ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!!!.Ο Νοέμβριος είναι ο ενδέκατος μήνας του Γρηγοριανού Ημερολογίου, με διάρκεια 30 ημερών. Η ονομασία του ετυμολογείται από τη λατινική λέξη November, η οποία προέρχεται από το αριθμητικό novem (εννέα), επειδή στο αρχαίο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο ο Νοέμβριος ήταν ο ένατος κατά σειρά μήνας. Στη συνέχεια, με την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, το ρωμαϊκό ημερολόγιο έγινε δωδεκάμηνο. Ο Νοέμβριος μετακινήθηκε στην ενδέκατη θέση, αλλά διατήρησε την παλιά του ονομασία.Στην αρχαία Αθήνα ο Νοέμβριος ισοδυναμούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Πυανοψιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Μαιμακτηριώνα. Την περίοδο αυτή οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα:
Χαλκεία, κατά τα οποία οι σιδεράδες της πόλης τιμούσαν τον προστάτη Θεό τους Ήφαιστο.
Ήθη και έθιμα του Νοεμβρίου
Ο Νοέμβριος συνδέεται με πλήθος εθίμων που σηματοδοτούν το πέρασμα από το φθινόπωρο στον χειμώνα:
Η Σπορά και τα Πολυσπόρια: Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, οι αγρότες έριχναν στους αγρούς λίγα από τα πολυσπόρια των Εισοδίων, για να «ευλογηθεί» η σοδειά. Οι γυναίκες έβραζαν το μείγμα από σιτάρι, ρεβίθια, φακές, κουκιά και καλαμπόκι, και το μοίραζαν σε γείτονες ως ευχή για καρποφορία.
Τα Καζανέματα: Από τις αρχές Νοεμβρίου ξεκινούν τα καζάνια για την ρακή και το τσίπουρο. Σε κάθε χωριό στήνεται γλέντι με μουσική, μεζέδες, κρασί και τραγούδια γύρω από τον αποστακτήρα, μια παράδοση που κρατά αιώνες.
Το άναμμα των τζακιών και το “καλό χειμώνα”: Ο Νοέμβρης σηματοδοτεί την έναρξη του χειμώνα, και σε πολλές περιοχές, όταν άναβαν για πρώτη φορά το τζάκι, έλεγαν ευχές όπως «καλό χειμώνα», «με υγεία και ζεστασιά».
Το τάξιμο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ: Σε χωριά της Μυτιλήνης και της Μάνης, πιστοί τηρούν ακόμη το έθιμο του «ξωτάξιμου», τάμα για προστασία από αρρώστιες ή κινδύνους, προσφέροντας κόκορα ή ψωμί στον ναό του Ταξιάρχη.
Η προετοιμασία των χειμωνιάτικων προμηθειών: Οι νοικοκυρές παραδοσιακά έφτιαχναν τουρσιά, λιαστές ντομάτες, αποξήραιναν σύκα και μήλα και έβαζαν ελιές στο λάδι ή την άλμη, ώστε να μη λείψει τίποτα από το σπίτι τους τον βαρύ χειμώνα.
Παραδοσιακές γεύσεις του Νοεμβρίου
Ο Νοέμβριος είναι και μήνας πλούσιος σε γεύσεις, αρώματα και προϊόντα που τιμούν τη γη και τη διατροφή της εποχής.
Κάστανα: Ψητά, βραστά ή σε γλυκά, τα κάστανα είναι το κατεξοχήν φθινοπωρινό έδεσμα. Σε πολλά χωριά διοργανώνονται «Καστανογιορτές» με παραδοσιακά τραγούδια και κρασί.
Ρόδια: Σύμβολο αφθονίας και καλοτυχίας, το ρόδι πρωταγωνιστεί σε γλυκά, σαλάτες και σπιτικά λικέρ.
Κυδώνια: Από αυτά προκύπτει το γνωστό κυδωνόπαστο, ένα γλυκό του κουταλιού που θυμίζει παλιές νοικοκυρές και φθινοπωρινά τραπέζια.
Νέο κρασί και τσίπουρο: Τα «Καζανέματα» είναι η παραδοσιακή διαδικασία απόσταξης σταφυλιών για την παραγωγή τσίπουρου, μια στιγμή που γεμίζει τα χωριά με το άρωμα του φρέσκου κρασιού και του ζεστού ποτού. Είναι γιορτή, δημιουργία και συντροφικότητα μαζί, όπου οικογένεια, φίλοι και γείτονες συγκεντρώνονται γύρω από τα καζάνια, μοιράζοντας ιστορίες, γέλια και μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά. Μέσα από τα καζανέματα, η παράδοση ζωντανεύει, θυμίζοντας την αξία της συνεργασίας, της υπομονής και της χαράς της κοινής δημιουργίας.
Ελιές και λάδι: Ο Νοέμβριος είναι ο μήνας της ελαιοσυγκομιδής. Οι οικογένειες μαζεύουν τις ελιές και της πηγαίνουν στο ελαιοτριβείο όπου εκεί βγαίνει το πρώτο αγουρέλαιο, καταπράσινο και μυρωδάτο.
Πολυσπόρια: Φαγητό με συμβολισμό ενότητας και γονιμότητας, φτιαγμένο από σιτάρι, φασόλια, ρεβίθια, καλαμπόκι και όσπρια, που προσφέρεται σε όλους με ευχές για καλή σοδειά και υγεία.
Σούπες και όσπρια: Ο πρώτος ψυχρός καιρός φέρνει στο τραπέζι φαγητά όπως η φασολάδα, η φακές, ο τραχανά το πλιγούρι τα ρεβίθια, πιάτα που ζεσταίνουν το σώμα και την ψυχή.
Ο Νοέμβριος στη φύση και την παράδοση
Ο Νοέμβριος είναι μήνας μεταβατικός: η φύση αλλάζει χρώματα, τα δέντρα γυμνώνονται, οι αγρότες σπέρνουν και οι νοικοκυρές προετοιμάζουν το χειμωνιάτικο νοικοκυριό. Το άρωμα του κρασιού ανακατεύεται με τη μυρωδιά του καμένου ξύλου και του πρώτου κρύου.
Στα χωριά, οι άνθρωποι έλεγαν παροιμίες όπως:
«Του Νοέμβρη οι βροχές, χρυσές σπορές».
«Νοέμβρης έβρεχε, Μάρτης χαμογέλα».
«Ό,τι σπείρεις του Νοέμβρη, θα το θερίσεις τον Ιούνιο».
Ο Νοέμβριος είναι, λοιπόν, μήνας σοβαρός, ήρεμος και προετοιμασίας — γεμάτος πνευματικότητα, πίστη και προσμονή για τη γιορτινή περίοδο των Χριστουγέννων. Μέσα από τα ήθη, τις γεύσεις και τα έθιμά του, ο λαός μας συνδέει τη γη με τον ουρανό, τη δουλειά με την προσευχή και τη φύση με την ελπίδα του κύκλου της ζωής https://greekaffair.gr/
Γιορτές και Έθιμα
Των Ταξιαρχών, 8 Νοεμβρίου: «Οι γριές νηστεύανε στη χάρη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ για να τους πάρη εύκολα την ψυχή και να μην παιδεύονται, όταν ήταν να αποθάνουν».
Άγιος Μηνάς, 11 Νοεμβρίου: από την παρετυμολογία του ονόματός του Μηνάς μηνώ=παραγγέλνω, φανερώνω, πίστευαν ότι ο άγιος φανερώνει τα κλοπιμαία και εν γένει τα απολεσθέντα.
Εισόδια της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου: της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας και Πολυσπορίτισσας. Τη μέρα αυτή έβραζαν τα αρχαία πολυσπόρια δηλαδή σπόρους δημητριακών και οσπρίων.
Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη
Ο Άγιος Γεώργιος ο Χιοπολίτης, όταν ήταν 9 ετών, αναγκάστηκε από τους Τούρκους να αλλαξοπιστήσει, αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν απαρνήθηκε την πίστη του. Κάποτε όμως αποκαλύφθηκε το μυστικό του, γι' αυτό και οι Τούρκοι τον φυλάκισαν και τον βασάνισαν. Παρ' όλα αυτά ο Άγιος δε δέχτηκε ν' αλλάξει την πίστη του και έτσι τον σκότωσαν.
Στο Αϊβαλί την ημέρα της γιορτής του, ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία τα άγια λείψανα του και άναβαν κεριά στην πέτρα πάνω στην οποία τον εκτέλεσαν. Πίστευαν μάλιστα ότι το απόγευμα της ημέρας αυτής θα βρέχει.
Του Αγίου Αντρέα - 30 Νοεμβρίου
Άγιος Ανδρέας 30 Νοεμβρίου: από την παρετυμολογία του ονόματός του (Ανδρέας - αντρείος, αντρειεύομαι) πίστευαν ότι τη μέρα αυτή «αρχίζει το κρύο να αντρειεύει» να δυναμώνει. Ακόμα ότι «η νύχτα αντρειεύεται» μεγαλώνει.
Στη Μικρά Ασία συνήθιζαν να λένε την ημέρα της γιορτής του Αγίου Αντρέα: «Τ' Αγι' Αντριά, αντριεύει το κρύο». Μάλιστα την ημέρα αυτή οι περισσότερες νοικοκυρές στη Μ. Ασία έφτιαχναν τηγανίτες και τις έτρωγαν με πετιμέζι. Τις πρόσφεραν επίσης σε συγγενείς και φίλους λέγοντας: «ηκάναμε και τηγανίτες σήμερα τ' Αγι-Αντριά να μην τρυπήσει το τηγάνι μας». Τον τελευταίο μήνα του φθινοπώρου, το Νοέμβριο, το κρύο δυναμώνει και οι βροχές γίνονται συχνότερες. Ο λαός μας πιστεύει ότι από τη γιορτή του Αγίου Ανδρέα αρχίζει να χειμωνιάζει. Γι' αυτό λένε τις παρακάτω παροιμίες:
Του Αγίου Ανδρέου αντριεύει το κρύο
- Βλάχε μου, πότε κρύωσες;
- Αυτού κοντά τ' Αγι- Αντριώς, του γέρο- Νικολάου.
Το κρύο παρουσιάζεται να στέλνει τα πρώτα μηνύματά του, δηλ. τα πρώτα κρύα, στη γιορτή του Αγίου Μηνά ,στις 11 Νοεμβρίου, ενώ ο ίδιος θα φτάσει βαρύς στη γιορτή του Αγίου Φιλίππου, στις 14, ή το αργότερο στη γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, στις 21 Νοέμβρη.
Στα τέλη αυτού του μήνα η βροχή είναι τόσο ωφέλιμη, ώστε, αν ο καιρός δεν είναι βροχερός, ο λαός πιστεύει ότι η Αγία Αικατερίνη, που γιορτάζει στις 25 Νοεμβρίου, δανείζεται νερό από άλλον άγιο, για να ρίξει βροχή την ημέρα της γιορτής της και να ευεργετήσει τους ανθρώπους. Η αγία Κατερίνα το δανείζεται το νερό. Ωστόσο, πριν το κρύο, πρέπει οι δουλειές που απόμειναν να τελειώσουν: να σπείρουν το υπόλοιπο σιτάρι, τις φακές και τα άλλα όσπρια, να καθαρίσουν τα καπνοχώραφα και τα μπαμπακοχώραφα από τα απομεινάρια, ύστερα να σκαλίσουν και να κλαδέψουν όσα δέντρα το χρειάζονται και να ξαλακκώσουν τα κλήματα, να βάλουν καινούριες καταβολάδες. Αφού τελειώσουν όλα αυτά, μαζεύουν τα ζώα στα παχνιά και τα ζευγάρια στους στάβλους, για να ξεχειμωνιάσουν. Το μήνα αυτόν, στις περισσότερες περιοχές της πατρίδας μας, άντρες και γυναίκες ξεχύνονται στους απέραντους ελαιώνες για να μαζέψουν τον ευλογημένο καρπό της ελιάς. Ας δούμε λοιπόν κάποιες παροιμίες για την ελιά και το λάδι. Όταν μια δουλειά προχωράει αρκετά, τότε οπωσδήποτε θα τελειώσει και θα έχει αποτέλεσμα, όπως ακριβώς γίνεται και με την ελιά, που όταν πια μπει στο λιοτρίβι, θα βγάλει λάδι. Ο λαός μας συμβουλεύει να μην αφήνει κανείς ανεκμετάλλευτο ακόμα και το πιο μικρό πράγμα, γιατί κι αυτό έχει την αξία του. Έτσι στους ελαιώνες κατά τη συγκομιδή δεν πρέπει να πάει χαμένη ούτε μια ελιά.
«Σαραντάμερο» ή « Σαρανταριά» ονομάζεται η νηστεία των 40 ημερών, από τις 15 Νοεμβρίου ως τις 24 Δεκεμβρίου. Επειδή μάλιστα οι μέρες την εποχή εκείνη είναι πολύ μικρές, ίσα-ίσα προφταίνουν οι άνθρωποι να τις χαρούν.Έθιμα Ελλήνων της Μικράς Ασίας το μήνα Νοέμβριο
Το Αδραμύτη στα παράλια της Μ. Ασίας ήταν γνωστό για την εύφορη γη του, τα νερά και τα δάση του, αλλά και για το εξαιρετικό λάδι του. Ας δούμε λοιπόν πώς γινόταν το μάζεμα της ελιάς στην περιοχή αυτή.
Το Νοέμβριο, όταν οι ελιές μαύριζαν πια, οι αγρότες άρχιζαν την ντέμπλα, δηλ. το μάζεμα. Οι άντρες ανέβαιναν πάνω στα δέντρα και χτυπούσαν με την ντέμπλα, δηλαδή μ' ένα ξύλινο ραβδί τα κλαδιά. Έπρεπε όμως να χτυπούν το δέντρο με τέχνη «για να μη βλάψουν το κλαρί». Έτσι οι γενωμένες ελιές πέφτανε στη γη. Αυτές δίνανε και το πιο καλό λάδι. Οι γυναίκες μάζευαν σε καλάθια τις ελιές που έπεφταν και ο κεχαγιάς, δηλ. ο επικεφαλής, τα έπαιρνε και τα άδειαζε σε τσουβάλια. Οι ραφ'στάδες, δηλ. οι άντρες που ράβδιζαν τις ελιές, τραγουδούσαν καθώς δούλευαν, ενώ οι γυναίκες κουβέντιαζαν και γελούσαν. Το μεσημέρι όλοι σταματούσαν για να φάνε. Ύστερα συνέχιζαν τη δουλειά, ώσπου να βασιλέψει ο ήλιος. Το βράδυ γύριζαν στο χωριό όλοι παρέα. Την τελευταία μέρα της συγκομιδής γιόρταζαν στο κτήμα τα γλυτώματα Ο νοικοκύρης τους έφερνε χαλβά, πίτες , κονιάκ και άλλα καλούδια και αυτοί τρώγανε και εύχονταν: «καλά λάδια, καλά μπερεκέτια!» https://mhnes-12.weebly.com/
