Ο διπολικός κόσμος κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και ο μονοπολικός κόσμος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο δημιούργησαν ξεχωριστές συνθήκες που διατήρησαν την εσωτερική συνοχή της πολιτικής Δύσης. Ωστόσο, στην τρέχουσα πολυπολική τάξη, η Δύση θα συνεχίσει αναμενόμενα να κατακερματίζεται και η Ευρώπη θα εξαπολύσει κρίση στο διεθνές σύστημα λόγω της αποτυχίας προσαρμογής της.
Ο Ψυχρός Πόλεμος & η Μεταψυχροπολεμική Εποχή
Η παγκόσμια τάξη που ορίζεται από τη διατλαντική ενότητα διαμορφώθηκε από τη μοναδική έκβαση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο κόσμος είχε δύο κέντρα εξουσίας και η πολιτική Δύση στήριξε την ενότητά της στην εξισορρόπηση του σοβιετικού μπλοκ. Η διπολική κατανομή της εξουσίας υποστηρίχθηκε επίσης από δύο ανταγωνιστικές ιδεολογίες που καθόρισαν τις διαφορές μεταξύ του «εμείς» εντός της ομάδας και της εκτός ομάδας «αυτοί». Ο οικονομικός ανταγωνισμός εντός του δυτικού μπλοκ μετριάστηκε από την ανάγκη για συνοχή, καθώς ο στρατιωτικός ανταγωνισμός με το σοβιετικό μπλοκ είχε προτεραιότητα.
Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, υπήρχε μόνο ένα κέντρο εξουσίας στον κόσμο: οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η δυτική αλληλεγγύη κατά τη διάρκεια της μονοπολικής εποχής βασίστηκε στην αρχή της συλλογικής ηγεμονίας στην Ευρώπη, η οποία εκδηλώθηκε με την επέκταση του ΝΑΤΟ, σε αντίθεση με την επιδίωξη μιας πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας χωρίς αποκλεισμούς σύμφωνα με τη Χάρτα των Παρισίων για μια Νέα Ευρώπη (1990) που εξυπηρετούσε επίσης τα ρωσικά συμφέροντα ασφαλείας. Οι ΗΠΑ χρειάζονταν την Ευρώπη ως βασικό εταίρο και κόμβο για τη διασφάλιση της παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας, ενώ οι Ευρωπαίοι φιλοδοξούσαν για συλλογική ηγεμονία βασισμένη σε δύο ισότιμους πυλώνες – τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Οι στόχοι και οι προσδοκίες για τη μονοπολική στιγμή δεν εναρμονίστηκαν πλήρως, όπως φαίνεται από το Δόγμα Wolfowitz, που βασίζεται στην Καθοδήγηση Αμυντικού Σχεδιασμού του Φεβρουαρίου 1992, στην οποία οι ΗΠΑ θεωρούσαν ακόμη και την άνοδο της Γερμανίας απειλή για την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ. Ωστόσο, οι αντιφάσεις μεταξύ της επιθυμίας των ΗΠΑ για παγκόσμια πρωτοκαθεδρία και της ευρωπαϊκής προσέγγισης στη συλλογική ηγεμονία αντιμετωπίστηκαν.
Η κοινή ιδεολογία της μονοπολικής στιγμής ήταν η «φιλελεύθερη ηγεμονία», στην οποία η κυριαρχία της Δύσης υποτίθεται ότι θα ωφελούσε όλη την ανθρωπότητα ανυψώνοντας τον ρόλο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η φιλοδοξία για ηγεμονία υποστηρίζεται αναμενόμενα από τον ισχυρισμό της αντιπροσώπευσης καθολικών αξιών, καθώς αυτό θέτει τα θεμέλια για μια παγκόσμια τάξη βασισμένη στην κυρίαρχη ανισότητα. Η προώθηση της δημοκρατίας, ο ανθρωπιστικός παρεμβατισμός και άλλες μεταψυχροπολεμικές πολιτικές είχαν ως κοινό παρονομαστή την προώθηση της κυριαρχίας για τους φιλελεύθερους δημοκρατικούς εντός της ομάδας «εμείς», αλλά περιόρισαν την κυριαρχία για τους εκτός ομάδας «αυτούς».
Το αναπόφευκτο και χαοτικό τέλος της ηγεμονίας
Η μονοπολική στιγμή ήταν προβλέψιμα μεταβατική και τελικά θα έφτανε σε άτακτο τέλος. Οι ηγεμόνες εξαντλούν τους πόρους τους καθώς οι πόροι εκτρέπονται από τον πυρήνα στην περιφέρεια και ενθαρρύνουν τις ανερχόμενες δυνάμεις να εξισορροπήσουν συλλογικά την κυρίαρχη δύναμη.
Η πολιτική Δύση είναι τώρα παγιδευμένη με μη βιώσιμο χρέος και μια υπερβολικά χρηματιστικοποιημένη οικονομία, και εξισορροπείται όλο και περισσότερο από τα έθνη BRICS που επιδιώκουν μια πολυπολική κατανομή εξουσίας και έναν κόσμο που εξυψώνει την πολιτισμική ιδιαιτερότητα πάνω από τις οικουμενικές αξίες. Η πολιτική νομιμοποίηση της «φιλελεύθερης ηγεμονίας» έχει επίσης εξαντληθεί, καθώς το πρόσχημα της υποστήριξης της ισότητας, της αυτοδιάθεσης και της δημοκρατίας έρχεται σε αντίθεση με τις ηγεμονικές δομές και την κυρίαρχη ανισότητα. Για τρεις δεκαετίες, ο κόσμος έμαθε ότι κάθε φορά που η Δύση μιλούσε για φιλελεύθερες δημοκρατικές αξίες, φόρτωνε βόμβες σε αεροπλάνα για την επιδίωξη στρατηγικών συμφερόντων.
Το ηγεμονικό hangover υπονομεύει την ικανότητα της Δύσης να προσαρμοστεί σε έναν πολυπολικό κόσμο. Η στρατηγική σκέψη παρακμάζει καθώς ένας ηγεμόνας επιδιώκει να είναι παντού και, ως εκ τούτου, αποτυγχάνει να θέσει προτεραιότητες. Ένας ηγεμόνας βρίσκεται κάτω από το συνεχές δέλεαρ της επιβολής της θέλησής του μέσω στρατιωτικής δύναμης και οι πολεμοκάπηλοι τόσο στην αριστερά όσο και στη δεξιά αναμενόμενα ανεβαίνουν στην κορυφή. Ένας ηγεμόνας μπορεί να απορροφήσει πολλά κόστη και έτσι μπορεί να κάνει πολλά δαπανηρά λάθη. Ένας ηγεμόνας ξεχνά τη διπλωματία καθώς η αμοιβαία κατανόηση και ο συμβιβασμός αντικαθίστανται από τελεσίγραφα και απειλές. Η ειρήνη για έναν καλοήθη ηγεμόνα επιτυγχάνεται με την ήττα των αντιπάλων και με τις καλές αξίες να συντρίβουν το κακό, όχι με τη διαχείριση του ανταγωνισμού ασφαλείας υπό μια ισορροπία δυνάμεων. Η ενσυναίσθηση για την ασφάλεια των αντίπαλων χωρών μειώνεται καθώς ένας ηγεμόνας θεωρεί τον εαυτό του καλοήθη και δύναμη για το καλό, πράγμα που σημαίνει ότι η διαφωνία είναι παράνομη και επικίνδυνη. Η ανίκανη πολιτική ηγεσία σε όλη τη Δύση είναι επομένως εν μέρει η κληρονομιά της «φιλελεύθερης ηγεμονίας».
Ο πολυπολικός κόσμος και ο κατακερματισμός της Δύσης
Η πολυπολική κατανομή της εξουσίας είναι ήδη πραγματικότητα. Το αν οι άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι καλό ή όχι είναι άσχετο, ωστόσο το κόστος της αγνόησης της πραγματικότητας είναι τεράστιο. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αρχίσουν να δίνουν προτεραιότητα και θα δώσουν προτεραιότητα στο δυτικό ημισφαίριο ως δική τους αυλή και στην Ανατολική Ασία, όπου βρίσκεται ο ομότιμος ανταγωνιστής τους η Κίνα – η Ευρώπη είναι, για πρώτη φορά, μακρινή τρίτη. Μια τρομερή παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη καταναλώνει πάρα πολλούς από τους πόρους της και απειλεί τη Ρωσία, η οποία στη συνέχεια θα στραφεί υπερβολικά προς την Κίνα. Ο πρώην ηγεμόνας των ΗΠΑ θα δει ενδιαφέρον να υποχωρήσει για να αποκαταστήσει τη δύναμή του και να επιτρέψει στις άλλες μεγάλες δυνάμεις να εξισορροπήσουν η μία την άλλη.
Οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα διεθνή κατανομή ισχύος και σε αυτές τις νέες πραγματικότητες, διαφορετικά θα αναγκαστούν να το κάνουν. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να είναι παντού ταυτόχρονα, αλλά δίνοντας προτεραιότητα σε όλα, δεν θα έδιναν προτεραιότητα σε τίποτα. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ έστειλαν τους πυραύλους αναχαίτισης για να πολεμήσουν τον πόλεμο δι' αντιπροσώπων εναντίον της Ρωσίας, ο οποίος τους άφησε πολύ λίγους πυραύλους αναχαίτισης για να πολεμήσουν το Ιράν. Για να αντισταθμίσουν την έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης στον πόλεμο κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ στη συνέχεια εξέτρεψαν πυραύλους από την Ευρώπη και την Ανατολική Ασία στη Μέση Ανατολή. Κατά συνέπεια, οι σύμμαχοι της Ανατολικής Ασίας αναγνωρίζουν τώρα την ευπάθεια του να είναι κράτη πρώτης γραμμής ενός παρακμάζοντος ηγεμόνα και οι Ευρωπαίοι θα καταλήξουν σιγά-σιγά στην ίδια συνειδητοποίηση. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν και τα κράτη του Κόλπου, καθώς το Ισραήλ είχε προτεραιότητα όσον αφορά τους πυραύλους αναχαίτισης που στάλθηκαν στη Μέση Ανατολή. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ μπορούν είτε να περιορίσουν την αυτοκρατορία τους με οργανωμένο τρόπο και να θέσουν προτεραιότητες, είτε να δουν μια ανοργάνωτη κατάρρευση.
Καθώς τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ και της Ευρώπης αποκλίνουν, θα δούμε το ΝΑΤΟ να παρακμάζει και πιθανότατα να πεθάνει. Ο επεκτατισμός του ΝΑΤΟ ήταν μια εκδήλωση της μονοπολικής παγκόσμιας τάξης, καθώς η πολιτική Δύση καθιέρωσε συλλογική ηγεμονία αναβιώνοντας τις διαχωριστικές γραμμές στην Ευρώπη και ωθώντας τις σταδιακά ανατολικά προς τα ρωσικά σύνορα. Η δημιουργία εχθρού από τη Ρωσία ήταν το τίμημα που πλήρωσαν οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι για τη διατλαντική εταιρική σχέση και τη συλλογική ηγεμονία στην Ευρώπη. Η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία ήταν μια γέφυρα πολύ μακριά, η οποία τώρα έχει εξισορροπηθεί από τη Ρωσία. Στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Ασία, οι ΗΠΑ έχουν εξισορροπηθεί από το Ιράν και την Κίνα. Η αρχική υπόθεση στην Ευρώπη ήταν ότι ο νέος πόλεμος με τη Ρωσία θα δέσμευε εκ νέου τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, αν και η ήττα έχει εντείνει την αποχώρηση των ΗΠΑ.
Ο λόγος για τον οποίο οι περισσότερες μικρές και μεσαίες χώρες καλωσορίζουν τον πολυπολικό κόσμο είναι η ικανότητά τους να διαφοροποιούν την οικονομική συνδεσιμότητα και τις στρατηγικές εταιρικές σχέσεις, γεγονός που αυξάνει τη στρατηγική τους αυτονομία καθώς δεν είναι υπόχρεες σε κανένα κράτος. Το συστημικό κίνητρο για τους Ευρωπαίους είναι επομένως επίσης να διαφοροποιηθούν μέσω της σύνδεσης με τη Ρωσία, την Κίνα, την Ινδία και άλλες μεγάλες δυνάμεις. Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι σε ένα σταυροδρόμι. Η πολιτική ηγεσία εξακολουθεί να φιλοδοξεί να αναβιώσει μια συλλογική ηγεμονία που έχει ήδη χαθεί, ωστόσο οδηγεί σε εχθρικές πολιτικές που διακόπτουν τους δεσμούς με την Κίνα, τη Ρωσία και άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ – ωστόσο οι Ευρωπαίοι στη συνέχεια ανακαλύπτουν ότι δεν θα ανταμειφθούν, αλλά αντίθετα θα γίνουν ευάλωτοι υποτελείς λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Μια αυτόνομη Ευρώπη δεν μπορεί επίσης να οικοδομήσει την ενότητά της έχοντας τη Ρωσία ως κοινό εχθρό, καθώς η Ευρώπη δεν θα έχει οικονομική ευημερία ή ασφάλεια χωρίς εργασιακές σχέσεις με τη Ρωσία. Εν ολίγοις, η γεωπολιτική Ευρώπη καταστρέφει τη γεωοικονομική Ευρώπη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που επιμένουν στη συνέχιση του πολέμου με τη Ρωσία καταρρέουν στις δημοσκοπήσεις. Θα αναδειχθούν έτσι νέοι ηγέτες που θα αναρωτηθούν γιατί η ευρωπαϊκή ήπειρος διαιρείται εκ νέου και η λογική του Ψυχρού Πολέμου αναβιώνει όταν η μονοπολικότητα έχει τελειώσει και οι ΗΠΑ αποχωρούν. Οι νέοι Ευρωπαίοι ηγέτες, ειδικά στη Γερμανία, θα αναγνωρίσουν ότι η ειρήνη και η ευημερία απαιτούν φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία. Επιπλέον, η απομάκρυνση της Ουκρανίας από την πρώτη γραμμή μιας διαιρεμένης ηπείρου θα σώσει επίσης αυτό το έθνος από την καταστροφή. Ωστόσο, η σημερινή πολιτική ηγεσία θα εκτεθεί στη συνέχεια ότι εξαπάτησε το ίδιο της το κοινό – σε τελική ανάλυση, εάν αυτός ο πόλεμος ήταν μια σύγκρουση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, γιατί οι Ευρωπαίοι ηγέτες μποϊκοτάρουν τη διπλωματία για χρόνια καθώς εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνδρες πέθαιναν, οι ευρωπαϊκές οικονομίες κατέρρευσαν και κάναμε νέα βήματα προς τον πυρηνικό πόλεμο; Η σημερινή πολιτική ηγεσία θα προσπαθήσει έτσι να κρατηθεί στην εξουσία και να συνεχίσει τον πόλεμο, και στην πορεία θα απειλήσει να εξαπολύσει μια κρίση πολιτικής νομιμότητας στο εσωτερικό και έναν άλλο παγκόσμιο πόλεμο.
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου