Tου Κώστα Παππά
Η εικόνα και μόνο των τριών ηγετών στο ίδιο τραπέζι αρκεί για να προκαλέσει γεωπολιτικούς κραδασμούς. Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ ετοιμάζονται να συναντηθούν στις 19 Νοεμβρίου στη Σενζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του APEC, σε μια πρωτοφανή τριμερή συνάντηση που φέρνει για πρώτη φορά μαζί τους ηγέτες των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη. Ακόμη και αν η πρώτη αυτή επαφή έχει διερευνητικό χαρακτήρα και δεν αναμένονται άμεσες συμφωνίες, το γεγονός ότι Ουάσιγκτον, Μόσχα και Πεκίνο επιλέγουν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι συνιστά από μόνο του μια εξέλιξη με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Το ερώτημα είναι εάν η Σενζέν μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας περιόδου συνεννόησης ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις ή εάν θα εξελιχθεί σε μια συνάντηση εντυπώσεων, με τον καθένα να επιδιώκει να αποκομίσει διαφορετικά διπλωματικά οφέλη. Η σύγκριση με τη Γιάλτα του 1945 είναι αναπόφευκτη, αν και οι σημερινές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές. Τότε οι νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου διαμόρφωναν τους όρους της μεταπολεμικής τάξης. Σήμερα οι τρεις ηγέτες συναντώνται σε έναν κόσμο όπου κανείς δεν διαθέτει την απόλυτη ισχύ για να επιβάλει μόνος του τους κανόνες.
Η συνάντηση αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την ιστορική συνάντηση Τραμπ και Πούτιν στην Αλάσκα, τον Αύγουστο του 2025. Εκεί άνοιξε ένας δίαυλος απευθείας επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα. Τώρα ο Τραμπ επιχειρεί να διευρύνει αυτή τη διπλωματική προσέγγιση, εντάσσοντας στο ίδιο πλαίσιο και τον Σι Τζινπίνγκ. Το εάν μπορεί να πετύχει μια συνεννόηση ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις με τόσο διαφορετικές επιδιώξεις αποτελεί το μεγάλο στοίχημα.
Το αμερικανικό χαρτί της παγκόσμιας ισχύος
Ο Ντόναλντ Τραμπ προσέρχεται στη συνάντηση έχοντας ως βασικό στόχο να αποδείξει ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι η δύναμη που μπορεί να καθορίζει τις διεθνείς εξελίξεις. Το αμερικανικό πλεονέκτημα παραμένει τεράστιο: η στρατιωτική υπεροχή, το δολάριο, οι χρηματοπιστωτικές αγορές, η τεχνολογική πρωτοπορία και το δίκτυο των συμμαχιών της Ουάσιγκτον αποτελούν εργαλεία που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει στον ίδιο συνδυασμό.
Για τον Τραμπ, η συζήτηση για τον πυρηνικό αφοπλισμό και τον έλεγχο των εξοπλισμών βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα. Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο του 2026 άφησε χωρίς το προηγούμενο πλαίσιο περιορισμών τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, της Αμερικής και της Ρωσίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει μια νέα συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα. Παράλληλα, θέλει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με τον Πούτιν, να διαχειριστεί τον ανταγωνισμό με το Πεκίνο και να αναζητήσει συνεννόηση για το Ιράν.
Το αμερικανικό πρόβλημα είναι ότι η επιδίωξη μιας συμφωνίας δεν σημαίνει αυτομάτως και αποδοχή των αμερικανικών όρων από τους άλλους δύο.
Η Ρωσία θέλει να επιστρέψει στο κέντρο των αποφάσεων
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η τριμερής συνάντηση αποτελεί μια σημαντική διπλωματική νίκη πριν ακόμη πραγματοποιηθεί. Η Ρωσία, παρά τις κυρώσεις, το κόστος του πολέμου στην Ουκρανία και τις πιέσεις στη δυτική οικονομική της πρόσβαση, εξακολουθεί να διαθέτει ένα εξαιρετικά ισχυρό στρατηγικό χαρτί: το πυρηνικό της οπλοστάσιο, την ενεργειακή της ισχύ, τη γεωγραφική της έκταση, τις στρατιωτικές δυνατότητες και τη θέση της ως μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η Μόσχα θέλει να αναγνωριστεί ως ισότιμος συνομιλητής της Ουάσιγκτον και του Πεκίνου και να πάψει να αντιμετωπίζεται ως μια δύναμη που μπορεί να απομονωθεί διεθνώς. Κυρίως, επιδιώκει να κατοχυρώσει έναν νέο ρόλο στη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας, με όρους που θα λαμβάνουν υπόψη τις ρωσικές επιδιώξεις στην Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Ευρώπης.
Η παρουσία του δίπλα στον Τραμπ και τον Σι έχει επομένως και ισχυρό συμβολισμό: ο Πούτιν θέλει να δείξει ότι η Ρωσία δεν βρίσκεται στο περιθώριο της διεθνούς πολιτικής, αλλά παραμένει ένας από τους βασικούς διαμορφωτές της.
Η Κίνα και η στρατηγική της υπομονής
Ο Σι Τζινπίνγκ είναι ίσως ο ηγέτης που έχει τους περισσότερους λόγους να αντιμετωπίζει τη συνάντηση με προσεκτική αισιοδοξία. Η Κίνα δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι αποτελεί παγκόσμια δύναμη. Η οικονομική της ανάπτυξη, η βιομηχανική της παραγωγή, η τεχνολογική της πρόοδος, ο έλεγχος κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού και η ισχυρή παρουσία της στο διεθνές εμπόριο αποτελούν ήδη αποδείξεις της ισχύος της.
Το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρήσει την εμπορική εκεχειρία με τις ΗΠΑ, να προστατεύσει την πρόσβασή του στις διεθνείς αγορές και να περιορίσει τις αμερικανικές πιέσεις στους τομείς των ημιαγωγών, των κρίσιμων ορυκτών και της τεχνολογίας. Ταυτόχρονα, δεν επιθυμεί να αποδυναμωθεί η στρατηγική σχέση του με τη Ρωσία, η οποία προσφέρει ενεργειακή ασφάλεια και έναν σημαντικό διπλωματικό και στρατιωτικό εταίρο.
Η μεγαλύτερη επιτυχία για τον Σι θα ήταν να εμφανιστεί ως ο οικοδεσπότης μιας νέας διεθνούς συνεννόησης, χωρίς να αναλάβει δεσμεύσεις που θα περιορίζουν τις κινεζικές επιλογές. Το Πεκίνο θέλει να ενισχύσει τη διεθνή επιρροή του, αλλά δεν έχει κανέναν λόγο να αποδεχθεί έναν μηχανισμό πυρηνικού ελέγχου που θα εξισώνει τα πολύ διαφορετικά μεγέθη των οπλοστασίων.
Τι μπορεί να αλλάξει στον πλανήτη
Το σημαντικότερο είναι ότι η συνάντηση δεν περιορίζεται σε μια συζήτηση για τις διμερείς σχέσεις. Αφορά τη διαχείριση των πυρηνικών κινδύνων, τον πόλεμο στο Ιράν, τη διεθνή ασφάλεια, τις ενεργειακές ισορροπίες και το μέλλον των σχέσεων ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Η Ουκρανία παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα για τη Ρωσία, αν και ο Λευκός Οίκος έχει διευκρινίσει ότι δεν αποτελεί τον βασικό στόχο της συγκεκριμένης τριμερούς συζήτησης.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί: η απουσία της Ευρώπης από το τραπέζι. Εάν οι τρεις ηγέτες αρχίσουν να διαμορφώνουν ένα πλαίσιο συνεννόησης για την ασφάλεια και τις διεθνείς κρίσεις, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα βρεθούν μπροστά στον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν αποφάσεις που θα επηρεάζουν άμεσα το μέλλον τους χωρίς να έχουν συμμετάσχει στη διαμόρφωσή τους. Το ίδιο ισχύει για την Ουκρανία, αλλά και για μικρότερες χώρες που δεν διαθέτουν την ισχύ να υπερασπιστούν αυτόνομα τα συμφέροντά τους.
Η Σενζέν μπορεί να μην αποδειχθεί η νέα Γιάλτα. Μπορεί να μην παραγάγει ούτε μία δεσμευτική συμφωνία. Όμως η ίδια η συνάντηση θα στείλει ένα μήνυμα: οι τρεις ισχυρότερες πυρηνικές δυνάμεις αναγνωρίζουν ότι, παρά τον ανταγωνισμό τους, χρειάζονται έναν ελάχιστο κοινό κώδικα συνεννόησης.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι εάν οι Τραμπ, Πούτιν και Σι θα συμφωνήσουν να μοιράσουν τον κόσμο. Είναι εάν θα καταφέρουν να συμφωνήσουν στους κανόνες που θα αποτρέψουν μια παγκόσμια σύγκρουση. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα για την επόμενη ημέρα της ανθρωπότητας.https://www.epikaira.gr/
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου