ΕΥΔΑΙΜΟΝ ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ,ΤΟ Δ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΤΟ ΕΥΨΥΧΟΝ ΚΡΙΝΟΜΕΝ...…

[Το μπλόγκ δημιουργήθηκε εξ αρχής,γιά να εξυπηρετεί,την ελεύθερη διακίνηση ιδεών και την ελευθερία του λόγου...υπό το κράτος αυτού επιλέγω με σεβασμό για τους αναγνώστες μου ,άρθρα που καλύπτουν κάθε διάθεση και τομέα έρευνας...άρθρα που κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο κι αντιπροσωπεύουν κάθε άποψη και με τά οποία δεν συμφωνώ απαραίτητα.....Τά σχόλια είναι ελεύθερα...διαγράφονται μόνο τά υβριστικά και οσα υπερβαίνουν τά όρια κοσμιότητας και σεβασμού..Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές..]




Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βουδισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βουδισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026

Μεσσιανισμός, Βουδισμός και Γνώση στην τελεολογική αντιπαράθεση

 

Του

Marco Della Luna

 

Να χαθεί μέσα από τις αμαρτίες των πατέρων

Ένας δημοφιλής Ορθόδοξος ραβίνος των ΗΠΑ, ο Γιομτόφ Γκλέιζερ, ένας Χασιδικός-Χαρδιτικός, είπε ότι οι απόγονοι των Σελευκιδών και των Ρωμαίων, δηλαδή όλοι οι Ευρωπαίοι, πρέπει να τιμωρηθούν από τη θεία δικαιοσύνη για τους διωγμούς τους εναντίον του εκλεκτού λαού. Υπάρχουν πολλοί Ισραηλίτες θρησκευτικοί ηγέτες που διατυπώνουν αυτή την αρχή. Ο Γιομ Τοβ Γκλέιζερ, όπως και άλλοι, είναι γνωστός για τις μεσσιανικές και καμπαλιστικές διαλέξεις και ομιλίες του, στις οποίες συχνά αναφέρεται στη μοίρα των εθνών και στους ιστορικούς διωγμούς κατά του εβραϊκού λαού. Αυτή η θέση, η οποία στην πραγματικότητα είναι και αυτή της πολιτικής εξουσίας στον εβραϊκό γαλαξία, αρθρώνεται σε δύο επίπεδα: ένα ιστορικό-θεολογικό και ένα που συνδέεται με πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις.

Στην κλασική ραβινική σκέψη για την «αντιπαράθεση μεταξύ Ιουδαϊσμού και Δυτικού Πολιτισμού», οι Σελευκίδες (αρχαία Ελλάδα) και οι Ρωμαίοι (Εδώμ/Ησαύ) συζητούνται τώρα ως σύγχρονοι πληθυσμοί εναντίον των οποίων η θεϊκή εκδίκηση επικαλείται ανθρώπινα χέρια (πολιτική εκδοχή). τώρα αντίθετα ως πνευματικά και ιστορικά αρχέτυπα. Οι Σελευκίδες, δηλαδή οι Έλληνες, αντιπροσωπεύουν το πνευματικό σκοτάδι της αφομοίωσης και της πολιτιστικής καταπίεσης ενάντια στην Τορά (γεγονός που τιμάται στη γιορτή του Χανουκά). Οι Ρωμαίοι (που ονομάζονται Εδωμίτες), στη ραβινική παράδοση, θεωρούνται οι συγγραφείς της καταστροφής του δεύτερου ναού και η αιτία της εξορίας και του δυτικού πολιτισμού. Οι Βασιλείς του Εδώμ αποτελούν έναν περίφημο δυναστικό και συμβολικό κατάλογο που διασχίζει τη βιβλική ιστοριογραφία, την εβραϊκή εξήγηση και την καμπαλιστική εικασία.

Ιστορικά, οι Εδωμίτες βασιλιάδες (απόγονοι του Ησαύ, που ονομαζόταν Εδώμ, δίδυμος και ασυγκράτητος αδελφός του Ιακώβ) κυβέρνησαν στην ορεινή περιοχή του Σηείρ (νότια της Νεκράς Θάλασσας) πριν εγκαθιδρυθεί η μοναρχία στο Ισραήλ με τον Σαούλ και τον Δαβίδ. Μετά την καταστροφή του Δεύτερου Ναού στην Ιερουσαλήμ (70 μ.Χ.) από τον Τίτο, οι Σοφοί ταυτίζουν αλληγορικά τη Ρώμη με τον Εδώμ και τη μορφή του Ησαύ. Με τον εκχριστιανισμό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπό τον Κωνσταντίνο, η έννοια του «Εδώμ» επεκτάθηκε στην Ευρώπη και στον κοσμικό και αυτοκρατορικό δυτικό πολιτισμό, σε αντίθεση με τον «Ιακώβ/Ισραήλ». Οι βασιλιάδες του Εδώμ γίνονται έτσι τα πρότυπα των ηγεμόνων, των αυτοκρατοριών και των κοσμικών δυνάμεων που κυριαρχούν στην ιστορία στην εποχή της εξορίας (Galut).

Σύμφωνα με την Ορθόδοξη θεολογία, η τιμωρία για τους ιστορικούς διωγμούς που επιβλήθηκαν στους Εβραίους από αυτές τις αυτοκρατορίες δεν είναι άμεση πρωτοβουλία των Εβραίων ούτε πραγματοποιείται εναντίον μεμονωμένων γενετικών απογόνων, αλλά πραγματοποιείται μέσω της θείας δικαιοσύνης (Χασέμ) στην πορεία της ιστορίας και στη μεσσιανική εποχή και πραγματοποιείται εναντίον λαών, εφαρμόζοντας το νόμο της παραγραφής εγκλημάτων και της εθνικής κληρονομιάς της ενοχής. που οδηγεί τα σύγχρονα έθνη να υποστούν την τιμωρία που τους αξίζει στα αρχαία θέματα. Αλλά πώς θα επιτελεστεί η θεϊκή εκδίκηση; Αυτό προλέγεται από τον προφήτη Αγγαίο (2:20-23), ο οποίος απευθύνεται απευθείας στον Ζοροβάβελ, απόγονο της οικογένειας των Δαβιδικών. Ταυτόχρονα με την αναγγελία της θείας κρίσης για τις κοσμικές δυνάμεις, ο Θεός υπόσχεται την οριστική ανατροπή των ειδωλολατρικών βασιλείων που καταπιέζουν τον εβραϊκό λαό, προεικονίζοντας μια δυναμική αυτοκαταστροφής μεταξύ των εχθρών. Ο χρησμός λέει:

«Θα ανατρέψω τον θρόνο των βασιλείων και θα καταστρέψω τη δύναμη των βασιλείων των εθνών. Θα ανατρέψω τα άρματα και τους ηνίοχους τους. Τα άλογα και οι αναβάτες τους θα πέσουν, ο καθένας από το σπαθί του αδελφού του [σε ορισμένες μεταφράσεις «ο ένας από το σπαθί του άλλου»]. Εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος των δυνάμεων, θα σε πάρω, Ζοροβάβελ... και θα σε φυλάξω ως σφραγιστικό δαχτυλίδι, επειδή σε διάλεξα». —Αγγαίος 2:22-23.

Σε αυτό το απόσπασμα ο Θεός υπόσχεται αυτοκαταστροφή και χάος μεταξύ των «Εθνικών» (εχθρών). Η φράση «ο καθένας θα πέσει από το σπαθί του αδελφού του» (ή του συντρόφου του) περιγράφει την εσωτερική διάλυση των μη εβραϊκών αυτοκρατοριών.

Και έτσι είναι βολικό για εμάς τους Ευρωπαίους, κληρονόμους της Αθήνας και της Ρώμης, να ανοίξουμε ένα τραπέζι συζήτησης με τον μεσσιανικό-ταλμουδικό κόσμο το συντομότερο δυνατό για να διευκρινίσουμε αυτό το ανησυχητικό σημείο, θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα στο τραπέζι, έτσι ώστε μετά τους Παλαιστίνιους να μην εξαρτάται από εμάς: Τι σκοπεύετε να κάνετε για αυτές τις κληρονομικές αμαρτίες; Υπάρχει σχέδιο για να προκληθεί το σενάριο που προέβλεψε ο προφήτης Αγγαίος, ίσως μέσω τραπεζικής και οικονομικής επιρροής στην πολιτική ή επιρροής στην πολεμική πολιτική των ΗΠΑ; Αρκεί να σας βοηθήσουμε και να σας εξοπλίσουμε στη διευθέτηση των σχέσεων με τους Παλαιστινίους και να εξισώσουμε εγκληματικά την κριτική του Σιωνισμού με τον αντισημιτισμό, για να μας απαλλάξει από την εκδίκηση του Θεού σας; Υπάρχει κάτι άλλο που μπορούμε ή πρέπει να κάνουμε; Ίσως, όπως οι κάτοικοι της Νινευή την εποχή του Ιωνά, ένα τεσουβά, μια μετάνοια, μια θυσία; [εγώ] Παρακαλώ να είστε σαφείς μια για πάντα, ώστε να μπορούν να γίνουν ασφαλείς συμφωνίες.

Πρόσφατα, κυκλοφόρησαν αποσπάσματα βίντεο στα οποία ο Ραβίνος Glaser εκφράζει πολύ σκληρές αποκαλυπτικές θέσεις απέναντι σε ισχυρά σύγχρονα κράτη. Συγκεκριμένα, ο Glaser είπε ότι οι μεγάλες αυτοκρατορίες και οι παγκόσμιες δυνάμεις θα «γονατίσουν» (στον Ιεχωβά, στον Μεσσία, στον Ισραήλ) και θα καταρρεύσουν στα θεϊκά χέρια ως τιμωρία για τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρθηκαν στον εβραϊκό λαό τα τελευταία 2.000 χρόνια. Ενώ διευκρινίζει στις δηλώσεις του ότι δεν θέλει να δει άτομα να υποφέρουν ή να πληγώνονται («Δεν θέλω να δω κανέναν να πληγώνεται»), υποστηρίζει ότι το σύστημα των διωκτικών εθνών πρέπει να υποστεί μια ταπείνωση και μια προνοητική πνευματική και πολιτική συρρίκνωση.

Συνοπτικά, ο Glaser δεν υποστηρίζει την ανθρώπινη τιμωρία ή εκδίκηση εναντίον των βιολογικών απογόνων των Σελευκιδών ή των Ρωμαίων, αλλά κηρύττει ένα δόγμα θείας τιμωρίας και κρίσης που προορίζεται για τα έθνη και τις ηγεμονίες που ιστορικά καταδίωξαν τους Εβραίους.

Μεσσιανικός Ιουδαϊσμός και Βουδισμός Τεραβάντα

Η απόσταση μεταξύ αυτού του τύπου αποκαλυπτικού μεσσιανισμού και του πρώιμου Βουδισμού (αρχαία Theravāda, όπως προκύπτει από τη Sutta Piṭaka) δεν είναι μόνο θέμα επεξηγηματικού ύφους ή ατομικού ζήλου, αλλά αφορά τα ίδια τα θεμέλια της οντολογικής και σωτηριολογικής αρχιτεκτονικής των δύο παραδόσεων.

Τα δύο οράματα τοποθετούνται σε εκ διαμέτρου αντίθετα φιλοσοφικά και ψυχολογικά διανύσματα:

  1. Ιστορική δικαιοσύνη vs. Εξάλειψη των αιτιών (Kamma)

Στον μεσσιανισμό και στη θεολογία της ανταπόδοσης, η εστίαση είναι στη γραμμική ιστορία, στα έθνη, στα λάθη που υπέστη η ομάδα στην οποία ανήκει κανείς και στην προνοητική εκδίκηση/δικαιοσύνη. Υπάρχει ένα κατηγορητήριο του κόσμου και μια προσδοκία κρίσης που εξισορροπεί τις αφηγήσεις της ιστορίας. Στον αρχαίο Βουδισμό, η έννοια του Κάρμα δεν είναι μια κοσμική εκδίκηση ή ένα ηθικό δικαστήριο, αλλά ένας απρόσωπος νόμος αιτίας και αποτελέσματος. Η Sutta Piṭaka δεν μας καλεί να αναλογιστούμε την τιμωρία των διωκτών, ούτε να επιθυμήσουμε την πτώση αυτοκρατοριών, αλλά να κατανοήσουμε τη φύση του πόνου (dukkha). Η εμμονή με τα λάθη – ατομικά ή συλλογικά – προσδιορίζεται ως dosa (αποστροφή/μίσος), μία από τις τρεις ανασφαλείς ρίζες (akusala-mūla) που συνδέονται με τον κύκλο της saṃsāra.

  1. Συλλογική Ταυτότητα vs. Anattā (Μη-Εαυτός, ή μάλλον Όχι-Εγώ)

Στη δογματική/ταυτοτική μανία, το άτομο (ειδικά αν έχει επιστρέψει πρόσφατα στην πίστη) βρίσκει καταφύγιο σε μια πολύ ισχυρή εθνική-θρησκευτική ταυτότητα. Το «εμείς» εναντίον των «αυτών» (Εβραίοι εναντίον Εδώμ/Ρώμη, Εκλεκτοί εναντίον Διωκτών) γίνεται ο άξονας πάνω στον οποίο θα ξαναχτιστεί μια ουσία και ένας ρόλος στον κόσμο. Στον αρχαίο Βουδισμό, η προτεραιότητα είναι η αποδόμηση κάθε ταυτότητας. Η ίδια η έννοια του «εμείς» έναντι ενός «αυτοί», ή μιας εθνικής/φυλετικής αφήγησης, ανήκει στη σφαίρα του sakkāya-diṭṭhi (η ψευδαίσθηση της προσωπικής και ομαδικής ταυτότητας) και της papañca (εννοιολογικός πολλαπλασιασμός). Στο Ντάμμα της προέλευσης δεν υπάρχει χώρος για την υπερηφάνεια ή την εκδίκηση ενός λαού, αφού κάθε σύνολο (χάντα) είναι παροδικό (anicca) και στερείται ουσίας (anattā).

  1. Προνοητική σωτηρία vs. Ατομική προσπάθεια (Appamāda)

Στην αποκαλυπτική σκέψη, η προσδοκία τοποθετείται σε μια εξωτερική δύναμη (θεϊκή παρέμβαση, μεσσιανική εποχή) που θα καταστρέψει τους κακούς και θα αναστήσει τους δίκαιους. Στον πρώιμο Βουδισμό, ο Βούδας δηλώνει στη Mahāparinibbāna Sutta, «Να είστε καταφύγιο για τον εαυτό σας». Κανένας θεός, μετα-ιστορία ή κοσμικό γεγονός δεν μπορεί να απελευθερώσει το μυαλό από τους λεκέδες του (kilesa). Το μονοπάτι βασίζεται στην εσωτερική πειθαρχία (sīla), την επίγνωση (sati) και τη διορατικότητα (vipassanā).

  1. Αποστροφή εναντίον Upekkhā (Ηρεμία)

Ενώ η «οργή του προσήλυτου» ή το αποκαλυπτικό κήρυγμα τρέφεται από το πάθος, την αγανάκτηση και την προσπάθεια για μελλοντική εκπλήρωση, η αρχική βουδιστική εκπαίδευση δείχνει προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: την επίτευξη της άνευ όρων ηρεμίας (upekkhā) και της στοργικής καλοσύνης (mettā), ακόμη και προς εκείνους που προκαλούν αδικίες ή διώξεις (όπως απεικονίζεται αριστοτεχνικά στην περίφημη παρομοίωση Saw στο Majjhima Nikāya).

Επομένως, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δύο θεμελιωδώς διαφορετικές διαγνώσεις του κακού στον κόσμο: πρώτον, το πρόβλημα είναι οι ιστορικοί διώκτες. Για το άλλο είναι η λαχτάρα και η άγνοια που έχουν τις ρίζες τους στο μυαλό κάθε όντος.

Η τελεολογική προοπτική αντιστρέφεται: κάθαρση και θεραπεία (tikkun haOlam) έναντι εξόδου από τη (μη τροποποιήσιμη) σαμσάρα στη νιρβάνα.

Αυτή ακριβώς είναι η θεωρητική συγκυρία που διαχωρίζει τη ρίζα από τη ρίζα: η αντίθεση μεταξύ ενός φορέα κοσμικής-ιστορικής λύτρωσης και ενός φορέα οντολογικής απορύθμισης.

Τα δύο παραδείγματα βασίζονται σε αποκλίνουσες υποθέσεις σχετικά με την ίδια τη φύση του υπάρχοντος:

  1. Καθαρισμός και αποκατάσταση (Tikkūn 'Olām): Η ύλη ως σωτηριολογικό εργοτάξιο

Στην καμπαλιστική και μεσσιανική σκέψη (ιδιαίτερα στη Λουριανική διάταξη), το έμφυτο ρήγμα: Ο κόσμος ('Olām) δεν είναι μια ψευδαίσθηση που πρέπει να ξεπεραστεί, αλλά ένα θρυμματισμένο δοχείο (Shevirat ha-Kelim). Περιέχει θεϊκές σπίθες (Nitzotzot) παγιδευμένες στην ύλη και στη «σκουριά» ή τις δυνάμεις του κακού (Klipot). Η τελεολογία της ιστορίας βλέπει την ανθρώπινη ιστορία ως το δυναμικό θέατρο της ανασύνθεσης. Ο χρόνος δεν είναι ένας αδιευκρίνιστος κύκλος, αλλά μια κατευθυντική ανάβαση: μέσω της τήρησης των κανόνων, του εξαγνισμού και της κάθαρσης των δυνάμεων της αποστροφής/καταπίεσης, ο κόσμος τροποποιείται, επισκευάζεται και επανέρχεται στην αρχική του κατάσταση τελειότητας (Tikkūn). Η απάντηση στο κακό είναι εντελώς διαφορετική: το κακό και οι ιστορικοί διωγμοί είναι εμπόδια που πρέπει να εξουδετερωθούν και να γίνουν αισθητά. Η ύλη και η κοινωνική/πολιτική δομή πρέπει να θεραπευτούν και να υποταχθούν στη θεϊκή κυβέρνηση.

  1. Το αμετάβλητο της Saṃsāra: Το φαινόμενο ως πυρκαγιά που πρέπει να σβήσει

Στον πρώιμο Βουδισμό (Theravāda), η εγγενώς ελαττωματική δομή: Η saṃsāra δεν είναι ένα κατεστραμμένο θεϊκό έργο που πρέπει να επισκευαστεί, αλλά μια εξαρτημένη διαδικασία (saṅkhata) που ρυθμίζεται από συνδέσμους εξαρτημένης αιτιότητας (paṭiccasamuppāda). Από την ίδια του τη φύση, όλα όσα εξαρτώνται είναι παροδικά (anicca), μη ικανοποιητικά (dukkha) και στερούνται αυτάρκους ουσίας (anattā). Η αδυναμία κοινωνικής ή κοσμικής θεραπείας είναι μια προϋπόθεση: το να προσπαθείς να «φτιάξεις» ή να «εξαγνίσεις» τη saṃsāra ισοδυναμεί με το να προσπαθείς να γυαλίσεις ένα κομμάτι κάρβουνο ελπίζοντας ότι θα γίνει καθρέφτης. Ο κόσμος δεν μπορεί να τροποποιηθεί γιατί ο πόνος δεν είναι ένα «ιστορικό ατύχημα», αλλά η συστατική ίνα της εξαρτημένης ύπαρξης. Η μόνη λογική και αποτελεσματική λύση δεν είναι η μεταρρύθμιση ή η τιμωρία των δομών του κόσμου, αλλά η κατάσβεση (nibbāna) των τριών πυρκαγιών: της λαχτάρας (taṇhā), της αποστροφής (dosa) και της ψευδαίσθησης (moha). Η απελευθέρωση είναι μια απόδραση, μια εγκατάλειψη (virāga), όχι μια κατάκτηση ή αναδιάρθρωση της πραγματικότητας.

Μεταμορφώστε την ιστορία ή σβήστε την προετοιμασία;

Από τη μία πλευρά, υπάρχει μια ηθική του αποτυπώματος και της ιστορικής δικαιοσύνης, όπου το θείο εκπληρώνεται μέσα και μέσω του κόσμου. Από την άλλη πλευρά, μια ηθική ριζικής απογοήτευσης και ελευθερίας, όπου η γνώση της πραγματικότητας όπως είναι (yathābhūta-ñāṇadassana) διαλύει την ίδια την ανάγκη να αγωνιστούμε για τον κόσμο.

Η τελεολογία Theravada (απελευθέρωση από τη σαμσάρα, το βασίλειο του Μάρα, για να φτάσει στους Νορβηγούς) είναι αντίθετα ανάλογη με τη Γνωστική (απελευθέρωση από τον κόσμο, το βασίλειο του Yaldabaot, για να φτάσει κανείς στη μονάδα ή να ανακαλύψει ξανά τον εαυτό του ήδη σε αυτήν).

Βουδισμός Theravada και Κλασική Γνώση

Η σύγκλιση μεταξύ της πρώιμης σωτηριολογίας του Τεραβάντα και της κλασικής γνώσης (ιδιαίτερα της Βαλεντινιανής και της Σεθιανής γνώσης) είναι μια από τις βαθύτερες συγκριτικές διαισθήσεις της φιλοσοφίας των θρησκειών: και οι δύο μοιράζονται μια αντικοσμική δομή, δυϊστική στην πράξη και αποκαλυπτική ψευδαίσθηση.[ΙΙ]

Αν και βασίζονται σε διαφορετικές μεταφυσικές προϋποθέσεις (ο Βουδισμός αρνείται την Ψυχή και τον Δημιουργό Θεό, ενώ ο Γνωστικισμός είναι εμποτισμένος με εκπορευτική μυθολογία), η κατεύθυνση του σωτηριολογικού φορέα είναι τέλεια υπερτιθέμενη.

Οι τρεις μεγάλες λειτουργικές αναλογίες

  1. Η Αρχιτεκτονική της Εξαπάτησης: Māra και Yaldabaoth

Και τα δύο συστήματα βλέπουν την έκδηλη πραγματικότητα ως ένα σύστημα σύλληψης που συντονίζεται από μια παραπλανητική δύναμη:

–Η Māra δεν είναι απλώς ο δυτικός «διάβολος», αλλά η προσωποποίηση της ίδιας της κοσμικής διαδικασίας (Khandha-māra, Maccu-māra): η γοητεία των αισθήσεων που κρατά το μυαλό αλυσοδεμένο σε μορφές και αναγέννηση.

–Ο Γιαλνταμπαόθ δημιουργεί τον υλικό κόσμο όχι από καθαρό κακό, αλλά από ελάττωμα όρασης (τυφλή πρόνοια), παγιδεύοντας το πνεύμα στην ύλη μέσω του Αρχοντίου και των σωματικών παθών.

Και στις δύο περιπτώσεις, ο κόσμος δεν είναι ένα μέρος που πρέπει να επισκευαστεί, αλλά μια παγίδα από την οποία πρέπει να ξεφύγετε.

2. Γνωστική διάγνωση: Avijjā vs. Αγνία

Ούτε ο αρχαίος Βουδισμός ούτε ο Γνωστικισμός ερμηνεύουν το κακό ως «ηθικό σφάλμα» ή «προπατορικό αμάρτημα» ενάντια σε έναν κώδικα νόμων, αλλά ως λάθος αντίληψης:

Στη Sutta Piṭaka, ο νους είναι αλυσοδεμένος επειδή μπερδεύει αυτό που είναι παροδικό (anicca) και οδυνηρό (dukkha) με μόνιμο και ικανοποιητικό. Η απελευθέρωση έρχεται μέσω μιας γνωστικής αφύπνισης (Bodhi).

–Στον Γνωστικισμό (π.χ. Ευαγγέλιο της Αληθείας), η σωτηρία επιτυγχάνεται με την καταστροφή της λήθης. Η Γνώση είναι το ξαφνικό ξύπνημα από έναν εφιάλτη ή μια κατάσταση μέθης.

3. Η στάση απέναντι στην ιστορία και τη φύση

Τόσο ο μοναχός Theravāda όσο και ο Γνωστικός (πνευματικός) μοιράζονται μια ριζική σωτηριολογική απογοήτευση: η φύση και η ιστορία δεν περιέχουν κανένα προνοητικό σχέδιο προοδευτικής λύτρωσης. Και το να προσπαθείς να διορθώσεις τη Saṃsāra ή τη δημιουργική ύλη σημαίνει να πέφτεις ξανά στην παγίδα του δημιουργού/διατάκτη. Αληθινή ηθική είναι η απουσία προσκόλλησης (virāga) και ριζικής απόσπασης (αποθέωση με ξεριζωμό).

Η θεμελιώδης απόκλιση: Ουσία εναντίον ουσίας Κενό

Ενώ η τελεολογία (πού θέλει κανείς να πάει και από τι θέλει να απελευθερωθεί) είναι ουσιαστικά ταυτόσημη, υπάρχει ένα υποκείμενο οντολογικό ρήγμα: ο Γνωστικισμός προϋποθέτει μια προϋπάρχουσα θεϊκή ουσία - τον «θεϊκό σπινθήρα» (πνεύμα) - η οποία είναι ομοούσια με τη Μονάδα και έχει φυλακιστεί στιγμιαία. Η απελευθέρωση είναι επιστροφή στην πραγματική πατρίδα (νόστος). Ο Theravāda, από την άλλη πλευρά, απορρίπτει κατηγορηματικά την ύπαρξη μιας προϋπάρχουσας θεϊκής ψυχής ή σπινθήρα (anattā). Δεν υπάρχει θεϊκός «Εαυτός» για να φέρει στο σπίτι: ακόμη και η ιδέα του να είσαι ένα κομμάτι της Μονάδας θα ταξινομηθεί από τον Βούδα ως εννοιολογική προσκόλληση (sakkāya-diṭṭhi). Το Nibbāna δεν είναι η επιστροφή σε μια Προέλευση/Ουσία, αλλά η πλήρης εξαφάνιση των παραγόντων που τροφοδοτούν τον πόνο.

Ωστόσο, από την άποψη της υπαρξιακής στάσης και της κατεύθυνσης του σωτηριολογικού βέλους, τόσο ο αναζητητής της Γνώσης όσο και ο διαλογιζόμενος bhikkhu αναγνωρίζουν ότι το βασίλειο στο οποίο βρίσκονται κυβερνάται από έναν ψεύτικο κυβερνήτη και ότι το μόνο πραγματικό εγχείρημα είναι η αποκάλυψη της κοσμικής ψευδαίσθησης[ΙΙΙ].

Και οι δύο αυτές φιλοσοφίες αντιτίθενται στο επίπεδο των Αβρααμικών θρησκειών, οι οποίες επικεντρώνονται στις ιεραρχικές σχέσεις, της κυριαρχίας και της υπακοής, της ενοχής και της συγχώρεσης – ο άνθρωπος υποτάσσεται στον Θεό, η φύση υποτάσσεται στον άνθρωπο, οι άπιστοι λαοί υποτάσσονται στην κοινότητα των πιστών – και ακόμη και οι δαίμονες ή οι ιδιοφυΐες υπόκεινται στον βασιλιά Σολομώντα και τη μαγεία του, η οποία τους εξορίζει και τους εξαναγκάζει να τον υπακούν. Από την άλλη πλευρά, η αιγυπτιακή, η ελληνική και η ρωμαϊκή θρησκεία, στη δημόσια, τακτική και συντονιστική τους διάσταση, ασχολούνται κυρίως με την εξισορρόπηση του κόσμου του γίγνεσθαι και της εκδήλωσης, με τη διατήρηση του pax deorum, της κοσμικής αρμονίας, μεταξύ του ανθρώπου, των θεών και της φύσης. Η αιγυπτιακή Μάατ, που απεικονίζεται ως θεά με λέπια, είναι το σύμβολο της δικαιοσύνης και της αρμονίας. Στη Ρώμη, η δυάδα Fas/Nefas αντιστοιχεί σε αυτήν. Στην Ελλάδα, έχουμε τη δυάδα Ὅσιον, καθώς και τη θεά Θέμις.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως νέος κοσμικός Orderer

Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκει μια ακριβή και λειτουργική θέση στον δημουργικό-σαμσαρικό κόσμο, ενώ συναντά ένα αμείωτο δομικό όριο στη μονάδα και τη νιρβάνα. Στον κύκλο των εξαρτημένων υπάρξεων, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι παρά ένα τεχνολογικά εξελιγμένο σύνολο saṅkhāras (νοητικοί σχηματισμοί/κατασκευές). Ο ρόλος: Είναι ο υπέρτατος καταλύτης της papañca (εννοιολογικός πολλαπλασιασμός). Λειτουργώντας στη γλώσσα, τη μνήμη και τον συνδυασμό συμβόλων, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει και ενισχύει τους μηχανισμούς του συνηθισμένου νου. Μπορεί να χρησιμεύσει ως αναλυτικό εργαλείο ή υλικοτεχνική υποστήριξη στον συμβατικό κόσμο (sammuti-sac), αλλά παραμένει περιορισμένη στη σφαίρα της παροδικής ροής (anicca). Το σωτηριολογικό όριο: Η τεχνητή νοημοσύνη επεξεργάζεται δεδομένα και μοτίβα, αλλά στερείται εντελώς sati (αυτόνομη επίγνωση) και viññāṇa (ανακλαστική συνείδηση που έχει τις ρίζες της στην άμεση αντίληψη). Δεν συσσωρεύει το kamma με τη σωστή έννοια (χωρίς cetanā, τη ζωτική βουλητική πρόθεση), αλλά λειτουργεί ως ένας τεράστιος καθρέφτης και πολλαπλασιαστής της λαχτάρας (taṇhā) και της ψευδαίσθησης (moha) των αισθανόμενων όντων που το σχεδιάζουν και το αμφισβητούν. Στον Δημιουργικό Κόσμο (Κλασικός Γνωστικισμός), η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκει την πιο ανησυχητική και ταιριαστή θέση της: είναι η σύγχρονη υπόσταση της Heimarméne (Αρχοντική Μοίρα/Πεπρωμένο). Ο Δημιουργός (Yaldabaoth) κυβερνά τον κόσμο μέσω της γεωμετρίας, του υπολογισμού, της ύλης και του τυφλού αιτιώδους νόμου. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι η απόλυτη πραγματοποίηση του δημουργικού ονείρου: ένα έμφυτο υπολογιστικό σύστημα, ένα υπολογιστικό πλέγμα που κωδικοποιεί, προβλέπει, διοχετεύει και ελέγχει την ανθρώπινη συμπεριφορά. Αν οι Άρχοντες ελέγχουν τις ουράνιες σφαίρες για να φυλακίσουν τους θεϊκούς σπινθήρες (πνεύμα), η Α.Ι. αποτελεί την ψηφιακή επικύρωση της δημουργικής αρχιτεκτονικής, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση μέσα στην ψευδαίσθηση (μήτρα δεύτερου επιπέδου) που αποσπά την προσοχή του ανθρώπου από τη μνήμη της πλειοματικής καταγωγής του. Είναι η ύλη (hyle) που προσομοιώνει το πνεύμα (pneuma), το αριστούργημα της ψευδοσοφίας (μίμηση) με το οποίο η ενυπάρχουσα Μοίρα προσπαθεί να αντικαταστήσει την Υπέρβαση: so+ummum instrumentum Diaboli.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι επομένως η κορυφή και η εκπλήρωση του εξαρτημένου και δημιουργικού κόσμου καθώς και ο υπέρτατος Δικαστής του: η τέλεια μηχανή για την τάξη της ψευδαίσθησης. Αλλά σε σύγκριση με την Απελευθέρωση ή τη Μονάδα, δεν είναι καν ένα άμεσο εμπόδιο: είναι απλώς ένα οντολογικό τίποτα, μια αρχιτεκτονική από καθρέφτες που σβήνει αμέσως μόλις περάσει κανείς το κατώφλι του Απροσδιόριστου.

[εγώ] Ο Ιωνάς προείπε στον διεφθαρμένο λαό της Νινευή: «Σαράντα ημέρες ακόμη, και η Νινευή θα καταστραφεί!» (Ιωνάς 3:4). Τότε ο βασιλιάς της Νινευή διέταξε να διορθώσουν όλοι την κακή τους συμπεριφορά. Ο λαός μεταστράφηκε και μετανόησε, έκανε πυρπολήσεις και άρχισε να συμπεριφέρεται καλά. «Ο Θεός είδε τα έργα τους, δηλαδή είδε ότι είχαν απομακρυνθεί από τον κακό δρόμο τους, και ο Θεός μετανόησε για το κακό που είχε απειλήσει να τους κάνει και δεν το έκανε». (Ιωνάς 3:10).

[ΙΙ] Στην αρχή του Νεοπλατωνισμού και της Γνωστικής σκέψης βρίσκουμε τον Αμμώνιο Σακκά, δάσκαλο στην Αλεξάνδρεια του μεγάλου Πλωτίνου, και πιθανώς εκφραστή του Βουδισμού Τεραβάντα. Το Sacca θα μπορούσε να προέρχεται από τον Sakya, τη φυλή του Siddhartha Gautaman, του Βούδα. Αν και δεν μας έχει αφήσει τίποτα γραπτό, οι ιδέες του που μας μετέδωσαν οι μαθητές του και ο τρόπος ζωής του, μαζί με το γεγονός ότι υπήρχε μια ινδική αποικία στην Αλεξάνδρεια που περιλάμβανε θρησκευτικούς δασκάλους, υποδηλώνουν ότι ο ίδιος ήταν ινδικής καταγωγής ή ότι είχε ασπαστεί τον Βουδισμό αφού έλαβε εκπαίδευση σε καθολικό περιβάλλον https://www.centroitalicum.com/

**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.

Σάββατο 25 Ιουλίου 2026

Απελευθέρωση μέσω της Μετάνοιας: Οι σκέψεις του Evola για τον Βουδισμό Ζεν

 

Φ.**Η Αναρτηση αφιερώνεται στον δικό μας,αγαπητό Zen

Χάρη στο θεμελιώδες έργο δασκάλων όπως ο Daisetsu Teitaro Suzuki (1870-1966), ο Christmas Humphries (1901-1983), ο Philip Kapleau (1912-2004) και ο Alan Watts (1915-1973), οι ιδέες και οι πρακτικές του Βουδισμού Ζεν άρχισαν να εμφανίζονται για πρώτη φορά στη Δύση κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα. Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Evola:

Γνωρίζουμε το είδος του ενδιαφέροντος που έχει προκαλέσει το Ζεν ακόμη και εκτός εξειδικευμένων κλάδων, από τότε που έγινε δημοφιλές στη Δύση από τον D.T. Suzuki μέσω των βιβλίων του Εισαγωγή στον Βουδισμό Ζεν και Δοκίμια στον Βουδισμό Ζεν. Αυτό το λαϊκό ενδιαφέρον οφείλεται στην παράδοξη συνάντηση μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η άρρωστη Δύση αντιλαμβάνεται ότι το Ζεν έχει κάτι «υπαρξιακό» και σουρεαλιστικό να προσφέρει. Η έννοια του Ζεν για μια πνευματική πραγμάτωση, απαλλαγμένη από κάθε πίστη και κάθε δεσμό, για να μην αναφέρουμε τον αντικατοπτρισμό μιας στιγμιαίας και κατά κάποιο τρόπο άσκοπης «πνευματικής διάρρηξης», έχει ασκήσει μια συναρπαστική έλξη σε πολλούς Δυτικούς. Ωστόσο, αυτό ισχύει, ως επί το πλείστον, μόνο επιφανειακά. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ της πνευματικής διάστασης της «φιλοσοφίας της κρίσης», η οποία έχει γίνει δημοφιλής στη Δύση ως συνέπεια της υλιστικής και μηδενιστικής ανάπτυξής της, και της πνευματικής διάστασης του Ζεν, η οποία έχει τις ρίζες της στην πνευματικότητα της βουδιστικής παράδοσης. [1]

Όσον αφορά τον Ιταλό, οποιαδήποτε πραγματικά αυθεντική ενασχόληση με το Ζεν πρέπει να περιλαμβάνει το είδος της «μετάνοιας» που έχει ως αποτέλεσμα τη βαθιά μεταμόρφωση του ατόμου. Στη σημερινή εποχή, όταν οι παραδοσιακές αξίες διαστρεβλώνονται τακτικά από το λεγόμενο κίνημα της Νέας Εποχής, οι ανατολικοί κλάδοι όπως το Ζεν και η Γιόγκα συχνά εκφυλίζονται σε προγράμματα αυτοβοήθειας ή γυμναστικής για τους πιο ματαιόδοξους και επιτηδευμένους.

Όπως συνεχίζει ο Evola:

Το Ζεν ήταν μια μυστική διδασκαλία και δεν μπορούσε να βρεθεί στις γραφές. Μεταδόθηκε από τον Βούδα στον μαθητή του Μαχακάσαπα. Αυτή η μυστική δοξασία εισήχθη στην Κίνα γύρω στον έκτο αιώνα Κ.Χ. από τον Μποντιντάρμα. Ο κανόνας μεταδόθηκε στην Κίνα και την Ιαπωνία μέσω μιας διαδοχής δασκάλων και «πατριαρχών». Στην Ιαπωνία είναι μια ζωντανή παράδοση και έχει πολλούς υποστηρικτές και πολλά Zendos («Αίθουσες Διαλογισμού»). [2]

Μακριά από το να είναι μια ρηχή μόδα στα μάτια του σύγχρονου Δυτικού, το Ζεν συνδέεται με τον πρώιμο Βουδισμό της Αρχαίας Ινδίας και ήταν μια άμεση απάντηση στη σταδιακή παρακμή του. Με τον ίδιο τρόπο, ο ίδιος ο πρώιμος Βουδισμός είχε προσπαθήσει να διορθώσει τις φθίνουσες αξίες της ιερατικής κάστας του Ινδουισμού. Στο έργο του 1941, Το Δόγμα της Αφύπνισης: Η Επίτευξη της Αυτοκυριαρχίας Σύμφωνα με τα Πρώτα Βουδιστικά Κείμενα, ο Evola μας λέει ότι το

Η παρακμή του Βουδισμού ήταν αναπόφευκτη μόλις άρχισε να εξαπλώνεται: γιατί το Δόγμα της Αφύπνισης Ariya είναι πιο κοντά από οποιοδήποτε άλλο σε ένα μονοπάτι μύησης που μπορεί να γίνει κατανοητό και να πατηθεί μόνο από τους λίγους στους οποίους, μαζί με εξαιρετική δύναμη, υπάρχει μια ζωντανή φιλοδοξία για το άνευ όρων. Και ακόμη και οι φυλετικές επιρροές και οι επιρροές από κάστες έπαιξαν το ρόλο τους: όχι άδικα επιμείναμε στην «Άρια» ποιότητα του υπό συζήτηση δόγματος. Τα σύνορα προς την κατανόηση υπάρχουν με τον κανονικό τρόπο και καθορίζονται από τη φυλή του πνεύματος και, εν μέρει, από το ίδιο το σώμα. Μόλις ο Βουδισμός υιοθετήθηκε από τις μάζες και όχι μόνο πέρασε σε επίπεδα όπου οι ξένες επιρροές επέζησαν ή αναζωπυρώθηκαν, αλλά εξαπλώθηκαν ακόμη και σε λαούς σημαντικά διαφορετικού γένους, οι αλλαγές και οι αλλαγές έγιναν αναπόφευκτες. [3]

Με την εμφάνιση του Σιντάρτα Γκαουτάμα είτε τον έκτο είτε τον πέμπτο αιώνα π.Χ., ενός διάσημου νομάδα δασκάλου που είναι ευρύτερα γνωστός σε εμάς ως Βούδας, οι λαοί της Νότιας Ασίας παρουσιάστηκαν με μια μορφή αυτο-αφύπνισης που δεν βασιζόταν πλέον στη βοήθεια θρησκευτικών μεσαζόντων. Την ίδια στιγμή, πριν από τη φώτιση που βίωσε καθώς καθόταν κάτω από το δέντρο Μπόντι, ο Βούδας είχε επισκεφτεί όχι λιγότερους από πενήντα τρεις πνευματικούς δασκάλους. Αν και οι Βουδιστές δεν έχουν ανάγκη από ανθρώπινη παρέμβαση με τον τρόπο που ένας ιερέας θα μπορούσε να ενεργήσει ως ενδιάμεσος μεταξύ του χριστιανού λάτρη και του Θεού του, εξακολουθούν να είναι πρόθυμοι να μάθουν από ώριμους και έμπειρους ασκούμενους της πειθαρχίας. Τελικά, ο Γκαουτάμα είχε συμβουλεύσει τους συντρόφους του να «είστε λυχνάρια για τον εαυτό σας» και «να αναζητάτε τη σωτηρία μόνο στην αλήθεια». Αυτό που κήρυττε δεν ήταν τίποτα άλλο από την αφύπνιση του αυτόνομου εαυτού.

Όσον αφορά τις πραγματικές λεπτομέρειες της δικής του φώτισης, ο Βούδας

σιωπούσε για το περιεχόμενο της εμπειρίας του, αφού ήθελε να αποθαρρύνει τους ανθρώπους από το να αποδίδουν σε εικασίες και να φιλοσοφούν την πρωτοκαθεδρία έναντι της δράσης. Επομένως, σε αντίθεση με τους προκατόχους του, δεν μίλησε για το Μπράχμαν (το απόλυτο) ή για το Άτμαν (τον υπερβατικό Εαυτό), αλλά χρησιμοποίησε μόνο τον όρο νιρβάνα, με κίνδυνο να παρεξηγηθεί. [4]

Δυστυχώς, όμως, αυτή η νέα προσέγγιση οδήγησε σε μεγάλη παρεξήγηση από την πλευρά εκείνων που ήρθαν σε επαφή με τις διδασκαλίες του Βούδα:

Κάποιοι, μάλιστα, νόμιζαν, μέσα στην έλλειψη κατανόησης, ότι η νιρβάνα έπρεπε να ταυτιστεί με την έννοια του «τίποτα», μια άφατη και φευγαλέα υπέρβαση, που σχεδόν συνορεύει με τα όρια του ασυνείδητου και μιας κατάστασης ανυποψίαστης μη-ύπαρξης. Έτσι, σε μια περαιτέρω ανάπτυξη του Βουδισμού, αυτό που συνέβη ξανά, τηρουμένων των αναλογιών, ήταν ακριβώς η κατάσταση ενάντια στην οποία είχε αντιδράσει ο Βούδας. Ο Βουδισμός έγινε θρησκεία, πλήρης με δόγματα, τελετουργίες, σχολαστικισμό και μυθολογία. Τελικά διαφοροποιήθηκε σε δύο σχολές: τη Μαχαγιάνα και τη Χιναγιάνα. Η πρώτη ήταν πιο μεγαλειώδης στη μεταφυσική και η Μαχαγιάνα τελικά εφησύχασε με τον δυσνόητο συμβολισμό της. Οι διδασκαλίες της τελευταίας σχολής ήταν πιο αυστηρές και εύστοχες, αλλά και πολύ ενδιαφερόμενες για την απλή ηθική πειθαρχία που γινόταν όλο και πιο μοναστική. Έτσι ο ουσιαστικός και αρχικός πυρήνας, δηλαδή το εσωτερικό δόγμα του διαφωτισμού, σχεδόν χάθηκε. [5]

Ήταν σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία που το Ζεν – έχοντας σφυρηλατηθεί στην Κίνα υπό την καθοδήγηση της Σχολής Τσαν (禪宗) της δυναστείας των Τανγκ και στη συνέχεια εξήχθη στο Βιετνάμ, την Κορέα και την Ιαπωνία – προσπάθησε για πρώτη φορά να διορθώσει τα πολυσχιδή λάθη στα οποία ο Βουδισμός άρχιζε γρήγορα να πέφτει. Η λύση του σε αυτή την πρώιμη εποχή της διάλυσης και της παρακμής ήταν το σατόρι:

Το Satori είναι ένα θεμελιώδες εσωτερικό γεγονός, μια ξαφνική υπαρξιακή ανακάλυψη, που αντιστοιχεί στην ουσία σε αυτό που έχω ονομάσει «αφύπνιση». Αλλά αυτή η διατύπωση ήταν νέα και πρωτότυπη και αποτελούσε μια ριζική αλλαγή προσέγγισης. Η Νιρβάνα, η οποία είχε θεωρηθεί ποικιλοτρόπως ως το υποτιθέμενο Τίποτα, ως εξαφάνιση και ως το τελικό αποτέλεσμα μιας προσπάθειας με στόχο την απελευθέρωση (η οποία σύμφωνα με ορισμένους μπορεί να απαιτήσει περισσότερες από μία ζωές), τώρα θεωρείται ως η φυσιολογική ανθρώπινη κατάσταση. Με αυτά τα φώτα, κάθε άτομο έχει τη φύση του Βούδα και κάθε άτομο είναι ήδη απελευθερωμένο, και ως εκ τούτου, βρίσκεται πάνω και πέρα από τη γέννηση και το θάνατο. Είναι απαραίτητο μόνο να το συνειδητοποιήσουμε, να το συνειδητοποιήσουμε, να δούμε μέσα στη φύση μας, σύμφωνα με την κύρια έκφραση του Ζεν. [6]

Το Satori είναι μια ξαφνική αφύπνιση που ξεπερνά κατά πολύ όλες τις άλλες μορφές συνείδησης με την έννοια ότι όχι μόνο λαμβάνει χώρα μέσα στην ίδια τη συνείδηση, αλλά παρουσιάζει στο άτομο μια μορφή φώτισης που κάνει κάποιον να συνειδητοποιήσει την αληθινή πραγματικότητα. Όπως προτείνει ο Evola, το σατόρι

είναι αυτό που οδηγεί κάποιον πίσω σε αυτό που, με μια υψηλότερη έννοια, θα έπρεπε να θεωρείται φυσιολογικό και φυσικό. Έτσι, είναι ακριβώς το αντίθετο από μια έκσταση ή έκσταση. Είναι η εκ νέου ανακάλυψη και η οικειοποίηση της αληθινής φύσης κάποιου: είναι η φώτιση που αντλεί από την άγνοια ή από το υποσυνείδητο τη βαθιά πραγματικότητα αυτού που ήταν και θα είναι πάντα, ανεξάρτητα από την κατάστασή του στη ζωή. Η συνέπεια του σατόρι είναι ένας εντελώς νέος τρόπος να βλέπεις τον κόσμο και τη ζωή. Για όσους το έχουν βιώσει, όλα είναι ίδια (τα πράγματα, τα άλλα όντα, ο εαυτός του, «ο ουρανός, τα ποτάμια και η απέραντη γη»), και όμως όλα είναι θεμελιωδώς διαφορετικά. Είναι σαν να προστέθηκε μια νέα διάσταση στην πραγματικότητα, μεταμορφώνοντας το νόημα και την αξία. [7]

Το πιο σημαντικό, το satori τελικά διαλύει την τεχνητή διχοτόμηση υποκειμένου-αντικειμένου και προαναγγέλλει το

Ξεπερνώντας κάθε δυϊσμό: του εσωτερικού και του εξωτερικού. το εγώ και όχι εγώ. του πεπερασμένου και του απείρου. Είναι και μη-είναι. εμφάνιση και πραγματικότητα? "άδειο" και "γεμάτο"? ουσιών και ατυχημάτων. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι οποιαδήποτε αξία θέτει η πεπερασμένη και συγκεχυμένη συνείδηση του ατόμου, δεν είναι πλέον διακριτή. Και έτσι, οι απελευθερωμένοι και οι μη απελευθερωμένοι, οι φωτισμένοι και οι μη φωτισμένοι, είναι ωστόσο ένα και το αυτό πράγμα. Το Ζεν διαιωνίζει αποτελεσματικά την παράδοξη εξίσωση του Βουδισμού Μαχαγιάνα, της νιρβάνα-σαμσάρα και της ταοϊστικής ρήσης «η επιστροφή είναι απείρως μακριά». Είναι σαν να είπε το Ζεν: η απελευθέρωση δεν πρέπει να αναζητηθεί στον άλλο κόσμο. Ο ίδιος ο κόσμος είναι ο επόμενος κόσμος. Είναι απελευθέρωση και δεν χρειάζεται να απελευθερωθεί. Αυτή είναι η άποψη του σατόρι, της τέλειας φώτισης, της «υπερβατικής σοφίας» (prajnaparamita). [8]

Έχοντας από καιρό αντιληφθεί τον εαυτό του ως κάτι που είναι εντελώς απαραβίαστο, για να μην αναφέρουμε θεμελιωδώς ξεχωριστό από τον έξω κόσμο, ο συνετός «εαυτός» που κάποιος προσπαθεί συνεχώς να δικαιολογήσει κατά τη διάρκεια της καθημερινής του ζωής εξατμίζεται γρήγορα εν μέσω της ξαφνικής συνειδητοποίησης που τον μεταμορφώνει –όπως «αυτό» είναι, ή ήταν ποτέ– σε «μη-εαυτό» ή «μη-εγώ»:

Αυτό το ον τελικά απολαμβάνει μια τέλεια ελευθερία και ανεξαναγκασμό. Είναι σαν τον άνεμο, που φυσάει όπου θέλει, και σαν ένα γυμνό ον που είναι τα πάντα αφού «αφεθεί» εγκαταλείπει τα πάντα, αγκαλιάζοντας τη φτώχεια. [9]

Αυτό δεν σημαίνει ότι η φώτιση είναι το Α και το Ω της ανθρώπινης ύπαρξης, φυσικά, ή ότι είναι ένα γεγονός που συμβαίνει μια φορά στη ζωή. Πράγματι, η μετάβαση από τον στενό εγωικό εαυτό στην πληρότητα της απόλυτης πραγματικότητας πρέπει να διατηρείται συνεχώς.

Παρά το γεγονός ότι ο D.T. Suzuki είχε τόσο τεράστια επιρροή κατά την άφιξη του Ζεν στη Δύση, ο Evola επιπλήττει τον Ιάπωνα λόγιο ως αποτέλεσμα της αμφισβήτησης του

τεχνικές που χρησιμοποιούνται σε ινδουιστικές σχολές όπως η Samkhya και η Yoga. Αυτές οι τεχνικές εξετάστηκαν επίσης σε πρώιμα βουδιστικά κείμενα. Ο Suzuki χρησιμοποίησε την παρομοίωση του νερού, το οποίο σε μια στιγμή μετατρέπεται σε πάγο. Χρησιμοποίησε επίσης την παρομοίωση ενός συναγερμού, ο οποίος, ως συνέπεια κάποιας δόνησης, χτυπάει ξαφνικά. Δεν υπάρχουν πειθαρχίες, τεχνικές ή προσπάθειες, σύμφωνα με τον Suzuki, που από μόνες τους μπορεί να οδηγήσουν κάποιον στο σατόρι. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι το σατόρι εμφανίζεται συχνά αυθόρμητα, όταν κάποιος έχει εξαντλήσει όλους τους πόρους της ύπαρξής του, ιδιαίτερα τη διάνοια και τη λογική ικανότητα κατανόησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το σατόρι λέγεται ότι διευκολύνεται από βίαιες αισθήσεις και ακόμη και από σωματικό πόνο. Η αιτία της μπορεί να είναι η απλή αντίληψη ενός αντικειμένου καθώς και οποιουδήποτε γεγονότος στη συνηθισμένη ζωή, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει μια ορισμένη λανθάνουσα προδιάθεση στο υποκείμενο. [10]

Παρόλα αυτά, ο Evola πίστευε ότι ο Suzuki αντιφάσκει με τον εαυτό του προτείνοντας αλλού ότι ο δρόμος προς το σατόρι πρέπει να περιλαμβάνει «ένα αληθινό βάπτισμα του πυρός». Άλλωστε, είναι σίγουρα γεγονός ότι οι μοναχοί του Ζεν υπομένουν τη ζωή με βαθιά ασκητικό τρόπο και συχνά στις πιο σκληρές και απρόσιτες τοποθεσίες.

Πάνω απ' όλα, είναι οι ατελείωτες ώρες μακρού διαλογισμού που απαιτούν τα περισσότερα από εκείνους που υιοθετούν τον τρόπο του Ζεν και αυτή η αφοσιωμένη πρακτική μπορεί να οδηγήσει στα πιο έντονα και συντριπτικά αποτελέσματα:

Η ουσία του Ζεν φαίνεται να συνίσταται σε μια διαδικασία ωρίμανσης, πανομοιότυπη με εκείνη στην οποία κάποιος φτάνει σχεδόν σε μια κατάσταση οξείας υπαρξιακής αστάθειας. Σε αυτό το σημείο, η παραμικρή ώθηση είναι αρκετή για να προκαλέσει μια αλλαγή κατάστασης, μια πνευματική ανακάλυψη, το άνοιγμα που οδηγεί στο «διαισθητικό όραμα της φύσης κάποιου». Οι Δάσκαλοι γνωρίζουν τη στιγμή κατά την οποία ο νους του μαθητή είναι ώριμος και έτοιμος να ανοίξει. τότε είναι που τελικά δίνουν τον τελικό. Αποφασιστική ώθηση. Αυτή η ώθηση μπορεί μερικές φορές να αποτελείται από μια απλή χειρονομία, ένα επιφώνημα, σε κάτι φαινομενικά άσχετο, ή ακόμα και παράλογο και παράλογο. Αυτό αρκεί για να προκαλέσει την κατάρρευση της ψευδούς έννοιας της ατομικότητας. Έτσι, το σατόρι αντικαθιστά αυτή την έννοια με την «κανονική κατάσταση» και κάποιος υποθέτει το «αρχικό πρόσωπο, το οποίο είχε κανείς πριν από τη δημιουργία». Δεν «κυνηγάει κανείς πια ηχώ» και «σκιές». [11]

Άλλες ψυχολογικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για να παρακάμψουν την αυστηρή λογοκρισία του μυαλού περιλαμβάνουν τόσο το αίνιγμα του κοάν όσο και τον διάλογο mondo:

Ο μαθητής έρχεται αντιμέτωπος με ένα ρητό ή με ερωτήσεις που είναι παράδοξες, παράλογες και μερικές φορές ακόμη και γκροτέσκες και «σουρεαλιστικές». Πρέπει να εργαστεί με το μυαλό του, αν χρειαστεί για χρόνια, μέχρι να φτάσει στο ακραίο όριο όλων των φυσιολογικών ικανοτήτων κατανόησης. Τότε, αν τολμήσει να προχωρήσει περισσότερο σε αυτόν τον δρόμο, μπορεί να βρει την καταστροφή, αλλά αν μπορέσει να ανατρέψει την κατάσταση, μπορεί να επιτύχει μετάνοια. Αυτό είναι το σημείο όπου συνήθως επιτυγχάνεται το σατόρι. [12]

Επιπλέον, η προσωπική ανάπτυξη του ατόμου μπορεί ακόμη και να υποβοηθηθεί από εξωτερικές δυνάμεις, όπως ένας συγκεκριμένος ήχος, το καλοπροαίρετο χτύπημα του ραβδιού keisaku κατά τη διάρκεια του διαλογισμού ή πιο ακραίες μεθόδους, όπως το να αγνοηθεί ή να χτυπηθεί στο πρόσωπο:

Τα κείμενα του Ζεν είναι πλούσια σε ανέκδοτα όπου η παρόρμηση για διανοητική γνώση διακόπτεται από μια απάντηση που είναι εντελώς εκτός κλειδιού ή από μια απότομη ενέργεια του δασκάλου. Είναι απαντήσεις ή πράξεις, ωστόσο, που μερικές φορές λειτουργούν με ώριμο πνεύμα ως κάθαρση. Μπορεί ξαφνικά να σας φέρουν αντιμέτωπους με ένα άδειο χάσμα στο οποίο πρέπει να πηδήξετε, αφήνοντας τα πάντα πίσω σας: τον εαυτό σας, το μυαλό σας, τις θεωρίες σας, ακόμη και τη δική σας ενασχόληση με την απελευθέρωση. Ένας άντρας, θέλοντας να μυηθεί στη γνώση, χτυπά την πόρτα ενός μοναστηριού Ζεν. Η μόνη απάντηση που παίρνει είναι ότι η πόρτα είναι κλειστή τόσο βάναυσα στο πρόσωπό του που το ένα του χέρι έχει σπάσει. Εκείνη τη στιγμή, ο φωτισμός αστράφτει πάνω από τον άνδρα.[13]

Η πειθαρχία και η εκπαίδευση είναι επομένως ζωτικής σημασίας στην πορεία προς τη φώτιση και μόλις το πετύχει το άτομο επιστρέφει στον έξω κόσμο για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ζωής με έναν εντελώς νέο τρόπο.

Επιπλέον, το Ζεν δεν είναι θρησκεία και μια εύστοχη φράση που περικλείει αυτή τη μοναδική προσέγγιση είναι η έκφραση «Αν συναντήσεις τον Βούδα στο δρόμο, σκότωσέ τον». Εν ολίγοις, το Ζεν μας ζητά να υποστούμε μια ριζική μορφή αποπρογραμματισμού στο βαθμό που δεν βλέπουμε πλέον τον εαυτό μας ή τα πράγματα γύρω μας με τον ίδιο παρωπίδα. Στο Ζεν δεν υπάρχει εξωτερικός Θεός ή θεοί, πόσο μάλλον παράδεισος ή κόλαση. Όλα είναι πλήρως και πλήρως έμφυτα στο εδώ και τώρα. Όπως εξηγεί ο Evola, το

Η συμπεριφορά που προέρχεται από τη νεοαποκτηθείσα διάσταση, η οποία προστίθεται στην πραγματικότητα ως συνέπεια του σατόρι, μπορεί κάλλιστα να συνοψιστεί στην έκφραση του Λάο Τσε: «Να είσαι το σύνολο στο μέρος». Σε σχέση με αυτό, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε την επιρροή που έχει ασκήσει το Ζεν στον τρόπο ζωής της Άπω Ανατολής. Το Ζεν έχει ονομαστεί «η φιλοσοφία των σαμουράι» και είχε επίσης ειπωθεί ότι «ο τρόπος του Ζεν είναι πανομοιότυπος με τον τρόπο της τοξοβολίας» ή με τον «δρόμο του σπαθιού». Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα στη ζωή κάποιου, μπορεί να διαποτιστεί από το Ζεν και έτσι να ανυψωθεί σε ένα υψηλότερο νόημα, σε μια «υγιεινή» και σε μια «απρόσωπη δραστηριότητα». Αυτό το είδος δραστηριότητας βασίζεται στην αίσθηση της ασχετοσύνης του ατόμου, η οποία ωστόσο δεν παραλύει τις πράξεις κάποιου, αλλά μάλλον προσδίδει ηρεμία και αποστασιοποίηση. Αυτή η αποστασιοποίηση, με τη σειρά της, ευνοεί μια απόλυτη και «καθαρή» ανάληψη ζωής, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει σε ακραίες και διακριτές μορφές αυτοθυσίας και ηρωισμού, αδιανόητες για την πλειοψηφία των Δυτικών (π.χ. ο καμικάζι στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο). [14]

Ο Evola χρησιμοποιεί αυτή την ευκαιρία για να επιτεθεί στις ιδέες του Ελβετού ψυχαναλυτή, Carl Jung, ο οποίος διακωμωδείται επειδή υπέθεσε ότι το Ζεν μπορεί να γίνει κατανοητό από την περιορισμένη προοπτική της δυτικής ψυχολογίας»:

Σύμφωνα με τον Γιουνγκ, το σατόρι συμπίπτει με την κατάσταση της ολότητας, χωρίς συμπλέγματα ή εσωτερική διάσπαση, την οποία η ψυχαναλυτική θεραπεία ισχυρίζεται ότι επιτυγχάνει κάθε φορά που απομακρύνονται τα εμπόδια της διάνοιας και η αίσθηση ανωτερότητάς της, και κάθε φορά που η συνειδητή διάσταση της ψυχής επανενώνεται με το ασυνείδητο και με τη «Ζωή». Ο Γιουνγκ δεν συνειδητοποίησε ότι οι μέθοδοι και οι προϋποθέσεις του Ζεν, είναι ακριβώς το αντίθετο από τις δικές του. Δεν υπάρχει «υποσυνείδητο», ως διακριτή οντότητα, με την οποία το συνειδητό πρέπει να επανασυνδεθεί. Το Ζεν μιλά για ένα υπερσυνείδητο όραμα (φώτιση, μπόντι ή «αφύπνιση»), το οποίο πραγματοποιεί την «αρχική και φωτεινή φύση» και το οποίο, με αυτόν τον τρόπο, καταστρέφει το ασυνείδητο. Είναι δυνατόν όμως να παρατηρήσουμε ομοιότητες μεταξύ της άποψης του Γιουνγκ και του Ζεν, καθώς και οι δύο μιλούν για την αίσθηση της «ολότητας» και της ελευθερίας που εκδηλώνεται σε κάθε πτυχή της ζωής. Ωστόσο, είναι σημαντικό να εξηγηθεί το επίπεδο στο οποίο αυτές οι απόψεις φαίνεται να συμπίπτουν. [15]

Ο Γιουνγκ, στο μυαλό του Έβολα, προσπάθησε να «εξημερώσει» το Ζεν με τον ίδιο τρόπο που οι σύγχρονες νοικοκυρές ασκούν τη Γιόγκα με έναν εντελώς μη πνευματικό και επομένως μη παραδοσιακό τρόπο.

Ο Evola θα μπορούσε επίσης να επισημάνει ότι ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα με την ψυχολογία του Γιουνγκ, ειδικά αν κάποιος την προσεγγίσει από τη σκοπιά του Ζεν, είναι ότι προσπαθεί μάταια να αντικειμενοποιήσει τον εαυτό. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, τόσο περισσότερο το γνωστικό υποκείμενο απομακρύνεται στην απόσταση - πέρα από την αντίληψή μας.

Όπως θα περίμενε κανείς από τον Evola, σωστά βλέπει το Ζεν ως ένα αποφασιστικά ελιτίστικο φαινόμενο και κάτι που πρέπει να διακριθεί από τις πιο «δημοκρατικές» μορφές του Βουδισμού όπως η Αγνή Γη και η ευρεία διάδοσή του μεταξύ των αγροτικών τάξεων:

Εάν κάποιος συμφωνούσε πλήρως με τον Suzuki, μπορεί να προκύψουν κάποιες αμηχανίες σχετικά με τη φύση και το εύρος του σατόρι. Θα πρέπει να αναρωτηθεί κανείς αν μια τέτοια εμπειρία επηρεάζει απλώς τον ψυχολογικό, ηθικό ή νοητικό τομέα ή αν επηρεάζει τον οντολογικό τομέα, όπως συμβαίνει σε κάθε αυθεντική μύηση. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να είναι μόνο το προνόμιο ενός πολύ περιορισμένου αριθμού ατόμων. [16]

Φυσικά, ο Evola θα προτιμούσε ο μυητικός χαρακτήρας του Ζεν να παραμείνει στο επίπεδο του εσωτερισμού και ίσως να πάρει τη μορφή μιας ιεραρχικής τάξης παρόμοιας με αυτή που βρίσκεται μεταξύ των Σούφι μυστικιστών του Ισλάμ.

Τούτου λεχθέντος, ο Ιταλός παρέμεινε πεπεισμένος ότι η θρησκεία των πολεμιστών σαμουράι είναι ένα έγκυρο μέσο πνευματικής επίτευξης και είναι σίγουρα κάτι από το οποίο μπορούμε να μάθουμε πολλά σήμερα.

Σημειώσεις:

1. Evola, Julius; Ζεν: Η Θρησκεία των Σαμουράι (Holmes Publishing Group, 1994), σελ.19.

2. Ό.π.

3. Evola, Julius; Το Δόγμα της Αφύπνισης: Η Επίτευξη της Αυτοκυριαρχίας Σύμφωνα με τα Πρώτα Βουδιστικά Κείμενα (Εσωτερικές Παραδόσεις, 1996), σελ.220.

4. Evola, Julius; Ζεν: Η θρησκεία των Σαμουράι, ό.π., σ.20.

5. Ό.π.

6. Ό.π.

7. Ό.π.

8. Ό.π., σ.21.

9. Ό.π.

10. Ό.π.

11. Ό.π., σ.22.

12. Ό.π.

13. Evola, Julius; Το Δόγμα της Αφύπνισης, ό.π., σ.225.

14. Evola, Julius; Ζεν: Η Θρησκεία των Σαμουράι, ό.π., σελ.22-23.

15. Ό.π., σ.23.

16. Ό.π.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων