Για δεύτερη φορά μετά το 2022, όταν φιλοξένησε τις κρίσιμες συνομιλίες για την εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, η Τουρκία αναδεικνύεται και πάλι κεντρικός διπλωματικός κόμβος για τη διαχείριση μιας μείζονος διεθνούς κρίσης. Αυτή τη φορά, η Κωνσταντινούπολη πρόκειται να φιλοξενήσει συνάντηση ανώτερων αξιωματούχων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, με στόχο την αποτροπή μιας νέας αμερικανικής επέμβασης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Οι συνομιλίες αναμένεται να φέρουν στο ίδιο τραπέζι τον Στιβ Γουίτκοφ, ειδικό απεσταλμένο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και στενό σύμβουλό του, και τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί. Παρόντες αναμένεται επίσης να είναι ανώτεροι αξιωματούχοι από την Τουρκία, το Κατάρ και την Αίγυπτο, χώρες που έχουν αναλάβει ενεργό ρόλο στις παρασκηνιακές προσπάθειες διαμεσολάβησης.
Εφόσον πραγματοποιηθεί, η συνάντηση της Παρασκευής θα σηματοδοτήσει μία από τις σπάνιες απευθείας επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων σε μια περίοδο έντονης κλιμάκωσης. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα με βομβαρδισμούς, εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τις αμερικανικές αξιώσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος, περιορισμούς στο βαλλιστικό οπλοστάσιο και τη διακοπή στήριξης προς φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στην περιοχή.
Κρίσιμη συνάντηση για τη Μέση Ανατολή
Η ιρανική ηγεσία έχει απαντήσει ότι δεν πρόκειται να διαπραγματευθεί υπό απειλή, προειδοποιώντας για σκληρή απάντηση σε οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια. Οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν βαθιά επιβαρυμένες από την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ τον περσινό Ιούνιο οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε συντονισμό με το Ισραήλ, προχώρησαν σε αεροπορικές επιδρομές κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Η ένταση των τελευταίων ημερών συνοδεύτηκε από ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε περιφερειακές δυνάμεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στη μεταφορά μηνυμάτων μεταξύ των δύο πλευρών, μαζί με την Αίγυπτο, το Ομάν και το Ιράκ, ενώ το Κατάρ έχει εντείνει τις απευθείας επαφές του με την Τεχεράνη.
Η επιλογή της Κωνσταντινούπολης δεν είναι τυχαία. Το 2022, η Τουρκία, σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη, είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη συμφωνία για τα ουκρανικά σιτηρά, λειτουργώντας ως ενδιάμεσος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές του πολέμου. Παράλληλα, έχει συμβάλει από τότε σε συμφωνίες για ανταλλαγές αιχμαλώτων και σε ανθρωπιστικούς διαδρόμους στον πόλεμο της Ουκρανίας ενισχύοντας το προφίλ της ως χώρας που μπορεί να συνομιλεί με αντιμαχόμενες πλευρές.
Από τον Καύκασο ως τη Γάζα και από τη Σομαλία ως τη Βοσνία
Αυτό το μοντέλο εξωτερικής πολιτικής επεκτείνεται και σε αρκετές άλλες περιοχές. Στη Συρία, η Τουρκία αποτελεί ταυτόχρονα στρατιωτικό παράγοντα και διπλωματικό συνομιλητή. Στη Σομαλία, η Αγκυρα έχει εδραιώσει μακροχρόνια παρουσία, συνδυάζοντας στρατιωτική εκπαίδευση, ασφάλεια και αναπτυξιακή βοήθεια. Στον Νότιο Καύκασο, η στήριξή της στο Αζερμπαϊτζάν και η εμπλοκή της στις μεταπολεμικές ισορροπίες μετά τον πόλεμο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ την καθιστούν κεντρικό παίκτη. Στα Δυτικά Βαλκάνια, και ειδικότερα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως παράγοντας σταθερότητας, αξιοποιώντας ιστορικούς και πολιτικούς δεσμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η στάση της Τουρκίας απέναντι στη Λωρίδα της Γάζα. Η Άγκυρα έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μια μελλοντική πολυεθνή δύναμη σταθεροποίησης, υπό διεθνή εντολή. Σύμφωνα μάλιστα με διπλωματικές πηγές, ταξιαρχία του τουρκικού στρατού προετοιμάζεται για να συμμετάσχει στην υπό διαμόρφωση διεθνή δύναμη παρά τις επιφυλάξεις που έχει εκφράσει το Ισραήλ για κάτι τέτοιο.
Εν κατακλείδι, η Τουρκία επιχειρεί να εδραιώσει μια πολυδιάστατη στρατηγική που συνδυάζει σκληρή στρατιωτική ισχύ, περιφερειακή επιρροή και διαμεσολαβητική διπλωματία. Από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τα Βαλκάνια, η Άγκυρα προβάλλει ένα ρόλο αναντικατάστατου περιφερειακού παράγοντα και συνομιλητή σε κρίσεις όπου οι παραδοσιακοί δίαυλοι επικοινωνίας έχουν αποδυναμωθεί αν όχι σχεδόν εκλείψει. Και η επικείμενη συνάντηση για την κρίση ΗΠΑ–Ιράν αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό τεστ αυτής της φιλοδοξίας. https://neostrategy.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου