Γράφει ο Νικόλαος Λύκος
Στο αεροδρόμιο της Σενζέν, ανάμεσα στις σημαίες, τα κόκκινα χαλιά και τα χαμόγελα της διπλωματικής «καθώς πρέπει» ευγένειας, εκτυλίχθηκε μια σκηνή που ίσως είπε πολλά περισσότερα από όσα λέχθηκαν αργότερα πίσω από τις κλειστές πόρτες. Ο Ντόναλντ Τραμπ κατέβηκε τη σκάλα του Air Force One και βρήκε μπροστά του τον ίδιο τον Σι Τζινπίνγκ. Χειραψίες, εναγκαλισμοί, θερμή υποδοχή και όλες οι πρέπουσες τιμές που αρμόζουν σε έναν ιδιαίτερα σημαντικό προσκεκλημένο. Λίγες ώρες νωρίτερα όμως είχε φτάσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, τον οποίο υποδέχθηκε ο Τσάι Τσι, ένας από τους ισχυρότερους ανθρώπους της κινεζικής ηγεσίας. Δύο αφίξεις, δύο τελείως διαφορετικές εικόνες και μια σημαντική λεπτομέρεια που αξίζει περισσότερη προσοχή από τα συνηθισμένα χαμόγελα στις φωτογραφίες.Στη διπλωματία των ισχυρών και της σημειολογίας, ακόμη και το κόκκινο χαλί μπορεί να αποδειχθεί πιο ουσιώδες από μια ολόκληρη τυπική διακήρυξη.
Η Κίνα διαθέτει μια τεράστια πολιτική παράδοση και κουλτούρα διπλωματίας χιλιάδων ετών και γνωρίζει πολύ καλά τη γλώσσα των συμβολισμών. Ο Σι είχε ασφαλώς λόγους να ανταποδώσει επίσημα την προσωπική φιλοξενία που του είχε επιφυλάξει ο Τραμπ στην Αμερική, ενώ και ο Τσάι Τσι δεν είναι κάποιος ασήμαντος αξιωματούχος. Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι η διαφορετική υποδοχή αποκτά αρκετό ενδιαφέρον όταν κοιτάξουμε τη σημερινή σχέση Μόσχας και Πεκίνου.Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει ένα τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο και να επηρεάζει καθοριστικά τις διεθνείς εξελίξεις και κυρίως το τι μέλλει γενέσθαι στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο. Όμως η παρατεταμένη σύγκρουση φθοράς στην Ουκρανία και οι δυτικές κυρώσεις την έχουν οδηγήσει σαφέστατα σε πολύ μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση από την Κίνα. Ο Πούτιν ασφαλώς και δεν πήγε στη Σενζέν ως υποτελής, άλλωστε θα ήταν αφελές να παρουσιάσουμε έτσι μια πυρηνική υπερδύναμη. Μόνο που στο σπίτι του Σι, ο οικοδεσπότης γνωρίζει πλέον απόλυτα ποιος από τους δύο έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Αυτή η λεπτή μεταβολή των ισορροπιών εξηγεί πολλά από όσα κρύβονται πίσω από την περίφημη στρατηγική και οικονομική συνεργασία των δύο χωρών. Το Πεκίνο χρειάζεται τη Ρωσία ως αντίβαρο στην αμερικανική επιρροή και στην πρωτοκαθεδρία της, χωρίς όμως να επιθυμεί να φορτωθεί το συνολικό κόστος των επιλογών της Μόσχας. Ο Πούτιν από την πλευρά του αναζητεί περισσότερες οικονομικές διεξόδους και πολιτικό χώρο, προσπαθώντας ταυτόχρονα να διατηρήσει την αυτονομία των κινήσεών του, η οποία αντικειμενικά πιέζεται από τους δύο τιτάνες της παγκόσμιας οικονομίας. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επίσης γνωρίζει ότι μια μόνιμη και αδιατάρακτη σύμπλευση Ρωσίας και Κίνας το μόνο που δεν εξυπηρετεί είναι τα αμερικανικά συμφέροντα. Έτσι, πίσω από τις εγκάρδιες χειραψίες διακρίνεται ένα πολύ ενδιαφέρον παιχνίδι, όπου ο καθένας τους χρειάζεται κάτι από τον άλλον, χωρίς όμως κανείς να είναι διατεθειμένος να του παραχωρήσει εύκολα περισσότερα ανταλλάγματα από όσα απαιτούν οι περιστάσεις.
Αν κάποιος περίμενε να ακούσει μόνο δήθεν συζητήσεις για πυραύλους και στρατιωτικές ισορροπίες, μάλλον θα έχανε τη μισή εικόνα, πιθανότατα ίσως και το γενικό νόημα. Ο πραγματικός γεωπολιτικός ανταγωνισμός απλώνεται από τα κοιτάσματα ενέργειας, τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς και τις πρώτες ύλες που θα χρειαστούν οι οικονομίες του αύριο μέχρι τους ημιαγωγούς και την τεχνητή νοημοσύνη, όπου όποιος καταφέρει να κόψει πρώτος το νήμα θα έχει και την πλήρη πρωτοκαθεδρία έναντι των υπολοίπων. Η Αμερική προσπαθεί να διατηρήσει την ηγετική της θέση, η Κίνα οικοδομεί υπομονετικά και με σύνεση τη δική της και η Ρωσία επιδιώκει να παραμείνει μια δύναμη χωρίς την οποία δεν θα μπορούν να ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις για ολόκληρο τον πλανήτη. Δεν πρόκειται λοιπόν για καμία ξαφνική συμφιλίωση τριών παλιών αντιπάλων, αλλά για μια προσπάθεια κυρίως να μετρήσουν ο ένας τις αντοχές και τις προθέσεις του άλλου. Άλλωστε, στο μεγάλο τραπέζι της διπλωματίας οι καρέκλες δεν προσφέρονται ποτέ από ευγένεια. Κερδίζονται από τη βαρύτητα εκείνου που κάθεται επάνω τους και των άσων που διαθέτει.
Όταν τελείωσαν οι συνομιλίες, ήρθαν και οι αναμενόμενες δηλώσεις για την ειρήνη και την παγκόσμια σταθερότητα. Οι τρεις πρόεδροι συμφώνησαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητή και δεσμεύτηκαν να ξεκινήσουν διάλογο για τον περιορισμό των σχετικών κινδύνων. Τα κλασικά και αγαπημένα ευχολόγια… Ναι μεν μια σημαντική παραδοχή, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου η απειλή μιας γενικευμένης σύγκρουσης μας χτυπά την πόρτα και έχει επιστρέψει άκρως επιθετικά στη διεθνή συζήτηση. Φυσικά, την ίδια ώρα ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται με εκατόμβες θυμάτων εκατέρωθεν και η σύγκρουση με το Ιράν εξακολουθεί να σκιάζει τη Μέση Ανατολή και τις τιμές του πετρελαίου, χωρίς αυτή η περίφημη κοινή διακήρυξη να προσφέρει συγκεκριμένη λύση για κανένα από τα δύο μέτωπα και τα σημαντικότερα προβλήματα εν γένει της ανθρωπότητας ετούτη τη στιγμή. Η απόσταση ανάμεσα στις υποσχέσεις και τις επιφανειακές προθέσεις των ηγετών και τη ρεαλιστική πραγματικότητα των καταστροφικών πολέμων επί του πεδίου συνεχίζει να παραμένει χαώδης. Η ειρήνη είναι μια υπέροχη λέξη, αρκεί να μη μετατρέπεται σε πολυτελή διακόσμηση πάνω σε ένα τραπέζι γεμάτο γεωπολιτικούς λογαριασμούς και παίκτες του πόκερ.
Ανάμεσα στα τέσσερα σημεία της διακήρυξης υπάρχει όμως και κάτι που ίσως αξίζει ιδιαίτερη προσοχή. Οι τρεις τους, και αυτό κρατήστε το, υπογράμμισαν τη σημασία της ασυλίας κρατικών αξιωματούχων και προειδοποίησαν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν πρέπει να καταχράται τη δικαιοδοσία του. Η αναφορά και μόνο αποκτά πλέον ξεχωριστό βάρος όταν ένας από τους υπογράφοντες είναι ο Πούτιν, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης, αντίστοιχο με το ένταλμα που έχει εκδοθεί και για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Γεγονός που αναδεικνύει μια ευρύτερη συζήτηση για τα όρια της κρατικής εξουσίας των μεγάλων και περιφερειακών δυνάμεων και την περίφημη διεθνή λογοδοσία, η οποία φυσικά πλέον ξεκάθαρα δεν δείχνει να τους αφορά και πολύ. Πράγμα που σημαίνει ότι μπαίνουμε και τυπικά, καθώς ήδη είχε διαφανεί, σε μια νέα εποχή ανάγνωσης αλλά και χρήσης του περίφημου Διεθνούς Δικαίου. Τα εντάλματα βέβαια δεν αποτελούν καταδικαστικές αποφάσεις, ούτε αυτή η περίφημη διακήρυξη καταργεί νομότυπα τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου, αλλά σίγουρα, αν μη τι άλλο, το περιθωριοποιεί. Το πολιτικό μήνυμα λοιπόν είναι σαφές! Οι μεγάλες δυνάμεις θέλουν να έχουν λόγο όχι μόνο στη διαμόρφωση των διεθνών κανόνων, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αυτοί εφαρμόζονται όταν αφορούν τους ίδιους. Θεωρητικά πάντα, το δίκαιο δεν μπορεί να γίνεται λάστιχο που τεντώνει ή μαζεύει ανάλογα με τη σημαία, την επιρροή και τις συμμαχίες του όποιου κατηγορουμένου.
Η κοινή φωτογραφία των τριών ηγετών ξυπνά λοιπόν έναν αναπόφευκτο ιστορικό συνειρμό. Τον Φεβρουάριο του 1945, στη Γιάλτα, ο Ρούσβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν συζητούσαν για την επόμενη ημέρα ενός κόσμου που έβγαινε από τη μεγαλύτερη καταστροφή της νεότερης Ιστορίας. Η Σενζέν φυσικά και δεν είναι μια νέα Γιάλτα, δεν υπάρχουν καν τα ανάλογα ιστορικά στοιχεία που να δικαιολογούν τέτοιους εύκολους παραλληλισμούς με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Υπάρχει όμως μια εικόνα που σίγουρα προκαλεί προβληματισμό.Οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας συζητούν για την παγκόσμια ασφάλεια και τις μελλοντικές ισορροπίες, ενώ η Ευρώπη απουσιάζει από το τραπέζι! Μια ήπειρος που άλλοτε διαμόρφωνε την πορεία ολόκληρου του πλανήτη παρακολουθεί σήμερα από μακριά τις μεγαλύτερες δυνάμεις να συνομιλούν χωρίς τη δική της παρουσία και, το χειρότερο, να την αγνοούν επιδεικτικά.
Το πρόβλημα βέβαια για εμάς τους Ευρωπαίους γίνεται ακόμη πιο ορατό όταν απλά κοιτάξουμε τι συμβαίνει στο εσωτερικό της περίφημης Ε.Ε., που κατά τα άλλα δημιουργήθηκε ώστε να ενώσει τους λαούς της στο όραμα για ένα καλύτερο αύριο. Η Γερμανία βλέπει το βιομηχανικό της μοντέλο όχι απλά να δοκιμάζεται αλλά να κλονίζεται συθέμελα και επενδύει ξανά τεράστια ποσά στους εξοπλισμούς και την πολεμική της βιομηχανία, την ώρα που εκατομμύρια Ευρωπαίοι αγωνιούν για τη στέγη, την εργασία και το μέλλον των παιδιών τους. Οι γεννήσεις λιγοστεύουν δραματικά πλέον, οι κοινωνίες μας γερνούν και η ανεξέλεγκτη λαθρομετανάστευση, μαζί με τα ωραία κούφια λόγια περί ενσωμάτωσης, δημιουργούν εντάσεις που καμία ωραιοποιημένη πολιτική διακήρυξη περί δήθεν ενωμένης Ευρώπης δεν μπορεί να εξαφανίσει. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες, στη Νίκαια και σε πόσα άλλα σημεία των Ευρωπαϊκών πόλεών μας υπενθύμισαν με τον πιο τραγικό τρόπο πόσο πραγματική παραμένει η απειλή του ισλαμιστικού σουνιτικού εξτρεμισμού, καθώς και την οικονομική επιρροή οργανώσεων όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα αλλά και κρατικών δρώντων όπως το Κατάρ. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η Ευρώπη εξακολουθεί παρ’ όλα αυτά να διαθέτει τεράστιο πλούτο, αυξημένη επιστημονική γνώση παρά τα όσα διαλαλούν τάχα μου οι Αμερικανοί και ανυπέρβλητη πολιτισμική κληρονομιά.
Όμως το πρόβλημά της είναι βαθιά δομικό και κοινωνικό και επί του πρακτέου δυσκολεύεται να μετατρέψει τις τεράστιες δυνατότητές της σε μια ενιαία κοινή Ευρωπαϊκή στρατηγική, που θα έχει ως κύρια βάση της την επιστροφή στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο. Αντιθέτως, υιοθετώντας την προτεσταντική ηθική, πλέον μοιάζει με έναν γηραιό ευγενή που καμαρώνει περήφανα τα πορτρέτα των προγόνων του, ενώ η στέγη του αρχοντικού του στάζει, η αυλή καίγεται και τα παιδιά του αναζητούν αλλού το μέλλον τους.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η βαθύτερη αντίφαση της εποχής μας. Η Κίνα σχεδιάζει τις επόμενες δεκαετίες έχοντας βαθιά συνείδηση της ιστορικής και πολιτισμικής της συνέχειας, η Ρωσία επίσης προσπαθεί να αναζητήσει τη θέση που θεωρεί ότι της αναλογεί ως Τρίτη Ρώμη στην Ευρασία και δυτικά της, στο ευρωπαϊκό έδαφος, ενώ η Αμερική εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την παγκόσμια τεχνολογική και στρατιωτική πρωτοκαθεδρία ως βασικό δομικό στοιχείο της στρατηγικής της, με μια οικονομία που δοκιμάζεται. Η Ευρώπη αντίθετα συχνά αναλώνεται στη διαχείριση των προβλημάτων του παρόντος, χωρίς να έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια πειστική κοινή αντίληψη για το μέλλον της, με όραμα και πραγματικούς στόχους και όχι απλά εξυπηρετώντας την ελιτίστικη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Δεν της λείπουν τα μέσα, όπως διατείνονται πολλοί, ούτε οι ικανοί άνθρωποι σε γνώσεις και δυναμικό. Εκείνο που δυσκολεύεται να ανακτήσει είναι η αυτοπεποίθηση ενός πολιτισμού που γνωρίζει τι θέλει να διαφυλάξει και προς τα πού επιτέλους επιθυμεί να πορευτεί!
Για την Ελλάδα, αυτές οι εξελίξεις δεν αποτελούν μια μακρινή διπλωματική παράσταση που δεν μας αφορά, όπως δυστυχώς αντιλαμβάνεται ο μέσος Έλληνας. Ζούμε σε μια πολύ επικίνδυνη περιοχή όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται διαρκώς, ελέω των τεράστιων οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται, με την Τουρκία να διεκδικεί μεγαλύτερο ηγετικό περιφερειακό ρόλο και να διατηρεί τις ονειροπαρμένες αναθεωρητικές της αξιώσεις.Εδώ είναι που πρέπει εμείς να προσέξουμε ως λαός και σοβαρό Έθνος-κράτος, γιατί ο κώδωνας του κινδύνου έχει ήδη χτυπήσει προειδοποιητικά με πολλαπλά σημάδια.
Η Ιστορία του Ελληνισμού είναι γεμάτη από τέτοιες στιγμές κατά τις οποίες οι μεγάλες δυνάμεις εμφανίζονταν ως προστάτες, σύμμαχοί μας και εγγυητές, μέχρι φυσικά να αλλάξουν οι δικές τους προτεραιότητες. Αυτό από μόνο του δεν μειώνει την αξία των συμμαχιών μας, αλλά πρέπει συνεχώς να μας υπενθυμίζει ότι καμία σοβαρή χώρα με στρατηγικό βάθος δεν μπορεί να στηρίζει αποκλειστικά σε τρίτους την ασφάλεια και το μέλλον της. Η πατρίδα μας χρειάζεται ισχυρή άμυνα, παραγωγική οικονομία, ουσιαστική παιδεία και μια κοινωνία που θα μπορεί ξανά να δημιουργεί οικογένειες με προοπτική. Είναι τόσο απλό να τα λες βέβαια, σε αντίθεση με την πραγματικότητα που βιώνουμε άπαντες. Χρειάζεται όμως κυρίως ανθρώπους που δεν θα αντιμετωπίζουν την εθνική συνέχεια ως μια αφηρημένη έννοια, αλλά ως προσωπική ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές Ελλήνων.
Οι τρεις ηγέτες θα επιστρέψουν στις πρωτεύουσές τους και θα συνεχίσουν να σχεδιάζουν το αύριο των χωρών τους. Οι χειραψίες της Σενζέν μπορεί να ανοίξουν δρόμους συνεννόησης ή να μείνουν ως μια εντυπωσιακή φωτογραφία στα αρχεία της διπλωματίας. Το βέβαιο είναι ότι κανένας από τους τρεις δεν πήγε εκεί χωρίς να γνωρίζει τι επιδιώκει και τι είναι διατεθειμένος να διαπραγματευτεί για να το πετύχει.
Η Ιστορία δεν είναι ένα παλιό βιβλίο που ανοίγουμε στις επετείους για να θαυμάσουμε τα κατορθώματα των προγόνων μας. Είναι μια αδιάκοπη δοκιμασία για τους ζωντανούς. Ο Ελληνισμός γνώρισε καταστροφές, διχασμούς και εποχές που άλλοι αποφάσιζαν για την τύχη του, αλλά βρήκε τη δύναμη να συνεχίσει επειδή υπήρχαν άνθρωποι που αρνήθηκαν να θεωρήσουν το μέλλον του χαμένη υπόθεση. Αυτό το χρέος δεν άλλαξε ποτέ!Αν θέλουμε να έχουμε θέση στον κόσμο που διαμορφώνεται, οφείλουμε να τη χτίσουμε εμείς οι ίδιοι. Διαφορετικά, κάποια μέρα, πιθανόν και πολύ σύντομα αν συνεχίσουμε έτσι, θα αναζητούμε στις φωτογραφίες των ισχυρών όχι ποιος υποδέχθηκε ποιον, αλλά ποιος αποφάσισε για εμάς και με ποιο κόστος.
Πηγές – Παραπομπές
- Λευκός Οίκος – Κοινή διακήρυξη ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας (19/11/2026). Πρωτογενές επίσημο κείμενο με τα τέσσερα σημεία της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων της ασυλίας κρατικών αξιωματούχων και της αναφοράς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
- Κυβέρνηση της Κίνας – Πλήρες κείμενο της διακήρυξης, μέσω Xinhua.
- Associated Press – Trump, Putin and Xi wrap up historic talks in China. Ρεπορτάζ για τη σύνοδο, τις συνομιλίες και την απουσία συγκεκριμένων λύσεων για την Ουκρανία και το Ιράν.
- Yonhap News Agency – Trump, Xi, Putin agree to hold dialogue on nuclear risks. Αναλυτικό ρεπορτάζ για την πυρηνική ασφάλεια και το περιεχόμενο της κοινής διακήρυξης.
- The Guardian – APEC summit, Trump, Xi and Putin meeting in Shenzhen. Ζωντανή κάλυψη και αποτίμηση των συνομιλιών, με αναφορές στην Ουκρανία, στο Ιράν και στην απουσία ουσιαστικής συμφωνίας για τα δύο πολεμικά μέτωπα.
- Anadolu Agency – China, Russia, US issue joint Declaration toward Peace. Πλήρης παράθεση της διακήρυξης και στοιχεία για τη διάρκεια της συνόδου.
- Interfax – Russian, Chinese, U.S. presidents adopt joint declaration. Ρωσικό πρακτορείο με πλήρη δημοσίευση του κειμένου.
- The Wire – What China, Russia and the US agreed on at the Shenzhen summit. Παρουσίαση της κοινής διακήρυξης και των τεσσάρων θεματικών αξόνων της.
- Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) – Υπόθεση Μπενιαμίν Νετανιάχου. Επίσημα στοιχεία για τη δικαστική διαδικασία.
- Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) – Επίσημος ιστότοπος. Πρωτογενής πηγή για τη δικαιοδοσία, τις διαδικασίες και τις υποθέσεις του Δικαστηρίου.
- Eurostat – Επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές. Στοιχεία για τη δημογραφία, τη γήρανση του πληθυσμού και την ευρωπαϊκή οικονομία.
- Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) – World Economic Outlook. Μακροοικονομικά δεδομένα για τις μεγάλες οικονομίες και τις διεθνείς οικονομικές ισορροπίες.
- Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Επίσημος ιστότοπος. Θεσμικό υλικό για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια.
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου