Γιατί η Σύγκρουση με το Ιράν αποδεικνύεται πιο σύνθετη από τις προβλέψεις

 Κωνσταντίνος Πορτοκάλης

Γιατί η Σύγκρουση με το Ιράν αποδεικνύεται πιο σύνθετη από τις προβλέψεις

Γιατί «είναι πιο δύσκολα απ’ όσο φαινόταν»

1) Το Ιράν μπορεί να “απαντά” χωρίς να παίζει στο ίδιο γήπεδο

Ακόμα κι αν ο αντίπαλος υπερέχει αεροπορικά/τεχνολογικά, το Ιράν έχει ισχυρά κίνητρα να μεταφέρει το κόστος ασύμμετρα: drones, πυραυλικά πλήγματα, κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές, επιθέσεις μέσω συμμάχων/παραστρατιωτικών. Αυτό δυσκολεύει την «καθαρή» νίκη, γιατί δεν υπάρχει ένα μόνο μέτωπο να “κλείσεις”.

2) Πολύπλοκη γεωγραφία + διασπορά στόχων = δύσκολο “τέλος”

Το Ιράν είναι μεγάλο, με βάθος, ορεινούς όγκους και πολλούς διάσπαρτους στρατιωτικούς/βιομηχανικούς/διοικητικούς κόμβους. Αυτό αυξάνει τις απαιτήσεις σε πληροφορίες στόχευσης (ISR), επαναλαμβανόμενα πλήγματα και χρόνο εκστρατείας. Η “λίστα στόχων” δεν τελειώνει εύκολα.

3) Σκληρυμένες/υπόγειες υποδομές και «πρόβλημα επαλήθευσης»

Ειδικά αν ο στόχος αφορά πυρηνικές δυνατότητες, υπάρχουν εγκαταστάσεις/υποδομές που είναι οχυρωμένες ή υπόγειες, άρα δύσκολες να εξουδετερωθούν πλήρως. Επιπλέον, ακόμα και μετά από χτυπήματα, μένει το πρόβλημα “τι απέμεινε και πού;” — κάτι που συχνά απαιτεί διπλωματία/επιθεωρήσεις για επαλήθευση, όχι μόνο βόμβες.

4) Κίνδυνος περιφερειακής διεύρυνσης (πολλαπλές χώρες/μέτωπα)

Όταν εμπλέκονται βάσεις, σύμμαχοι και πολλαπλά σημεία εκτόξευσης/αντιποίνων, η σύγκρουση μπορεί να “απλωθεί” σε περισσότερες χώρες και να δημιουργήσει δεύτερα και τρίτα μέτωπα (π.χ. σε Λίβανο, Κόλπο, ανατολική Μεσόγειο). Αυτό αυξάνει την πολιτική και στρατιωτική τριβή, αλλά και το ρίσκο ατυχημάτων/λάθους υπολογισμού.

5) Το μεγάλο «κουμπί» του Ιράν: Στενό του Ορμούζ και ναυτιλία/ενέργεια

Ακόμα και μια μερική διατάραξη του Στενού του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει παγκόσμιο σοκ (ναύλοι, ασφάλιστρα, πετρέλαιο/LNG, εφοδιαστικές αλυσίδες). Το ότι ασφαλιστές ακυρώνουν πολεμική κάλυψη και πλοία «παγώνουν» διελεύσεις δείχνει πόσο γρήγορα μεταφέρεται το κόστος από το στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο.

6) Στόχοι που ξεπερνούν το “μόνο πυρηνικά” = δυσκολότερο πολιτικό endgame

Δηλωμένοι στόχοι που περιλαμβάνουν π.χ. αποδόμηση πυραυλικών/ναυτικών δυνατοτήτων, αποτροπή μελλοντικής πυρηνικής προόδου και χτύπημα δικτύων συμμάχων/πληρεξουσίων, μεταφράζονται σε εκστρατεία εβδομάδων ή και περισσότερο και όχι «μια νύχτα επιδρομές».

________________________________________

Πιθανά σενάρια από εδώ και πέρα

Σενάριο Α: Περιορισμένη κλιμάκωση και “διαπραγμάτευση υπό πίεση”

Συνεχίζονται πλήγματα/αντίποινα για ένα διάστημα, αλλά οι δύο πλευρές (άμεσα ή μέσω τρίτων) οδηγούνται σε παύση πυρός και ένα πλαίσιο επιτήρησης/επιθεωρήσεων ή ανταλλαγών (π.χ. κυρώσεις/εγγυήσεις/όρια). Συνήθως αυτό απαιτεί κάποιο μηχανισμό επαλήθευσης για να “κλειδώσει” πολιτικά.

Σενάριο Β: Παρατεταμένος πόλεμος φθοράς (αέρος–πυραύλων–drones)

Η πιο «ρεαλιστική» τροχιά όταν κανείς δεν θέλει χερσαία εισβολή, αλλά επίσης κανείς δεν υποχωρεί εύκολα: επαναλαμβανόμενα χτυπήματα σε υποδομές/δίκτυα, και συνεχή αντίποινα (βάσεις, ενεργειακά σημεία, κυβερνοχώρος). Αυτό παράγει υψηλό κόστος και αβεβαιότητα χωρίς καθαρή τελική πράξη.

Σενάριο Γ: Περιφερειακή διεύρυνση με ενεργό ρόλο συμμάχων/πληρεξουσίων

Εντονότερη εμπλοκή οργανώσεων/δικτύων στην περιοχή, περισσότερα πλήγματα εκτός Ιράν, μεγαλύτερη πίεση σε κυβερνήσεις της περιοχής. Ο κίνδυνος εδώ είναι ο “κανένας δεν το ήθελε έτσι” μηχανισμός, όπου ένα επεισόδιο οδηγεί σε αλυσιδωτή κλιμάκωση.

Σενάριο Δ: Ναυτιλιακό/ενεργειακό σοκ ως μοχλός (Ορμούζ)

Η κατάσταση στο Ορμούζ γίνεται ο κεντρικός μοχλός πίεσης: de facto κλείσιμο/υψηλό ρίσκο, εκτόξευση ασφαλίστρων και ναύλων, αναταράξεις σε πετρέλαιο και LNG. Αυτό συχνά επιταχύνει διπλωματικές προσπάθειες, αλλά μπορεί και να “σκληρύνει” τις θέσεις αν οι πλευρές θεωρούν ότι η υποχώρηση ισοδυναμεί με ήττα.

Σενάριο Ε: Εσωτερική αποσταθεροποίηση/μετάβαση στο Ιράν (αβέβαιο και επικίνδυνο)

Ορισμένες αναλύσεις μιλούν για στόχους που αγγίζουν αλλαγή συμπεριφοράς ή και καθεστώτος, αλλά ιστορικά αυτό είναι δύσκολο να “παραχθεί” μόνο από αεροπορικές επιδρομές και συχνά δημιουργεί απρόβλεπτες δυναμικές (διάδοχη κατάσταση εξουσίας, καταστολή, fragmentation).

________________________________________

Τι να παρακολουθούμε τις επόμενες ημέρες (πρακτικοί δείκτες)

• Ένταση και ρυθμός αντιποίνων σε βάσεις/ενεργειακές υποδομές και αν πέφτει ή ανεβαίνει.

• Καθεστώς ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ (ασφάλιστρα, rerouting, ανακοινώσεις ναυτιλιακών).

• Σημάδια διαύλων αποκλιμάκωσης (τρίτες χώρες/ΟΗΕ/μηχανισμοί επιθεώρησης)

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων