Ποιός έχει δίκιο: Οι παλιές καραβάνες των πολυεθνικών ενέργειας ή οι “αγορές”; Υπάρχουν στιγμές που η αγορά βλέπει, αλλά δεν «πιστεύει». Και υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα προηγείται των τιμών. Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.
Οι επικεφαλής των μεγαλύτερων ενεργειακών ομίλων – από την ConocoPhillips έως την Shell και την TotalEnergies – περιγράφουν μια εικόνα που απέχει αισθητά από τη σχετική «ψυχραιμία» των αγορών. Το μήνυμά τους είναι ενιαίο: το σοκ στην προσφορά είναι ήδη εδώ, απλώς δεν έχει ακόμη πλήρως τιμολογηθεί.
Η φράση του Ράιαν Λανς (προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της ConocoPhillips) είναι αποκαλυπτική: δεν μπορείς να αφαιρέσεις έως και 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως και το 20% της αγοράς LNG χωρίς βαθιές συνέπειες. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια «διαταραχή» – αλλά για μια προσωρινή αναδιάταξη της παγκόσμιας ενεργειακής αρχιτεκτονικής.Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο που συχνά διαφεύγει: η αγορά εξακολουθεί να τιμολογεί το γεγονός, όχι τη διάρκειά του.Το Brent πάνω από τα 110 δολάρια και η άνοδος άνω του 50% από την έναρξη της σύγκρουσης αποτελούν εντυπωσιακούς αριθμούς. Όμως, όπως σημειώνει ο Ουαέλ Σάουαν Διευθύνων Σύμβουλος της Shell, «οι φυσικές ροές έχουν σημασία, όχι μόνο οι τιμές».
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – μιας αρτηρίας από την οποία περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς- δεν δημιουργεί μόνο ακριβότερη ενέργεια. Δημιουργεί καθυστερήσεις, ανακατευθύνσεις φορτίων, γεωπολιτικά premiums και, τελικά, ασυμμετρίες στην πρόσβαση.
Η παρατήρηση του Σεΐχη Ναουάφ αλ-Σαμπάχ είναι ίσως η πιο ακριβής: δεν πρόκειται για επίθεση στον Κόλπο, αλλά για ομηρία της παγκόσμιας οικονομίας.
Το φαινόμενο ντόμινο
Η ενέργεια δεν είναι ένας ακόμη κλάδος. Είναι το θεμέλιο όλων των εφοδιαστικών αλυσίδων. Αυτό που αρχίζει ως έλλειψη LNG στην Ασία, μετατρέπεται σε:
- αυξημένο κόστος μεταφορών
- πίεση στη βιομηχανική παραγωγή
- άνοδο τιμών σε πετροχημικά και λιπάσματα
- και τελικά, σε πληθωριστικό κύμα δεύτερης φάσης
Ήδη, τα πρώτα σημάδια είναι ορατά: περιορισμοί κατανάλωσης στην Ασία, αυξήσεις σε jet fuel και diesel, και καθυστερήσεις που δεν μπορούν να καλυφθούν άμεσα – ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμο φορτίο, χρειάζονται έως και 28 ημέρες για να φτάσει.Αυτό είναι το σημείο καμπής: η κρίση περνά από την αγορά στην πραγματική οικονομία.
Μια κρίση τύπου 1973 χωρίς τις ίδιες ισορροπίες
Ο ανεξάρτητος αναλυτής Πολ Σάνκι δεν διστάζει να συγκρίνει την κατάσταση με το πετρελαϊκό σοκ του 1973. Η διαφορά όμως είναι καθοριστική: τότε υπήρχε σαφής γεωπολιτική γραμμή. Σήμερα, υπάρχει ένα πολυκεντρικό σύστημα χωρίς σταθερούς κανόνες.Η Ευρώπη και η Ασία βρίσκονται εκτεθειμένες, ενώ οι χώρες του Κόλπου αντιμετωπίζουν το παράδοξο μιας κρίσης που μπορεί να πλήξει έως και το 30% του ΑΕΠ τους, παρά τις υψηλές τιμές.
Αυτό δείχνει κάτι βαθύτερο: η ενεργειακή ισχύς δεν είναι πλέον μόνο θέμα τιμής, αλλά ελέγχου ροών.
Η μεγάλη παρεξήγηση των αγορών
Οι αγορές λειτουργούν ακόμη με τη λογική ότι κάθε κρίση οδηγεί – αργά ή γρήγορα – σε εξομάλυνση. Όμως, αυτή η κρίση δεν μοιάζει με τις προηγούμενες. Δεν πρόκειται για ένα γεγονός που θα λήξει και θα επαναφέρει το status quo. Πρόκειται για μια μετάβαση:
- από σταθερές ροές – σε ασταθή δίκτυα
- από προβλέψιμη προσφορά – σε γεωπολιτικά ελεγχόμενη ενέργεια
- από τιμολόγηση ρίσκου – σε τιμολόγηση διάρκειας
Η εκτίμηση των CEOs ότι ακόμη και μετά το τέλος της σύγκρουσης οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές είναι ίσως η πιο σημαντική ένδειξη: η αγορά δεν θα επιστρέψει εκεί που ήταν.https://economico.gr/
==
Η συμμαχία Τραμπ – Νετανιάχου δοκιμάζεται στον πόλεμο
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίζεται, μέχρι στιγμής, ως ο ηγέτης που έχει αποκομίσει το πιο άμεσο πολιτικό όφελος από την πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Διεθνείς αναλύσεις σημειώνουν ότι, ενώ στο εσωτερικό του Ισραήλ αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις και τον κίνδυνο πρόωρης κάλπης, η σύγκρουση με το Ιράν του έδωσε τη δυνατότητα να επανατοποθετηθεί στο επίκεντρο των εξελίξεων και να ενισχύσει το αφήγημα της ηγεσίας του σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.
Η συμμαχία με τον Τραμπ και τα πρώτα ρήγματα
Η σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ παραμένει καθοριστική για την πορεία του πολέμου, αλλά δεν είναι χωρίς τριβές. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατά καιρούς μιλήσει δημόσια για πολύ καλή συνεργασία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ενώ και οι δύο πλευρές έχουν αναδείξει τον στενό συντονισμό τους. Την ίδια ώρα, όμως, έχει καταγραφεί και διαφοροποίηση στη διαχείριση επιμέρους στρατιωτικών κινήσεων, με τον Τραμπ να δηλώνει ακόμη και ότι ζήτησε από τον Νετανιάχου να μην επαναλάβει συγκεκριμένο χτύπημα σε ιρανική ενεργειακή εγκατάσταση.
Το στοιχείο αυτό φωτίζει μια βαθύτερη πραγματικότητα: Η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ βαδίζουν μαζί στον ίδιο πόλεμο, αλλά δεν τον διαβάζουν με απολύτως ταυτόσημο τρόπο. Σύμφωνα με το Reuters, οι αμερικανικοί στόχοι εστιάζουν κυρίως στην καταστροφή πυραυλικών και ναυτικών δυνατοτήτων του Ιράν και στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου, ενώ η ισραηλινή πλευρά παραμένει πιο σταθερά προσανατολισμένη στη συνολική αποδυνάμωση, ακόμη και στην ανατροπή, της ιρανικής ηγεσίας.
Γιατί ο πόλεμος έχει διαφορετική σημασία για τους δύο ηγέτες
Για τον Νετανιάχου, η αντιπαράθεση με το Ιράν δεν είναι μια συγκυριακή κρίση, αλλά ο κεντρικός άξονας της πολιτικής του διαδρομής επί δεκαετίες. Το Reuters καταγράφει ότι επιδιώκει εδώ και χρόνια μια σκληρή αμερικανική στάση απέναντι στην Τεχεράνη και βλέπει στην τρέχουσα σύγκρουση μια ευκαιρία να ενισχύσει την πολιτική του κληρονομιά. Για τον Τραμπ, αντίθετα, η στοχοθεσία έχει παρουσιαστεί πιο μεταβαλλόμενη, με διακυμάνσεις ανάμεσα στη στρατιωτική εξουδετέρωση ιρανικών δυνατοτήτων και σε ευρύτερους πολιτικούς στόχους.
Αυτή η διαφορά δεν είναι δευτερεύουσα. Εξηγεί γιατί, ενώ οι δύο ηγέτες βρέθηκαν στην ίδια πλευρά της σύγκρουσης, το ερώτημα της εξόδου από τον πόλεμο παραμένει ανοιχτό. Ο Νετανιάχου δείχνει να αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση ως ευκαιρία στρατηγικής αναμέτρησης με την ιρανική απειλή σε όλα τα επίπεδα, από το πυρηνικό πρόγραμμα μέχρι τους πυραύλους και τα περιφερειακά δίκτυα επιρροής. Η αμερικανική πλευρά, αντιθέτως, εμφανίζεται να σταθμίζει πιο έντονα το κόστος μιας μακράς εμπλοκής.
Ο εσωτερικός παράγοντας στο Ισραήλ
Η εσωτερική πολιτική διάσταση παραμένει εξίσου κρίσιμη. Η έγκριση του ισραηλινού προϋπολογισμού για το 2026 απέτρεψε άμεσα το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, οι οποίες, σύμφωνα με το Reuters, θα μπορούσαν να είχαν προκληθεί μέσα σε 90 ημέρες εάν ο προϋπολογισμός δεν περνούσε από την Κνεσέτ. Το γεγονός αυτό δίνει στον Νετανιάχου πολύτιμο πολιτικό χρόνο, την ώρα που ο πόλεμος συνεχίζεται και η οικονομική του επιβάρυνση αυξάνεται.
Έτσι, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν διαχειρίζεται μόνο ένα πολεμικό μέτωπο, αλλά και μια εσωτερική μάχη επιβίωσης. Η σύγκρουση με το Ιράν του έδωσε προσωρινά πολιτικό οξυγόνο, όμως δεν έχει εξαφανίσει τα υποκείμενα προβλήματα. Αντιθέτως, απλώς τα έχει μεταθέσει χρονικά, ενώ η διάρκεια του πολέμου και το μέτωπο του Λιβάνου μπορούν να επαναφέρουν γρήγορα την πίεση. Αυτό αποτελεί αναλυτική εκτίμηση που στηρίζεται στην τρέχουσα εικόνα του ισραηλινού πολιτικού σκηνικού.
Το δύσκολο ερώτημα της επόμενης ημέρας
Το καθοριστικό στοιχείο από εδώ και πέρα είναι αν Τραμπ και Νετανιάχου θα μπορέσουν να κρατήσουν σε ισορροπία τις διαφορετικές επιδιώξεις τους. Η μέχρι τώρα κοινή πολεμική τους στάση δεν εγγυάται κοινό σχέδιο τερματισμού της σύγκρουσης. Ήδη, οι διαφοροποιήσεις στους στόχους, οι κινήσεις στο λιβανικό μέτωπο και οι αμερικανικές ανησυχίες για το εύρος και τη διάρκεια του πολέμου δείχνουν ότι η δύσκολη φάση ίσως δεν ήταν η έναρξη, αλλά η έξοδος.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι δύο ηγέτες μπόρεσαν να ευθυγραμμιστούν για να ανοίξουν το μέτωπο με το Ιράν, όμως η συνέχεια θα κριθεί από το αν μπορούν να συμφωνήσουν στο τι θεωρεί ο καθένας επιτυχία. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται σήμερα η μεγαλύτερη πηγή αβεβαιότητας για την πορεία και τη διάρκεια του πολέμου. Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου