με την παραδοσιακή πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες πλούσια σε εκδηλώσεις σε παλιότερες εποχές. Το στεφάνι κατασκευαζόταν με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κρανιάς ή κλήματος και στολιζόταν με λουλούδια και θαλερά κλαδιά από καρποφόρα δέντρα (αμυγδαλιά με αμύγδαλο, συκιά με τα σύκα, ροδιά με ρόδι ) αλλά και στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, κρεμμύδι και σκόρδο για το μάτι.

Η χρησιμοποίηση πρασινάδας και όχι τόσο λουλουδιών με σκοπό τη μετάδοση της θαλερότητας και της γονιμότητάς τους στον άνθρωπο είναι το κύριο χαρακτηριστικό των μαγιάτικων συνηθειών. Στον αγροτικό μάλιστα χώρο δεν ήταν απαραίτητο το πλέξιμο στεφανιών αλλά η τοποθέτηση πάνω από την πόρτα του σπιτιού δέσμης από χλωρά κλαδιά ελιάς, συκιάς, νερατζιάς, πορτοκαλιάς κ.ά. μαζί με λουλούδια. Απαραίτητη ήταν η ύπαρξη μεταξύ των λουλουδιών και χλωρών κλαδιών φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως τσουκνίδα, σκόρδο, δαιμοναριά, αγκάθια. Σε ορισμένες περιοχές οι μαγικές ενέργειες για υγεία συνοδεύονται από ομαδικές εκδηλώσεις, όπως αγερμούς (παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας κλαδιά καρποφόρων δένδρων έλεγαν τραγούδια του Μάη:

Μάη, Μάη χρυσομάη,
τι μας άργησες;
να μας φέρεις τα λουλούδια
και την άνοιξη;
ή
Μάη, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε (με τα ρόδα) κ.ά.

Στην Κέρκυρα για παράδειγμα περιέφεραν κορμό τρυφερού κυπαρισσιού στολισμένου με λουλούδια, μαντήλια, κορδέλες και φρούτα της εποχής (μούσμουλα) και χορταρικά. Αυτό ήταν το μαγιόξυλο .

Η Πρωτομαγιά είναι εθιμικά μια από τις δημοφιλέστερες γιορτές του ελληνικού λαού ιδιαίτερα στο βορειοελλαδικό χώρο. Ο βαρύς χειμώνας, ο οποίος συνήθως επικρατεί στη Μακεδονία και κυρίως στην κατ’ εξοχήν ορεινή περιοχή της, με τις πολλές βροχές, τα χιόνια, τον παγετό, το δυνατό κρύο και τις ομίχλες, κάνει εντονότερη την προσδοκία της άνοιξης και του καλοκαιριού. Έτσι την Πρωτομαγιά γιορτάζεται χαρακτηριστικά και πανηγυρικά η βελτίωση του καιρού, η επικράτηση της άνοιξης και η επικείμενη έλευση του καλοκαιριού, η αναγέννηση προπαντός της φύσης.

Η Πρωτομαγιά στη Δυτική Μακεδονία συνδέεται με ποικίλα έθιμα γονιμικού κυρίως χαρακτήρα, και τραγούδια. Έτσι, στη Βλάστη Κοζάνης πρωΐ πρωΐ αδειάζουν τα αγγεία και φέρνουν φρέσκο νερό από τη βρύση. Τα παιδιά κόβουν κλάδους οξυάς και τους φέρνουν στους γύρω από το χωριό λόφους, όπου κυρίως τα κορίτσια στήνουν χορούς, « πιάνοντας το Μάη». Στολίζουν τις μέσες τους με λυγαριές, για να μην τους πονάει τον Ιούνιο στον θερισμό. Στο Τσακνοχώρι Βοϊου στολίζουν τις πόρτες των σπιτιών με πρασινάδες, ενώ στη Γαλατινή κρεμούν στη βρύση ένα πράσινο κλαδί και τρώνε κάτι πρωΐ – πρωΐ, για να « μην τους τσακίσ΄ ο κούκος».

Στην πόλη της Φλώρινας πρωϊ ανεβαίνουν στον λόφο του Αγίου Παντελεήμονα και συναγωνίζονται ποιος θα μαζέψει πρώτος λουλούδια, να φτιάξουν στεφάνια που στεφανώνονται οι ίδιοι και φροντίζουν και να τα κρεμάσουν πρώτοι στην εξώπορτα του σπιτιού τους και να πιάσουν πρώτοι τον Μάη, για το καλό, για γούρι. Εκεί στον λόφο οι Φλωρινιώτες παραδοσιακά μέχρι σήμερα χαίρονται τη φύση, χορεύουν και τραγουδούν. Επικαλούνται επίσης τον άγιο Ιερεμία, που γιορτάζει τη Πρωτομαγιά, για να φύγουν από τα σπίτια τους ποντίκια, φίδια κλπ. με την έλευση του Μάη. Έτσι χτυπώντας τον μασά, ένα μέλος της οικογένειας, γυρίζει την παραμονή όλο το σπίτι και τους βοηθητικούς χώρους του φωνάζει μεταξύ άλλων: «Γιερεμία, συντελεία στα ποντίκια ( ή στα φίδια κλπ. )», ή «φύγετε γάτες, φίδια, ποντίκια, γιατί έρχεται ο Μάης ».

Και στα τραγούδια της Πρωτομαγιάς οι κάτοικοι της Δυτικής Μακεδονίας θεωρούν τον Μάη ως τον κατ’ εξοχήν μήνα της άνοιξης και τον προπομπό του καλοκαιριού. Έτσι το παρακάτω πολύ γνωστό και ευρύτατα διαδεδομένο τραγούδι το τραγουδούν την Πρωτομαγιά στην Κοζάνη και αλλού, όταν οι οικογένειες γυρίζουν στολισμένες με πρασινολούλουδα από την εξοχή. Είναι η εποχή που με τη βελτίωση του καιρού είναι πλέον εφικτά τα μακρινά ταξίδια και η επιστροφή των ξενιτεμένων στο γενέθλιο τόπο τους:

Τώρα Μαγιά, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι,
Τώρα φουντώνουν τα κλαριά και βγάζ΄ η γη χορτάρι,
τώρα κι ο ξένος βούλεται να πάγει στα δικά του.
Νύχτα σελώνει τ’ άλογο, νύχτα το καλιγώνει.
Βάζει τα πέταλα αργυρά, καρφιά μαλαματένια.
Βάζει τα φτερνιστήρια του, ζώνει κι του σπαθί του
Κι η κόρη που τον αγαπά κρατεί κερί και φέγγει.
Με το ‘να χέρι το κερί, με τ’ άλλο το ποτήρι
κι όσα ποτήρια τον κερνά, τόσες βουλές του λέει:
– Πάρε μ΄, αφέντη μ΄, πάρε με κι εμένανε κοντά σου,
να μαγειρεύω να δειπνάς, να στρώνω να κοιμάσαι,
να γίνω κι ασημόκουπα να πίνεις το κρασί σου.
Εσύ να πίνεις το κρασί κι εγώ να λάμπω μέσα.
– Κει που πηγαίνω, κόρη μου, γυναίκες δεν διαβαίνουν,
Κει ’ναι λύκοι στα βουνά και κλέφτες στα ντερβένια
κι εσένα παίρνουν, κόρη μου, κι εμένα με σκλαβώνουν.

Σε χορευτικό τραγούδι ακολουθεί παραλλαγή του από τον Πελεκάνο Βοϊου, ο λαός εκδηλώνει την προσμονή του για τον Μάη και την άνοιξη που φέρνει:

Μάη, Μάη , χρυσομάη, τι μας άργησες και δεν φάνηκες,
να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη;
Λούσου κι άλλαξε, μπεΐνα, κοντά μου πλάγιασε.
Για ’τος, για ’τος από πέρα, με τριαντάφυλλα, με καρόφυλλα.

Σε άλλο τραγούδι, πολύ διαδεδομένο επίσης στον δυτικομακεδονικό χώρο, ο Μάης θεωρείται ο μήνας, που παράλληλα με το ξύπνημα της φύσης μετά τη βαρυχειμωνιά, προκαλεί διέγερση ερωτικών αισθημάτων, γι’ αυτό και διατυπώνονται σχετικές συμβουλές. Άλλωστε γενικότερα ο Μάης, καθώς έχει συνδεθεί παρετυμολογικά με τη μαγεία, είναι μήνας συνδεδεμένος με ποικίλες προλήψεις και δεισιδαιμονίες.

Κι εμείς το Μάη τον ξέρουμε πως είναι σκανταλιάρης, που σκανταλίζει όμορφες χήρες και μαυρομάτες !
Το Μάη κρασί μην πίνετε, όξω μην κοιμηθείτε.
Τρία παιδιά παλάβωσαν και πήραν τα σοκάκια.
Σέρνουν ψωμί για τα σκυλιά και κρέας για τ’ αγρίμια,
σέρνουν κι αγαποβότανο γι΄ αυτές τις μαυρομάτες.

Στο παρακάτω τραγούδι από τα πολλά σχετικά της επαρχίας Βοϊου Κοζάνης, διατυπώνονται οι προσδοκίες όχι μόνο του ανθρώπου, αλλά και των άλλων ζωντανών οργανισμών, από τον όμορφο μήνα της άνοιξης, που στ΄ όνομά του εξυμνούνται οι ομορφιές της φύσης και της ζωής:

Απρίλη, Απρίλη δροσερέ, Μάη καμαρωμένε,σε μήνυσαν,
Μάη μου, τα πρόβατα ν΄ αξιώνεις ( = αυξάνεις )
τα χορτάρια, Σε μήνυσαν οι όμορφες ν΄ αξιώνεις τα λουλούδια,
σε μήνυσαν και τα πουλιά της άνοιξης τ΄ αηδόνιαν΄
αξιώνεις τα κοντά κλαδιά και τα ψιλά δενδράκια.

Την ίδια μέρα οι γυναίκες συνηθίζουν να συγκεντρώνουν τα χόρτα που χρησιμοποιούν για τα φάρμακα (βότανα) και να βγάζουν το ασπρόχωμα ή ασημόχωμα που προορίζεται για λούσιμο όλο το χρόνο. Πιστεύουν ότι έτσι η ψώρα και οι λειχήνες εξαλείφονται. Μάλιστα η εξαγωγή του χώματος αυτού από συγκεκριμένο σημείο γινόταν με συμμετοχή πολλών γυναικών μαζί και με τραγούδια.

Ο σεβασμός προς τους νεκρούς, οι οποίοι ευρίσκονται ακόμη πάνω στη γη και ετοιμάζονται να ξαναμπούν στους τάφους οδηγεί τις γυναίκες στα νεκροταφεία προκειμένου να καθαρίσουν τους τάφους από τα χόρτα, να τους ασβεστώσουν και να τους περιποιηθούν, να ανάψουν κεριά και όταν γυρίσουν στα σπίτια να φτιάσουν πίττα που μοιράζουν στη γειτονιά και στους φτωχούς για συχώριο.

Στον καταραμένο τόπο το Μάη χαλαζώνει……

Το χαλάζι, όπως είναι γνωστό, προκαλεί μεγάλες καταστροφές στη γεωργική παραγωγή, όταν μάλιστα πέφτει την εποχή που ανθίζουν τα φυτά (αμπέλια, δέντρα) ή ωριμάζουν οι καρποί τους. Αυτός είναι και ο λόγος που ο γεωργός το θεωρεί κατάρα και θεομηνία, όπως εύκολα μπορεί να συμπεράνει κανείς από σχετικές παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις π.χ. «στον καταραμένο τόπο το Μάη μήνα χαλάζι ρίχνει», «αντά ’πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει».

Ειδικότερα ο λαός πιστεύει ότι με το χαλάζι εκδηλώνεται η οργή του θεού για κάποιο ηθικό παράπτωμα των ανθρώπων. Τέτοια παραπτώματα που μπορούν, σύμφωνα πάντοτε με τη λαϊκή αντίληψη, να προκαλέσουν χαλαζοθύελλα είναι πολλά. Αναφέρω ενδεικτικά την παραβίαση της αργίας ορισμένων εορτών, την εγκατάλειψη νόθου παιδιού, δοξασία με πλατειά διάδοση σε χαλαζόπληκτες ελληνικές περιοχές αλλά και στον ευρωπαϊκό χώρο, τον ανόσιο έρωτα μεταξύ συγγενών εξ αίματος, όπως συχνά αναφέρεται στα δημοτικά μας τραγούδια, την εξωμοσία χριστιανού, τη φθορά εκκλησιαστικής – μοναστηριακής περιουσίας.

Ο γεωργός για να αποφύγει την καταστροφή του μόχθου του ο γεωργός καταφεύγει στη μαγεία, στη θρησκεία αλλά συνήθως και στα δύο μαζί. Με τη βοήθεια της μαγείας επιχειρεί «να καταδέσει το χαλάζι», να το «καρφώσει» και να το «γυρίσει πίσω» χρησιμοποιώντας μέσα και τους τρόπους, όπως πυροστιά, μαυρομάνικο μαχαίρι, κεριά και άνθη του Επιταφίου, κόκκινο αβγό του Πάσχα, επωδές, που χρησιμοποιεί, όπως είναι γνωστό, και σε άλλες περιστάσεις.

Άγιοι προστάτες από το χαλάζι

Τη βοήθεια της θρησκείας εξασφαλίζει με την αυστηρή τήρηση της αργίας ορι-σμένων εορτών ή μνήμης αγίου, που θεωρείται προστάτης από το χαλάζι και θεωρεί την παραβίασή της από τις πιό σοβαρές αιτίες για τη χαλαζόπτωση. Έτσι π.χ. τηρούνται αυστηρά σαν αργίες από τους αμπελουργούς και τους κηπουρούς σ’όλες σχεδόν τις χαλαζόπληκτες περιοχές η Μεγάλη Πέμπτη, η Πέμπτη της Διακαινησίμου, η ημέρα της Αναλήψεως, της Πεντηκοστής. Αυτές τις ημέρες δεν πλένουν, δεν απλώνουν ρούχα, δεν λούζονται, δεν γνέθουν και δεν πηγαίνουν στο αμπέλι.

Άη Γιάννης ο Χαλαζιάς

Στην Κεντρική Ελλάδα «κρατούν την αργία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (8 Μαίου), που τον λένε μάλιστα «χαλαζιά», γιατί πιστεύουν ότι ο άγιος «στέλνει το χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά». Στη Μακεδονία την αργία του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Ελένης που «φυλάει από το χαλάζι. Το σηκώνει στο μανίκι της», ενώ στην περιοχή της Γορτυνίας τη γιορτή της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Αντωνίου.

Σε διάφορες άλλες περιοχές καταφεύγουν σε αγίους που θεωρούνται γενκότερα προστάτες της βλαστήσεως από ασθένειες ή δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όπως ο άγιος Τρύφων και ο Προφήτης Ηλίας ή τοπικούς αγίου, όπως ο άγιος Αχίλλειος (Κόνιτσα), ο Κοσμάς ο Αιτωλός (Ήπειρος), ο άγιος Αρσένιος (Παραμυθιά Θεσπρωτίας). Ενώ όμως η λατρεία των αγίων που προαναφέρθηκαν είναι περιορισμένη τοπικά, η λατρεία του αγίου Χριστοφόρου, ως προστάτη από το χαλάζι, καλύπτει όλο το βορειοελληνικό χώρο, από την Ήπειρο μέχρι την Ανατολική Θράκη.

Ειδικότερα στην Ήπειρο πιστεύεται ότι ο άγιος Χριστόφορος «γυρίζ’ με το χαλάζ’ στον κόρφο», για αυτό και τηρούν την αργία της γιορτής του (9 του Μάη) με μεγάλη αυστηρό-τητα. «Έχ’ νι σκόλ’ όλοι, γιατί πεισμών’ ου άγιους». «…Επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει και ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών…» Του Αγίου Χριστοφόρου δε μπαίνουν στους κήπους και στα χωράφια, γιατί, αν δουλέψουν, «θα πέση χαλάζι και θα τους χαλάσει τη σοδειά» «Ο Αη Χριστόφορος, λένε, στέκεται με το χαλάζι στο χέρι» και αλλού πως το έχει στην ποδιά του το χαλάζι κι ίσια το ρίχνει, άμα εργαστείς στη γιορτή του».

Από την ίδια περιοχή προέρχεται μια παράδοση που αιτιολογεί την καθιέρωση της αργίας στις 9 Μαϊου: Όταν ακόμη η ημέρα δεν είχε καθιερωθεί ως αργία, θέλησε ο άγιος Χριστόφορος να παρουσιαστεί στο θεό και να παραπονεθεί, αλλά ο φύλακας άγγελος της Πύλης τον ρώτησε τί θέλει και μαθαίνοντας την αιτία τον συμβούλεψε: – Αφού δε σου κρατούν την ημέρα, χτύπα τους με λιθάρια από δω ψηλά. – Πού να βρω τα λιθάρια, εδώ δεν έχουμε, είπε ο άγιος. – Έχουμε το χαλάζι. Έτσι και έγινε. Επήρε το μεγαλύτερο χαλάζι χτύπησε τους γεωργούς και κατάστρεφε τους αγρούς και τους κήπους τους. Από τότε κρατούν την ημέρα αυτή» .

Στη Μακεδονία (περιοχή Πέλλης) «για να μη πέφτει χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά, τα δέντρα – ακόμη και τα ζώα σκοτώνει – φυλάνε την ημέρα του αγίου Χριστοφόρου». Και στη Χαλκιδική «εκείνη την ημέρα οι γεωργοί δεν οργώνουν». Στο χωριό Καρπερό των Γρεβενών στις 9 Μαϊου η λειτουργία συνοδεύεται από δημοτελή θυσία και «εγκατόρυξη» (ταφή) των υπολειμμάτων από την από κοινού κατανάλωση του σφαγίου. «Συγκεντρώνονται οι κάτοικοι της περιοχής στο εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου και μετά τη λειτουργία θυσιάζουν ένα μαύρο αρνί. Η θυσία γίνεται σ’ ένα λάκκο κοντά στο άγιο βήμα, σκεπασμένο με μια πέτρα. Στο λάκκο αυτό χύνεται το αίμα, το δέρμα και τα κόκκαλα του αρνιού μετά από το κοινό τραπέζι».

Όταν υπάρχει κίνδυνος να πέσει χαλάζι μαζεύεται ο κόσμος στον άγιο Χριστόφορο. Έρχεται και ο παπάς. «Ανοίγουν και βγάζουν μερικά κόκκαλα από μέσα. Ο παπάς φέρνει την εικόνα του αγίου Χριστοφόρου. Την ακουμπάει πάνω στην πέτρα, ανάβει και μια λαμπάδα, διαβάζει την ευχή και το σύννεφο δια-λύεται». Η τελετή της εκταφής των οστών του θυσιασθέντος ζώου συνηθίζεται και σε περιπτώσεις ανομβρίας στην ίδια περιοχή. Τη γιορτή τηρούσαν και οι Τούρκοι… Στη Θράκη για τον ίδιο σκοπό και με την ίδια αυστηρότητα τηρούν την αργία του αγίου.

Στο Φανάρι Κομοτηνής «κάθε χρόνο στη γιορτή τ’ αποβραδύ έκαμναν αγρυπνία και την ώρα που έβγαινε τ’ άστρο, ο αυγερινός, ανέβαιναν έξω στα χωράφια κι έκαμναν δέησι να μη ρίχνει χαλάζι. Κείν’ τη μέρα δεν δούλευαν κι οι Τούρκοι του Γιαπατζή. Ρωτούσανε πότε ήτανε η γιορτή τ’ για να μη δουλέψουν».

Στην Κομοτηνή, τέλος, όπως αναφέρει ο Στίλπων Κυριακίδης, «του Χριστοφόρου δε δ’ λεύουν». Είνι για του χαλάζ’». Ο άγιος Χριστόφορος (250 περ. π.Χ.) ανήκει στους λαϊκούς μάρτυρες τόσο της Ανατολικής όσο και της Δυτικής Εκκλησίας και θεωρείται από το ελληνικό λαό καθώς και τους ευρωπαϊκούς λαούς προστάτης από διάφορες συμφορές, όπως είναι οι επιδημίες, η κακοκαιρία, τα ατυχήματα κ.ά. Η εικονογραφική παράδοση είναι διττή. Η μία τον θέλει Κυνοκέφαλο, επειδή ήταν πολύ όμορφος και παρακάλεσε το Θεό να τον κάνει άσχημο.

Η σύνδεσή του με τα απότομα καιρικά φαινόμενα, όπως είναι η χαλαζόπτωση, αποτελεί ενδεχομένως ένα στοιχείο για την συσχέτισή του με τους αιγυπτιακούς Κυνοκεφάλους δαίμονες. Στην απόδοση της ιδιότητας του προστάτη από το χαλάζι στον άγιο Χριστόφορο συνετέλεσε προφανώς η εποχή που γιορτάζει (9 Μαϊου) που θεωρείται η πιο κρίσιμη για τις επιπτώσεις της χαλαζόπτωσης στη γεωργική παραγωγή. Η άλλη παράδοση τον παριστάνει με κανονικά χαρακτηριστικά να κουβαλάει στον ώμο το Χριστό, τον οποίο περνάει από ένα ποτάμι (Χρι-στοφόρος).

Ως Χριστοφόρος είναι σήμερα ο προστάτης των αυτοκινητιστών. Στο εύλογο ερώτημα, γιατί η λατρεία του αγίου αυτού εντοπίζεται ειδικά στο Βόρειο Ελληνικό χώρο, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τη σχετική έρευνα τόσο σε έντυπα όσο και στο χειρόγραφο υλικό του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, και γιατί έχει τέτοια διάδοση σε σύγκριση με την περιορισμένη τοπικά λατρεία άλλων αγίων, την απάντηση δίνει η διάδοση της λατρείας του αγίου Χριστοφόρου στον βορειοελληνικό χώρο οφείλεται στις καιρικές συνθήκες που επικρατούν την εποχή της εορτής του αγίου ή σε τοπική λατρεία του αγίου, προερχομένη από τη Μ. Ασία (Καππαδοκία), που απλώθηκε στο χώρο αυτό, όπου επικρατούν οι ίδιες δυσμενείς συνθήκες κλίματος. Την υπόθεση αυτή ενισχύει και η παρουσία εικόνων του αγίου Χριστοφόρου σε ναούς των Μικρασιατών Ελλήνων προσφύγων στους τόπους όπου εγκαταστάθηκαν.

Στο ερώτημα εξ άλλου, γιατί αποδίδεται στον άγιο η ιδιότητα του προστάτη από το χαλάζι, η απάντηση θεωρούμε ότι δίδεται από τη διήγηση που υπάρχει στο συναξάριο του αγίου – που σώζεται σε κώδικα του ΙΑ΄ αιώνα – και απηχεί ασφαλώς παλαιότερη παράδοση, όπου αναφέρεται ότι ο άγιος σε προσευχή του προς τον θεό, όταν τον οδηγούσαν στο μαρτύριο είπε: «Κύριε, δος χάριν τω σώματί μου, ίνα πας ο έχων λείψανόν μου φανερώς δύναται δι αυτού απελαύνειν τους δαίμονας. Αλλά και επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει καί ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών… Και ήλθεν αυτώ φωνή εκ του ουρανού. Κατά το αίτημά σου έσται σοι, και ου μη λυπήσω σε έως του αιώνος. Και εν τούτω θαυμασθήσει..»

Οι Μάηδες στο Πήλιο…

Στο Πήλιο ο ερχομός του Μάη γιορταζόταν παλιότερα– και αναβίωσε κάποιες φορές από το 1957 και εξής στη Μακρινίτσα – με ιδιαίτερες εκδηλώσεις. Κατά μία περιγραφή, την παλαιότερη, του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη το 1892 «Τη α΄ Μαϊου άγουσι τινές νουμηνίαν μετημφιεσμένοι και προσωπιδοφορημένοι όντες εν συνεταιρισμώ και συνοδεία δέκα έως δώδεκα, ων έκαστος φέρει ίδιον όνομα, ως ιατρός, γενίτσαρος, αράπης κτλ. Έχοντες μεθ’ εαυτών και νεανίαν τινά όλον κεκαλυμμένον δι’ ανθέων, όν ονομάζουσι « μαγιόπουλον» και περιερχόμενοι ανά τας οδούς και ρύμας του χωρίου άδουσι και χορεύουσιν επί προαιρετική αμοιβή.

Τα αδόμενα δε ιδιόρρυθμα άσματα εισί τάδε:

 

Το έθιμο έχει ζωγραφίσει στις αρχές του 20ού αιώνα ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ενώ ο Γεώργιος Αδρακτάς κάνοντας λόγο για την σηροτροφία (καματερός) στο Πήλιο αναφέρεται στη συνήθεια των γυναικών για προληπτικούς λόγους «κατά την πρωτομαγιάν αποσπώσιν εκ του μάη ήτοι του παιδός, όστις εστολισμένος δι’ ανθέων χορεύει κατά την πρώτην του Μαϊου προ των οικιών υπό τον ήχον τυμπάνου, τεμάχιον ορμαθιάς από μαϊολούλουδα, ταύτα δε μετά χαράς κρεμώσιν εις την πρώτην σταντοσιάν, επειδή τούτο θεωρείται ως συντελεστικόν καλής εσοδείας».

Περιγραφή των Μάηδων στο Πήλιο μας δίνει το 1931 στη Νέα Εστία ο Γιάνης Κορδάτος. Μετά την αναβίωσή τους (1957) οι περιγραφές είναι πολλές (Κ. Λιάπης, Αποστολία Νάνου-Σκοτεινιώτη. Δ. Λαμπαδάρης, Κ. Καρυδάκης κ.ά.) και αφορούν σε όλα τα χωριά του Πηλίου.

Σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες πληροφορίες ομάδες ανδρών ντυμένων με διάφορα ρούχα και προσωπίδες παράσταιναν τον αράπη, το γιατρό, το γέρο και τη γριά, τον φουστανελά, τον γενίτσαρο, τη χανούμισσα και στη μέση πάντοτε έναν νέο στολισμένο με λουλούδια, που κρατούσε ένα ξύλο στολισμένο επίσης με λουλούδια, το μαγιόξυλο. Η ομάδα συνοδευόταν από οργανοπαίχτες με ζουρνά, νταούλι, βιολί και περιερχόταν τα σπίτια και τα μαγαζιά και παρίστανε πως ο νέος πέθαινε και ο γιατρός με τη βοήθεια και της γριάς τον ξανάφερναν στη ζωή. Τραγουδούσαν και τα παραπάνω τραγούδια.

Μάη μου, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε,
Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι Απρίλ’ς με τα λουλούδια,
Όλον τον κόσμο γέμουσι τ’ άθη και το λουλούδι,
Το νιόνε περικύκλουσες μες της κυράς την πόρτα.
Άνοιξε, πόρτα της κυράς, πόρτα της μαυρομάτας,
Να μπω να διώ τη λιγυρή, πώς στρώνει, πώς κοιμάται,
Πώς στρώνει στα τριαντάφυλλα, κοιμάται στα λουλούδια.
Πώς να την πω να σηκωθεί, πώς να την πω να κάτσει.
Να την ειπώ αγιόκλημα, το κλήμα κόμπους έχει,
Να την ειπώ τριαντάφυλλο κι από τ’ αγκάθι βγαίνει,
Να την ειπώ βασιλικό κι από τη μυρουδιά του.Ακόμη:
Αφέντη κι αφεντούτσικε, πέντε φορές αφέντη,
Λύσε τ(ο), αφέντη μ’, λύσε το, το χρυσομάντηλό σου,
Κι αν έχεις γρόσια δός μας τα, φλουργιά μη τα λυπάσαι,
Κι αν τα λυπάσαι τα φλουριά, δός μας δεκαπεντάρια.
Δός μας τα, αφέντη, δός μας τα, να πούμε για την υγειά σου,
Για την υγειά σ’, αφέντη μου, για την καλή χρονιά σου,
Να ζήσης χρόνους εκατό και να τους ξεπεράσεις,
Κι απ’ τους διακόσιους κι εμπροστά, ν’ ασπρίσεις, να γεράσεις,
Ν’ ασπρίσεις σαν τον Όλυμπο, σαν τ’ άσπρο περιστέρι.
Και του χρόνου.

Ως προς τις λεπτομέρειες οι περιγραφές που διαθέτουμε διαφέρουν μεταξύ τους. Ωστόσο κοινό στοιχείο που χαρακτηρίζει το μαγικοθρησκευτικό δρώμενο του Πηλίου και το συνδέει με ανάλογα ανοιξιάτικα δρώμενα του ελληνικού χώρου (Ζαφείρης, Φουσκοδέντρι, «Πεθαμένος») είναι η συμβολική μιμική αναπαράσταση θανάτου και ανάστασης στο αποκορύφωμα της άνοιξης και στην αρχή της καρποφορίας. Όπως έχει γράψει για την παλιά « Αθηναϊκή Πρωτομαγιά » ο Δημ. Καμπούρογλους, η « η πρώτη Μαϊου συνεκέντρωσε την ελπίδα της βλαστήσεως, την χαράν της ανθίσεως και την αθανασίαν της καρπώσεως, εκπροσωπήσασα συμβολικώς και την άνοιξιν ολόκληρον».

*Η Δρ Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, είναι τ. Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.  

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΕΛΛΑΣ