Η τελευταία γιορτή της Τροίας
Η Κασσάνδρα όρμησε στο ξύλινο άλογο με ένα αναμμένο πυρσό στο ένα χέρι και ένα δίκοπο τσεκούρι στο άλλο. Οι Τρώες της έκλεισαν το δρόμο, της αφαίρεσαν φωτιά και όπλα και μετά επέστρεψαν στη γιορτή. Μέσα στο άλογο, οι Έλληνες πολεμιστές άκουσαν τις κραυγές έξω. Έμειναν έκπληκτοι με την ακρίβεια που αυτή η γυναίκα είχε μαντέψει το σχέδιο, αλλά οι ίδιοι οι κάτοικοι της πόλης τους έσωσαν από τον κίνδυνο.
Έτσι περιγράφει ο αρχαίος ποιητής Κόιντος της Σμύρνης την τελευταία προσπάθεια σωτηρίας της Τροίας. Στην ιστορία του, το άλογο είναι ήδη στην πόλη, οι κάτοικοι γιορτάζουν το τέλος του πολέμου και η κόρη του βασιλιά Πριάμου προσπαθεί να τους κάνει να δουν την ενέδρα που κρύβεται μέσα. Για να γίνει αυτό, πρέπει να χωρίσει την ξύλινη επένδυση ή να της βάλει φωτιά. Ωστόσο, οι Τρώες προστατεύουν το άλογο από τη δική τους πριγκίπισσα.
Ξέρουμε πώς θα τελειώσει αυτή η βραδιά, και ως εκ τούτου κάθε της κίνηση φαίνεται απελπιστικά λογική. Γιατί όμως οι άνθρωποι με τους οποίους μεγάλωσε η Κασσάνδρα, είναι πρόθυμοι να την κρατήσουν πίσω με τη βία, μόνο και μόνο για να την κρατήσουν ήσυχη;
Ένα δώρο που έπαψε να γίνεται πιστευτό
Η ιστορία της Κασσάνδρας διαμορφώθηκε στα έργα διαφορετικών συγγραφέων. Στον Όμηρο, συναντάμε την κόρη του Πριάμου, η οποία μοιάζει σε ομορφιά με την Αφροδίτη. Στο τέλος της Ιλιάδας, είναι αυτή που παρατηρεί πρώτη τον πατέρα της να επιστρέφει από το στρατόπεδο του Αχιλλέα από το ύψος του Τρωικού φρουρίου. Το σώμα του αδελφού της Έκτορα μεταφέρεται σε μια άμαξα. Η Κασσάνδρα καλεί τους Τρώες να τους συναντήσουν και η πόλη βγαίνει να θρηνήσει τον πεσόντα υπερασπιστή.
Εδώ η φωνή της εξακολουθεί να συγκεντρώνει κόσμο. Η γνωστή εικόνα μιας προφήτισσας, της οποίας οι προειδοποιήσεις απορρίπτονται, αποκαλύπτεται σε άλλα αρχαία έργα. Επομένως, η ιστορία σχετικά με αυτό απαιτεί προσοχή: ορισμένες λεπτομέρειες ανήκουν σε διαφορετικές εκδοχές του μύθου.
Ένα από τα πιο γνωστά μεταδίδεται από τη «Μυθολογική Βιβλιοθήκη», η οποία έχει διασωθεί με το όνομα του Απολλόδωρου. Ο Απόλλωνας αναζήτησε οικειότητα με την Κασσάνδρα και υποσχέθηκε να της διδάξει μαντεία. Έλαβε αυτό το δώρο, αλλά αρνήθηκε τον θεό. Στη συνέχεια της στέρησε την ικανότητα να πείθει.
Το μέλλον ήταν ακόμα ανοιχτό για εκείνη. Ωστόσο, η γνώση που θα μπορούσε να βοηθήσει τα αγαπημένα πρόσωπα έγινε άχρηστη όποτε ήταν απαραίτητο να τους πείσει να πάρουν μια απόφαση. Μπορούσε να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο, να εξηγήσει από πού θα προερχόταν, και όμως ήταν ανίσχυρη να αλλάξει τη δράση κάποιου άλλου.
Αυτή η τιμωρία περιέχει μια ιδιαίτερη σκληρότητα. Η Κασσάνδρα έπρεπε να ζήσει δίπλα στους ανθρώπους που προσπαθούσε να προστατεύσει και να τους δει να πλησιάζουν την προφητευμένη καταστροφή. Η άρνηση του Απόλλωνα αποδείχθηκε απώλεια εμπιστοσύνης για εκείνη μεταξύ των συμπατριωτών της.
Η τελευταία γιορτή της Τροίας
Όταν οι Έλληνες έφυγαν από το στρατόπεδο, οι Τρώες αποφάσισαν ότι ο μακρύς πόλεμος είχε τελειώσει. Ένα τεράστιο ξύλινο άλογο προσφέρθηκε ως προσφορά στην Αθηνά. Στην «Επιτομή» του Ψευδο-Απολλόδωρου δίνεται ακόμη και το νόημα της επιγραφής: οι Έλληνες την αφιερώνουν στη θεά για την επιστροφή στο σπίτι.
Τζιοβάνι Ντομένικο Τιέπολο "Φέρνοντας τον Δούρειο Ίππο στην Τροία«
Οι υποψίες εξακολουθούσαν να προκύπτουν. Στην ίδια ιστορία, η Κασσάνδρα προειδοποιεί ότι μέσα κρύβονται ένοπλοι πολεμιστές και ο Λαοκόων την υποστηρίζει. Ανάμεσα στους Τρώες υπάρχουν και εκείνοι που θέλουν να κάψουν ένα άλογο ή να το πετάξουν από έναν γκρεμό. Η απόφαση θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαφωνίας και η διαφορά προκύπτει. Οι περισσότεροι όμως προτιμούν να κρατούν το δώρο αφιερωμένο στη θεά και να προχωρούν σε θυσίες και γλέντια.
Στον Κόιντο της Σμύρνης, η Κασσάνδρα αντιμετωπίζεται με χλευασμό και κατηγορίες για παραφροσύνη. Μετά παίρνει φωτιά και ένα τσεκούρι. Σε αυτή τη σκηνή, είναι ιδιαίτερα τρομακτικό το γεγονός ότι η πριγκίπισσα συνεχίζει ακόμα να παλεύει. Η γνώση της επερχόμενης συμφοράς δεν την έκανε να παραμερίσει και να περιμένει: προσπαθεί να φτάσει στο άλογο ενώ οι άλλοι την σέρνουν μακριά.
Για τον σύγχρονο αναγνώστη, η επιθυμία να πιστέψει ότι το πιο δύσκολο κομμάτι είναι ήδη πίσω είναι αναγνωρίσιμη εδώ. Μετά από έναν μακρύ πόλεμο, το να παραδεχτούμε ότι η Κασσάνδρα είχε δίκιο θα σήμαινε ότι θα αντιμετωπίσουμε ξανά μια απειλή. Αυτή είναι η δική μας ανάγνωση της σκηνής. Ο ίδιος ο ποιητής εξηγεί τη ματαιότητα των λόγων της με την προδιαγεγραμμένη καταστροφή της Τροίας.
Τη νύχτα, οι Έλληνες βγήκαν από τα άλογά τους και άφησαν τον στρατό που επέστρεφε στην πόλη. Η Κασσάνδρα επέζησε από την πτώση της Τροίας, αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί από τους νικητές. Σύμφωνα με την ιστορία του Ψευδο-Απολλόδωρου, στο ιερό της Αθηνάς, ο Αίαντας, ο γιος του Οιλέα, διέπραξε βία εναντίον της. Όταν μοίραζε τα λάφυρα, η πριγκίπισσα πήγε στον αρχηγό των Ελλήνων, Αγαμέμνονα.
Ο Κόιντος της Σμύρνης επιστρέφει στις προφητείες της μετά την καταστροφή. Οι αιχμάλωτες Τρωάδες κοιτάζουν την εγκαταλελειμμένη πόλη, πάνω από την οποία υψώνεται καπνός, και θυμούνται τις προειδοποιήσεις της Κασσάνδρας. Τώρα έχει δίκιο. Η αναγνώριση έρχεται μόνο όταν δεν είναι πλέον δυνατό να σωθεί η Τροία.
Στο κατώφλι κάποιου άλλου
Στην τραγωδία του Αισχύλου Αγαμέμνονα, η Κασσάνδρα εμφανίζεται ως αιχμάλωτη στο σπίτι ενός άνδρα του οποίου ο στρατός κατέστρεψε την πόλη της. Ο Αγαμέμνονας επιστρέφει νικητής, αλλά η Κλυταιμνήστρα τον περιμένει στο σπίτι, η οποία σκοπεύει να εκδικηθεί την κόρη τους Ιφιγένεια που θυσιάστηκε από αυτόν. Πίσω από τον εξωτερικό θρίαμβο της επιστροφής κρύβεται μια μακροχρόνια οικογενειακή διαμάχη.
Όταν η Κασσάνδρα αρχίζει να μιλάει για τον επικείμενο φόνο, ο Αγαμέμνονας έχει ήδη μπει στο παλάτι. Οι πρεσβύτεροι την ακούνε. Εκπλήσσονται που ο ξένος γνωρίζει το παρελθόν αυτού του σπιτιού, αλλά το νόημα του επικείμενου εγκλήματος τους διαφεύγει. Σταδιακά, τον κατονομάζει όλο και πιο ξεκάθαρα και προβλέπει τον δικό της θάνατο στα χέρια της Κλυταιμνήστρας.
Η Κασσάνδρα γκρεμίζει τα σημάδια της προφητικής της διακονίας. Μπροστά της είναι η πόρτα πίσω από την οποία θα σκοτωθεί, και το ξέρει. Στο τέλος της σκηνής, η πριγκίπισσα μπαίνει μέσα. Ο Αισχύλος της αφήνει αυτή την τελευταία κίνηση: μετά την απώλεια της πόλης, της οικογένειάς της και της ελευθερίας της, η ίδια περνά το κατώφλι, γνωρίζοντας τι την περιμένει.
Εδώ είναι που είναι ιδιαίτερα δύσκολο να περιορίσεις τη μοίρα της στη συμβουλή να ακούς πιο προσεκτικά τα προαισθήματά της. Η Κασσάνδρα διαθέτει γνώση, η αξιοπιστία της οποίας καθορίζεται από τον ίδιο τον μύθο. Ένας συνηθισμένος άνθρωπος δεν έχει τέτοια αυτοπεποίθηση: το άγχος μπορεί να αποδειχθεί λάθος και μια δυσάρεστη προειδοποίηση πρέπει να ελεγχθεί.
Αλλά η ιστορία της σας επιτρέπει να δείτε πόσο αργά μερικές φορές έρχεται η αναγνώριση της ορθότητας κάποιου άλλου. Αν και είναι ακόμα δυνατό να αλλάξετε κάτι, ένα προειδοποιητικό άτομο είναι ενοχλητικό, σας εμποδίζει να χαρείτε και απαιτεί μια δύσκολη απόφαση. Μετά την καταστροφή, τα λόγια του θυμούνται χωρίς την ίδια γελοιοποίηση.
Η Κασσάνδρα προσπάθησε να κάνει τους Τρώες να δουν την ενέδρα με τα μάτια τους. Εκείνο το βράδυ άρπαξαν τη μάρκα από τα χέρια της και επέστρεψαν στη γιορτή. Αργότερα, οι αιχμάλωτοι θυμήθηκαν τις προφητείες της καθώς κοιτούσαν τον καπνό πάνω από την πόλη που ήθελε να σώσει.
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου