Η Ελλάδα της «οικονομίας των καφέ και του delivery»

 

Μπορεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη να πανηγυρίζει για την δήθεν οικονομική ανάπτυξη και την καταπολέμηση της ανεργίας, ωστόσο οι αριθμοί είναι αποκαρδιωτικοί. Δείχνουν, δε, ότι η χώρα κινείται σε τροχιά ραγδαίας υπανάπτυξης, και οι πολίτες απλά προσπαθούν να επιβιώσουν σε πάρα πολλές περιπτώσεις ως ντελιβεράδες και ανοίγοντας καφενεία.

Στην εποχή που ο κόσμος τρέχει με ιλιγγιώδεις ταχύτητες προς την κατεύθυνση της καινοτομίας και της τεχνολογικής επανάστασης, το «αναπτυξιακό» μοντέλο που έχει επιβάλλει στην κοινωνία η κυβέρνηση είναι της «οικονομίας των καφέ» («café economy») και του delivery. Στοιχεία που, εάν δεν αλλάξουν άμεσα με ριζοσπαστικές πολιτικές, δείχνουν μια χώρα δίχως αύριο.

Στο εξαιρετικά τεκμηριωμένο κείμενο της δημοσιογράφου, Δήμητρας Μανιφάβα, στην εφημερίδα «Καθημερινή της Κυριακής», στοιχεία και αριθμοί που παρουσιάζονται, προκαλούν … κατάθλιψη. «Delivery, κυρίως έτοιμων γευμάτων και ροφημάτων, διαχείριση Airbnb και rooms to let είναι η ανερχόμενη «νέα επιχειρηματικότητα» στην Ελλάδα, όπως αποκαλύπτεται από την ανάλυση των στοιχείων του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ)», σημειώνει.

Η διάλυση του ΕΣΥ φέρνει «ιδιωτική υγεία»

Εξαιρετικά ενδιαφέρον, και αναμενόμενο βεβαίως, είναι ότι σε τομείς τους οποίους έχει διαλύσει με τις πολιτικές της η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ανθίζει ο ιδιωτικός τομέας. Πλέον χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Υγεία, όπου η κοινωνική πρόνοια, η δημόσια φροντίδα και η κρατική παρέμβαση, βάσει στοχευμένων νεοφιλελεύθερων πολιτικών προς όφελος ιδιωτικών συμφερόντων, έχει σχεδόν καταρρεύσει.

Οπως αναφέρει η εφημερίδα, «σε άνθηση τα τελευταία χρόνια βρίσκονται όλες οι επιχειρηματικές δραστηριότητες σε σχέση με την υγεία, από διαγνωστικά κέντρα μέχρι υπηρεσίες ασθενοφόρων και κέντρα κοινωνικής μέριμνας με ή χωρίς παροχή καταλύματος (μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, εξαρτημένων, ατόμων με αναπηρία κ.ο.κ.).

»Η εξέλιξη αυτή έχει τρεις βασικές ερμηνείες: πρώτον, την υποβάθμιση του ΕΣΥ που επήλθε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, χωρίς ποτέ να αναπληρωθούν πλήρως οι απώλειες, με συνέπεια τη στροφή πολλών πολιτών σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και θεραπευτήρια δεύτερον, τη μεγαλύτερη διείσδυση των ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας που συνδέονται με ιδιωτικές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών υγείας και τρίτον, τον νόμο του 2024 που επέτρεψε σε γιατρούς του ΕΣΥ να απασχολούνται και στον ιδιωτικό τομέα». Ετσι, «το 2025 ιδρύθηκαν 2.354 επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας, περισσότερες κατά 11,25% σε σύγκριση με το 2024, ενώ οι νέες ιδρύσεις κάθε έτος μέχρι και το 2020 αποτυπώνονταν με τριψήφιο αριθμό».

Ανοίγουν μαζικά και κλείνουν εξίσου μαζικά

Το πόσο θνησιγενές είναι το μοντέλο της «οικονομίας των καφέ» και του delivery, φαίνεται από τα μαζικά λουκέτα που ακολουθούν, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μάλιστα από το άνοιγμα των «επιχειρήσεων».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, «εκτός από τις πολλές νέες ενάρξεις επιχειρήσεων στην εν λόγω κατηγορία, έχουμε και πολλά «λουκέτα» κάθε χρόνο. Μάλιστα την τριετία 2023-2025 μπορεί να άνοιξαν συνολικά 20.596 επιχειρήσεις, έκλεισαν όμως την ίδια περίοδο 11.512 επιχειρήσεις εστίασης. Μάλιστα, το 65%των επιχειρήσεων εστίασης κλείνει πριν συμπληρώσει μία δεκαετία ζωής, με ένα ποσοστό της τάξης του 21% να «πεθαίνει» μέσα στην πρώτη διετία δραστηριοποίησης».

Επιπλέον, «το 56,37%των εμπορικών επιχειρήσεων κλείνει μέσα στην πρώτη δεκαετία, με ένα μάλιστα 4,55% να παύει να λειτουργεί πριν συμπληρώσει 12 μήνες ζωής».

Ουραγός σε παραγωγικότητα – ανταγωνιστικότητα η ελληνική οικονομία

Είναι ολοφάνερο ότι πρόκειται για «”επιχειρηματικότητα” που διασφαλίζει μεν θέσεις εργασίας, βραχύβιες στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αλλά ελάχιστα συνεισφέρει στην αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας». Την ίδια ώρα, «συνεχίζεται και η λεγόμενη «οικονομία του καφέ» (όπως πολύ εύστοχα χαρακτήρισαν το φαινόμενο στη σχετική μελέτη τους οι κ. Νικηφόρος, Μισσός, Πιέρρος και Ροδουλάκης), δηλαδή το άνοιγμα πολλών καταστημάτων μαζικής εστίασης, με μικρή διάρκεια ζωής και στόχο το πρόσκαιρο κέρδος».

Είναι χαρακτηριστικό ότι, «σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση του Εθνικού Συμβουλίου Παραγωγικότητας, το 2024 το ελληνικό ΑΕΠ ανά εργαζόμενο παρέμεινε στο περίπου 52% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, ενώ το ελληνικό ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας ήταν ακόμη χαμηλότερο, δηλαδή 46%του μέσου όρου της Ευρωζώνης. Ακόμη κι αν οι προβλέψεις για το 2026 είναι θετικές, καθώς η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να σημειώσει συνολική αύξηση 2,3% σε όρους ΑΕΠ ανά εργαζόμενο και 2%σε όρους ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας το 2026 σε σύγκριση με το 2024, έναντι προβλεπόμενης αύξησης 1,6% και 1,3%αντιστοίχως στην Ευρωζώνη, η απόσταση παραμένει μεγάλη».

Η «οικονομία του delivery» σε αριθμούς

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ), αναφέρει η εφημερίδα, «την περίοδο 2020-2025 ιδρύθηκαν 10.488 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις ταχυδρομικές και ταχυμεταφορικές υπηρεσίες. Μόνο το 2025 ιδρύθηκαν 4.578 επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας, έναντι 2.788 το 2024, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 65%. Μέχρι και το 2019 ο αριθμός ήταν διψήφιος (89 επιχειρήσεις), για να γίνει τριψήφιος το 2020 (151) και να αρχίσει να αυξάνεται ραγδαία από το 2022 κι έπειτα.

»Τι συμβαίνει και υπάρχει αυτή η θεαματική αύξηση επιχειρήσεων στον εν λόγω κλάδο; Εν προκειμένω οι αριθμοί λένε τη μισή αλήθεια. Στη συντριπτική πλειονότητα τους οι πάνω από 4.500 επιχειρήσεις είναι ατομικές και συγκεκριμένα πρόκειται για εργαζομένους που κάνουν διανομή έτοιμων γευμάτων (το γνωστό μας delivery) και επιλέγουν ή υποχρεώνονται, καθώς αυτό είναι η μοναδική σχέση εργασίας που παρέχεται από συγκεκριμένες ηλεκτρονικές πλατφόρμες, να εργάζονται ως «συνεργάτες» – ελεύθεροι επαγγελματίες, με το γνωστό μας «μπλοκάκι».

»Στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων όλων των κλάδων που συστάθηκαν το 2025, οι επιχειρήσεις με τον συγκεκριμένο ΚΑΔ (Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας), δηλαδή «Υπηρεσίες κατ’ οίκον παράδοσης τροφίμων (delivery)», αποτελούσαν το 6,19% του συνόλου, ποσοστό που κρίνεται ιδιαιτέρως υψηλό.

»Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία του ΓΕΜΗ, στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων, ανεξαρτήτως ημερομηνίας σύστασης, οι «επιχειρήσεις» διανομής φαγητού ανέρχονται σε 10.419, αντιστοιχώντας στο 1,78% του συνόλου των επιχειρήσεων στη χώρα. Αν σε αυτές προστεθούν και οι 1.973 επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες ταχυμεταφορών πολλαπλής φύσεως, τότε το ποσοστό του εν λόγω κλάδου υπερβαίνει το 2% στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων».

Η βραχυχρόνια μίσθωση

Και βέβαια, ένας από τους χώρους, όπου παρατηρείται «έκρηξη» είναι ο κλάδος των Airbnb. Με τα γνωστά αποτελέσματα, εκτός των άλλων, της εκτόξευσης των ενοικίων, που έχουν κάνει τη στέγη απλησίαστο όνειρο.

«Η άλλη επιχειρηματική δραστηριότητα που γνωρίζει τεράστια άνθηση την τελευταία πενταετία, είναι η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, κυρίως λόγω της σύνδεσής της με την παροχή υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης επιπλωμένων διαμερισμάτων ή δωματίων, τύπου Airbnb», αναφερεται στο δημοσίευμα. «Φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε ημερήσια βάση, έχοντας συχνά πολλαπλούς παρεμφερείς ή αλληλοσυμπληρούμενους ΚΑΔ. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΜΗ, την περίοδο 2020-2025 ιδρύθηκαν στην Ελλάδα 18.780 επιχειρήσεις στον κλάδο της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας, με τις ιδρύσεις ανά έτος να πλησιάζουν πλέον στις 4.000 από 1.746 το 2019. Μαζί, δε, συνολικά με τις υπηρεσίες παροχής καταλύματος όλων των κατηγοριών, οι νέες ιδρύσεις την περίοδο 2020- 2025 φτάνουν στις 32.661.

»Στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων που συστάθηκαν εντός του 2025, οι επιχειρήσεις καταλυμάτων έφτασαν στις 2.979 ή 3,73%του συνόλου των νέων ενεργών επιχειρήσεων. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα αυτών αφορούν βραχυχρόνια μίσθωση επιπλωμένων διαμερισμάτων ή δωματίων και δη οι 2.436 νέες ενεργές επιχειρήσεις το 2025 από τις 2.979 ή περίπου το 82% αυτών».

Τέλος, «σε ανάπτυξη, εξάλλου, βρίσκονται οι επιχειρήσεις παροχής διοικητικών υπηρεσιών και γραμματειακής υποστήριξης, καθώς ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν εξωτερικούς συνεργάτες (outsourcing) για σειρά τέτοιων εργασιών. Ο αριθμός των νέων συστάσεων της συγκεκριμένης κατηγορίας επιχειρήσεων, που σε μεγάλο βαθμό είναι και ατομικές, καθώς παρέχονται συν χνά από ελεύθερους επαγγελματίες ακόμη και εξ αποστάσεως, ανήλθε το 2025 σε 3.335, υπερδιπλάσιος από αυτόν του 2020».  https://neostrategy.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων