Ενώ η παγκόσμια προσοχή παραμένει στραμμένη στον αμερικανο-ισραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν, μια άλλη απειλή είναι η αθόρυβη αναπροσαρμογή της στρατηγικής του από τις σκιές. Το Ισλαμικό Κράτος -ISIS- δεν έχει μείνει με σταυρωμένα τα χέρια καθώς η περιοχή συγκλονίζεται. Αντίθετα, η οργάνωση διαβάζει την τρέχουσα στιγμή ως ένα παράθυρο ιστορικής ευκαιρίας, το οποίο σκοπεύει να εκμεταλλευτεί με χαρακτηριστική σκληρότητα. Μια προσεκτική ανάλυση των μηνυμάτων του ISIS, των επιχειρησιακών μοτίβων και του εξελισσόμενου τοπίου ασφαλείας σε όλη τη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία αποκαλύπτει μια οργάνωση που επανατοποθετείται ενεργά -και δυνητικά πιο επικίνδυνη από οποιοδήποτε άλλο σημείο από την εδαφική της κατάρρευση το 2019.
Έναν πόλεμο που το ISIS καλωσορίζει - αλλά δεν ζητωκραυγάζει
Στην έκδοση της 5ης Μαρτίου 2026 του Al-Napa -του εβδομαδιαίου παγκόσμιου δελτίου της οργάνωσης- το ISIS πλαισίωσε τη συνεχιζόμενη αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν ως μια θεϊκά εγκεκριμένη σύγκρουση μεταξύ δύο κατηγοριών εχθρών: των σιιτών μουσουλμάνων από τη μία πλευρά και των δυτικών «σταυροφόρων» από την άλλη. Κανένα από τα δύο στρατόπεδα δεν κερδίζει τη συμπάθεια του ISIS. Και τα δύο καταδικάζονται ως νόμιμοι στόχοι. Αυτή η πλαισίωση δεν είναι τυχαία. Είναι μια σκόπιμη ιδεολογική κατασκευή που έχει σχεδιαστεί για να παρουσιάσει το ISIS ως τον μόνο αυθεντικό υπερασπιστή του σουνιτικού Ισλάμ σε έναν κόσμο όπου κάθε άλλη δύναμη είναι είτε αποστάτικη είτε άπιστη.
Το ISIS έχει ιστορικά επιφυλάξει την πιο δηλητηριώδη ρητορική του για το Ιράν και τον ευρύτερο σιιτικό κόσμο και ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίστηκε με απροκάλυπτη αγαλλίαση στους κύκλους του ISIS. Ωστόσο, σχεδόν την ίδια στιγμή, η οργάνωση καταδίκασε τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα που τον σκότωσαν. Η λογική είναι συνεπής στη θεολογία του ISIS: η αιτία για εορτασμό είναι η εξάλειψη ενός αιρετικού, όχι οποιαδήποτε επικύρωση της δυτικής στρατιωτικής δύναμης. Αυτή η υπολογισμένη αμφιθυμία επιτρέπει στο ISIS να παρουσιάζεται ως μια οντότητα που στέκεται χωριστά και πάνω από όλες τις υπάρχουσες συγκρούσεις - η μόνη αληθινή εμπροσθοφυλακή.
Στοχεύοντας τη Δύση: Ριζοσπαστικοποίηση στην εποχή του TikTok
Ίσως η πιο άμεσα ανησυχητική διάσταση της εκμετάλλευσης της τρέχουσας κρίσης από το ISIS είναι η εντατική προσέγγισή του στο δυτικό κοινό. Η οργάνωση λειτουργεί ένα εξελιγμένο δίκτυο περιφερειακών παραρτημάτων που μοιράζονται πόρους, προσωπικό, εκπαίδευση και χρηματοδότηση πέρα από τα σύνορα. Η ριζοσπαστικοποίηση και η στρατολόγηση είναι κεντρικής σημασίας για τη λειτουργία αυτού του δικτύου και το Al-Naba είναι μόνο ένα από τα προϊόντα του. Σε όλες τις κύριες πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης -κυρίως στο TikTok- το περιεχόμενο που συνδέεται με το ISIS στοχεύει νέους Δυτικούς με γυαλισμένη, αλγοριθμικά βελτιστοποιημένη προπαγάνδα.
Το ISIS-Khorasan, το αφγανικό παρακλάδι της οργάνωσης, έχει επιδείξει ιδιαίτερη πολυπλοκότητα σε αυτόν τον τομέα. Τα τελευταία τρία χρόνια, έχει δημιουργήσει ένα διευρυνόμενο δίκτυο ριζοσπαστικοποιημένων εφήβων σε όλη την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη. Το 2024, οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου διέκοψαν μια συντονισμένη συνωμοσία —που συνδέεται με το ISIS-K— για την εκτέλεση σχεδόν ταυτόχρονων επιθέσεων σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Οι συλληφθέντες ύποπτοι δεν ήταν σκληραγωγημένοι βετεράνοι της μάχης. ριζοσπαστικοποιήθηκαν στο διαδίκτυο μέσω του ψηφιακού οικοσυστήματος του ISIS-K.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, δύο επιθέσεις εμπνευσμένες από το ISIS έχουν σημειωθεί σε αμερικανικό έδαφος. Η πρώτη αφορούσε δύο νεαρούς άνδρες που χρησιμοποίησαν διαδικτυακά εγχειρίδια του ISIS για να κατασκευάσουν αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Η δεύτερη, στις 7 Μαρτίου 2026, είδε δύο ριζοσπαστικοποιημένους εφήβους να επιτίθενται έξω από την κατοικία του δημάρχου της Νέας Υόρκης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι και οι δύο είχαν καταναλώσει ψηφιακό υλικό του ISIS την περίοδο που προηγήθηκε της επίθεσης και ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι είχαν λάβει άμεση επιχειρησιακή καθοδήγηση από την ηγεσία του ISIS στο εξωτερικό. Ένα τρίτο περιστατικό στη Βιρτζίνια - η δολοφονία ενός στρατιωτικού στο Πανεπιστήμιο Old Dominion από έναν γνωστό υποστηρικτή του ISIS που είχε προηγουμένως καταδικαστεί για απόπειρα παροχής υλικής υποστήριξης στην οργάνωση - ενισχύει το μοτίβο. Η χρονική στιγμή αυτών των επιθέσεων δεν είναι τυχαία. Οι παράγοντες που συνδέονται με το ISIS φαίνεται να αξιοποιούν την απόσπαση της προσοχής μιας παγκόσμιας κρίσης για να χτυπήσουν στόχους που συνδέουν με τον κόσμο των «σταυροφόρων».
Νότια Ασία: Μια πυριτιδαποθήκη μέσα σε μια πυριτιδαποθήκη
Η εξωτερική εμβέλεια του ISIS-Χορασάν έχει τεκμηριωθεί καλά. Λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στη στρατηγική ευκαιρία που εκτυλίσσεται στο κατώφλι του. Στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, η μακροχρόνια σύγκρουση μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν ξέσπασε σε ανοιχτές εχθροπραξίες κατά μήκος των παραμεθόριων περιοχών, με το Ισλαμαμπάντ να κατηγορεί επίσημα την Καμπούλ ότι προστατεύει τους Τεχρίκ-ι-Ταλιμπάν του Πακιστάν. Οι μάχες έχουν επικεντρωθεί σε φυλετικές παραμεθόριες περιοχές - ακριβώς τις ζώνες που ιστορικά έχουν πέσει εκτός αποτελεσματικού κυβερνητικού ελέγχου.
Για το ISIS-K, αυτό αντιπροσωπεύει ένα δομικό άνοιγμα. Οι Αφγανοί Ταλιμπάν -ο πιο τρομερός τοπικός αντίπαλός τους- αναγκάστηκαν να εκτρέψουν πόρους και μαχητές προς το πακιστανικό μέτωπο. Η ικανότητα των Ταλιμπάν να αστυνομεύουν το βόρειο Αφγανιστάν και να καταστέλλουν τις επιχειρήσεις του ISIS-K έχει κατά συνέπεια μειωθεί. Οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών δείχνουν ότι το ISIS-K μπορεί να προσπαθεί να εκμεταλλευτεί αυτό το κενό για να δημιουργήσει ή να εδραιώσει τον εδαφικό έλεγχο στο βόρειο Αφγανιστάν, κάτι που θα παρείχε στον οργανισμό μια φυσική βάση για τον σχεδιασμό επιχειρήσεων, τη διεξαγωγή εκπαίδευσης και την ενίσχυση της υποδομής προπαγάνδας του.
Συρία: Η επιστροφή από την έρημο
Η εύθραυστη μετάβαση της Συρίας μετά τον Άσαντ δημιούργησε μια δεύτερη σημαντική ευκαιρία για την ανασύσταση του ISIS. Από το 2025, η συχνότητα και η φιλοδοξία των επιθέσεων του ISIS στο εσωτερικό της Συρίας έχουν αυξηθεί απότομα. Η οργάνωση έχει κηρύξει επίσημα τζιχάντ εναντίον του προσωρινού προέδρου Ahmad al-Sharaa, τον οποίο χαρακτηρίζει ως εργαλείο αμερικανικής επιρροής ανεπαρκώς αφοσιωμένο στην ισλαμική διακυβέρνηση. Οι πυρήνες του ISIS που λειτουργούν από την έρημο της Συρίας -ένα τεράστιο, αραιά επιτηρούμενο έδαφος- φαίνεται να αναδιοργανώνονται με αυξανόμενη αυτοπεποίθηση, χτυπώντας κυβερνητικές δυνάμεις και πολιτικούς στόχους με αυξανόμενη συχνότητα.
Η πιο ανησυχητική εξέλιξη στη Συρία, ωστόσο, μπορεί να είναι η ουσιαστική κατάρρευση του συστήματος κράτησης που κρατούσε χιλιάδες άτομα που συνδέονται με το ISIS. Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις -η κουρδική πολιτοφυλακή που έφερε το κύριο βάρος του χερσαίου πολέμου κατά του ISIS μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες- διατηρούσαν για χρόνια την επιμέλεια του στρατοπέδου Al-Hol στη βορειοανατολική Συρία, στεγάζοντας δεκάδες χιλιάδες μέλη των οικογενειών των μαχητών του ISIS και συνδεδεμένα άτομα. Τον Ιανουάριο του 2026, υπό την πίεση της Δαμασκού να εγκαταλείψει τον εδαφικό έλεγχο, οι SDF αποσύρθηκαν από την περιοχή χωρίς επαρκείς ρυθμίσεις για την ασφάλεια του στρατοπέδου.
Το αποτέλεσμα ήταν μια μαζική απόδραση. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι έως και 20.000 άτομα -συμπεριλαμβανομένων σκληροτράχηλων βετεράνων του ISIS και των μελών των οικογενειών τους- αγνοούνται επί του παρόντος. Οι περιφερειακές αναφορές δείχνουν ότι ένα μέρος αυτών των ατόμων έχουν αφγανική υπηκοότητα, αυξάνοντας την προοπτική ότι ένα υποσύνολο μπορεί να μεταναστεύσει προς το επιχειρησιακό θέατρο του ISIS-K, φέρνοντας εμπειρία μάχης και οργανωτικές γνώσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τις δυνατότητες του κλάδου.
Ο κίνδυνος του να κοιτάς αλλού
Η ιστορία προσφέρει ένα απογοητευτικό μάθημα για το ISIS και τις στιγμές γεωπολιτικής απόσπασης της προσοχής. Η οργάνωση αναδύθηκε από το χάος του πολέμου στο Ιράκ μετά το 2003, ανασυστάθηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Συρίας και έχτισε το χαλιφάτο της σε μια περίοδο που οι παγκόσμιες δυνάμεις απορροφήθηκαν από ανταγωνιστικές προτεραιότητες. Το σημερινό περιβάλλον έχει δυσάρεστες ομοιότητες με αυτά τα προηγούμενα σημεία καμπής.
Τρεις συγκλίνουσες απειλές απαιτούν συνεχή προσοχή. Πρώτον, η διαδικτυακή υποδομή ριζοσπαστικοποίησης του ISIS έχει γίνει πιο εξελιγμένη, όχι λιγότερο, μετά την εδαφική κατάρρευση του χαλιφάτου. Οι δυτικές κυβερνήσεις -και ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκές- αντιμετωπίζουν μια επίμονη και προσαρμοστική απειλή από άτομα που ριζοσπαστικοποιούνται μέσω του ψηφιακού οικοσυστήματος του ISIS, μια απειλή που η κρίση στο Ιράν μπορεί να επιταχύνει ενεργά. Δεύτερον, τα ασταθή περιβάλλοντα ασφαλείας τόσο στη Συρία όσο και στο Αφγανιστάν παρέχουν στο ISIS και στο ISIS-K εδαφικές ευκαιρίες που καμία οργάνωση δεν ήταν σε θέση να εκμεταλλευτεί εδώ και αρκετά χρόνια. Τρίτον, η πιθανή εισροή χιλιάδων έμπειρων μαχητών και συνδεδεμένων ατόμων από το κατεστραμμένο σύστημα κράτησης της Συρίας αντιπροσωπεύει έναν σημαντικό κίνδυνο πολλαπλασιασμού της δύναμης -ιδιαίτερα για το ISIS-K.
Ο πόλεμος του Ιράν κυριαρχεί στα πρωτοσέλιδα. Αναδιαμορφώνει τις περιφερειακές συμμαχίες, επιβαρύνει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και απαιτεί την πλήρη προσοχή των δυτικών μυστικών υπηρεσιών και των στρατιωτικών κατεστημένων. Αλλά η οικονομία της γεωπολιτικής δεν είναι απεριόριστη και το ISIS το κατανοεί αυτό με αρπακτική σαφήνεια. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι αναλυτές δεν έχουν την πολυτέλεια να αντιμετωπίζουν την απειλή του ISIS ως δευτερεύουσα ανησυχία που πρέπει να επανεξεταστεί μόλις σταθεροποιηθεί η κρίση στο Ιράν. Η οργάνωση εργάζεται ήδη -στρατολογώντας, επανατοποθετώντας και ριζοσπαστικοποιώντας- με την υπόθεση ότι το βλέμμα του κόσμου είναι αλλού. Αυτή η υπόθεση μπορεί κάλλιστα να αποδειχθεί σωστή. Οι συνέπειες, αν συμβεί, θα μπορούσαν να είναι σοβαρές.
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου