Οι καταιγιστικές εξελίξεις, που προκαλούν ανατριχίλα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα, ιδιαίτερα εάν ο πόλεμος διαρκέσει, και πολύ περισσότερο εάν επεκταθεί, έχουν δημιουργήσει πλήθος ανησυχητικών ερωτημάτων.
Όπως και να’ χει, η Μέση Ανατολή, εδώ και καιρό, και ιδιαίτερα με τις τελευταίες δραματικές – αιματηρές εξελίξεις, βρίσκεται για τα καλά σε στάδιο γενικευμένης αναταραχής, με απρόβλεπτες περιφερειακές και διεθνείς συνέπειες. Πόσο μάλλον, όταν την ίδια στιγμή σε πλήρη εξέλιξη είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, η συνεχιζόμενη κρίση στην Αφρική, η διεθνής πολιτική «πειρατείας» των ΗΠΑ, και βέβαια η αντιπαράθεσή τους με τον ονομαζόμενο «Παγκόσμιο Νότο», με επικεφαλής την Κίνα.
Πόσο θα κρατήσει ο πόλεμος; Θα πρόκειται για μια σύντομη σύγκρουση λίγων ημερών ή θα διαρκέσει εβδομάδες ή και περισσότερο; Υπάρχει κίνδυνος περιφερειακής επέκτασης; Ποιοι είναι οι στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ; Θα αντέξει το Ιράν ούτως ώστε να αλλάξει τη ροή του «παιχνιδιού»; Αναλυτές επιχειρούν να ερμηνεύσουν τα γεγονότα των πρώτων ημερών. Το Neostrategy.gr συνέλεξε ορισμένες από αυτές.
Οι πολιτικές των ΗΠΑ για Ιράκ και Ιράν
Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση, είναι η ρωσική «συστημική» ματιά του αρχισυντάκτη του περιοδικού «Η Ρωσία στη διεθνή πολιτική», και προέδρου του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής της Ρωσίας, Φιόντορ Λουκιάνοφ. Σε άρθρο του στη ρωσική εφημερίδα, «Κομμερσάντ», με τίτλο «Σοκ χωρίς δέος;» γράφει:
«Σοκ και Δέος» ήταν η επιχείρηση των ΗΠΑ εναντίον του Ιράκ την άνοιξη του 2003. Από πολλές απόψεις, επρόκειτο για ένα σημείο καμπής. Η ταχεία στρατιωτική ήττα του Μπααθ και η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν δημιούργησαν την εντύπωση ότι οι ΗΠΑ ήταν ικανές να αλλάξουν τον κόσμο όπως ήθελαν.
Ισραηλινοί θύματα των ιρανικών πυραυλικών επιθεσεων
Τα πράγματα, όμως, εξελίχθηκαν διαφορετικά. Ο πόλεμος πυροδότησε αλλαγές, αλλά όχι αυτές που ήλπιζαν οι εμπνευστές του. Η παλιά τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή κατέρρευσε, δημιουργώντας μια σειρά από επικίνδυνα προβλήματα που απαιτούσαν συνεχώς αυξανόμενους πόρους και προσπάθειες για την εξουδετέρωσή τους. Οι επιτυχίες τους, όμως, ήταν μικρές. Το πλήγμα στη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ ήταν σοβαρό.
Η «Επική Οργή», είναι η τωρινή επιχείρηση εναντίον του Ιράν. Η άνοδος του Ιράν στο επίπεδο του κύριου αντιπάλου του Ισραήλ και των ΗΠΑ στην περιοχή είναι σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της αμερικανικής εκστρατείας στο Ιράκ. Το αν οι επιτιθέμενοι σήμερα θα μπορέσουν να επιτύχουν ένα γρήγορο αποτέλεσμα είναι άγνωστο.
Το Ιράν είναι ο πιο σοβαρός αντίπαλος, με τον οποίον έχουν συγκρουστεί άμεσα οι ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Αλλά ακόμη και αν υπάρξει μια γρήγορη στρατιωτική επιτυχία (οι δυνάμεις των αντιπαρατιθέμενων είναι άνισες) και αποφευχθεί η κακή εμπειρία του Ιράκ μετά τη λήξη της εισβολής (οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι δεν θα εμπλακούν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν), οι συνέπειες ενδεχομένως να διαψεύσουν τις προσδοκίες.
Οι στόχοι Ισραήλ και ΗΠΑ
Η κινητήρια δύναμη πίσω από όλα όσα συμβαίνουν σήμερα, είναι ο στόχος του Ισραήλ να εκμεταλλευτεί τις μοναδικές τωρινές περιστάσεις, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι τα πάντα θα είναι γι’ αυτό ευνοϊκά σε αυτή την περιοχή του κόσμου. Το Ισραήλ πιστεύει ότι, με την υποστήριξη της Ουάσιγκτον, μπορεί να εγκαθιδρύσει ένα περιφερειακό καθεστώς στο οποίο αυτό θα αποτελεί το κέντρο της εξουσίας. Οι υπόλοιποι θα πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτό, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.
Ο Τραμπ και οι εγκέφαλοι της πολιτικής του για τη Μέση Ανατολή, στους οποίους περιλαμβάνονται συγγενείς και επιχειρηματικοί εταίροι του, έχουν τους δικούς τους στόχους. Η ισραηλινή στρατιωτική κυριαρχία και οι επιχειρηματικοί δεσμοί μεταξύ του Ισραήλ και των μοναρχιών του Κόλπου θα δώσουν τη δυνατότητα στις ΗΠΑ να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη. Ετσι, που τα όποια γεωοικονομικά σχέδια, για τα οποία ενδιαφέρονται η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία να εξαρτώνται από τους Αμερικανούς.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο βαθμός ελέγχου σε σημαντικές αγορές, και κυρίως στις πρώτες ύλες και τον στρατιωτικό τομέα, θα μεγαλώσει. Ταυτόχρονα, θα φανεί η αναποτελεσματικότητα των φόρουμ που δημιουργούνται χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, ή και σε αντίθεση με την Ουάσιγκτον, κυρίως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και οι BRICS.
Ιρανικά πλήγματα στο Ισραήλ
Τα κίνητρα, λοιπόν, είναι σαφή. Αλλά τι γίνεται με την υλοποίησή τους;
Και στο Ιράκ, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την εκστρατεία τους με το σύνθημα της περιφερειακής αναδιάρθρωσης στη Μ. Ανατολή, στο όνομα της ασφάλειας. ). Βέβαια, όλα τα ενέδυσαν με το ιδεολογικό ένδυμα της προώθησης της δημοκρατίας. Η στοχεύσεις τους, όμως, είχαν μια έντονη χροιά μερκαντιλισμού. Η περίπτωση του παλιού παράγοντα της εταιρείας, Halliburton, αντιπρόεδρου των ΗΠΑ επί Τζορτζ Μπους τζούνιορ, όταν έγινε η εισβολή στο Ιράκ, Ντικ Τσένι, ήταν το αποκορύφωμα.
Το ίδιο και ο Τραμπ και οι άνθρωποί του. Βάζουν την ιδεολογία σε δεύτερη μοίρα, και δίνουν έμφαση στα υλικά κέρδη. Η πρώτη προσέγγιση, στο Ιράκ, απέτυχε. Και δεν ήταν το πρόβλημα ότι απέτυχε ο δημοκρατικός μετασχηματισμός που ευαγγελίζονταν οι ΗΠΑ, αλλά η αδυναμία τους να αποκομίσουν τα επιθυμητά κέρδη, λόγω του μακροχρόνιου χάους που στο μεταξύ προκλήθηκε.
Η σημερινή εμπορική προσέγγιση του Τραμπ, θα μπορούσε εξίσου να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Ακριβώς, στην αφύπνιση εχθρικών ιδεολογικών δυνάμεων που θα αναδυθούν ως αντίδραση στις εξωτερικές επεμβάσεις.
Χρειάζεται απελπισμένα μια νίκη
Ο Τραμπ ξεκίνησε μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου (στην περίπτωση του Ιράκ υπήρχε εξουσιοδότηση), αδιαφορώντας για την κοινή γνώμη και την προοπτική απωλειών. Χρειάζεται μια νίκη για να αντιστρέψει τη δυσμενή κατάσταση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Αν είναι τυχερός, θα εμφανιστεί σαν να κρατάει τον Θεό από τη γενειάδα του, και θα προβεί σε ακόμα πιο δυναμικές κινήσεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας του όσο και στο εξωτερικό.
Αν όχι, και πάλι μπορεί να κλιμακώσει την επιθετικότητά του για να συγκαλύψει και να αντισταθμίσει τα προβλήματα που θα παρουσιαστούν.
Σε κάθε περίπτωση, η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα φάση αναταραχής που θα έχει εκτεταμένες επιπτώσεις σε γειτονικές περιοχές. Και αυτό είναι κακό σημάδι για όλους.
Από τις ιστορικές φωτογραφίες του θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν από το 1989, γηραιού και με πολύ σοβαρά προβλήματα υγείας, Αλί Χοσεϊνί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των αμερικανικών – ισραηλινών βομβαρδισμών. Στην πραγματικότητα, είχε αντικατασταθεί εδώ και καιρό.
Ισραήλ – ΗΠΑ: Θεωρούν ότι είναι η μεγάλη ευκαιρία τους
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Θρησκείας στη Μέση Ανατολή στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Σωτήρης Ρούσσος, γράφει σε ανάρτησή του στα social media:
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έχει έναν και μόνο σκοπό: την πτώση του καθεστώτος.
Η ανάλυση των δύο συμμάχων είχε καταλήξει εδώ και καιρό ότι η σημερινή συγκυρία είναι η ευκαιρία της πεντηκονταετίας για να απαλλαγούν από έναν εξαιρετικά δύσκολο αντίπαλο.
Η πεποίθηση τους είναι ότι το Ιράν θα ηττηθεί και το κράτος θα απολέσει την ικανότητα του να επιβάλλεται με αποτέλεσμα την κατάρρευση του σημερινού πολιτικού συστήματος.
Η πιθανότητα (σοβαρή) να προκληθεί μια κατάσταση χάους στο Ιράν δεν φαίνεται να τους ανησυχεί. Τη θεωρούν πιο ευνοϊκή για τα συμφέροντα τους από την ύπαρξη της ισλαμικής δημοκρατίας. Επέμβαση τρίτων δεν προβλέπεται.
Τα κρίσιμα σημεία είναι:
1. Πόσο αποτελεσματική θα είναι η ιρανική απάντηση.
2. Πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση.
3. Πόσο θα κοστίσει στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
4. Πόσο ανθεκτική θα είναι η συγκολλητική ουσία που λέγεται ιρανικός εθνικισμός».
Η διάρκεια εξαρτάται και από τις αντοχές του Ιράν
Αιγύπτιοι αναλυτές επιχειρούν να ερμηνεύσουν τα γεγονότα των πρώτων ημερών.
Ο καθηγητής στη Στρατιωτική Ακαδημία, υποστράτηγος, Γιασίν Ταχέρ, πιστεύει ότι η διάρκεια της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη. «Ο πόλεμος εξαρτάται από τον βαθμό επίτευξης των στόχων των εμπλεκόμενων μερών. Κατά συνέπεια, είναι δύσκολο σε αυτή τη φάση να προσδιοριστεί η έκταση ή η χρονική διάρκειά του. Η εικόνα θα καταστεί σαφέστερη τις επόμενες ημέρες, ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο».
Εκτίμησε, ωστόσο, ότι οι εχθροπραξίες ενδέχεται να διαρκέσουν τουλάχιστον μία εβδομάδα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω έντασης, «ιδίως εάν κάποια από τις αντιμαχόμενες πλευρές, κυρίως η ιρανική, φτάσει σε σημείο χωρίς επιστροφή».
Ο ίδιος σημείωσε ότι η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση, αν και ενδεχομένως θα μπορούσε να μετασχηματιστεί σε μια πιο «ευέλικτη» μορφή διακυβέρνησης. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ένταση και η διάρκεια του πολέμου θα μπορούσε εξαρτηθεί από τυχόν παραχωρήσεις της Τεχεράνης.
Αναφερόμενος στα ιρανικά πλήγματα επί των αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο, επεσήμανε ότι πρόκειται για αναμενόμενη εξέλιξη, καθώς αυτές αποτελούν άμεσους και προσβάσιμους στόχους για το Ιράν
Ιρανικά πυραυλικά πλήγματα σε αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, βάσει δορυφορικών φωτογραφιών που έδωσε στη δημοσιότητα η Κίνα
Φόβοι ευρύτερης ανάφλεξης
Από την πλευρά, ο καθηγητής επίσης στη Στρατιωτική Ακαδημία, υποστράτηγος, Μοχάμεντ Φαργκάλι, χαρακτήρισε τις διαπραγματεύσεις Ιράν – ΗΠΑ ως «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος». Οι διαπραγματεύσεις, εξήγησε, «ξεκίνησαν με τέτοιους όρους, που η Ουάσιγκτον θέλει να αποκομίσει όλα τα κέρδη για τον εαυτό της, χωρίς κανένα ουσιαστικό αντάλλαγμα για την Τεχεράνη». Οι συνομιλίες, μάλιστα, διεξάγονταν την ίδια στιγμή που οι ΗΠΑ ανέπτυσσαν δυνάμεις στην περιοχή. Με τις διαπραγματεύσεις, λοιπόν, οι ΗΠΑ κέρδιζαν χρόνο για την στρατιωτική προετοιμασία τους.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η διάρκεια του πολέμου θα εξαρτηθεί από τον βαθμό επίτευξης των αμερικανοϊσραηλινών στόχων. Τους εξής:
- αποδυνάμωση ή παράλυση των ιρανικών δυνατοτήτων συνέχισης του πυρηνικού προγράμματος,
- αμφισβήτηση της ικανότητας της ιρανικής ηγεσίας να προστατεύσει τον πληθυσμό,
- πρόκληση εσωτερικής πίεσης και κοινωνικής αναταραχής,
- πλήγμα σε κρίσιμες υποδομές και στην οικονομία.
Κατά την εκτίμησή του, ένας από τους βασικούς στόχους της σύγκρουσης είναι η αποδυνάμωση ή και η πτώση του υφιστάμενου καθεστώτος, με την ανάδειξη νέας πολιτικής ηγεσίας περισσότερο συμβατής με τα δυτικά συμφέροντα.
Εκτίμησε, τέλος, ότι ο τερματισμός της σύγκρουσης θα εξαρτηθεί από την ανθεκτικότητα του Ιράν, τη συνοχή του εσωτερικού μετώπου του και το επίπεδο εξωτερικής στήριξης που ενδεχομένως θα λάβει. https://neostrategy.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου