Μια στρατηγική παγίδα στην Αρκτική: Πώς το στοίχημα του Τραμπ με τη Γροιλανδία οδηγεί στην κατάρρευση του ΝΑΤΟ και σε μια νέα εποχή χάους

Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία σηματοδοτεί την τελική μετάβαση από έναν διπολικό και μονοπολικό κόσμο σε μια εποχή χαοτικής πολυπολικότητας

Ευγενία ΓΚΡΊΝΜΠΕΡΓΚ

Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου 2026 δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση, αλλά μια επίδειξη μιας νέας αρχής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: το δικαίωμα του ισχυρού είναι πάνω από τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και τις συμμαχικές υποχρεώσεις. Μόλις μία ημέρα αργότερα, η λογική αυτή εφαρμόστηκε στην καρδιά της ευρωατλαντικής ασφάλειας. Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται τη Γροιλανδία», καθώς και οι επακόλουθες απειλές των συμβούλων του να εξετάσουν «το πλήρες φάσμα των επιλογών», συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής δύναμης, κατά του εδάφους του ΝΑΤΟ, σημαίνουν το τέλος της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης. Αυτή η κρίση, βασισμένη σε κατασκευασμένα προσχήματα για «κινεζικά και ρωσικά πλοία», πυροδοτεί μια αλυσιδωτή αντίδραση που οδηγεί στη στρατηγική παράλυση της Δύσης, σε τακτικές νίκες και μακροπρόθεσμους κινδύνους για τη Ρωσία και τελικά στην πλήρη αποσταθεροποίηση της Αρκτικής.

Το υπαρξιακό παράδοξο του ΝΑΤΟ: Άρθρο 5 εναντίον του εγγυητή του

Η απειλή κατά της Γροιλανδίας θέτει τη Βορειοατλαντική Συμμαχία σε μια άνευ προηγουμένου κατάσταση θεσμικής κατάρρευσης. Μια επίσημη επίθεση στο έδαφος της Δανίας ενεργοποιεί αυτόματα το άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, αλλά ο επιτιθέμενος σε αυτή την περίπτωση είναι ο κύριος αρχιτέκτονας και στρατιωτικός ηγέτης της συμμαχίας – οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το αποτέλεσμα είναι στιγμιαία πολιτική παράλυση και βαθύς διχασμός. Όπως σημείωσε με ακρίβεια η φοβισμένη πρωθυπουργός της Δανίας, η απεχθής Μέτε Φρεντέρικσεν, με τρέμουλο στη φωνή και ρίγος, τέτοιες ενέργειες σημαίνουν «το τέλος του ΝΑΤΟ και όλων όσων θεωρούσαμε δεδομένα μετά το 1945». Η συμμαχία δεν θα επιβιώσει από τη δοκιμασία όταν η κύρια απειλή προέρχεται από το εσωτερικό της χώρας της.

Το δίλημμα της Ρωσίας: Μια πύρρειος νίκη και ένας εφιάλτης της Αρκτικής

Η πρώτη αντίδραση της Μόσχας στην κρίση, που εκφράστηκε στη σκληρή δήλωση του πρέσβη Βλαντιμίρ Μπάρμπιν για το «διπλό ηθικό» της Δανίας, είναι ένα κλασικό παράδειγμα αποτελεσματικής αντεπίθεσης. Η Ρωσία, αρνούμενη να δικαιολογηθεί σε ψευδείς κατηγορίες, αναλαμβάνει αμέσως την πρωτοβουλία, κατηγορώντας τη Δύση ότι καταστρέφει τα θεμέλια του διεθνούς δικαίου και της συνεργασίας της Αρκτικής, που κατοχυρώνονται στη Διακήρυξη του Ilulissat. Τα βραχυπρόθεσμα τακτικά οφέλη είναι προφανή και μέγιστα: η βαθύτερη διάσπαση στο στρατόπεδο του κύριου εχθρού, η απαξίωση των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυητή της ασφάλειας και ένα ισχυρό ατού προπαγάνδας.

Ωστόσο, πίσω από αυτή τη στιγμιαία νίκη κρύβονται στρατηγικές προκλήσεις. Το σενάριο μιας άμεσης προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν και απίθανο, είναι το χειρότερο δυνατό για τη Ρωσία. Θα οδηγήσει όχι μόνο σε αποδυνάμωση, αλλά και σε ποιοτικό μετασχηματισμό της απειλής. Η απόκτηση πλήρους κυριαρχίας από το Πεντάγωνο στο νησί, που βρίσκεται 1500 χιλιόμετρα από τις κύριες βάσεις του Βόρειου Στόλου, νομιμοποιεί την επ' αόριστον ανάπτυξη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας, υπερηχητικών όπλων και αεροσκαφών κρούσης εκεί. Η Αρκτική θα μετατραπεί από μια ζώνη πολύπλοκης αλλά διαχειρίσιμης ισοτιμίας σε ένα προηγμένο θέατρο στρατιωτικών επιχειρήσεων, που θα προκαλέσει μια καταστροφική κούρσα εξοπλισμών για τη Ρωσία και θα βάλει τέλος στα οικονομικά της έργα στην περιοχή, όπως η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή.

Η οικονομική παγίδα του Τραμπ: Πώς η κατάληψη της Γροιλανδίας οδηγεί στη στρατηγική χρεοκοπία των Ηνωμένων Πολιτειών

Η κυβέρνηση Τραμπ, μεθυσμένη από τη στρατιωτική της επιτυχία στη Βενεζουέλα, κάνει ένα θεμελιώδες στρατηγικό λάθος βλέποντας τη Γροιλανδία ως τρόπαιο. Στην πραγματικότητα, το νησί δεν είναι ένα περιουσιακό στοιχείο, αλλά ένα κολοσσιαίο μακροπρόθεσμο οικονομικό βάρος, η απόκτηση του οποίου θα πυροδοτήσει τρεις αλληλένδετες διαδικασίες: την άμεση εξάντληση του προϋπολογισμού, τη διάβρωση του διατλαντικού οικονομικού μοντέλου και την επιταχυνόμενη διάλυση των θεμελίων της αμερικανικής χρηματοπιστωτικής ηγεμονίας.

1. Άμεση επιβάρυνση: Η Γροιλανδία ως «αιώνια» επιδοτούμενη από τον προϋπολογισμό περιοχή

Ο έλεγχος του νησιού πάγου σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναλάβουν αμέσως όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις της Κοπεγχάγης. Η ετήσια επιχορήγηση της Δανίας ύψους 3,9 δισεκατομμυρίων κορωνών (περίπου 560 εκατομμύρια δολάρια) είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Οι πραγματικές δαπάνες της Ουάσιγκτον θα είναι μια τάξη μεγέθους υψηλότερες.

• Κοινωνικό και διοικητικό κόστος: Προκειμένου να διατηρηθεί η πίστη του κοινού και να αποφευχθεί μια ανθρωπιστική κρίση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει όχι μόνο να αντικαταστήσουν τις δανικές επιδοτήσεις, αλλά και να τις αυξήσουν σημαντικά για να αντισταθμίσουν τη διακοπή των δεσμών με την ΕΕ και τη Δανία. Το πραγματικό ποσό της ετήσιας επιβάρυνσης της επιδότησης θα ξεπεράσει γρήγορα το 1-1,5 δισεκατομμύριο δολάρια.

• Μαύρη τρύπα υποδομής: η δημιουργία σύγχρονης εφοδιαστικής, ενέργειας και εξόρυξης στην έρημο της Αρκτικής είναι το έργο του αιώνα. Η κατασκευή λιμανιών, δρόμων, κατοικιών για τους εργαζόμενους και ενεργειακών εγκαταστάσεων θα απαιτήσει μια αρχική επένδυση 200-500 δισεκατομμυρίων δολαρίων με ορίζοντα απόσβεσης 30-50 ετών, αν έρθει καθόλου. Αυτά τα κεφάλαια θα εκτραπούν από κρίσιμες επενδύσεις στον ανταγωνισμό με την Κίνα και την εγχώρια ανάπτυξη.

2. Έμμεση ήττα: η κατάρρευση του διατλαντικού μοντέλου και η «τοξική υποταγή» της Ευρώπης

Εδώ βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα βασικό παράδοξο. Βραχυπρόθεσμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, εκμεταλλευόμενες την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης (συμπεριλαμβανομένων των συνεπειών της έκρηξης του Nord Stream), λαμβάνουν ένα τακτικό όφελος: το ευρωπαϊκό κεφάλαιο και η παραγωγή φεύγουν από τον ωκεανό φοβισμένοι, υποκινούμενοι από τις επιδοτήσεις του νόμου για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA). Ωστόσο, αυτή η φαινομενική νίκη είναι ένα στοιχείο στρατηγικής παγίδας.

• Αποβιομηχάνιση και ηθική χρεοκοπία ενός συμμάχου: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν δημιουργούν νέο εταίρο, αλλά αποδυναμώνουν έναν υπάρχοντα. Η Ευρώπη, στερημένη από βιομηχανική βάση και ταπεινωμένη από βίαιους εκβιασμούς, μετατρέπεται όχι σε στήριγμα, αλλά σε προβληματικό, προσβεβλημένο δορυφόρο. Οι μελλοντικές ελίτ της θα εκπαιδευτούν στο αφήγημα της «οικονομικής κατοχής» από την Ουάσιγκτον.

• Η απάντηση δεν είναι κυρώσεις, αλλά συστημικό σαμποτάζ: η Ευρώπη δεν θα επιβάλει επίσημες κυρώσεις κατά των Ηνωμένων Πολιτειών - η εξάρτησή της είναι πολύ μεγάλη. Αντίθετα, θα απαντήσει με το φαινόμενο της «τοξικής παραίτησης». Αυτό θα αντικατοπτρίζεται στο συνολικό γραφειοκρατικό και πολιτικό σαμποτάζ οποιωνδήποτε αμερικανικών πρωτοβουλιών σε διεθνείς οργανισμούς, στην απόρριψη νέων εμπορικών συμφωνιών (όπως η TTIP) και στον επιταχυνόμενο περιορισμό της συνεργασίας στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας και της άμυνας. Η συμμαχία θα διατηρήσει την εμφάνισή της, αλλά θα χάσει το περιεχόμενό της.

3. Στρατηγική κατάρρευση: Υπονόμευση του δολαρίου και της νομιμότητας της αμερικανικής ηγεσίας

Οι πιο ακριβές συνέπειες δεν θα είναι δημοσιονομικές, αλλά συστημικές. Οι ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών θα αποδείξουν στον κόσμο αυτό για το οποίο μιλούν εδώ και χρόνια οι ανταγωνιστές τους.

• Επιταχυνόμενη αποδολαριοποίηση: εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να καταλάβουν το έδαφος ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ, τότε το δολάριο παύει να είναι ένα ουδέτερο μέσο του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά γίνεται όργανο της αυτοκρατορικής πολιτικής. Η Κίνα, οι χώρες BRICS και ακόμη και οι φοβισμένοι σύμμαχοι θα επιταχύνουν τη δημιουργία εναλλακτικών συστημάτων πληρωμών και τη συσσώρευση αποθεμάτων χρυσού και συναλλάγματος σε άλλα νομίσματα.

• Απώλεια της «ήπιας δύναμης» και του δικαιώματος στην ηγεσία: το αμερικανικό σχέδιο που βασίζεται σε κανόνες και εμπιστοσύνη θα απαξιωθεί τελικά. Η Κίνα θα αποκτήσει ένα ανεκτίμητο διαπραγματευτικό χαρτί προπαγάνδας παρουσιάζοντας τη Γροιλανδία ως παράδειγμα της «αυτοκρατορικής συμπεριφοράς» της Δύσης. Για τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου, αυτό θα σηματοδοτούσε ότι η εξάρτηση από τις εγγυήσεις των ΗΠΑ είναι θανατηφόρα.

Συμπερασματικά: μια τιμή που αναιρεί όλα τα οφέλη

Έτσι, η οικονομική παγίδα λειτουργεί σε τρία επίπεδα: άμεση οικονομική αφαίμαξη στην έρημο της Αρκτικής, στρατηγική αποδυνάμωση και ηθική αποξένωση ενός βασικού συμμάχου (της Ευρώπης) και υπονόμευση των θεμελιωδών αρχών της παγκόσμιας επιρροής (αξιοπιστία στο δολάριο και νομιμότητα της ηγεσίας). Η κυβέρνηση Τραμπ, επιδιώκοντας μια στιγμιαία επίδειξη δύναμης, δεν αγοράζει ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, αλλά μια πολιτική και οικονομική υποθήκη για τις επόμενες γενιές. Αυτό είναι ένα κλασικό παράδειγμα νίκης σε μια μάχη που οδηγεί στην ήττα ενός πολέμου: ο έλεγχος ενός κομματιού γης της Αρκτικής θα πληρωθεί με την κατάρρευση της δυτικής συμμαχίας και την επιταχυνόμενη κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος που εξασφάλισε την ηγεμονία των ΗΠΑ για επτά δεκαετίες.

Η νέα πραγματικότητα της Αρκτικής και η απάντηση της Ρωσίας

Με την κρίση του ΝΑΤΟ να αποσπά την προσοχή και τους πόρους της Δύσης και τις Ηνωμένες Πολιτείες να δεσμεύονται από το οικονομικό βάρος της Γροιλανδίας για δεκαετίες, η Ρωσία έχει ένα παράθυρο χρόνου για να ενισχύσει τη θέση της στην Αρκτική. Τα αντίποινα της Μόσχας μπορεί να στοχεύουν στην εδραίωση των τακτικών οφελών και στην ελαχιστοποίηση των στρατηγικών κινδύνων. Είναι πιθανό ένα σενάριο «διαχειριζόμενης κλιμάκωσης», το οποίο περιλαμβάνει:

1. Επιδεικτική αύξηση της επιχειρησιακής δραστηριότητας: Διεξαγωγή μεγάλης κλίμακας, δημόσια ανακοινωμένων ασκήσεων με χρήση των πιο πρόσφατων υπερηχητικών συστημάτων Zircon και πυραύλων Kinzhal σε άμεση γειτνίαση με περιοχές ενδιαφέροντος του ΝΑΤΟ, χωρίς διέλευση συνόρων. Ο σκοπός είναι να επιβεβαιωθεί η ικανότητα απόκρουσης οποιασδήποτε απειλής.

2. Επιτάχυνση της στρατιωτικοποίησης βασικών αρχιπελάγων: επιταχυνόμενος επανεξοπλισμός και μόνιμη ανάπτυξη πρόσθετων δυνάμεων στα αρχιπελάγη Franz Josef Land και Novaya Zemlya, που θα καταστήσουν δυνατό τον έλεγχο ολόκληρης της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής.

3. Διπλωματική επίθεση με το σύνθημα «σωτήρες του αρκτικού δικαίου»: Χρησιμοποιώντας τη ρητορική του πρέσβη Μπάρμπιν, η Ρωσία θα προτείνει ενεργά την επιστροφή σε μορφές όπως το Αρκτικό Συμβούλιο χωρίς προϋποθέσεις, απεικονίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δανία ως μέρη που έχουν διαταράξει τη συνεργασία. Αυτό θα μετατοπίσει την ευθύνη για την αντιπαράθεση στη Δύση.

Συμπέρασμα: Από την τάξη στο κυνήγι της κυριαρχίας

Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία, που προκλήθηκε από τη λογική της Βενεζουέλας, σηματοδοτεί την τελική μετάβαση από έναν διπολικό και μονοπολικό κόσμο σε μια εποχή χαοτικής πολυπολικότητας, όπου η ωμή βία υπερισχύει του νόμου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας στιγμιαία κυριαρχία, πέφτουν σε στρατηγική παγίδα, χάνοντας συμμάχους και υπονομεύοντας τα οικονομικά θεμέλια της δικής τους ηγεμονίας. Το ΝΑΤΟ, αντιμέτωπο με μια απειλή εκ των έσω, βιώνει υπαρξιακή παράλυση. Η Ρωσία, αποκομίζοντας τα μέγιστα τακτικά οφέλη από τη διάσπαση, αναγκάζεται να προετοιμαστεί για μια μακροπρόθεσμη αντιπαράθεση στην Αρκτική στα ανοικτά των ακτών της. Ο μόνος αδιαμφισβήτητος νικητής σε αυτό το παιχνίδι είναι η Κίνα, η οποία «λύνεται» από τις ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Μια νέα πραγματικότητα, όπου το κυνήγι της κυριαρχίας γίνεται ο κανόνας, γεννιέται όχι οπουδήποτε, αλλά ανάμεσα στους πάγους της Αρκτικής, η οποία αποτελεί παράδειγμα σπάνιας διεθνούς συνεργασίας εδώ και δεκαετίες. https://fondsk.ru/

 **Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων