Οι μυστικές υπηρεσίες όλων των μεγάλων δυνάμεων, ανέκαθεν προσπαθούσαν να αποκτήσουν προσβάσεις σε Μέσα Ενημέρωσης, και ιδιαίτερα στα μεγάλα, προκειμένου να διοχετεύουν την προπαγάνδα τους στην κοινή γνώμη. Αλλοτε το κάνουν συγκεκαλυμμένα, άλλοτε με χοντροκομμένους τρόπους. Ενίοτε, δημιουργούν τα δικά τους ΜΜΕ, αν και προτιμούν να έχουν ως διαύλους τους προς την κοινή γνώμη χειραγωγημένους ή έμμισθους δημοσιογράφους, και πολύ περισσότερο διευθυντικά στελέχη σε ρόλο «λομπίστα» των συμφερόντων της δύναμης που εκπροσωπούν. Στόχος τους, να κερδίσουν τα μυαλά και τις καρδιές των ανθρώπων.
Η CIA, αναμφισβήτητα, είναι από τις Υπηρεσίες που «διέπρεψε» σε αυτόν τον τομέα. Πάμπολλα στοιχεία έχουν δει το φως της δημοσιότητας και άλλα συνεχίζουν να βγαίνουν. Ιδιαίτερα επιτυχημένη θεωρείται η εκστρατεία της εναντίον της ΕΣΣΔ, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Η χειραγώγηση, ή ακόμα και η στρατολόγηση ιδιοκτητών, μελών και στελεχών των Μέσων Ενημέρωσης, είναι ιδιαίτερα επίκαιρη σήμερα, εν μέσω παγκόσμιας αναταραχής, πολέμων, αντιπαράθεσης μεγάλων δυνάμεων, σε έναν κόσμο σε μετάβαση. Βέβαια, πολλά αλλάζουν. Νέες μέθοδοι χειραγώγησης της κοινής γνώμης, έρχονται να προστεθούν στο «οπλοστάσιο» των μυστικών Υπηρεσιών. Οπως οι προπαγανδιστικοί στρατοί που δρουν στα social media.
Μια εξαιρετική έρευνα που έχει γίνει για την «πολιτιστική διείσδυση» της CIA στην Ελλάδα, την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, αποτυπώνεται με ντοκουμέντα και τεκμήρια, στο βιβλίο του Στρατή Μπουρνάζου, με τίτλο «Η ιστορία μιας ματαίωσης: το CCF και ο Πολιτισμικός Ψυχρός Πόλεμος στην Ελλάδα (1950-1967)» (εκδόσεις Αντίποδες). Εκεί περιγράφεται η πολύ ενδιαφέρουσα, ιστορική διαδρομή του Congress for Cultural Freedom (CCF), του πιο εκλεπτυσμένου όπλου της CIA, σε όλες τις ηπείρους. Ακρως αποκαλυπτικό είναι το κομμάτι που αφορά την Ελλάδα και ιδιαίτερα τους Ελληνες που συνεργάστηκαν με το CCF, τους πολιτικούς και εκδοτικούς χώρους που ανήκαν, και τις τακτικές που ακολουθούσαν στο όνομα της μάχης κατά του κομμουνισμού.Μην έχει κανείς αμφιβολίες ότι και σήμερα υπάρχουν στον χώρο – και – των ελληνικών ΜΜΕ αρκετοί «πρόθυμοι» που προσφέρουν τις … υπηρεσίες τους σε υπερατλαντικά … «ευαγή ιδρύματα». Κι’ ας απατούν τα φαινόμενα. Κι’ ας δείχνουν κάποιοι εξ’ αυτών να είναι υπεράνω πάσης υποψίας, όψιμοι υπερασπιστές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Αρκετοί, ευχαρίστως προσφέρονται να δώσουν ό,τι πληροφορίες έχουν και τις πηγές τους, ενώ από κάποιους απλώς αντλούνται πληροφορίες και αναλύσεις, χωρίς καν να ξέρουν οι ίδιοι ποιος είναι ο τελικός παραλήπτης τους.
Σχέση … συμβίωσης CIA — μεγάλων αμερικανικών ΜΜΕ
Πρόσφατα, ο Jeremy Kuzmarov, διευθυντής Σύνταξης του ιστότοπου, Covert Action Magazine, έκανε μια συμπύκνωση στοιχείων που κατά καιρούς έχουν δει το φως της δημοσιότητας για τη δράση της CIA, προσθέτοντας και δεδομένα που κατέγραψε στην έρευνά του, και δημοσίευσε σε άρθρο του, στο Diplomatic History, ο αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Leiden στην Ολλανδία, Simon Wilmetts.
Είναι γνωστό, γράφει, ότι η CIA είχε στενή σχέση με τα μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και ότι είχε στρατολογήσει δεκάδες δημοσιογράφους για να βοηθήσουν στην προπαγάνδα της. Ομως, ένα άρθρο στο τεύχος Νοεμβρίου 2024 του Diplomatic History (DH) δείχνει ότι η σχέση … συμβίωσης μεταξύ CIA και ΜΜΕ πήγε ακόμη πιο μακριά από ό,τι πίστευαν προηγουμένως.
Σύμφωνα με αυτό, οι εκδότες των περιοδικών Time and Life και των New York Times έδιναν τη δυνατότητα στη CIA πρόσβαση σε αποστολές δημοσιογράφων, οι οποίοι έτσι ουσιαστικά λειτουργούσαν ως πράκτορές της. Επιπλέον, το περιοδικό Life της είχε ανοίξει τις πόρτες του φωτογραφικού αρχείου του, δίνοντάς της μηνιαίως 300-500 φωτογραφίες, τις οποίες η CIA χρησιμοποιούσε για συλλογή πληροφοριών. Οι φωτογραφίες ήταν από αντιπολεμικές διαδηλώσεις της δεκαετίας του 1960. Ετσι κατασκόπευε διαδηλωτές και εντόπισε τους επικεφαλής του αντιπολεμικού κινήματος κατά τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Βιετνάμ.
Τα ευρήματα του αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Leiden στην Ολλανδία, Simon Wilmetts, που παρατίθενται στο άρθρο του, στο Diplomatic History, δείχνουν ότι αμερικανικά περιοδικά, κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, προδίδοντας τη δημοσιογραφική δεοντολογία και ηθική, μετέτρεψαν τους δημοσιογράφους τους σε «περιουσιακά στοιχεία» των μυστικών υπηρεσιών. Μερικές φορές άθελά τους.
Αυτό, όμως, είχε ως αποτέλεσμα, πρόσωπα τα οποία έδιναν πληροφορίες στους δημοσιογράφους να κατηγορηθούν από τις κυβερνήσεις των χωρών τους ότι διέπραξαν ειθνική προδοσία, διότι αποκάλυψαν στοιχεία σε δημοσιογράφους που συνεργάζονταν με τη CIA.
Να υπενθυμίσουμε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της CIA ήταν η αποσταθεροποίηση ξένων κυβερνήσεων και να υποκινήσει αλλαγές καθεστώτων, προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντα των αμερικανικών πολυεθνικών εταιρειών, όπως περιγράφει ο άλλοτε πράκτορας της CIA, Philip Agee, στο βιβλίο του «Inside the Company: A CIA Diary».
Πολύτιμες πληροφορίες
Ο S. Wilmetts τονίζει ότι η CIA έπαιρνε πολύτιμες πληροφορίες από δημοσιογράφους σχετικά με τις πολιτικές εξελίξεις σε ξένες χώρες, στις οποίες ήταν δύσκολο να αποκτήσει πρόσβαση. Ιδίως σε εκείνες πίσω από το «Σιδηρούν Παραπέτασμα». Οι δημοσιογράφοι έρχονταν σε επαφή με ξένους αξιωματούχους και ηγέτες ανταρτών, και τους έπαιρναν συνεντεύξεις. Ετσι η CIA γινόταν παραλήπτης σημαντικών πληροφοριών σχετικά με τις πολιτικές ίντριγκες και αλλαγές στο εσωτερικό των κύκλων εξουσίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μάθαινε για παράνομες ενέργειες, που ήταν πολύτιμες για την αμερικανική Υπηρεσία.
Οι φωτογράφοι, επίσης, με τις φωτογραφίες που έπαιρναν από τη χώρα στην οποία πήγαιναν, προσέφεραν μια σαφέστερη εικόνα γι’ αυτήν. Μερικές φορές, μάλιστα, κατάφερναν να φωτογραφίσουν κρυφές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή εργοστάσια κατασκευής όπλων. Ετσι, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον δημοσιογράφο και στον μυστικό πράκτορα θόλωνε. Κυρίως στην Ανατολική Ευρώπη. Να σημειωθεί ότι κάποιοι από τους δημοσιογράφους είχαν υπηρετήσει ως πράκτορες πληροφοριών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ανάμεσά τους ήταν ο ανταποκριτής του Life European, Πέρσι Κναουθ. Αυτός και άλλοι συνάδελφοί του είχαν δημιουργήσει δίκτυα, τα οποία συνεργάζονταν με τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες. Όταν επέστρεφαν στις ΗΠΑ, ενημέρωναν τη CIA και της αποκάλυπταν τις πηγές τους. Ορισμένες από τις πηγές ήταν αντικομμουνιστικοί πυρήνες, τους οποίους η CIA προσπαθούσε να οργανώσει για δολιοφθορές, στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Rollback» (σ.σ. ουσιαστικά, επιχειρήσεις αλλαγής καθεστώτων).
Στρατιώτες σε … Ιερό Πόλεμο
Ο ιδρυτής του Time, Χένρι Λους (Henry Luce), γιος πρεσβυτεριανών ιεραποστόλων που μεγάλωσαν στην Κίνα, ήταν ιδιαίτερα πρόθυμος να συνεργαστεί με τη CIA λόγω του ότι θεωρούσε ότι ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν ένα νέο είδος «ιερού πολέμου». Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βιλανόβα, Γκάμπριελ Ρόκχιλ (Gabriel Rockhill), αναφέρεται στον Λους ως τον «πιο σημαντικό συνεργάτη της CIA στα ΜΜΕ».
Το περιοδικό Time ιδρύθηκε αρχικά και χρηματοδοτήθηκε από τον Henry P. Davison, κορυφαίο στέλεχος της JP Morgan Company, του οποίου ο αδελφός, Frederick, διετέλεσε Διευθυντής Προσωπικού της CIA. Επίσης, ο Άλεν Γκρόβερ (Allen Grover), αντιπρόεδρος της Time Inc. τη δεκαετία του 1950, συνεργάστηκε με τον πράκτορα της CIA Φρανκ Γουίσνερ (Frank Wisner) για να ιδρύσουν μια οργάνωση - βιτρίνα της CIA, την Αμερικανική Επιτροπή για την Απελευθέρωση του Λαού της Ρωσίας (The American Committee for the Liberation of the People of Russia), η οποία οργάνωνε Ρώσους μετανάστες και παρείχε στη CIA έναν δίαυλο για την προώθηση της αντιμπολσεβίκικης προπαγάνδας.
Ο Γκρόβερ ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Radio Liberty, το οποίο μετέδιδε αμερικανική προπαγάνδα στη Σοβιετική Ένωση και συνεργαζόταν στενά με το – χρηματοδοτούμενο από τη CIA – Radio Free Europe, στη δημιουργία του οποίου ο Henry Luce είχε άμεση εμπλοκή.
Το 1947, όταν ιδρύθηκε η CIA, στο Time, η αναπληρώτρια αρχισυντάκτης δημοσιογραφικών αποστολών στο εξωτερικό, Eleanor Welch, φρόντιζε να πραγματοποιούνται αποστολές σε χώρες ενδιαφέροντος της CIA. Το υλικό που συγκεντρωνόταν από αυτές, σε πολλές περιπτώσεις ουδέποτε δημοσιεύθηκε στο περιοδικό.
Ψυχολογικός — Πολιτιστικός πόλεμος
Αυτά γίνονταν κατόπιν οδηγιών του Charles Douglas Jackson, Διευθύνοντος Αντιπροέδρου της Time Inc., ο οποίος προηγουμένως είχε δουλέψει για το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών (OSS– Office of Strategic Services – ο πρόδρομος της CIA) ως Αναπληρωτής Διευθυντής Ψυχολογικού Πολέμου (Psychological Warfare) στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και συμβούλευε την κυβέρνηση Αϊζενχάουερ για τον ψυχολογικό πόλεμο μέσω του Γραφείου Ψυχολογικής Στρατηγικής (Psychological Strategy Board -PSD).
Το PSD έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των κυβερνητικών προπαγανδιστικών πολιτικών κατά της ΕΣΣΔ, αξιοποιώντας ισχυρά ΜΜΕ, όπως τα περιοδικά Time and Life και τους New York Times.
Ο Τζάκσον συνεργάστηκε με τον πράκτορα της CIA, Τζέιμς Ράμσεϊ Χαντ (James Ramsay Hunt), προκειμένου να φέρει το Time και άλλα κορυφαία ΜΜΕ υπό την επιρροή της CIA. Ο Χαντ επέβλεψε τη σχέση της CIA με τους New York Times, μέσω του εκδότη τους, Άρθουρ Χέιζ Σούλτσμπεργκερ (Arthur Hays Sulzberger, 1935-1961), ο οποίος είχε υπογράψει συμφωνία εμπιστευτικότητας με τη CIA. Επρόκειτο για το υψηλότερο επίπεδο συνεργασίας.
Στην εποχή του Σούλτσμπεργκερ, οι New York Times έγιναν διαβόητοι για την προώθηση της προπαγάνδας του Ψυχρού Πολέμου και τη λογοκρισία σχετικά με θέματα που αφορούσαν βρώμικες δουλειές της CIA.
Ο γνωστός δημοσιογράφος των New York Times, Τζέιμς «Σκότι» Ρέστον (James “Scotty” Reston), είχε πει ότι, «εφόσον βρισκόμαστε σε πόλεμο με τον κομμουνιστικό κόσμο, πρέπει να αγνοούμε πληροφορίες, οι οποίες, αν δημοσιεύονταν, θα ήταν πολύτιμες για τον εχθρό».
Ο δημοσιογράφος των New York Times, Κένετ Λαβ (Kennett Love), ακολούθησε αυτή ακριβώς τη γραμμή όταν απέκρυψε την αναφορά στην εμπλοκή της CIA στο πραξικόπημα του 1953 στο Ιράν. Τότε, κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος, βρισκόταν στο Ιράν και πήρε μια αποκλειστική συνέντευξη από τον αρχιπραξικοπηματία, στρατηγό Φαζλολάχ Ζαχεντί (Fazlollah Zahedi).
Το 2013, οι New York Times παραδέχτηκαν ότι ο Love, ο οποίος κινούταν κοντά σε αξιωματικούς της CIA που δρούσαν στην Τεχεράνη, «μπορεί να έπαιξε κάποιο μικρό ρόλο στο πραξικόπημα» που ανέτρεψε τον Μοσαντέκ, βοηθώντας με τις ανταποκρίσεις του στη νομιμοποίηση του πραξικοπήματος.
Κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της δημοσιογραφικής Δανιμαρκίας
Τον Σεπτέμβριο του 1951, ο Μάνφρεντ Γκότφριντ (Manfred Gottfried), επικεφαλής του Γραφείου διεθνούς θεματογραφίας του Time, έγραψε επιστολή στον Λους εκφράζοντας την ανησυχία του για τη στενή σχέση του περιοδικού με τη CIA.
Ο Γκότφριντ μόλις είχε προσληφθεί από το Πανεπιστήμιο, Γέιλ, ως μια από τις πρώτες πένες του Time. Στην επιστολή του έγραφε ότι «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας». Ολοκλήρωνε την επιστολή του, υπογραμμίζοντας ότι, «εφόσον προσποιούμαστε ότι είμαστε έντιμοι δημοσιογράφοι, δεν πρέπει να ανακατευτούμε με τη CIA. Ως δημοσιογράφοι, η μοναδική υποχρέωση που έχουμε, είναι να είμαστε ειλικρινείς με τους αναγνώστες μας».
Να σημειωθεί ότι ο Γκότφριντ έγραψε ένα άρθρο όπου κατήγγειλε τη στενή σχέση του ειδησεογραφικού πρακτορείου της ΕΣΣΔ, TASS, με τις σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες. Και όμως, το Time είχε ακριβώς την ίδια σχέση με τη CIA. Κάτι που δείχνει την υποκριτική στάση του περιοδικού.
Πλήγμα στην ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας
Τις ίδιες απόψεις κατέθεσε είκοσι έξι χρόνια αργότερα (΄74) ο βετεράνος ανταποκριτής των Time, Χέρμαν Νίκελ (Herman Nickel), ενώπιον της Υποεπιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των ΗΠΑ, σε ακροάσεις που επικεντρώθηκαν στη σχέση της CIA με ΜΜΕ.
Ο Νίκελ, ο οποίος διετέλεσε πρέσβης των ΗΠΑ στη Νότια Αφρική (1982 – 1986), έχει πει: «Δεν είναι καθήκον των δημοσιογράφων να συλλέγουν πληροφορίες για την κυβέρνησή τους. Όποιος επιτρέπει στον εαυτό του ή σε άλλους δημοσιογράφους να χρησιμοποιούνται με αυτόν τον τρόπο, βλάπτει σοβαρά την αποστολή του ανεξάρτητου Τύπου. Η εικόνα ότι πολλοί, ή έστω λίγοι, Αμερικανοί δημοσιογράφοι δέχτηκαν να χρησιμοποιηθούν για αυτόν τον σκοπό, θα υπονομεύσει σοβαρά την αποτελεσματικότητα, την πρόσβαση και την αξιοπιστία όλων των δημοσιογράφων των αμερικανικών ΜΜΕ στο εξωτερικό, είτε είναι πολίτες των ΗΠΑ είτε όχι».
Ο νόμος Κλίντον
Ολα αυτά έχουν άμεση σχέση με το σήμερα, δεδομένου ότι πολλοί ανησυχούν για τη στενή σχέση … συμβίωσης των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ και μεγάλων ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των Time και των New York Times.
Να σημειωθεί πως το 1997, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον, υπέγραψε τον Νόμο Intelligence Authorization Act, καταργώντας την απαγόρευση του 1977, σύμφωνα με την οποία δεν επιτρεπόταν να χρησιμοποιούνται δημοσιογράφοι από τη CIA. Έκτοτε, δημοσιογράφοι που συνδέονται με τη CIA, όπως ο David Ignatius της Washington Post και ο Anderson Cooper του CNN, απέκτησαν εξέχουσα θέση στα ΜΜΕ. Οι, δε, πρόεδροι των ΗΠΑ πιέζουν δημοσιογραφικούς οργανισμούς να λογοκρίνουν θέματα σχετικά με τις μυστικές Υπηρεσίες και να αναγκάζουν τους δημοσιογράφους να αποκαλύπτουν τις πηγές τους όταν κάνουν ρεπορτάζ σχετικά με αυτές (!).Είναι ενδεικτικό ότι, εξυπηρετώντας τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, οι εφημερίδες Time και The New York Times, για παράδειγμα, αναπαρήγαγαν εκτενώς το θέμα — απάτη, «Russiagate» (σ.σ. ότι δήθεν ο Πούτιν κατάφερε να νικήσει ο Τραμπ στις εκλογές που του έδωσαν την πρώτη θητεία του στον Λευκό Οίκο). Θέμα που διοχετεύθηκε από τις υπηρεσίες πληροφοριών με σκοπό την αναζωπύρωση του πολιτικού κλίματος του Ψυχρού Πολέμου.
Δεν γνωρίζουμε, καταλήγει το δημοσίευμα του CovertAction Magazine, εάν σήμερα οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι δίνουν πληροφορίες στη CIA και σε άλλες αμερικανικές Υπηρεσίες, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τις πηγές τους, αλλά γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η ιστορία συχνά επαναλαμβάνεται.
https://neostrategy.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
