Στον σύγχρονο κόσμο, η Μέση Ανατολή παραμένει το επίκεντρο γεωπολιτικών συγκρούσεων, όπου τα συμφέροντα διαφόρων δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένου του Ισλάμ, του Ιουδαϊσμού και των παγκόσμιων δυνάμεων, είναι αλληλένδετα. Ιδιαίτερη προσοχή εφιστάται στον Σιωνισμό ως κρατική ιδεολογία του Ισραήλ, η οποία, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, φέρει μια εσχατολογική διάσταση που συνδέεται με τους έσχατους καιρούς.
Όπως κάθε θρησκεία, ο Ιουδαϊσμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που περιλαμβάνει τη μεταφυσική, την ιστορία και τη φιλοσοφία, με πολλές ερμηνείες, μερικές φορές αντιφατικές μεταξύ τους. Θα εξετάσουμε πώς ο Σιωνισμός ταιριάζει σε αυτή την παράδοση και γιατί μπορεί να εκληφθεί ως συνέχειά της και ταυτόχρονα ως διάψευση.
Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα επείγον θέμα: τον Σιωνισμό ως κρατική ιδεολογία του Ισραήλ.
Ο Ιουδαϊσμός ως θρησκεία συνδέεται με την ιδέα ότι οι Εβραίοι είναι ο εκλεκτός λαός. Πρώτα απ' όλα, με θρησκευτική έννοια, επειδή αυτός ο λαός επιλέχθηκε για να
- να παραμείνουν πιστοί στον ένα Θεό σε μια εποχή που άλλα έθνη, συμφωνώντας με τον Ιουδαϊσμό, έχουν απομακρυνθεί από αυτόν τον μονοθεϊσμό, και
- περίμενε τον αγγελιοφόρο του, τον Μεσσία (Μωσία), ο οποίος θα στεφθεί Βασιλιάς του Ισραήλ και Κυβερνήτης του κόσμου.
Η λέξη «mashiach» στα εβραϊκά σημαίνει «χρισμένος», «χρισμένος στη βασιλεία». Η ίδια λέξη στα ελληνικά ακούγεται σαν «Χριστός». Αλλά ο Χριστιανισμός βασίζεται στην πεποίθηση ότι ο Μεσσίας έχει ήδη έρθει στον κόσμο. Αυτή είναι η θρησκεία μας. Αλλά η θεμελιώδης διαφορά από τον Ιουδαϊσμό είναι ότι οι Εβραίοι πιστεύουν ότι ο Μεσσίας δεν έχει έρθει ακόμη και ο Ιησούς Χριστός δεν αναγνωρίζεται ως Μεσσίας. Αυτή είναι η θεμελιώδης διαφορά.
Τότε προκύπτει μια πολύ ενδιαφέρουσα στιγμή. Σύμφωνα με την εβραϊκή θρησκεία, οι Εβραίοι πήγαν στην εξορία στις αρχές της πρώτης χιλιετίας, τη δεκαετία του 70 μ.Χ. (το τέταρτο galut). Αυτό συνέβη αφού οι Ρωμαίοι πραγματοποίησαν μια τιμωρητική επιχείρηση εναντίον της επαναστατημένης επαρχίας. Ο Δεύτερος Ναός καταστράφηκε. Οι Εβραίοι έφυγαν από την Παλαιστίνη (τους Αγίους Τόπους). Και τότε άρχισε η εποχή της διασποράς των δύο χιλιάδων ετών.
Αυτή η εποχή έχει θρησκευτική σημασία, η οποία περιγράφεται λεπτομερώς στην εβραϊκή παράδοση. Το νόημα της διασποράς είναι η εξιλέωση για τις αμαρτίες του Ισραήλ που συσσωρεύτηκαν στα προηγούμενα ιστορικά στάδια. Εάν αυτή η λύτρωση είναι έγκυρη, εάν η μετάνοια (teshuvah) είναι βαθιά, σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, ο Μεσσίας θα εμφανιστεί ως ευλογία του Ιουδαϊκού Θεού κάτω από τις πράξεις του εκλεκτού από τον Θεό λαού του. Η εμφάνιση του Μεσσία σε αυτή την περίπτωση θα είναι ένα σημάδι που θα σταλεί από ψηλά για την επιστροφή των Εβραίων στο Ισραήλ, την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους και την κατασκευή του Τρίτου Ναού της Ιερουσαλήμ στη θέση του κατεστραμμένου δεύτερου στην Ιερουσαλήμ.
Κατ' αρχήν, οι πιο συνεπείς εκπρόσωποι αυτής της εβραϊκής προσέγγισης είναι ορισμένοι φονταμενταλιστές από το κίνημα Neturei Karta ή Satmar Hasidim, που λένε κάτι σαν αυτό: «Ο Εβραίος Θεός μας διέταξε να υπομείνουμε τις κακουχίες της εξορίας, ας περιμένουμε το τέλος της, ας εξιλεωθούμε για τις αμαρτίες μας και όταν έρθει ο Μεσσίας (αλλά όχι νωρίτερα!), θα επιστρέψουμε στο Ισραήλ, στη γη της επαγγελίας». ότι στο Ταλμούδ υπάρχει σαφής απαγόρευση μαζικής επιστροφής στην Παλαιστίνη πριν από τον ερχομό του Μεσσία, και ακόμη περισσότερο για την εφαρμογή αυτού με τη βία.
Το Ταλμούδ το απαγορεύει αυτό και υποστηρίζει σταθερά: πρώτα ο Μεσσίας, και μετά η επιστροφή στο Ισραήλ, και τίποτα άλλο.
Εδώ τίθεται το ερώτημα: πώς συνέβη να δημιουργηθεί το κράτος του Ισραήλ, ενώ ο Μεσσίας, προφανώς, δεν υπάρχει ακόμα; Εξάλλου, ακόμη και οι πιο ακραίοι Σιωνιστές δεν ισχυρίζονται ότι έχει έρθει.
Για να καταλάβει κανείς πώς γίνεται το σύγχρονο κράτος του Ισραήλ να βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με την εβραϊκή θρησκεία στην ορθόδοξη, ταλμουδική της μορφή, πρέπει να σκάψουμε βαθύτερα και να πάμε πίσω τουλάχιστον στον δέκατο έβδομο αιώνα, στην εποχή του ψευδομεσσία Sabbatai Zevi. Ήταν, όπως γράφει ο Γκέρσομ Σόλεμ, ο πρώτος κήρυκας του Σιωνισμού.
Ο Σαμπατάι Ζεβί δήλωσε ότι ο ίδιος ήταν ο Μεσσίας, και ως εκ τούτου οι Εβραίοι είχαν πλέον το δικαίωμα να επιστρέψουν στη Γη της Επαγγελίας.
Ο Sabbatai Zevi τελείωσε λυπημένος. Όταν ήρθε στον Οθωμανό Σουλτάνο με την απαίτηση, ως μεσσία, να παραιτηθεί από το δικαίωμα στην Παλαιστίνη, ο Οθωμανός Σουλτάνος είπε: «Έχω άλλη πρόταση για εσάς, κύριε Σαμπατάι Ζεβί, αν συνεχίσετε να λέτε αυτές τις ανοησίες, θα σας κόψω το κεφάλι. Και αν θέλετε να επιβιώσετε, ασπαστείτε αμέσως το Ισλάμ».
Και τότε ο Sabbatai Zevi κάνει μια περίεργη χειρονομία. Παίρνει και φοράει ένα τουρμπάνι, λέει: «Έχεις δίκιο, το πήρες ο δικός σου, δεν είμαι μεσσίας, άσε με να κηρύξω το Ισλάμ τώρα».
Γλίτωσε, αλλά τι απογοήτευση ήταν, τι πλήγμα για την εβραϊκή κοινότητα, η οποία ήταν ήδη έτοιμη να προχωρήσει στον Σαββατισμό. Ναι, τώρα ο Σαββατισμός απορρίφθηκε από τον Ορθόδοξο Ιουδαϊσμό, αλλά δεν εξαφανίστηκε εντελώς και συνέχισε να εξαπλώνεται, ειδικά μεταξύ των Ασκεναζίμ, των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης, σχεδόν λαθραία. Στις ίδιες περιοχές όπου εξαπλώθηκε, άρχισε να διαμορφώνεται ένα ρεύμα Χασιδισμού, το οποίο δεν είχε έντονο εσχατολογικό και μεσσιανικό προσανατολισμό, αλλά οδήγησε στη διάδοση της Καμπάλα στους απλούς ανθρώπους. Παραδοσιακά, η Καμπάλα μπορεί να μελετηθεί μόνο από παλαιότερους ραβίνους που έχουν περάσει από όλες τις άλλες μορφές μελέτης του Ταλμούδ.
Αλλά τι συνέβη σε ορισμένες αιρέσεις αυτού του Σαββατισμού; Προέκυψε μια θεωρία ότι ο Sabbatai Zevi ήταν στην πραγματικότητα ο πραγματικός μεσσίας και ήρθε στο Ισλάμ ειδικά επειδή διέπραξε μια ιερή προδοσία. Τι είναι η ιερή προδοσία; Διαμορφώθηκε μια ολόκληρη θεολογία της ιερής προδοσίας, η οποία υποστήριζε ότι οι Εβραίοι μπορούσαν να απαρνηθούν την πίστη τους, μπορούσαν να έρθουν σε μια άλλη πίστη, στο Ισλάμ, αλλά μόνο για επίδειξη, για να τους διαφθείρουν, και οι ίδιοι μπορούσαν να συνεχίσουν να ομολογούν τον Ιουδαϊσμό κρυφά.
Αργότερα, ο Σαββατιστής Ιάκωβος Φρανκ ασπάστηκε τον Καθολικισμό. Επιπλέον, παρείχε στις καθολικές αισθήσεις τη λεγόμενη απόδειξη της παρουσίας «συκοφαντίας αίματος», δηλαδή τον θρύλο ότι «οι Εβραίοι τρώνε χριστιανά μωρά». Επέμενε σε αυτό, όντας ο ίδιος προσηλυτισμένος Εβραίος, και παραθέτουμε «αδιάψευστες αποδείξεις». Ο Φρανκ ασπάστηκε πλήρως όλες τις μορφές του Ταλμουδισμού, απαρνήθηκε την πίστη του και πρόδωσε τους ομοθρήσκους του. Είχε μια δικαιολογία για αυτό. Η μυστική δοξασία του Φρανκ, καθώς και αυτή του Σαμπατάι Ζεβί, ανέφεραν ότι στην πραγματικότητα, μετά τον 17ο αιώνα, η ίδια η ιδέα του Μεσσία άλλαξε. Τώρα ο Μεσσίας είναι οι ίδιοι οι Εβραίοι. Δεν υπάρχει λόγος να περιμένουμε κανέναν άλλο ξεχωριστό Μωσία, οι Εβραίοι είναι οι Μωσίας.
Επομένως, ακόμα κι αν ένας Εβραίος προδώσει τη θρησκεία του, παραμένει άγιος, γιατί είναι αγιότητα, είναι Θεός.
Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργήθηκε ένα πνευματικό περιβάλλον για τον Σιωνισμό.
Το νόημα του Σιωνισμού είναι ότι είναι ένα είδος «εβραϊκού σατανισμού». Ο σατανισμός δεν είναι σε σχέση με άλλους λαούς ή πολιτισμούς, αλλά ο σατανισμός μέσα στον Ιουδαϊσμό, δηλαδή είναι μια αντιστροφή αναλογιών. Εάν ο κλασικός Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός επιμένει ότι το νόημα της ύπαρξης των Εβραίων στη διασπορά (galut) είναι να περιμένουν τον Μεσσία, ο οποίος θα έρθει από έξω, και μόνο τότε θα χρειαστεί να επιστρέψουν στη γη της επαγγελίας, τότε ο Σιωνισμός βασίζεται στην αρχή ότι οι ίδιοι οι Εβραίοι είναι Θεός. Και ως εκ τούτου, μπορούν ήδη να επιστρέψουν στην Παλαιστίνη, και μπορούν να το κάνουν με τη βία, απορρίπτοντας έτσι την απαγόρευση του Ταλμούδ και, κατά συνέπεια, να αρχίσουν να χτίζουν οι ίδιοι τον Τρίτο Ναό. Και η διαβεβαίωση αυτής της μεσσιανικής διαδικασίας θα είναι η εμφάνιση του Μωσία, ο οποίος στην πραγματικότητα είναι κάθε Ισραηλίτης.
Εξ ου και η πολύ συγκεκριμένη σχέση μεταξύ Σιωνισμού και Ιουδαϊσμού. Από τη μια πλευρά, ο Σιωνισμός είναι μια συνέχεια του Ιουδαϊσμού, από την άλλη πλευρά, είναι μια διάψευση του Ιουδαϊσμού. Επειδή ο Σιωνισμός απορρίπτει τις πιο σημαντικές αρχές του Ιουδαϊσμού, την κουλτούρα της ευσεβούς προσδοκίας, την κουλτούρα της μετάνοιας (teshuvah).
Επιπλέον, οι Σιωνιστές ισχυρίζονται ότι οι Εβραίοι δεν έχουν τίποτα για να μετανοήσουν, έχουν υποφέρει αρκετά. Οι Εβραίοι είναι Θεός, όχι μόνο «λαός του Θεού», αλλά ο ίδιος ο Θεός. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιοι οι Εβραίοι είναι ο «συλλογικός Μωσίας». Αυτό σημαίνει ότι κανένας νόμος δεν είναι γραμμένος γι' αυτούς, είναι δικός τους νόμος.
Αυτό εξηγεί το θεμελιώδες χαρακτηριστικό του σύγχρονου σιωνιστικού κινήματος, το οποίο βασίζεται όχι μόνο στο Ισραήλ, αλλά και σε έναν τεράστιο αριθμό κοσμικών Εβραίων, φιλελεύθερων Εβραίων, άθεων Εβραίων, Κομμουνιστών Εβραίων, καπιταλιστών Εβραίων, Χριστιανών Εβραίων, Προτεσταντών Εβραίων, Καθολικών Εβραίων, Ορθόδοξων Εβραίων, Μουσουλμάνων Εβραίων, Εβραίων Χάρε Κρίσνα, Νεο-Πνευματιστών Εβραίων, Αποκρυφιστών Εβραίων – όλων των τύπων Εβραίων που στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύουν ένα δίκτυο γενικευμένου φρανκισμού. Ακριβώς επειδή όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά είναι πλέον ο Μεσσίας, ο καθένας τους μπορεί να πραγματοποιήσει ήρεμα μια ιερή προδοσία και ταυτόχρονα να μην αμαρτήσει ενάντια στην ουσία του.
Αυτός είναι ο έμφυτος μεσσιανισμός, όπου οι έννοιες του Μεσσία και των ίδιων των Εβραίων έχουν αντιστραφεί. Οι Σιωνιστές δεν περιμένουν πλέον τον Μεσσία, οι ίδιοι είναι ο Μεσσίας, και επομένως δεν έχουν κανέναν και τίποτα άλλο να περιμένουν. Το μόνο που μένει να κάνουν είναι να διεκδικήσουν την παγκόσμια κυριαρχία και να ξαναχτίσουν το ισραηλινό κράτος τους με την υποστήριξη των δικών τους δυνάμεων και των δικών τους δικτύων σε όλο τον κόσμο, χωρίς να υπολογίζουν ούτε τον τοπικό πληθυσμό ούτε με οποιοδήποτε άλλο κόστος.
Αυτή είναι η επίσημη απαγόρευση της κριτικής του Σιωνισμού, η οποία ισχύει σε ορισμένες αμερικανικές πολιτείες, όπου ο αντισιωνισμός εξισώνεται με τον αντισημιτισμό.
Αν κοιτάξουμε τόσο προσεκτικά, παρατηρούμε ότι το ίδιο το κράτος του Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο με τους Σημίτες, δηλαδή με τους Παλαιστίνιους, τους Άραβες, που είναι καθαροί Σημίτες. Επιπλέον, η σιωνιστική ιδεολογία δεν μπορεί καν να ονομαστεί «εβραϊκή» με την πλήρη έννοια, επειδή βασίζεται σε μια διάψευση των βασικών αρχών του Ιουδαϊσμού. Αν δεν υπάρχει προσδοκία για τον Μεσσία, τότε τι είδους Ιουδαϊσμός...
Το ίδιο το γεγονός της ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ είναι, στα μάτια των Σιωνιστών, απόδειξη ότι είναι ο Μεσσίας. Αν δεν ήταν έτσι, το κράτος δεν θα είχε προκύψει. Και αποδίδουν όλη την αξία στη δημιουργία του αποκλειστικά στους ίδιους και στα δίκτυά τους. Αν λειτούργησε, πιστεύουν, σημαίνει ότι όλα αυτά έγιναν με τη βοήθεια του Θεού.
Και μετά απομένει μόνο ένα βήμα, να ανατινάξουμε το Τζαμί Αλ Άκσα και να ξεκινήσουμε την κατασκευή του Τρίτου Ναού, κάτι που ζητά η ακραία σιωνιστική ομάδα, το κίνημα «Πιστοί στο Ναό». Πρόσφατα διατέθηκαν τεράστια κονδύλια για αυτό για έρευνα στο Όρος του Ναού.
Δεδομένου ότι ο Σιωνισμός έχει ένα τόσο βαθύ μεταφυσικό υπόβαθρο, είναι άσκοπο να τον δαμάζουμε με εκκλήσεις του ΟΗΕ ή μάταια ουρλιαχτά του τύπου «ας κάνουμε ειρήνη, ας σεβαστούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Βρισκόμαστε εν μέσω εσχατολογικών σεναρίων που έχουν πολύ βαθιά μεταφυσικά ερείσματα. Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο ανησυχητική, ξεπερνώντας κατά πολύ τις συνήθεις κοινότοπες εξηγήσεις - την οικονομία, την αγορά, τις τιμές του πετρελαίου, το χρηματιστήριο, τα εθνικά συμφέροντα κ.λπ., που γίνονται όλο και πιο αντιφατικές και ακόμη και παράλογες.
Ζούμε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα εποχή, αλλά το τίμημα για την ευκαιρία να ζήσουμε εδώ είναι ότι ορισμένα μέρη της συνείδησής μας είναι απλά μπλοκαρισμένα, παράλυτα. Αν πάμε πέρα από την ύπνωση, την ομίχλη, την ανοησία, τον παραλογισμό και τον μεταμοντέρνο κατακερματισμό της συνείδησης, θα δούμε μια πολύ ενδιαφέρουσα και τρομακτική εικόνα του τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή.
Αναφερόμενα στοιχεία
- Gershom Scholem (1897–1982): Ισραηλινός ιστορικός και ειδικός στον εβραϊκό μυστικισμό (Καμπάλα). Θεωρείται ο ιδρυτής της σύγχρονης ακαδημαϊκής μελέτης της Καμπάλα. Ο Scholem περιέγραψε τον Sabbatai Zevi ως προάγγελο του Σιωνισμού, τονίζοντας πώς τα μεσσιανικά κινήματα επηρέασαν την εβραϊκή ιστορία.
- Sabbatai Zevi (1626–1676): Εβραίος μυστικιστής και ψεύτικος μεσσίας που αυτοανακηρύχθηκε Μεσσίας τον 17ο αιώνα. Το κίνημά του (Σαββατισμός) οδήγησε σε μαζικό ενθουσιασμό μεταξύ των Εβραίων, αλλά τελείωσε με τον προσηλυτισμό του στο Ισλάμ. Αυτό το γεγονός επηρέασε την ανάπτυξη του αντινομισμού (παραβίαση των νόμων για «πνευματικό εξαγνισμό») στις εβραϊκές αιρέσεις.
- Τζέικομπ Φρανκ (1726–1791): Ιδρυτής του Φρανκισμού, ενός θρησκευτικού κινήματος που συνδυάζει στοιχεία του Ιουδαϊσμού, του Χριστιανισμού και του Ισλάμ. Ο Φρανκ ισχυρίστηκε ότι ήταν η μετενσάρκωση του Σαμπατάι Ζεβί και κήρυττε τον «εξαγνισμό μέσω της παράβασης» (ιερή προδοσία), συμπεριλαμβανομένης της απόρριψης του παραδοσιακού Ιουδαϊσμού. Οι οπαδοί του (Φρανκιστές) προώθησαν αντισημιτικές εκστρατείες, όπως κατηγορίες για συκοφαντία αίματος.
- Neturei Karta: Μια αντισιωνιστική υπερορθόδοξη εβραϊκή ομάδα που ιδρύθηκε το 1938. Θεωρούν ότι ο Σιωνισμός είναι προσβολή προς τον Θεό, αφού οι Εβραίοι δεν πρέπει να επιστρέψουν στο Ισραήλ μαζικά ή με τη βία πριν από τον ερχομό του Μωσία. Η Ομάδα υποστηρίζει την ειρηνική διάλυση του κράτους του Ισραήλ και υποστηρίζει τους Παλαιστινίους.
Αναφορές σε βιβλία και πηγές
- Gershom Scholem, Sabbatai Sevi: The Mystical Messiah, 1626-1676 (Princeton University Press, 1973): Μια κλασική βιογραφία του Sabbatai Zevi, όπου ο Scholem τον αναλύει ως πρόδρομο του Σιωνισμού. Το βιβλίο υπογραμμίζει πώς οι μεσσιανικές προσδοκίες έχουν εξελιχθεί σε πολιτικά κινήματα. Διαθέσιμο στο Amazon και στο Princeton Press.
- Paweł Maciejko, "The Mixed Multitude: Jacob Frank and the Frankist Movement, 1755-1816" (University of Pennsylvania Press, 2011): Η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη του Φρανκισμού και του Φρανκισμού, που δείχνει τον αντίκτυπο στις σχέσεις Εβραίων-Χριστιανών.
- Ταλμούδ (Ketubot 111a): Περιέχει τους «Τρεις Όρκους», μια μεταφορά στην οποία οι Εβραίοι ορκίζονται να μην «ανέβουν σαν τείχος» (να επιστρέψουν μαζικά) στη Γη του Ισραήλ πριν από τον Μεσσία, να μην επαναστατήσουν εναντίον των εθνών και να μην επισπεύσουν τους έσχατους καιρούς. Αυτό ερμηνεύεται ως απαγόρευση της δημιουργίας του Ισραήλ.
- Yotav Eliach, «Ιουδαϊσμός, Σιωνισμός και η Γη του Ισραήλ» (Wise Path Books, 2018): Μια επισκόπηση της 4.000χρονης ιστορίας του εβραϊκού λαού, με επίκεντρο τις θρησκευτικές και ιδεολογικές πτυχές του Σιωνισμού.
- Yitzhak Conforti, «Σιωνισμός και Εβραϊκός Πολιτισμός» (Academic Studies Press, 2024): Εξερευνώντας τις πολιτιστικές ρίζες του Σιωνισμού, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπίας μεταξύ παράδοσης και νεωτερικότητας.
- Yossi Shain, «Ο Ισραηλινός Αιώνας: Πώς η Σιωνιστική Επανάσταση άλλαξε την ιστορία και επανεφηύρε τον Ιουδαϊσμό» (Post Hill Press, 2021): Μια ανάλυση του πώς ο Σιωνισμός μετέτρεψε την εβραϊκή ταυτότητα από τη Διασπορά στην κυριαρχία.
- «Σιωνισμός: Μια συναισθηματική κατάσταση» του Derek Penslar (Rutgers University Press, 2023) σχετικά με τις συναισθηματικές πτυχές του Σιωνισμού.
- Το «The Threshold of Dissent: A History of American Jewish Critics of Zionism» της Marjorie N. Feld (NYU Press, 2024) αφορά τους Εβραίους επικριτές του Σιωνισμού.
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου