Οι χρήσιμοι ηλίθιοι---«Το Κόμμα της Καρύσταινας»

 

Stelios Karamanolis

Οι χρήσιμοι ηλίθιοι

Ο όρος "χρήσιμοι ηλίθιοι" είναι από τους πιο παρεξηγημένους και ταυτόχρονα πιο εύστοχους πολιτικούς χαρακτηρισμούς — όχι γιατί προσβάλλει, αλλά γιατί περιγράφει έναν μηχανισμό χειραγώγησης που επαναλαμβάνεται σε κάθε εποχή.

Δεν αφορά την ευφυΐα, αλλά την ευπιστία.

Ο "χρήσιμος ηλίθιος" είναι ο άνθρωπος που: πιστεύει χωρίς να ελέγχει, αναπαράγει χωρίς να καταλαβαίνει, υπερασπίζεται χωρίς να γνωρίζει (εξαιρούνται οι δικηγόροι, γιατί όσα λιγότερα γνωρίζουν, τόσο καλύτερα τους βγαίνει ), παθιάζεται χωρίς να σκέφτεται, γίνεται εργαλείο στα χέρια άλλων, χωρίς να το καταλαβαίνει.

Δεν είναι κακός, ούτε ανόητος. Είναι καλοπροαίρετος αλλά αφελής, και γι’ αυτό… χρήσιμος σε όσους θέλουν να τον κατευθύνουν.

Στη σημερινή εποχή οι "χρήσιμοι ηλίθιοι" πολλαπλασιάζονται στα social, γιατί η πληροφορία είναι γρήγορη αλλά δυσνόητη και ανεπεξέργαστη, η σκέψη είναι αργή, η οργή είναι εύκολη, η χειραγώγηση τους είναι παιχνιδάκι.

Και έτσι βλέπουμε ανθρώπους να γίνονται στρατιωτάκια ενός αφηγήματος που δεν καταλαβαίνουν, φανατικοί μιας ιδέας που δεν έχουν διαβάσει και αναλύσει, υπερασπιστές προσώπων που δεν ξέρουν τι ακριβώς κάνουν, αναμεταδότες ψευδών ειδήσεων που δεν έλεγξαν ποτέ

Ο Πλάτωνας το είπε καθαρά: η χειρότερη μορφή άγνοιας είναι η άγνοια που νομίζει ότι είναι σοφία. Συνεπώς ο χ.η είναι καταρχήν πεπεισμένος καθώς συνήθως δεν αμφισβητεί, δεν ερευνά, δεν υποψιάζεται, δεν βλέπει όλο το πλαίσιο και πολύ περισσότερο έξω από αυτό, αλλά πιστεύει με θρησκευτική βεβαιότητα

Ο Αριστοτέλης θα τον έλεγε άνθρωπο χωρίς φρόνηση — χωρίς την ικανότητα να κρίνει το συμφέρον του και το συμφέρον της πόλης. Πως το πετυχαίνει αυτό; Ακολουθεί το πάθος, όχι τον λόγο. Ακολουθεί το σύνθημα, όχι την ανάλυση. Ακολουθεί τον δημαγωγό, όχι τον θεσμό. Και έτσι γίνεται χρήσιμος σε όποιον ξέρει να χειρίζεται τα πάθη.

Ο Μοντεσκιέ θα έλεγε ότι ο χρήσιμος ηλίθιος είναι ο πολίτης που δεν καταλαβαίνει πώς λειτουργεί η εξουσία. Δεν ξέρει τι είναι θεσμός. Δεν ξέρει τι είναι έλεγχος. Δεν ξέρει τι είναι λογοδοσία.

Και επειδή δεν ξέρει, γίνεται εύκολο θύμα όσων θέλουν να παρακάμψουν τους θεσμούς.

Σήμερα ο χρήσιμος ηλίθιος δεν χρειάζεται δημαγωγό. Έχει αλγόριθμο. Ο αλγόριθμος του δίνει οργή, βεβαιότητα, ταύτιση, απλοποίηση, εχθρούς, "αλήθειες" σε 10 δευτερόλεπτα.

Και έτσι ο άνθρωπος γίνεται εργαλείο όχι ενός πολιτικού, αλλά ενός μηχανισμού.

Ο χρήσιμος ηλίθιος πρώτα από όλα δεν ξέρει ότι είναι χρήσιμος.

Και δεν ξέρει φυσικά ότι είναι ηλίθιος. Αυτό είναι το τραγικό.

Νομίζει ότι είναι επαναστάτης, πατριώτης, προοδευτικός, γνώστης και "ξύπνιος", ενώ στην πραγματικότητα είναι φορέας της ατζέντας κάποιου άλλου.

Η λύση όμως δεν είναι να μειώσεις τον άνθρωπο Ούτε να τον εξοργίσεις προσπαθώντας να τον κάνεις να δει Η λύση είναι απλή να ενισχύσεις την παιδεία, την κριτική σκέψη, την αυτογνωσία, την κατανόηση των θεσμών αλλά και την ικανότητα να λες "δεν ξέρω", γιατί ο άνθρωπος που μπορεί να πει "δεν ξέρω" είναι ο μόνος που δεν μπορεί να γίνει "χρήσιμος" σε κανέναν.

Αν ζούσε σήμερα ο Τσιφόρος ίσως να έδινε αυτη την εκδοχή "Χρήσιμος ηλίθιος δεν είναι αυτός που δεν ξέρει. Είναι αυτός που νομίζει ότι ξέρει και στο τέλος κάνει την δουλειά εκείνων που ξέρουν ακριβώς τι κάνουν. Είναι εκείνος που τρέχει πρώτος στη μάχη, χωρίς να ξέρει ποιανού τη σημαία κρατάει και στο τέλος, όταν τον ρωτήσεις γιατί πολέμησε, σου απαντά γιατί έτσι μου είπαν στα σόσιαλ”.

Ο όρος δεν είναι προσβλητικός. Είναι μια προειδοποίηση. Γιατί ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ο "ηλίθιος". Είναι αυτός που τον χρησιμοποιεί.

***

«Το Κόμμα της Καρύσταινας»

Λίτσα:

Βρασίδα μου, αποφάσισα! Στις εκλογές θα ψηφίσω το κόμμα της Καρύσταινας.

Βρασίδας:

Ποιο κόμμα, παιδάκι μου; Αυτό που δεν υπάρχει ή αυτό που δεν θα υπάρξει;

Λίτσα:

Μα θα το ιδρύσει! Το είπε στο live της! Είχε και καρδούλες να πέφτουν γύρω της.

Βρασίδας:

Α, εντάξει τότε. Άμα πέσανε καρδούλες, πάω πάσο. Θα παω να βάλω και εγώ μια

Εγώ νόμιζα πως για να ψηφίσεις κόμμα πρέπει να υπάρχει κόμμα.

Αλλά άμα υπάρχει αντίδραση με καρδούλες, τότε αλλάζει το πράγμα.

Λίτσα:

Είσαι κακός. Η Καρύσταινα είναι αυθεντική. Μιλάει με την καρδιά της.

Βρασίδας:

Ναι, αλλά για να κυβερνήσεις χρειάζεται και λίγο μυαλό.

Η καρδιά είναι για τα τραγούδια, όχι για τους προϋπολογισμούς.

Λίτσα:

Εγώ πάντως θα τη στηρίξω. Από τώρα. Να πάρει δύναμη.

Βρασίδας:

Από τώρα;

Λίτσα μου, εσύ δεν ψηφίζεις κόμμα. Εσύ κάνεις προπαραγγελία στο Temu

Σαν να λες: “Θα πάρω το αυτοκίνητο που δεν έχει φτιαχτεί ακόμα, αλλά το είδα σε σκίτσο και μου άρεσε το χρώμα.”

Λίτσα:

Μα νιώθω ότι θα είναι καλή. Το νιώθω.

Βρασίδας:

Το νιώθεις... Ε αφού το νιώθεις... Και εγω νιώθω μια λιγούρα τώρα και θέλω μια τυρόπιτα

Λίτσα:

Είσαι ειρωνικός.

Βρασίδας:

Όχι, ρεαλιστής είμαι.

Εσύ θες να ψηφίσεις κάτι που δεν υπάρχει,

να το στηρίξεις πριν γεννηθεί,

και να το υπερασπιστείς πριν κάνει λάθος.

Λίτσα:

Μα έτσι αλλάζει ο κόσμος. Με πίστη.

Βρασίδας:

Όχι, Λίτσα.

Με πίστη αλλάζουν οι θρησκείες.

Με κρίση αλλάζουν οι κυβερνήσεις.

Λίτσα:

Εγώ πάντως θα την ψηφίσω.

Βρασίδας:

Ψήφισέ την, κορίτσι μου.

Απλώς, όταν έρθει η ώρα και το κόμμα είναι ακόμα στο στάδιο “συζητάμε το λογότυπο”, μην μου πεις μετά ότι σε κορόιδεψαν.

Εσύ μου λες ότι θα ψηφίσεις… προσχέδιο.

Λίτσα:

Είσαι ανυπόφορος.

Βρασίδας:

Κι εσύ αξιαγάπητη. Ειδικά τότε που στραβώνει λίγο η μυτούλα σου, όταν τσαντίζεσαι

========

-Γιατί ψηφίστηκε η συμφωνία Mercosur;

Γιατί, Βρασίδα μου, η Ευρώπη θέλει εμπόριο και η Mercosur θέλει πρόσβαση.

- Αν έρθει το φτηνό κρέας, δεν θα χαρούμε, δεν θα τρώμε πιο οικονομικά;

Ναι, αλλά μετά δεν θα ’χεις Έλληνα να το παράγει.

Θα ’χεις μόνο Βραζιλιάνο να το πουλάει και τότε,, το φτηνό θα γίνεται σταδιακά ακριβό. Ας είναι καλά οι μεσάζοντες και τα καρτέλ Αυτοί ξέρουν

- Άρα τι θα κάνουμε;

θα κάνουμε πιθανότατα αυτό που κάνουμε πάντα. Θα γκρινιάζουμε. Θα φωνάζουμε. Θα λέμε ότι μας καταστρέφουν.

Και μετά θα πάμε στο σούπερ μάρκετ και θα πάρουμε το πιο φτηνό κρέας. Γιατί εμείς οι Νεοέλληνες είμαστε λαός με αρχές,

Πάντα διαμαρτυρόμαστε πριν για αυτό που μετά θα αγοράζουμε.

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων