Τί σημαίνει η φράση ΜΕΓΑ ΤΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ.
Κρατώ στη θάλασσα = κυριαρχώ στη θάλασσα.
Τη φράση είπε ο Περικλής λίγο πριν τον Πελοποννησιακό Πόλεμο με τους Σπαρτιάτες και μας τη μεταφέρει ο Θουκυδίδης:
"μέγα γὰρ τὸ τῆς θαλάσσης κράτος,
καὶ ὅπου ἂν ἡμεῖς κρατῶμεν, οὐ ῥᾴδιον ἄλλοις ἐπιβαίνειν"
Δηλαδή,
"διότι μεγάλη δύναμη είναι η κυριαρχία στη θάλασσα,
και όπου εμείς κυριαρχούμε (στη θάλασσα), δεν είναι εύκολο για άλλους να επέμβουν (στη στεριά)".
Ουσιαστικά ο Περικλής λέει στους Αθηναίους ότι η Αθήνα δε χρειάζεται να φοβάται την αδιαμφισβήτητη κυριαρχία των Σπαρτιατών στη στεριά, διότι αρκεί και μόνο, ως ναυτική δύναμη, να κυριαρχήσει στη θάλασσα.
Λέει λοιπόν, ότι με το ναυτικό της η Αθήνα, είναι σε θέση να ελέγχει ανεφοδισμό, να επεμβαίνει και να επηρεάζει στον σχεδιασμό επίθεσης του αντιπάλου, να αποφασίζει για τον χρόνο και τόπο , για αιφνιδιασμό, να εξασφαλίζει στρατηγικό βάθος με έλεγχο διόδων εμπορίου, να έχει ευελιξία κινήσεων και τέλος, να δύναται να επιβάλει αποκλεισμό. Στοιχεία δηλαδή που δεν είχαν οι Σπαρτιάτες.
Αργά ή γρήγορα λοιπόν η θάλασσα θα γινόταν πεδίο μάχης και θα έδινε στην Αθήνα την ευκαιρία διάχυσης και διασποράς δυνάμεων του αντιπάλου, αποφεύγοντας το κέντρο βάρους της μάχης που θα ευνοούσε τους Σπαρτιάτες.
Έλεγε λοιπόν στους Αθηναίους, δε θα αντιμετωπίσουμε τους Σπαρτιάτες στα τείχη μας, αλλά θα τους αναγκάσουμε με το ναυτικό μας να μείνουν μακριά από αυτά. Δε χρειάζεται να τους αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπο, διότι έχουμε τη δυνατότητα να τους αναγκάζουμε να ανασχεδιάζουν συνεχώς τις επιθέσεις τους, ώστε να καταλάβουν ότι δεν τους συμφέρει πια να μας επιτεθούν.
Ο Θουκυδίδης αφήνει να εννοηθεί ότι η θάλασσα δεν είναι απλώς και μόνον ένα στρατιωτικό πλεονέκτημα, αλλά στρατιωτικός πολλαπλασιαστής ισχύος ("μέγα γὰρ τὸ τῆς θαλάσσης κράτος").
Τονίζει την πεποίθηση των Αθηναίων, ότι η Αθήνα δε χρειάζεται να νικήσει στη στεριά, αλλά αρκεί να κυριαρχήσει στη θάλασσα ("ὅπου ἂν ἡμεῖς κρατῶμεν), εισάγοντας μια νέα διάσταση της στρατιωτικής στρατηγικής, αυτή της αποτροπής (sea denial = land denial).
Η Αθήνα λοιπόν, έβλεπε την κυριαρχία στη θάλασσα, ως ευκαιρία άρνησης της κυριαρχίας της Σπάρτης στη στεριά.
Δεν είχε δηλαδή σημασία μόνον η επίθεση (σπαρτιάτικο δόγμα), αλλά ο έλεγχος δια της ελευθερίας κινήσεων (αθηναϊκό δόγμα).
Περιγράφει δηλαδή τη "στρατηγική του σκαντζόχοιρου": Μην κυριαρχείς παντού, αλλά μόνον εκεί που πρέπει. Μη νικάς πάντα, αλλά νίκησε αποφασιστικά όταν πρέπει ("ὅπου ἂν ἡμεῖς κρατῶμεν).
Αυτή ήταν η απαρχή της έννοιας του "στρατηγικού πλεονεκτήματος" ("πού", "πότε" και "γιατί"), σε αντιδιαστολή με την έννοια του "τακτικού πλεονεκτήματος" ("πώς").
Το δεύτερο είναι το πλεονέκτημα που έχει κάποιος στο μέτωπο, δηλαδή στη γραμμή επαφής και κρούσης των δύο αντιπάλων. Το πρώτο όμως είναι το στρατιωτικό πλεονέκτημα που έχει κάποιος μακριά και πίσω από τη γραμμή μάχης και αφορά στο σύνολο της σύγκρουσης (βλ. Ουκρανία και Ρωσία, με τη Ρωσία να κερδίζει λόγω δραματικού στρατηγικού πλεονεκτήματος και δυνατότητας διασποράς δυνάμεων, στρατηγικής ευελιξίας και αναχορηγίας προσωπικού και μέσων).
Σε αυτή τη στρατηγική σκέψη βασίστηκε τόσο το δόγμα Μάχαν, όσο και το δόγμα Κορμπέ και σήμερα, αντλεί έμπνευση τόσο η στρατηγική των ΗΠΑ, όσο και της Κίνας.
Ο Μάχαν ήταν Αμερικανός αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού και θεωρητικός της ναυτικής στρατηγικής σκέψης. Θεμελίωσε την αρχή ότι η παγκόσμια ισχύς στηρίζεται στην καθολική κυριαρχία στη θάλασσα. Έβλεπε δηλαδή, τη θάλασσα, ως κύριο (και όχι μόνον ως δευτερεύον) πεδίο μάχης και κυριαρχίας και θεωρούσε τον έλεγχο της θάλασσας σημαντικότερο από την κατάκτηση εδάφους. Όποιος κυριαρχεί στη θάλασσα, κυριαρχεί στον κόσμο και παντού (απόλυτη ναυτική κυριαρχία, όλο το ρίσκο σχεδιασμού στη θάλασσα).
Από τη φράση του Περικλή δίνει βαρύτητα στο πρώτο σκέλος, "μέγα γαρ το της θαλάσσης κράτος" και πάνω σ' αυτή βασίζει ολόκληρη τη θεωρία του.
Από την άλλη μεριά, ο Κορμπέ, αντίθετα με τον Μάχαν, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στο δεύτερο σκέλος της φράσης του Περικλή, "ὅπου ἂν ἡμεῖς κρατῶμεν".
Ήταν Βρετανός ιστορικός και θεωρητικός ναυτικής στρατηγικής.
Η θάλασσα γι' αυτόν είναι το μέσον (όχι ο αυτοσκοπός) και ευκαιρία προβολής ισχύος στη στεριά μέσω το ναυτικού. Η θάλασσα δε χρειάζεται να κατακτηθεί καθολικά, αλλά να χρησιμοποιηθεί σωστά, δηλαδή κατά τρόπο και χρόνο επιλεκτικό και ευέλικτο (περιορισμένος αλλά αποτελεσματικός έλεγχος κι ευελιξία διάθεσης, αποφυγή ρίσκου ως κύριου πεδίου μάχης).
Πολύ πριν τον Σου Τσού και τον Κλαούσεβιτς, λοιπόν, τον Μάχαν και τον Κορμπέ οι Πρόγονοί μας ήταν οι πρώτοι που ανέπτυξαν ναυτική στρατηγική σκέψη, πολύ πριν αντιληφθεί η υπόλοιπη ανθρωπότητα, τη σημαία του ναυτικού και τον τρόπο διάθεσής του.
Τα είπαμε όλα γ' αυτούς πριν από αυτούς.
Η έκπληξη βέβαια, έγινε από τους Σπαρτιάτες νικώντας τελικά τους Αθηναίους στη θάλασσα με καταδρομική επιχείρηση αιφνιδιασμού, τη νύχτα όταν οι ναύτες κοιμόταν! Απέφυγαν άσκοπες ναυμαχίες και περίμεναν την κατάλληλη στιγμή. Κατέστρεψαν τον αθηναϊκό στόλο χωρίς ναυμαχία στους Αιγός Ποταμούς, με ναύαρχο τον Λύσανδρο.
Ακύρωσαν δηλαδή το στρατηγικό πλεονέκτημα των Αθηναίων με καλύτερη εφαρμογή της θεωρίας του σκαντζόχοιρου: "κάνε ένα, αλλά καν' το καλά". Διέθεσαν το τακτικό τους πλεονέκτημα πιο αποτελεσματικά απ' ό,τι η Αθηναίοι διέθεσαν το στρατηγικό τους πλεονέκτημα. Χτύπησαν μία φορά, αλλά αποφασιστικά ("όχι παντού και πάντα, αλλά όταν και εκεί που πρέπει").
Μία μικρή, αλλά σημαντική υποσημείωση για το τέλος:
ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΙΚΑ ΣΑΣ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΑ ΟΤΑΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ.
Δεν είναι ευκαιρία αντιπαλότητας και αντιπολίτευσης.
Όπως δώσαμε στον ΣΥΡΙΖΑ τα εύσημα για την αναβάθμιση των 83 F-16 σε Viper, έτσι δίνουμε τα εύσημα και τώρα, χωρίς κομματικά συμπλέγματα. Δεν είμαστε "βελόπουλοι". Υπάρχει πεδίον δόξης λαμπρόν για πολιτικές διαφωνίες. Στην άμυνα δεν χωρούν ούτε μιητσοτάκηδες ούτε Τσίπρες.
ΣΤΗΝ ΑΜΥΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΠΕΡΙΚΛΗΔΕΣ
---
"Αν θες γη και Πατρίδα, φτιάξε πλοία στη θάλασσα".
Στο περιβάλλον του Αιγαίου και της Αν. Μεσογείου, η σημασία του ναυτικού και της αεροπορίας είναι τεράστια,
όχι μόνο για στρατιωτικούς και επιχειρησιακούς λόγους, αλλά και για πολιτικούς λόγους.
- Οι στρατιωτικοί λόγοι είναι προφανείς και δε θα σταθώ πολύ εδώ. Ο εχθρός δε δύναται να καταλάβει έδαφος χωρίς ναυτική και αεροπορική υπεροχή, αλλά κυρίως, δε δύναται να διατηρήσει έδαφος, το οποίο έχει καταλάβει, χωρίς ναυτική και αεροπορική υπεροχή. Απλώς θα αυτοεγκλωβιστεί, χωρίς δυνατότητα εξόδου. Ανεφοδιασμός, αναχορηγία προσωπικού και μέσων και επιχειρησιακή υποστήριξη θα αποκοπούν. Πέφτει τότε σε μία παγίδα που έστησε ο ίδιος.
Ναυτική υπεροχή σημαίνει, ότι ο εχθρός δε δύναται να επιχειρήσει στην περιοχή, δηλαδή σημαίνει, πλήρης απουσία εχθρικών, ναυτικών και αεροπορικών μέσων.
Οπότε η καλύτερη αποτρεπτική άμυνα για την ξηρά, είναι, όταν ο εχθρός γνωρίζει, ότι δε μπορεί να συντηρήσει έδαφος, το οποίο έχει καταλάβει, ακόμη κι αν γνωρίζει ότι έχει πιθανότητες να το καταλάβει. Το γόητρο και η ψυχολογία πλήττονται περισσότερο, όταν χάνεις κάτι που έχεις κερδίσει.
- Θα σταθώ όμως στην πολιτική σημασία του ναυτικού, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο (και κατ' επέκταση και την Αν. Μεσόγειο).
Αυτό, το οποίο (πολύ πιθανόν) θα αντιμετωπίσει η Ελλάδα σε μία σύρραξη με την Τουρκία, θα είναι η εναλλαγή της "στήριξης" των "συμμάχων".
Θα παρατηρήσουμε δηλαδή το γεγονός, ότι η κάποιοι που θα μας στηρίξουν στην αρχή, θα αποσύρουν κατόπιν τη στήριξή τους και κάποιοι που θα στηρίξουν αρχικά την Τουρκία, θα φανούν (ίσως) ευκαιριακοί σύμμαχοι σ' εμάς από κάποια στιγμή και μετά.
Αυτό έχει τη σημασία του, διότι η τελική διαπραγμάτευση και το "ειρηνευτικό σχέδιο" στο τραπέζι, εφόσον θα έχουν σιγήσουν τα όπλα, θα κριθούν σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη και το momentum αυτής της εναλλασσόμενης διαδικασίας.
Τί εννοώ όταν λέω "στήριξη" και για ποιους λόγους πιστεύω, ότι θα συμβεί η εναλλασσόμενη υποστήριξη:
Πρώτα απ' όλα είναι η ιστορική μας μνήμη. Αυτή η "μεταβαλλόμενη υποστήριξη" ποτίστηκε στη μνήμη μας και στην εμπειρία μας, τόσο στην Επανάσταση του '21, όσο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία, αλλά ακόμη και στον Β' ΠΠ. Οι σύμμαχοι" βομβάρδισαν τον Πειραιά, οι "σύμμαχοι" βοήθησαν τον Κεμάλ, οι "σύμμαχοι", επέβαλαν δύο εμφυλίους εν μέσω επανάστασης.
Οι σύμμαχοι (βάλτε το και σε εισαγωγικά, δεν έχω θέμα) δεν ενδιαφέρονται ποιος έχει δίκιο, αλλά ποιος αποτρέπει συστημικό κίνδυνο των συμφερόντων τους.
Δε θέλουν ούτε νικητή ούτε ηττημένο, αλλά κι επειδή οι δύο χώρες, Ελλάδα και Τουρκία, είναι μέλη του ΝΑΤΟ, θα προσπαθήσουν να "ισορροπήσουν", αλλά και να επιδιώξουν τη λεγόμενη "διαχειρίσιμη αστάθεια", δηλαδή, όχι μια κατάσταση ειρήνης, αλλά μία κατάσταση μη πολέμου, αλλά σε κάθε περίπτωση ελέγχου, που πάντως θα κατοχυρώνει τη δική τους εμπορική, οικονομική, ενεργειακή και πολιτική ασφάλεια.
Η "διαχειρίσιμη αστάθεια" λοιπόν, δημιουργεί εκ των πραγμάτων "μεταβαλλόμενη στήριξη", ειδικά στην περίπτωση μιας συμμαχίας όπως το ΝΑΤΟ, η οποία και για λόγους "ισορροπίας" αποτρέπει τη σταθερή και ξεκάθαρη στήριξη.
Μπορεί να "στηρίζουν" νομικά, αλλά όχι πολιτικά ή μπορεί να στηρίζουν διπλωματικά, αλλά όχι στρατιωτικά και πάντα θα "στηρίζουν" προσωρινά, ως μέτρο πίεσης για την άλλη πλευρά. Η στήριξη δηλαδή δε θα είναι έμπρακτη ούτε δεσμευτική, αλλά θα έχει πιο πολύ τη μορφή υποσχέσεων, ως εργαλείο πίεσης και αποσυμπίεσης για την πλευρά που κλιμακώνει. Ο τακτικισμός τους θα είναι να "στηρίζουν" τον πιο εναλλακτικό και υποχωρητικό και όποιον εμποδίζει την κρίση να ξεφύγει, ώστε να περνούν το μήνυμα στην άλλη πλευρά.
Όχι επειδή έτσι τους προστάζει η αντίληψή τους περί δικαίου, αλλά επειδή θα εναλλάσσονται οι στόχοι πίεσης. Θα αποσύρουν στήριξη για αποκλιμάκωση και θα υπόσχονται "στήριξη" στην πλευρά που θα υποχωρεί. Γενικά, οι "σύμμαχοι" δηλαδή, θα αποσύρουν "στήριξη", όταν κλιμακώνεις ενώ σου ζητείται αποκλιμάκωση και θα σου παρέχουν υποσχέσεις όταν αποκλιμακώνεις. Οπότε η "μεταβαλλόμενη στήριξή" τους θα είναι ένα εργαλείο διαχείρισης των δύο "παικτών".
Ένας σαφής και αδιαφιλονίκητος νικητής, επιπλέον δημιουργεί για αυτούς κακό προηγούμενο στον διαμεσολαβητικό τους ρόλο, διότι ουσιαστικά, θα περιορίσει τη σημασία του στον μέλλον. Θα προτιμούν δηλαδή, να έχουν δύο επαίτες, οι οποίοι συνεχώς θα πρέπει να τους χρειάζονται, ακόμη και μετά τη σύρραξη, παρά έναν, επειδή θα χάσουν τον άλλον για πάντα. Αυτό το στοιχείο ενισχύει τη "μεταβαλλόμενη στήριξη".
Επίσης, το Αιγαίο δε συνιστά κέντρο βάρους στη διεθνή σκακιέρα και δεν είναι κεντρικός στόχος τους, όμως μπορεί να επηρεάσει άλλα "πρωτεύοντα" μέτωπα, όπως η Μέση Ανατολή (ζήτημα διεθνούς ασφαλείας), Ουκρανία (Στενά, εμπορικές διελεύσεις και ασφάλεια των πλόων), Αν. Μεσόγειος (ενεργειακή ασφάλεια), μεταναστευτικές ροές κοκ. Είναι πολύ πιθανόν οι "σύμμαχοι" να αναπροσαρμόζουν συνεχώς τη στάση τους, ανάλογα με το ποιο μέτωπο «καίγεται» περισσότερο τη δεδομένη στιγμή και ανάλογα με το γεγονός, πώς η σύρραξη στο Αιγαίο θα θέτει, περισσότερο ή λιγότερο, σε κίνδυνο πιο κύρια κατ' αυτούς μέτωπα.
Για να μπορέσει Ελλάδα, λοιπόν, να αποφύγει στο τέλος του πολέμου, το ρίσκο του momentum ως αποτέλεσμα συνεχόμενων μεταβολών και μιας συσσωρευμένης ευμετάβλητης δυναμικής της διεθνούς διπλωματικής κινητικότητας,
θα πρέπει να καταφέρει τάχιστα πολεμικό τετελεσμένο!
Διαφορετικά θα πολεμά σε μία κατάσταση συνεχόμενης εξάρτησης και δυνητικού κινδύνου συνεχόμενων μετατοπίσεων.
Θα πρέπει δηλαδή, να "καθαρίσει τη μπουγάδα" πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία "μεταβαλλόμενης στήριξης", η οποία και θα την υποχρεώνει συνεχώς σε υποχωρήσεις και θα την καταστήσει ευάλωτη σε πιέσεις.
Αυτό δεν επιτυγχάνεται, εφόσον ο πόλεμος μεταφερθεί στην ξηρά. Δεν επιτυγχάνεται επίσης σε έναν μακροχρόνιο "πόλεμο φθοράς". Δεν επιτυγχάνεται όταν αντιμετωπίσουμε έναν αριθμητικά υπέρτερο εχθρό παντού.
Επιτυγχάνεται μόνο αν η Ελλάδα μιμηθεί τη "στρατηγική του σκαντζόχοιρου", να κάνει δηλαδή, ένα πράγμα, αλλά να το κάνει καλά και γρήγορα, να μεταφέρει το πεδίο μάχης εκεί που μπορεί να αποκτήσει υπεροχή και να δημιουργήσει η ίδια τετελεσμένο, πριν προσπαθήσουν να της το επιβάλουν οι "σύμμαχοι" και μάλιστα ως πόρτα που θα ανοιγοκλείνει με κίνδυνο την κρίσιμη στιγμή, να τη βρει κλειστή.
Εύμαχη, ευκαρτέρητη και ευκλεής, να είσαι.
Κράτα το σπαθί με αρετή και σοφία στη θήκη και τράβα το, αν χρειαστεί να το ματώσεις.
Ετοιμολογία της λέξης "δήμος":
εκ της ρίζας "δᾶ" που σημαίνει γη και έδαφος.
"Δήμος" σημαίνει ο "λαός της γης".
Ετοιμολογία της λέξης "λαός":
εκ της ρίζας "λᾶ", που σημαίνει γεννώ, συγκροτώ.
"Λαός" σημαίνει "συγκροτημένοι πολίτες", οργανωμένη και ευνομούμενη πολιτεία, είναι η πολιτική κοινότητα.
“Με την δύναμιν του Θεού και εν ονόματι του Δικαίου πλεί μεθ‘ ορμής ακαθέκτου και με την πεποίθησιν της νίκης εναντίον του εχθρού του γένους”.
Διότι η δική μας γη και πατρίδα είναι η ενσαρκωμένη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
Ενάντια σε κάθε βαρβαρότητα, σε κάθε φασισμό, σε κάθε επιβολή
Ζήτω το Πολεμικό Ναυτικό!
Σ' αυτό, που ολόκληρη η Ευρώπη, χρωστά την ελευθερία της.
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου