Συρία: Η αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ αλλάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο

Από τη Δαμασκό στις «κόκκινες γραμμές» του Ισραήλ και από τη Συρία στην Κύπρο -Το νέο γεωπολιτικό τόξο που αφορά άμεσα Ελλάδα και Ευρώπη

Γιώργος Κουτσούμης   Αναλυτής Μέσης Ανατολής 

Ηπτώση του καθεστώτος Μπασάρ αλ-Άσαντ δεν έκλεισε τον κύκλο της συριακής κρίσης. Άλλαξε, όμως, τη φύση της. Η Συρία, που επί χρόνια αποτέλεσε ένα από τα βασικά πεδία της αντιπαράθεσης Ιράν-Ισραήλ, μετατρέπεται σταδιακά σε χώρο όπου δοκιμάζονται τα όρια δύο άλλων περιφερειακών δυνάμεων: της Τουρκίας και του Ισραήλ.

Ανάμεσά τους βρίσκεται η νέα κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, η οποία επιχειρεί να αποκαταστήσει την κρατική κυριαρχία, να ανοικοδομήσει τις ένοπλες δυνάμεις και να επαναφέρει τη χώρα στο διεθνές σύστημα, χωρίς να απολέσει την κρίσιμη τουρκική υποστήριξη και χωρίς να οδηγηθεί σε νέα στρατιωτική αναμέτρηση με το Ισραήλ.

Η πρόσφατη ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, στην επαρχία Ιντλίμπ, αποκάλυψε πόσο εύθραυστη είναι αυτή η ισορροπία. Το Ισραήλ συνέδεσε την επιχείρηση με πληροφορίες περί ενδεχόμενης ενίσχυσης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη βάση. Η Δαμασκός, αντιθέτως, υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως δεν υπήρχε σχέδιο μετατροπής της εγκατάστασης σε τουρκική βάση.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι το Ισραήλ έδειξε πως αντιμετωπίζει πλέον ορισμένες μορφές τουρκικής στρατιωτικής εγκατάστασης στη Συρία, ως ενδεχόμενη απειλή για τη δική του ασφάλεια και την επιχειρησιακή ελευθερία του.

Η Τουρκία στη θέση του ισχυρότερου εξωτερικού εταίρου

Η ανατροπή του Άσαντ άλλαξε δραστικά την περιφερειακή ισορροπία. Η ιρανική επιρροή στη Συρία περιορίστηκε, ενώ η Ρωσία δεν διαθέτει πλέον το εύρος πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής που είχε κατά την προηγούμενη περίοδο.Το κενό καλύπτει σε μεγάλο βαθμό η Τουρκία. 

Για τη νέα συριακή ηγεσία, η Άγκυρα αποτελεί βασικό εταίρο στην εκπαίδευση και ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεων, στην ασφάλεια, στην οικονομική επανεκκίνηση και στη σταδιακή αποκατάσταση της κρατικής λειτουργίας.

Για την Τουρκία, όμως, η Συρία είναι κάτι περισσότερο από ένας γειτονικός χώρος ασφαλείας. Η νέα πραγματικότητα προσφέρει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εδραιώσει μακροχρόνια πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή σε μια χώρα που βρίσκεται στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.

Και εδώ ακριβώς αρχίζει η σύγκρουση με τους ισραηλινούς στρατηγικούς υπολογισμούς.

Οι νέες «κόκκινες γραμμές» του Ισραήλ

Το Ισραήλ έχει διαφορετική αντίληψη για το πώς πρέπει να διαμορφωθεί η μεταπολεμική Συρία.

Μετά την εμπειρία της 7ης Οκτωβρίου 2023, η ισραηλινή στρατηγική έχει αποκτήσει περισσότερο προληπτικά χαρακτηριστικά. Η λογική που κυριαρχεί είναι ότι οι απειλές πρέπει να αντιμετωπίζονται πριν αποκτήσουν επιχειρησιακή υπόσταση.

Στη Συρία αυτό σημαίνει ότι το Τελ Αβίβ δεν εξετάζει μόνο τον αριθμό των τουρκικών στρατευμάτων. Πολύ σημαντικότερη είναι η πιθανότητα εγκατάστασης προηγμένων ραντάρ, συστημάτων αεράμυνας ή άλλων στρατιωτικών υποδομών που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία κινήσεων της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας. 

Για χρόνια, το Ισραήλ μπορούσε να επιχειρεί στον συριακό εναέριο χώρο με σχετικά περιορισμένους κινδύνους. Η ανάπτυξη όμως τουρκικών συστημάτων αεράμυνας θα δημιουργούσε ένα εντελώς διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η δήλωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία η οποία θα αποτελεί απειλή για την ασφάλειά του ήταν ουσιαστικά η δημόσια διατύπωση μιας νέας «κόκκινης γραμμής».

Το μήνυμα του Αμπού αλ-Ντουχούρ

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία η επίθεση στο Αμπού αλ-Ντουχούρ. Πριν από το πλήγμα είχαν υπάρξει παρασκηνιακές επαφές μεταξύ ισραηλινής και συριακής πλευράς για το θέμα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας. Η ακολουθία των γεγονότων επικοινωνία, προειδοποίηση και τελικά στρατιωτική ενέργεια, υποδηλώνει ότι το Ισραήλ είναι διατεθειμένο να ενεργήσει προληπτικά προκειμένου να εμποδίσει τη δημιουργία τετελεσμένων που θεωρεί επικίνδυνα.

Εδώ όμως βρίσκεται και ο κίνδυνος.

Ένα ισραηλινό πλήγμα που στο Τελ Αβίβ αντιμετωπίζεται ως μήνυμα αποτροπής προς τη Δαμασκό μπορεί στην Άγκυρα να ερμηνευθεί ως άμεση επίθεση εναντίον τουρκικών στρατηγικών συμφερόντων. Η απόσταση ανάμεσα στην αποτροπή και στην κλιμάκωση γίνεται έτσι εξαιρετικά μικρή. 

Η Δαμασκός επιλέγει τη διαπραγμάτευση

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη εξίσωση, η νέα συριακή κυβέρνηση προσπαθεί να κινηθεί μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ.

Ο υπουργός Εξωτερικών Άσαντ αλ-Σεϊμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός αναμένει την επανάληψη των διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ για μια συμφωνία ασφαλείας, παρότι παραδέχθηκε ευθέως ότι σήμερα «δεν υπάρχει εμπιστοσύνη» μεταξύ των δύο πλευρών.

Η προτεραιότητα της Δαμασκού είναι σαφής: να σταματήσουν οι ισραηλινές επιθέσεις και να δημιουργηθούν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με τελικό στόχο μια διευθέτηση που θα συνδέεται και με την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από συριακά εδάφη.

Η θέση αυτή αποκαλύπτει τη βασική αντίφαση της νέας συριακής πολιτικής: η Δαμασκός δεν εμπιστεύεται το Ισραήλ, αλλά δεν έχει την πολυτέλεια να μη συνομιλεί μαζί του.

Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να απομακρυνθεί από την Τουρκία, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο εξωτερικό υποστηρικτή της. 

Η Ουάσιγκτον φοβάται περισσότερο το «ατύχημα»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ίσως μπροστά στο δυσκολότερο διπλωματικό πρόβλημα αυτής της νέας ισορροπίας.

Το Ισραήλ είναι ο στενότερος στρατηγικός εταίρος της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, είναι μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει από τους ισχυρότερους στρατούς της Συμμαχίας και έχει εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα στη νέα Συρία.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπαράκ απέδωσε το επεισόδιο του Αμπού αλ-Ντουχούρ ενδεχομένως σε «παρεξήγηση ή κακό συντονισμό», αποτυπώνοντας ουσιαστικά τον φόβο της Ουάσιγκτον: όχι τόσο από έναν προσχεδιασμένο πόλεμο Τουρκίας-Ισραήλ, όσο ένα στρατιωτικό επεισόδιο ή έναν λανθασμένο υπολογισμό που θα υποχρεώσει την άλλη πλευρά να απαντήσει.

Γι’ αυτό και οι ΗΠΑ επιδιώκουν μηχανισμούς αποτροπής στρατιωτικών τριβών.

Η αμερικανική παρέμβαση φαίνεται να συνέβαλε και στη σχετική αποκλιμάκωση της ισραηλινής ρητορικής. Ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν έχει συμφέρον να οδηγηθεί σε κλιμάκωση με την Τουρκία. 

Η διαπίστωση αυτή δεν σημαίνει εγκατάλειψη των ισραηλινών «κόκκινων γραμμών». Σημαίνει περισσότερο ότι το Τελ Αβίβ αναζητεί τρόπο να περιορίσει τις τουρκικές στρατιωτικές δυνατότητες που θεωρεί απειλητικές, χωρίς να ανοίξει ένα νέο μέτωπο με μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη.

Από το Ιράν στην Τουρκία

Επί δεκαετίες, το Ισραήλ αντιμετώπιζε στη Συρία κυρίως την ιρανική στρατιωτική διείσδυση και τις γραμμές ανεφοδιασμού της Χεζμπολάχ. Μπορούσε να πλήττει ιρανικούς ή φιλοϊρανικούς στόχους χωρίς σοβαρή πιθανότητα συμβατικού πολέμου μεταξύ δύο ισχυρών κρατικών στρατών.

Η Τουρκία είναι διαφορετική περίπτωση. Είναι μεγάλη περιφερειακή δύναμη, μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και έχει αποκτήσει βαθιά πολιτική επιρροή στη νέα Δαμασκό. 

Γι’ αυτό και η αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ στη Συρία έχει σαφή όρια. Καμία πλευρά δεν φαίνεται να επιθυμεί πόλεμο. Ταυτόχρονα, όμως, καμία δεν θέλει να επιτρέψει στην άλλη να δημιουργήσει τετελεσμένα που θα μεταβάλουν μακροπρόθεσμα την περιφερειακή ισορροπία.

Η Κύπρος μπαίνει στη στρατηγική εξίσωση

Εάν η ισραηλινοτουρκική αντιπαράθεση αποκτήσει ευρύτερα στρατιωτικά χαρακτηριστικά, η Κύπρος αποτελεί τον χώρο όπου η κρίση της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να συναντήσει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η γεωγραφία είναι καθοριστική. Η Κύπρος βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Συρίας, του Λιβάνου και του Ισραήλ. Παράλληλα, η Τουρκία διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα του νησιού και έχει αναπτύξει δυνατότητες μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Λευκόνοικο.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική υπήρξε η ανάπτυξη έξι τουρκικών F-16 και συστημάτων αεράμυνας στα κατεχόμενα τον Μάρτιο του 2026, εν μέσω της περιφερειακής κρίσης. Η εξέλιξη κατέδειξε ότι η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει σε σύντομο χρόνο σημαντικές αεροπορικές και αντιαεροπορικές δυνάμεις στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι οι εγκαταστάσεις αυτές προορίζονται σήμερα για επιχειρήσεις εναντίον του Ισραήλ. Οποιαδήποτε τέτοια εκτίμηση πρέπει να διατυπώνεται ως υποθετικό σενάριο κλιμάκωσης και όχι ως υφιστάμενος τουρκικός σχεδιασμός.

Εάν όμως σε μια μελλοντική σοβαρή τουρκοϊσραηλινή κρίση η Άγκυρα χρησιμοποιούσε τα κατεχόμενα για επιχειρήσεις, επιτήρηση, αεράμυνα ή υποστήριξη ενεργειών εναντίον του Ισραήλ, τα δεδομένα θα άλλαζαν δραματικά.

Το ισραηλινό δίλημμα στην Κύπρο

Από ισραηλινή σκοπιά, η εγκατάσταση προηγμένων τουρκικών ραντάρ, αεράμυνας, μη επανδρωμένων συστημάτων ή μαχητικών στην Κύπρο θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα αντίστοιχης λογικής με αυτό που σήμερα συζητείται στη Συρία. 

Δεν θα επρόκειτο πλέον για μεμονωμένες τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά δυνητικά για ένα γεωστρατηγικό τόξο τουρκικής παρουσίας από τη νότια Τουρκία και τη βόρεια Συρία μέχρι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επηρεάσει τους ισραηλινούς στρατηγικούς υπολογισμούς για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Και τότε η τουρκοϊσραηλινή αντιπαράθεση θα είχε ξεφύγει οριστικά από τα συριακά σύνορα.

Ο κίνδυνος ακούσιας εμπλοκής της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί έλεγχο στο κατεχόμενο τμήμα και, συνεπώς, δεν θα είχε καμία συμμετοχή ή ευθύνη σε ενδεχόμενη τουρκική απόφαση χρησιμοποίησης των εκεί στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Οι συνέπειες όμως μιας τέτοιας ενέργειας θα μπορούσαν να αφορούν ολόκληρο το νησί.

Η εμπειρία του 2026 κατέδειξε ήδη πόσο εύκολα η Κύπρος μπορεί να επηρεαστεί από συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής. Η στρατιωτική παρουσία γύρω από το νησί ενισχύθηκε κατά την περιφερειακή κρίση, ενώ οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις απέκτησαν εκ νέου ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία.

Έτσι προκύπτει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο στρατηγικό παράδοξο: ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να βρεθεί εκτεθειμένο στις συνέπειες μιας περιφερειακής σύγκρουσης εξαιτίας στρατιωτικών ενεργειών που πραγματοποιούνται από τρίτη χώρα σε τμήμα του εδάφους του το οποίο δεν ελέγχει.

Μια νέα διάσταση του Κυπριακού

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και μια παράμετρος που υπερβαίνει τη στρατιωτική διάσταση.

Εάν οι εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα χρησιμοποιούνταν κάποτε για επιχειρήσεις που δεν σχετίζονται με την άμυνα της τουρκοκυπριακής κοινότητας αλλά εντάσσονται στην ευρύτερη περιφερειακή στρατηγική της Τουρκίας, θα μεταβαλλόταν και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να τεθεί διεθνώς το ζήτημα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας.

Το Κυπριακό θα παρέμενε πρωτίστως ζήτημα κατοχής, διαίρεσης και διεθνούς νομιμότητας. Θα αποκτούσε όμως ταυτόχρονα μια πρόσθετη διάσταση: ζήτημα ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου και, κατ’ επέκταση, της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για τη Λευκωσία, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό διπλωματικό επιχείρημα. Η στρατιωτικοποίηση του κατεχόμενου τμήματος δεν θα αφορούσε πλέον μόνο την ισορροπία δυνάμεων στο νησί, αλλά θα μπορούσε να δημιουργεί κινδύνους για ένα εξωτερικό σύνορο της ΕΕ.

Ελλάδα και Κύπρος: αυξημένη στρατηγική αξία, αλλά και κίνδυνοι

Η επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ αυξάνει αντικειμενικά τη στρατηγική αξία Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας για το Ισραήλ. 

Η τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, η αμυντική συνεργασία, οι κοινές ασκήσεις, οι ενεργειακές και ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η γεωγραφική θέση των δύο χωρών δημιουργούν ένα πλέγμα σχέσεων που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο το περιβάλλον ασφαλείας επιδεινώνεται.

Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα, αλλά κρύβει και μια παγίδα.

Θα ήταν λάθος για Αθήνα και Λευκωσία να θεωρήσουν την κρίση Τουρκίας-Ισραήλ ευκαιρία συγκρότησης ενός άτυπου «αντιτουρκικού άξονα».

Οι περιφερειακές συμμαχίες στη Μέση Ανατολή είναι μεταβαλλόμενες. Άγκυρα και Τελ Αβίβ έχουν περάσει στο παρελθόν από βαθιές κρίσεις σε περιόδους επαναπροσέγγισης. Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάθε συμφέρον να αποτρέψουν τη μόνιμη ρήξη μεταξύ δύο σημαντικών εταίρων τους.

Για την Ελλάδα, συνεπώς, η προστιθέμενη στρατηγική αξία βρίσκεται περισσότερο στην ικανότητά της να λειτουργεί ως σταθερός και προβλέψιμος δυτικός εταίρος στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά στην ένταξή της σε ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης, το ίδιο ισχύει για την Κύπρο.

Από τη Συρία στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει την επιρροή που απέκτησε στη μετα-Άσαντ Συρία σε μακροχρόνιο στρατηγικό πλεονέκτημα. Το Ισραήλ επιχειρεί να εμποδίσει την εγκατάσταση στρατιωτικών δυνατοτήτων που θα περιορίζουν την ελευθερία δράσης του. Η νέα συριακή κυβέρνηση προσπαθεί να ανακτήσει την κυριαρχία της, στηριζόμενη στην Τουρκία αλλά διαπραγματευόμενη ταυτόχρονα με το Ισραήλ. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να εμποδίσουν αυτές τις αντικρουόμενες στρατηγικές να οδηγήσουν σε άμεση σύγκρουση. 

Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος θα έχει μεγαλύτερη επιρροή στη Συρία.

Αφορά το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες ασφαλείας της μεταπολεμικής Συρίας και, σε δεύτερο επίπεδο, τη νέα ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Εάν η αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ παραμείνει εντός των ορίων της Συρίας και ελεγχθεί μέσω αμερικανικών μηχανισμών αποτροπής τριβών, Αθήνα και Λευκωσία μπορούν να διατηρήσουν σχετική απόσταση.

Εάν όμως μεταφερθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και, κυρίως, εάν οι τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα αποκτήσουν κάποτε επιχειρησιακό ρόλο έναντι του Ισραήλ, η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί απλώς γειτονικό χώρο της κρίσης και θα κινδυνεύσει να μετατραπεί σε μέρος της. Τότε το Κυπριακό θα αποκτήσει μια πρόσθετη και εξαιρετικά επικίνδυνη γεωπολιτική διάσταση.

Το πραγματικό διακύβευμα

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος σήμερα δεν φαίνεται να είναι ένας προσχεδιασμένος πόλεμος Τουρκίας-Ισραήλ. Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει προφανές συμφέρον από μια τέτοια αναμέτρηση.

Ο πραγματικός κίνδυνος είναι διαφορετικός: ένα στρατιωτικό επεισόδιο, ένας λανθασμένος υπολογισμός ή μια προληπτική ενέργεια που η μία πλευρά θα θεωρήσει περιορισμένη, αλλά η άλλη θα εκλάβει ως παραβίαση μιας θεμελιώδους κόκκινης γραμμής.

Το Αμπού αλ-Ντουχούρ υπήρξε μια πρώτη σοβαρή προειδοποίηση.

Η επόμενη κρίση μπορεί να αφορά ένα συριακό αεροδρόμιο, ένα τουρκικό σύστημα αεράμυνας ή μια ισραηλινή αεροπορική επιχείρηση. Εάν όμως η αντιπαράθεση ξεπεράσει το συριακό έδαφος, η γεωγραφία δείχνει προς την Ανατολική Μεσόγειο. Εκεί η Ελλάδα και η Κύπρος παύουν να είναι απλοί παρατηρητές.  https://www.anixneuseis.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Το ξέπλυμα του τζιχαντιστή από «ΜΚΟ» – μυστικές υπηρεσίες

 

Συγκλονιστικά στοιχεία αποκαλύπτει η έρευνα της ελβετικής εφημερίδας Neue Zürcher Zeitung για την «προσέγγιση» του Αλ Σαράα από δυτικούς «κύκλους» προτού καν αυτός γίνει ο νέος «κυβερνήτης» της Συρίας.

Από τα στοιχεία που παρουσιάζει στο δημοσίευμά του ο δημοσιογράφος, Ντάνιελ Ρικενμπάχερ, καθίσταται εμφανές ότι διάφορα «κέντρα» στη Δύση έχουν αναλάβει εργολαβικά τη «μεταμόρφωση» της εικόνας του, από τζιχαντιστής που ήταν (Γκολάνι ήταν το παρατσούκλι του), σε μετανοημένο τζιχαντιστή και μετριοπαθή ισλαμιστή με … κουστούμι και γραβάτα.

Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις της εφημερίδας, τυπικώς πίσω από αυτή την «επιχείρηση μεταμόρφωσής» του είναι κάποιες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), «δεξαμενές σκέψεις» (think tank), πρώην διπλωμάτες (και Αμερικανοί) και άλλα … ευαγή ιδρύματα. Τιο λιαν αξιοπερίεργο είναι, όμως, ότι ένας από αυτούς τους «φορείς» που ανέλαβε αυτή την αποστολή, όπως επισημαίνει η Neue Zürcher Zeitung, είχε ως επικεφαλής του μέχρι το τέλος του 2024 τον σημερινό διευθυντή των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Οι οποίες, ως γνωστόν, όπως επανειλημμένως έχει επισημανθεί στα διεθνή ΜΜΕ, εμπλέκεται δραστήρια στις συριακές υποθέσεις, από το 2011, οπότε ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος.

Προφανώς, δεν είναι μόνο οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες που «αβαντάρουν» τον Αλ Σαράα. Ως μαριονέτα της Αγκυρας, είναι κοινή πεποίθηση ότι βρίσκεται υπό την επιρροή (sic) της τουρκικής μυστικής Υπηρεσίας, ΜΙΤ, της οποίας επικεφαλής είναι το «δεξί χέρι» του Ερντογάν, πρώην προεδρικός σύμβουλος, Ιμπραήμ Καλίν. Η Αγκυρα δεν έχει αναλάβει μόνο ως διπλωματικός και στρατιωτικός σπόνσορας του Αλ Σαράα. Πολύ πιθανώς, να διαθέτει ακόμα πιο … βαθείς δεσμούς μαζί του.

Ιδού, όμως, το αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Neue Zürcher Zeitung: Πρόσφατο ρεπορτάζ του καταριανού τηλεοπτικού δικτύου, Al-Jazeera, προκάλεσε αίσθηση: σε δημόσια τοποθέτησή του, ο Αμερικανός διπλωμάτης και πρώην πρέσβης στη Συρία, Ρόμπερτ Σ. Φορντ, δήλωσε ότι είχε συμφωνήσει με μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) «να βοηθήσει αυτόν τον άνθρωπο να περάσει από τον κόσμο των τρομοκρατών στον κόσμο της κανονικής πολιτικής». Ο λόγος για τον Άχμεντ αλ-Σαράα, που κυβερνά τη Δαμασκό εδώ και έξι μήνες.

Η δήλωση του Φορντ ενισχύει τις φήμες ότι ο αλ-Σαράα προετοιμάστηκε συνειδητά από Δυτικούς διπλωμάτες ως διάδοχος του ανατραπέντος, Μπσάρ Αλ Άσαντ. Το περιβάλλον του Σαράα, βέβαια, διαψεύδει αυτές οι πληροφορίες, ενώ κάνει λόγο ακόμη και για εκστρατεία δυσφήμισης. Κι’ αυτό παρ’ ότι ο Αμερικανός διπλωμάτης μίλησε θετικά για τον νέο επικεφαλής της Συρίας. Σύμφωνα με τον Φορντ, ο Σαράα «δεν είναι ο τυπικός εκπρόσωπος της Αλ Κάιντα». Ακριβώς έτσι φέρεται να είχε πει παλαιότερα στον πρώην υπουργό Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν (επί Μπάϊντεν).

Σύμφωνα με έρευνες του Independent Arabia, η ΜΚΟ με την οποία συνεργάστηκε ο Φορντ είναι η οργάνωση Inter Mediate. Ειδικεύεται στη διαμεσολάβηση σε διεθνείς συγκρούσεις και έως τα τέλη του 2024 επικεφαλής είχε από τον σημερινό διευθυντή των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, Τζόναθαν Πάουελ. Εκτός από τη Βρετανία, καθοριστικό ρόλο στην αποκατάσταση του πρώην τρομοκράτη διαδραμάτισε και η Ελβετία.

Κοστούμι, γραβάτα και μετριοπαθείς απόψεις

Από τη στιγμή που έκανε την είσοδό του στη συριακή πρωτεύουσα, ο πρώην μαχητής της Αλ Κάιντα κάνει τα πάντα για να εμφανίζεται με δυτικό στυλ: κοστούμι, γραβάτα, διπλωματικοί τόνοι, κ.ο.κ.. Η μία επιτυχία του διαδέχεται την άλλη: ακόμα και ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Εμανουέλ Μακρόν του έσφιξαν το χέρι. Οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες έχουν άρει μεγάλο μέρος των κυρώσεων κατά της Συρίας (σ.σ. είχαν επιβληθεί στον Ασαντ). Λέγεται ότι ο Σαράα εξετάζει ακόμα και το ενδεχόμενο ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ισραήλ.

Πώς έγινε ένας τρομοκράτης ηγέτης κράτους και πώς συντελέστηκε αυτή η εντυπωσιακή μεταμόρφωσή του; Δύο ειδικοί από τη γαλλόφωνη Ελβετία — οι ερευνητές Ζερόμ Ντρεβόν και Πάτρικ Χαένι — δίνουν την εξήγηση. Έχουν προσωπική γνωριμία με τον Σαράα και εξηγούν συστηματικά στον πολιτικό και ακαδημαϊκό κόσμο τον τρόπο σκέψης του Σύρου ηγέτη. Η βασική τους θέση: τα τελευταία χρόνια, ο Σαράα έχει μετατραπεί σε πραγματιστή ισλαμιστή.

Ο Άχμεντ αλ-Σαράα γεννήθηκε το 1982 στη Σαουδική Αραβία. Ο πατέρας του, ένθερμος Άραβας εθνικιστής και κοσμικός, εργαζόταν εκεί ως μηχανικός στην πετρελαϊκή βιομηχανία. Τη δεκαετία του 1990 η οικογένεια επέστρεψε στη Συρία. Ως έφηβος, ο Σαράα στράφηκε στη θρησκεία και ριζοσπαστικοποιήθηκε υπό την επίδραση της Δεύτερης Ιντιφάντα και των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου. Παραδόξως, με τη σιωπηρή στήριξη του καθεστώτος Άσαντ, το οποίο αργότερα προσπάθησε να ανατρέψει, μετέβη στο Ιράκ και εντάχθηκε στην Αλ Κάιντα. Έως το 2016 ηγούνταν του συριακού παραρτήματος της. Το 2017 ίδρυσε την ισλαμιστική οργάνωση Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Έως το φθινόπωρο του 2024, η HTS είχε de facto κρατική παρουσία στη βορειοδυτική Συρία με δική της διοίκηση στην επαρχία Ιντλίμπ (σ.σ. τον έλεγχο της περιοχής είχαν τουρκικά στρατεύματα).

Η πρώτη επαφή με τη Δύση

Η άνοδος του Σαράα στην εξουσία της Συρίας ήταν απρόβλεπτη. Ακόμα και για τον Ρόμπερτ Σ. Φορντ, που υπηρέτησε ως πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Δαμασκό από το 2011 έως το 2014. Κατά την πρώτη τους συνάντηση, το 2023, φέρεται να του είπε: «Ούτε σε ένα εκατομμύριο χρόνια δεν θα φανταζόμουν ότι θα καθόμουν δίπλα σου». Ο Σαράα απάντησε: «Ούτε εγώ».

Αυτό αποτέλεσε την κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας προσέγγισης μεταξύ της Δύσης και του ισλαμιστή, που ξεκίνησε το 2019. Εκείνη την περίοδο, ο Σαράα βρισκόταν σε πλήρη διεθνή απομόνωση. Το όνομά του περιλαμβανόταν στις λίστες τρομοκρατών των ΗΠΑ και πολεμούσε για την επιβίωση απέναντι σε άλλες τζιχαντιστικές οργανώσεις και στο καθεστώς Άσαντ. Οι ΗΠΑ εκείνο το διάστημα εξόντωναν ηγέτες τρομοκρατικών οργανώσεων. Ο επικεφαλής του ISIS και αυτοανακηρυχθείς χαλίφης Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι σκοτώθηκε από Αμερικανούς σε περιοχή υπό τον έλεγχο της HTS.

Διάλογος στο Ιντλίμπ

Τότε ξεκίνησαν οι πρώτες επαφές δυτικών «φορέων» με τον Σαράα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν δύο ΜΚΟ: το Κέντρο Ανθρωπιστικού Διαλόγου της Γενεύης (Centre for Humanitarian Dialogue) και η International Crisis Group. Οι φορείς αυτοί συγκρότησαν επιτροπές, οι οποίες επισκέπτονταν συστηματικά τη βορειοδυτική Συρία από το 2019 και μελετούσαν τη δομή της HTS. Μέλη των ομάδων ήταν και οι Πάτρικ Χαένι και Ζερόμ Ντρεβόν.

Έτσι ξεκίνησε ένας πολυετής διάλογος με τους Σύρους ισλαμιστές, στον οποίο οι παραπάνω Ελβετοί διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Ο Ντρεβόν, επίσης συνεργάτης του Geneva Graduate Institute, διευθύνει από το 2021 το πρόγραμμα «Τζιχάντ και σύγχρονες συγκρούσεις», ερευνώντας κατά πόσο είναι εφικτές εναλλακτικές προσεγγίσεις απέναντι στην καθαρά στρατιωτική στάση ενάντια σε ριζοσπαστικές ομάδες, όπως τοπικές εκεχειρίες και εθνικοί διάλογοι.

Αν και μετά την 11η Σεπτεμβρίου ο ισλαμισμός θεωρείται γενικά απειλή στη Δύση, τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκε μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Οι στρατηγικές αποριζοσπαστικοποίησης περιλαμβάνουν την υποστήριξη μετριοπαθών ισλαμιστών ως αντίβαρο στους τζιχαντιστές.

«Μετανοημένος» τζιχαντιστής;

Αυτές οι στρατηγικές είναι ελάχιστα γνωστές στο ευρύ κοινό, αλλά χρησιμοποιούνται. Ο Ντρεβόν σε άρθρο του βασισμένο σε επιτόπια έρευνα στην Αίγυπτο, αναφέρει ότι οι τζιχαντιστές μπορούν υπό συνθήκες να ενταχθούν στον πολιτικό διάλογο. Ωστόσο, η Crisis Group διευκρινίζει: «Η προσέγγισή μας δεν προκύπτει από εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι τζιχαντιστές μετατρέπονται οπωσδήποτε σε μετριοπαθείς».

Ωστόσο, ο Άχμεντ αλ-Σαράα ταιριάζει ιδανικά στο προφίλ του «μετανοημένου τζιχαντιστή». Ήδη από το 2020, μετά από τετράωρη συζήτηση με δυτικούς συνομιλητές του, φέρεται να δήλωσε ότι υπέστη ιδεολογική μεταστροφή: «Βρέθηκα υπό την επιρροή του σαλαφιστικού-τζιχαντιστικού περιβάλλοντος, που γεννήθηκε ως αντίδραση στην αμερικανική κατοχή του Ιράκ, αλλά σήμερα η νέες πραγματικότητες είναι ο οδηγός μας».

Αυτός ο διάλογος αποτέλεσε τη βάση για επιστημονικές δημοσιεύσεις των Ελβετών ερευνητών, που υποστήριξαν την εκδοχή της μεταστροφής του. Πλέον παρουσιάζεται ως πραγματιστής ισλαμιστής ηγέτης, αν και οι ίδιοι οι ερευνητές παραδέχονται ότι εξακολουθεί να επιδιώκει διοίκηση βάσει της σαρία.

Πολιτική αποκατάσταση

Σε αυτό το σκηνικό, εκείνη την περίοδο, οι δυνάμεις του καθεστώτος Άσαντ, με την υποστήριξη Ιράν και Ρωσίας, συνέχιζαν την προέλασή τους. Ετσι, οι επαφές του Σαράα με τη Δύση ήταν ζήτημα επιβίωσης. Την άνοιξη του 2021, η Crisis Group κάλεσε τις δυτικές κυβερνήσεις να αφαιρέσουν την HTS από τις λίστες τρομοκρατικών οργανώσεων.

Λίγο αργότερα, ο Σαράα εμφανίστηκε σε συνέντευξη στο αμερικανικό δίκτυο PBS, φιλοτεχνώντας το προφίλ του μετριοπαθή ισλαμιστή. Ακούστηκαν όμως και επικρίσεις: ο Τζέιμς Τζέφρι, πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, προειδοποίησε ότι «δίπλα σε αυτές τις ομάδες βρίσκονται άνθρωποι που μισούν πραγματικά όλους τους “άλλους” — χριστιανούς, σιίτες, Γεζίντι, κοσμικούς και σουνίτες που θεωρούνται αποστάτες».

Ο διάλογος με τους ισλαμιστές, ο οποίος οδήγησε στην πολιτική αποκατάσταση του Σαράα είναι δαπανηρός. Και σε μεγάλο βαθμό χρηματοδοτείται από την Ελβετία. Το Κέντρο Ανθρωπιστικού Διαλόγου λαμβάνει ετησίως 4,8 εκατ. φράγκα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Το πρόγραμμα της Crisis Group χρηματοδοτήθηκε με σχεδόν 1,7 εκατ. φράγκα (το 30% του συνολικού προϋπολογισμού του) από το υπουργείο Εξωτερικών. Η βρετανική Inter Mediate επίσης χρηματοδοτήθηκε από την Ελβετία μεταξύ 2013 και 2021, αν και φέρεται να μην στήριξε ειδικά το … «συριακό πρότζεκτ».

Βέβαια, παρά τη χρηματοδότηση, το υπουργείο ισχυρίζεται ότι «δεν υποστήριξε την πολιτική αποκατάσταση του Άχμεντ αλ-Σαράα». Το οξύμωρο, όμως, είναι ότι ενώ χρηματοδοτεί πολιτικές δραστηριότητες εκτός της χώρας, δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες του για τα αποτελέσματά τους.

Σκοτεινή κληρονομιά

Η Συρία είναι πολυθρησκευτική και πολυεθνιική χώρα. Πολλοί φοβούνται τους τζιχαντιστές, οι οποίοι κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου διέπραξαν σφαγές σε βάρος μειονοτήτων. Το 2013, η συριακή Αλ Κάιντα επιτέθηκε στο χριστιανικό χωριό Μααλούλα. Σκότωσαν αμάχους και απήγαγαν μοναχές. Η επίθεση τότε φέρεται να οργανώθηκε υπό την ηγεσία του Σαράα.

Βέβαια, οι Ελβετοί ερευνητές Χαένι και Ντρεβόν, αντιθέτως, καλούν σε ψυχραιμία. Σε μελέτη τους, το 2023, αναφέρουν ότι η μετριοπάθεια της HTS εκδηλώνεται μέσω «της αποστασιοποίησης από την τζιχαντιστική κληρονομιά και… της προσέγγισης με τοπικές κοινότητες, περιλαμβανομένων και θρησκευτικών μειονοτήτων».

Σφαγές

Ωστόσο, λίγο μετά την άνοδό του στην εξουσία, τον Δεκέμβριο του 2024, σημειώθηκε επίθεση κατά των Αλαουιτών, της θρησκευτικής κοινότητας στην οποία ανήκει και η οικογένεια Άσαντ. Τον Μάρτιο, στο παράκτιο μέτωπο της Συρίας, ξέσπασε νέο κύμα βίας. Ένοπλοι επιδόθηκαν σε σφαγές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, από τις 6 έως τις 9 Μαρτίου σκοτώθηκαν περίπου 1.500 άτομα. Κατά το πρακτορείο Reuters, στις επιθέσεις συμμετείχαν μονάδες που υπάγονται άμεσα στη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού.

Ο Άχμεντ αλ-Σαράα καταδίκασε τη βία και υποσχέθηκε διερεύνηση. Δήλωσε επίσης υπέρ της ειρηνευτικής διαδικασίας με το Ισραήλ. Όμως το ερώτημα παραμένει: έχει όντως αλλάξει ο Άχμεντ αλ-Σαράα, ή όλα αυτά είναι απλώς ένας επιδέξιος επικοινωνιακός ελιγμός;  https://neostrategy.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Η Συρία έχει εισέλθει σε φάση διχοτόμησης!

«Η Συρία έχει εισέλθει σε διχοτόμηση! Μάχες χωρίς κανόνες στη Σουέιντα!»

Υπάρχει κάποιος που μπορεί, πέρα από την ανάλυση, να εξηγήσει τι συμβαίνει στην πραγματικότητα στη Συρία; Και γιατί συμβαίνει;! , γράφει ο Σαμίρ Σκαφ στα αραβικά μέσα ενημέρωσης.

Έχει η Συρία μετατραπεί σε αρκετές σφαίρες επιρροής; Υπάρχουν πλέον ισραηλινές, ιρανικές και τουρκικές σφαίρες επιρροής. Η μεγαλύτερη απουσία είναι το κεντρικό συριακό κράτος!

Ο Πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα δεν κατάφερε να ελέγξει την κατάσταση ασφαλείας στη Συρία. Οι τραγωδίες και οι πόλεμοι των Σύρων δεν έχουν τελειώσει ακόμα και δεν θα τελειώσουν σύντομα! Το φυλετικό και θρησκευτικό χάος επικρατεί έναντι της λογικής της «οικοδόμησης κράτους!»

Συζήτησα αυτόν τον κίνδυνο σε ένα άρθρο που έγραψα πριν ο Σαράα γίνει πρόεδρος της Συρίας! Μίλησα επίσης για τους κινδύνους που θα αντιμετώπιζε. Ανέφερα τότε την κατάσταση ασφαλείας, το θρησκευτικό χάσμα, τους κινδύνους της διαίρεσης, την αποτυχία επίτευξης πλουραλισμού, την αδυναμία οικοδόμησης κράτους και τη διαίρεση της Συρίας σε ζώνες επιρροής για τις γειτονικές χώρες…! Και όλοι αυτοί οι κίνδυνοι απειλούν τη Συρία ταυτόχρονα τώρα!

Πολλά ανησυχητικά ερωτήματα σχετικά με την κατάρρευση της ασφάλειας στη Σουέιντα και τη Συρία

Πολεμάει ο Θεός (ο Παντοδύναμος) στη Συρία; Αν ναι, με ποιανού το μέρος πολεμάει; Και γιατί;

Είναι περίεργο που δεν υπάρχουν «πειθαρχημένα στοιχεία» σε αυτόν τον πόλεμο; Ή μήπως είναι ακόμη πιο περίεργο που όλοι μιλούν για απείθαρχα στοιχεία; 

Πού είναι οι τακτικές δυνάμεις;! Και πώς επιτρέπουν σε όλους αυτούς τους ένοπλους άνδρες να κινούνται στην επικράτεια; Ή σε συριακό έδαφος;!

Θα επαναληφθεί άραγε και στη Συρία η αμαρτία του «όπως στο Ιράκ»;! Η αμαρτία της καταστροφής του συριακού στρατού, η οποία θα μπορούσε να μετατρέψει τη Συρία σε ερημιά! Σε μια εποχή που πολλοί είχαν αρχίσει να ελπίζουν στην ανάκαμψη της Συρίας από το καθεστώς Άσαντ!

Δεν είναι περίεργο το γεγονός ότι φυλές εκτός Συρίας, με βάση θρησκευτικές πεποιθήσεις, κινητοποιούνται για να πολεμήσουν μια συριακή ομάδα Δρούζων;!

Επιτέθηκαν οι Δρούζοι της Σουέιντα στις γύρω περιοχές; Ή μήπως οι γύρω περιοχές επιτέθηκαν στους Δρούζους της Σουέιντα; Ποιο είναι το συμφέρον των Δρούζων της Σουέιντα στον πόλεμο; Επιδιώκουν αυτοασφάλεια από εξωτερικές επιθέσεις; Ποιος είναι ο σκοπός των εξωτερικών επιθέσεων στη Σουέιντα; Στόχος είναι η υποδούλωση και η τιθάσευση της Σουέιντα;

Πώς το συρο-συριακό πρόβλημα μετατράπηκε, σε μεγάλο βαθμό, σε έναν θρησκευτικό πόλεμο μεταξύ σουνιτικών φυλών και πολιτοφυλακών Δρούζων; Και όλα αυτά, ελλείψει «τακτικών» δυνάμεων.

Δεν μοιάζουν τα εγκλήματα, οι σφαγές, η ευκολία των δολοφονιών, η ταπείνωση και οι προσβολές μεταξύ των γιων μιας χώρας και μεταξύ των ανθρώπων ενός έθνους με τις σκηνές των φρικαλεοτήτων που διέπραξαν οι Ισραηλινοί στη Γάζα; Δεν τις ξεπερνούν σε πολλές οδυνηρές σκηνές;!

Το Ισραήλ σίγουρα εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση! Δεν χώρισε για να κατακτήσει! Η διαίρεση υπήρχε ήδη και ο πόλεμος θα είχε συμβεί και χωρίς αυτήν! Αλλά φυσικά, εκμεταλλεύτηκε τη διαίρεση για να την επεκτείνει. Επίσης, δεν θα το πείραζε να επεκτείνει τη στρατιωτική του επιρροή στο εσωτερικό της Συρίας, αφού οι Σύριοι μαχητές αποδυναμώνουν την ασφάλεια της Συρίας!

Τίθεται επίσης το ερώτημα: Μετάνιωσαν οι Σύριοι για την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, τον οποίο πολλοί θεωρούν μεγάλο εγκληματία; 

Όπως συμβαίνει με όλα τα πρόσφατα γεγονότα, ο κόσμος παρακολουθεί! Άνθρωποι πεθαίνουν και σκοτώνονται στα σπίτια τους!

Σκοτεινές σκέψεις για ένα «μαύρο και κόκκινο» μέλλον για τη Συρία! Δεν προμηνύουν καλό! Και για ένα μακρύ και οδυνηρό διάστημα! 

Είναι η συριακή κοινωνία έτοιμη μόνο για πόλεμο; Και όχι ακόμα έτοιμη για δημοκρατία και οικοδόμηση κράτους;!

Samir Skaff

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ  – Echedoros.blog

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Η Δοκιμασία των Δρούζων: Μια Βαθιά Ματιά στο Γιατί το Ισραήλ Βομβαρδίζει Ξανά τη Συρία

 National Security Journal

Σηθ Τζ. Φραντζμαν | Επιστημονικός Συνεργάτης

Ένας πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας του Ισραήλ ανεβαίνει σε ένα F-35I Adir στη Βάση Πολεμικής Αεροπορίας Nellis, Νεβάδα, 16 Μαρτίου 2023. (Αεροπόρος 1ης Τάξης Τρέβορ Μπελ)

Η Δοκιμασία των Δρούζων του Ισραήλ στη Συρία
Στις 16 Ιουλίου, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές στην καρδιά της Δαμασκού. Οι IDF δήλωσαν ότι στόχευσαν την έδρα του στρατού της Συρίας καθώς και έναν στρατιωτικό χώρο κοντά στο προεδρικό μέγαρο, το οποίο βρίσκεται σε πλαγιά με θέα την πρωτεύουσα.

Η στρατιωτική παρέμβαση του Ισραήλ στη Συρία δεν είναι καινούργια· οι IDF έχουν πραγματοποιήσει αεροπορικές επιδρομές στη Συρία πολλές φορές μέσα στα χρόνια. Ωστόσο, αυτές οι επιθέσεις διέφεραν ως προς την ένταση και είχαν σκοπό να στείλουν ένα μήνυμα προς τη συριακή κυβέρνηση. Το Ισραήλ έχει προειδοποιήσει τη συριακή κυβέρνηση να μην επιτεθεί κατά της μειονότητας των Δρούζων στη νότια Συρία.

Οι Δρούζοι στη Συρία κατοικούν κυρίως στην πόλη Σουγουέιντα και γύρω από αυτή, περίπου 100 μίλια νότια της Δαμασκού και βόρεια των συνόρων με την Ιορδανία. Οι Δρούζοι αποτελούν επίσης μειονότητα στο Ισραήλ και στον Λίβανο. Στο Ισραήλ, υπηρετούν στον στρατό, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αίσθημα στήριξης προς τους Δρούζους στο Ισραήλ. Η στήριξη προς αυτή την εθνοτική ομάδα είναι συνηθισμένη σε όλο το πολιτικό φάσμα, από την αριστερά έως τη δεξιά.

Το Μεταβαλλόμενο Μέτωπο του Ισραήλ με τη Συρία
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, το Ισραήλ αύξησε την εμπλοκή του στη Συρία. Πριν από την πτώση του καθεστώτος, οι IDF διεξήγαγαν αυτό που αποκαλούσαν «εκστρατεία μεταξύ των πολέμων» στη Συρία, χρησιμοποιώντας στοχευμένες αεροπορικές επιδρομές για να πλήξουν ιρανικούς στόχους στη Συρία.

Η εκστρατεία αυτή περιελάμβανε επιθέσεις κατά αεράμυνας, βάσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυρομαχικών που το Ιράν μετέφερε στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, από το 2012 έως το 2024, πραγματοποιήθηκαν χιλιάδες επιδρομές. Τα πράγματα άλλαξαν όταν ο ηγέτης του συριακού καθεστώτος Μπασάρ αλ-Άσαντ εγκατέλειψε τη Δαμασκό. Το Ισραήλ ανησυχούσε πλέον ότι ο στρατιωτικός εξοπλισμός του συριακού καθεστώτος ίσως έπεφτε στα χέρια εξτρεμιστικών ομάδων. Οι IDF εξαπέλυσαν κύμα επιθέσεων στις 8 και 9 Δεκεμβρίου και Ισραηλινοί στρατιώτες κινήθηκαν σε ζώνη ασφαλείας κοντά στα σύνορα με τη Συρία στο Γκολάν.

Από το κύμα επιθέσεων του Δεκεμβρίου και μετά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν απαιτήσει την αποστρατιωτικοποίηση της νότιας Συρίας κοντά στα ισραηλινά σύνορα. Έχουν επίσης δηλώσει ανοικτά ότι το Ισραήλ θα στηρίξει τους Δρούζους. Η Σουγουέιντα, περιοχή των Δρούζων, βρίσκεται περίπου 80 μίλια από τα σύνορα του Ισραήλ.

Υπάρχουν Δρουζικά χωριά που βρίσκονται πολύ πιο κοντά, μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα από το Γκολάν. Αυτά τα δρουζικά χωριά, όπως το Χάντερ στη Συρία, έχουν οικογενειακούς δεσμούς με Δρούζους που ζουν στο Γκολάν, ιδιαίτερα με Δρούζους στην πόλη Μάτζνταλ Σαμς, στο ισραηλινώς ελεγχόμενο Γκολάν.

Στήριξη στους Δρούζους
Κατά συνέπεια, η απόφαση του Ισραήλ να επικεντρωθεί στους Δρούζους στη Συρία έχει πολύ πραγματικές συνδέσεις με το ίδιο το Ισραήλ. Όταν οι Δρούζοι στη Συρία δέχονται επίθεση, η δρουζική κοινότητα στο Ισραήλ διαμαρτύρεται και απαιτεί επίσης να εισέλθει στη Συρία για να δείξει τη στήριξή της.

Αυτό έχει συμβεί αρκετές φορές από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Ο λόγος για τις συγκρούσεις μεταξύ μελών της δρουζικής κοινότητας και στοιχείων που υποστηρίζουν τη νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό είναι σύνθετος.

Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, πολλοί Δρούζοι τάχθηκαν υπέρ του καθεστώτος Άσαντ λόγω ανησυχιών ότι οι συριακές επαναστατικές ομάδες ήταν συχνά υπερβολικά ακραίες. Αυτό διότι οι περισσότερες ομάδες ανταρτών αποτελούνταν από Σουνίτες Άραβες, και μερικές από αυτές ήταν θρησκευτικά εξτρεμιστικές. Η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ, η ομάδα που ανέτρεψε τον Άσαντ, είχε στο παρελθόν δεσμούς με την Αλ Κάιντα. Ο ηγέτης της ομάδας, Αχμέντ αλ-Σαράα, είχε χαρακτηριστεί τρομοκράτης από τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, τα πράγματα έχουν αλλάξει ραγδαία. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε με τον Σαράα τον Μάιο. Ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ Τομ Μπαράκ εργάζεται με ενέργεια για την προσέγγιση με τη Δαμασκό. Οι ΗΠΑ, η Τουρκία, το Κατάρ και πολλές άλλες χώρες της περιοχής επιθυμούν μια σταθερή και επιτυχημένη Συρία.

Μια Νέα Συρία
Οι Δρούζοι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη νέα Συρία. Ωστόσο, έχουν υπάρξει συγκρούσεις μεταξύ ενόπλων ομάδων Δρούζων και άλλων ενόπλων ομάδων στη Συρία. Για παράδειγμα, στις 13 Ιουλίου, Βεδουίνοι νομάδες στη νότια Συρία συγκρούστηκαν με ανθρώπους από τη Σουγουέιντα.

Αυτή η αντιπαράθεση οδήγησε την κυβέρνηση να στείλει δυνάμεις ασφαλείας προς τη Σουγουέιντα. Ωστόσο, οι δυνάμεις αυτές υποστηρίζονταν από εξτρεμιστές που ξεκίνησαν επίθεση κατά των Δρούζων. Το Ισραήλ προειδοποίησε την κυβέρνηση της Δαμασκού ότι θα προχωρούσε σε επιθέσεις εάν δεν σταματούσαν οι συγκρούσεις. Όταν οι συγκρούσεις κλιμακώθηκαν και δεκάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, οι IDF άρχισαν να χτυπούν άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού που χρησιμοποιούνταν από τις κυβερνητικές δυνάμεις.

Μέχρι τις 14 και 15 Ιουλίου, τα πράγματα κλιμακώθηκαν περαιτέρω, και το Ισραήλ ήταν έτοιμο να προχωρήσει σε περισσότερες ενέργειες. Το αποτέλεσμα ήταν η εκστρατεία βομβαρδισμών της 16ης Ιουλίου με στόχο τη Δαμασκό. Πρόκειται για ένα ισχυρό καμπανάκι προς τις συριακές αρχές. Ο Σαράα προσπαθεί να υποβαθμίσει τις συγκρούσεις στη Συρία και να επικεντρωθεί σε εξωτερικά ταξίδια. Για παράδειγμα, βρέθηκε πρόσφατα στο Αζερμπαϊτζάν για να συζητήσει σχέσεις με την κυβέρνηση του Μπακού. Η Συρία επιδιώκει ενεργειακές συμφωνίες και επενδύσεις. Ο Σαράα, στην ουσία, προτιμά να επικεντρώνεται σε ζητήματα εκτός των εσωτερικών εντάσεων.

Επιπλέον, δεν έχει καταφέρει να σημειώσει πρόοδο σε συμφωνία για την ενσωμάτωση των υποστηριζόμενων από τις ΗΠΑ Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στην ανατολική Συρία. Πρόκειται κυρίως για κουρδική δύναμη που συνεργάστηκε με τις ΗΠΑ για την ήττα του Ισλαμικού Κράτους. Οι ΗΠΑ εκπαίδευσαν και εξόπλισαν τις SDF από το 2015, βοηθώντας τις να συγκροτήσουν μια μαχητική δύναμη δεκάδων χιλιάδων ανδρών και γυναικών.

Οι SDF θα μπορούσαν να είναι τεράστια ενίσχυση για τη Δαμασκό ως προς την οικοδόμηση νέου στρατού. Ωστόσο, η Δαμασκός επιθυμεί πιο συγκεντρωτική διακυβέρνηση, ενώ οι SDF και οι Κούρδοι μάλλον επιθυμούν μια πιο ομοσπονδιακή δομή που να υποστηρίζει τα κεκτημένα τους από το 2015 και μετά. Οι Κούρδοι γενικά βλέπουν τις επιθέσεις κατά των Δρούζων ως ενδεικτικές του τι μπορεί να περιμένει και αυτούς. Κατά συνέπεια, ο μεταβατικός πρόεδρος της Συρίας, Σαράα, θα έπρεπε να είχε φροντίσει περισσότερο για την αποτροπή των συγκρούσεων και άρα για την αποτροπή της ισραηλινής επέμβασης. Αντί γι’ αυτό, φάνηκε να εξαφανίζεται από τον ηγετικό του ρόλο μεταξύ 13 και 16 Ιουλίου, καθώς η ένταση κλιμακωνόταν.

Αυτό παρείχε στο Ισραήλ την ευκαιρία να επέμβει. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, η επέμβαση είναι δημοφιλής στο Ισραήλ. Οι περισσότεροι πολιτικοί στηρίζουν τους Δρούζους και είναι επιφυλακτικοί απέναντι στον Σαράα. Αν και κάποιοι πιστεύουν ότι το Ισραήλ και η Συρία μπορεί να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους και ότι η Συρία θα μπορούσε να ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ, δεν είναι σαφές πώς οι βομβαρδισμοί θα οδηγήσουν σε αυτό το αποτέλεσμα. Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ προώθησε τις Συμφωνίες του Αβραάμ και είδε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ.

Τι Ακολουθεί στη Δοκιμασία των Δρούζων του Ισραήλ στη Συρία;
Το Ισραήλ έχει θέσει μια κόκκινη γραμμή. Δεν θέλει να δει συγκρούσεις στη Σουγουέιντα ή σε άλλες δρουζικές περιοχές. Αυτή η στήριξη μπορεί να ενθαρρύνει κάποιους Δρούζους που επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία. Θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες συγκρούσεις.

Ωστόσο, ο Σαράα θα μπορούσε επίσης να επιδείξει πραγματισμό και να δει αυτό ως ευκαιρία για συνεργασία με τους Δρούζους αλλά και με το Ισραήλ, και να βρει έναν τρόπο σταθεροποίησης της νότιας Συρίας.

Η σταθερότητα είναι επίσης προς το συμφέρον της Ιορδανίας, η οποία καλωσόρισε μια κατάπαυση του πυρός στη Σουγουέιντα.

Μια αποκλιμάκωση της έντασης θα επέτρεπε επίσης στις ΗΠΑ να συνεχίσουν τη σταδιακή αποχώρηση των δυνάμεών τους από τη Συρία και να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των SDF ως προς την ενσωμάτωσή τους με τη Δαμασκό. Κατά συνέπεια, το μέλλον της Συρίας μπορεί να είναι συνδεδεμένο με τη Σουγουέιντα. Οι επόμενες κινήσεις του Ισραήλ στη Συρία συνδέονται επίσης με τη Σουγουέιντα.

Στις 16 Ιουλίου, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Ισραήλ, αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, επισκέφθηκε το Γκολάν για να αξιολογήσει τις επιχειρήσεις. «Δρούμε αποφασιστικά για να αποτρέψουμε την εδραίωση εχθρικών στοιχείων πέραν των συνόρων, για να προστατεύσουμε τους πολίτες του Κράτους του Ισραήλ και για να αποτρέψουμε την πρόκληση βλάβης σε Δρούζους αμάχους», δήλωσε.

Συναντήθηκε με βασικούς διοικητές στο Γκολάν, συμπεριλαμβανομένου του διοικητή της 210ής Μεραρχίας των IDF, η οποία είναι επιφορτισμένη με την προστασία των συνόρων με τη Συρία. «Δεν θα επιτρέψουμε να μετατραπεί η νότια Συρία σε προπύργιο τρομοκρατίας. Δεν θα βασιστούμε σε κανέναν άλλο, θα υπερασπιστούμε τις κοινότητες κατά μήκος των συνόρων», δήλωσε ο Ζαμίρ κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στον τομέα. Το Ισραήλ είναι σοβαρό όσον αφορά την προστασία των Δρούζων στη Συρία. Η Συρία και το Ισραήλ θα πρέπει να περάσουν αυτή τη δοκιμασία αν πρόκειται να υπάρξει σταθερότητα στη νότια Συρία.

Ο Σηθ Φραντζμαν είναι συγγραφέας του βιβλίου The October 7 War: Israel’s Battle for Security in Gaza (2024) και επιστημονικός συνεργάτης στο Foundation for Defense of Democracies. Είναι ανώτερος αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στην εφημερίδα The Jerusalem Post. Ο Σηθ είναι πλέον Συνεργαζόμενος Συντάκτης του National Security Journal.

National Security Journal.  https://www.anixneuseis.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων