ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ "ΧΡΥΣΟΥΝ ΓΕΝΟΣ"ΜΕΡΟΣ Δ΄

 Οι ρίζες της αναρχίας εις το «χρυσούν γένος», (Μέρος δ΄)

Σε ένα μύθο της Ινδονησίας, περιγράφεται η περιπέτεια πέντε αδερφών (τρία αγόρια και δύο κορίτσια), που ζουν στον ουράνιο κόσμο. Εξ αιτίας μίας φάρσας που σκαρώνει ο ένας αδερφός στον άλλο, ανακαλύπτουν άθελά τους, μετά από πολύ βαθύ σκάψιμο, τον κάτω κόσμο. Στην αρχή φοβούνται και στέλνουν το σκύλο τους, δεμένο με ένα σκοινί στον πάτο του λάκκου, για να εξερευνήσουν τι βρίσκεται εκεί. Όταν ο σκύλος επιστρέφει, έχει άμμο στα πόδια. Η περιέργειά τους υπερισχύει και αποφασίζουν όλοι μαζί πια (εκτός μιας αδερφής τους), συνοδευόμενος ο καθένας από ένα σκύλο, να κατέβουν στον κάτω κόσμο. Όμως τελικά εγκλωβίστηκαν για πάντα στον κάτω κόσμο, ο οποίος έγινε ο κόσμος που ζούμε τώρα. Η αδερφή τους, που μένει πίσω στον ουράνιο κόσμο, συμβολίζει την ελπίδα της επιστροφής στην ευτυχία που ζούσαν πρωτύτερα. Προφανώς και ο μύθος αυτός εκφράζει, μέσα από μια αλληγορία, την «πτώση» του ανθρώπινου γένους απ’ την κατάσταση της ελεύθερης κοινότητας στην ατέλειωτη θλίψη του πολιτισμού. Ο κόσμος που ζούμε είναι μία κάθοδος. Μάλιστα, δε φαίνεται άνευ σημασίας το ότι ο καθένας συνοδευόταν από έναν σκύλο, το ζώο που εξημέρωσε ο άνθρωπος για να του χρησιμεύει ως φύλακας. Η εξημέρωση που ενέχει την υποδούλωση της φύσης τον έδιωξε από τον παράδεισο, όπου όλοι ήταν μέρος ενός κοινού σώματος, της φύσης.

Υπάρχει όμως και η μυθολογία, που προβλέπει το τέλος του παλιού κόσμου και την αναγέννηση ενός νέου, ανανεωμένου, κοντά στη φύση. Η σκανδιναβική μυθολογία προβλέπει το τέλος του κόσμου των θεών, το Ράγκναρεκ (το λυκόφως των θεών), στην εποχή του τσεκουριού, του σπαθιού, του ανέμου και του λύκου[1]. Όλα θα καταστραφούν και ο αδερφός θα στραφεί εναντίον του αδερφού. Θα ακολουθήσει μία τεράστια καταστροφή με φωτιές, πολέμους και δηλητήριο, όπου η στεριά θα βυθιστεί στη θάλασσα, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και τα αστέρια θα πέσουν από τον ουρανό. Όλοι, θεοί και άνθρωποι, θα αφανιστούν, εκτός από δύο, τον Λιφ και τη Λίφθρασιρ, που θα κρυφτούν στο δέντρο του κόσμου. Θα τρέφονται από την πρωινή δροσιά και θα επιζήσουν, ενώ σιγά-σιγά ο κόσμος και οι θεοί θα ξαναγεννηθούν. Τα παιδιά του ανδρόγυνου θα ζουν στα λιβάδια της καινούριας γης, θα μιλούν με θαυμασμό για όσα έγιναν και θα βρουν στα χορτάρια τις χρυσές σκακιέρες των θεών. Θυμίζει, σε κάποιο βαθμό, τον αρχαιοελληνικό μύθο με τον Δευκαλίωνα και την Πύρρα. Υπάρχει όμως πέρα απ’ τις λεπτομέρειες και μια ουσιαστική διαφορά στους δύο μύθους· ο Λιφ και η Λίφθρασιρ δεν έχουν την παραμικρή διάθεση να ξαναστήσουν τον πολιτισμό, παρά να χαρούν την φυσική ζωή μέσα απ’ την απλότητα. Αυτό που επιθυμούν, μετά από όσα φριχτά προηγήθηκαν, είναι να τους αφήσουν οι θεοί στην ησυχία τους. Ακόμη και τις χρυσές τους σκακιέρες οι θεοί τις χαρίζουν, «ξεχνώντας» τες στα χορτάρια. Ούτε τις επιβάλουν, ούτε καν τις προσφέρουν ως δώρο. Αντίθετα, ο Δευκαλίωνας και η Πύρρα είναι επιφορτισμένοι με το «ιερό» καθήκον να ξαναφτιάξουν όσα «θαυμαστά» χάθηκαν απ’ την γιγάντια νεροποντή. Γι’ αυτό και το πρώτο που κάνουν είναι να ρίξουν πέτρες πίσω τους, απ’ τις οποίες θα ξεφύτρωναν πολεμιστές, χτίστες, οινοχόοι κ.τ.λ.. Έτσι και ο συγκεκριμένος μύθος, παρά την έντονη γοητεία που ασκεί, αποτελεί ένα απ’ τα πρώτα παγκόσμια μανιφέστα για την υπεράσπιση του πολιτισμού. Έχει ιδιαίτερη σημασία σε έναν κόσμο όπως των Βίκινγκς, όπου ο πολιτισμός δεν είχε προχωρήσει σε τόσο ασφυκτικά σχήματα, η έντονη αναζήτηση, μέσα απ’ τον μύθο, μιας ζωής ελεύθερης, απαλλαγμένης απ’ την εξουσιαστική βούληση. Η ανάμνηση μιας κατάστασης ειρηνικής και δημιουργικής πριν την επιβολή βασιλιάδων και πολέμαρχων που μετέτρεψαν την ζωή των σκανδιναβικών φυλών σε ατελείωτο λουτρό αίματος.

Το βαβυλωνιακό έπος Ενούμα Έλις αρχίζει με μια θεογονία, όπου οι θεοί προέρχονται από ένα πρωτογενές υλικό, μια άμορφη και ακαθόριστη ουσία, όπου τίποτε δεν έχει συγκεκριμένη ταυτότητα, όλα είναι αδιαχώριστα, δεν διακρίνεται ο ουρανός από τη γη και οι θεοί ήταν αξεχώριστοι από όλα τα στοιχεία της φύσης. Αυτοί οι πρώτοι θεοί παραμένουν άμορφοι, αλλά οι απόγονοί τους υπάγονται σε μία τάξη, έχουν ξεκάθαρα χαρακτηριστικά και ιδιότητες -όπως η θέση των ανθρώπων στις πόλεις- από τη στιγμή της δημιουργίας τους και θέλησαν να βάλουν σε τάξη τη φύση, όσο απομακρύνονταν από αυτήν. Οι νέοι θεοί νικούν τους παλιούς, ο Μαρδούκ νικά τον πατέρα του Έα, όπως και ο Δίας με τους νόμους του νίκησε τον πατέρα του Κρόνο. Η λατρεία έτσι πλέον αποκτά κτίσματα και ιερατείο, για να τελεστεί. Ο Μαρδούκ μετά τη νίκη του ίδρυσε τη Βαβυλώνα, η οποία αποτελούσε ένα πέρασμα στον ουρανό, όπως παλιότερα τα ιερά δέντρα και οι ιεροί στύλοι. Ακόμη και μέσα στους μύθους του πολιτισμού διατηρήθηκαν ψήγματα εκείνου του παλιού κόσμου, μέσα από τελετουργίες έκστασης (μυστήρια, διονυσιακές τελετές κ.λπ.). Απ’ την άλλη, βέβαια, η Βαβυλώνα αποτέλεσε, θα λέγαμε, το αρχέτυπο της πόλης, μιας και εκεί παρουσιάζονται και θεμελιώνονται για πρώτη φορά τα πολιτισμικά θέλγητρα που αλλοιώνουν την ανθρώπινη φύση και ουσία· συστηματική χρήση αλκοόλ στα πρώτα καπηλειά, αγοραία σεξουαλική επαφή, μηχανορραφίες και εξαπάτηση ως κανόνας των ανθρωπίνων σχέσεων, θεμελίωση της κρατικής μηχανής, παρέμβαση και έλεγχος στην καθημερινή ζωή. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως στα σοκάκια και στις πύλες τις Βαβυλώνας, το γένος των ανθρώπων έχασε μεγάλο κομμάτι απ’ την ελεύθερη κουλτούρα του, που με τόσο κόπο και υπομονή συνέθετε ελεύθερα για χιλιετηρίδες. Το έπος Ενούμα Έλις θα μπορούσε να θεωρηθεί σήμερα, από αναρχική σκοπιά, ως ένας στιβαρός στυλοβάτης του θεσμού της πόλης. Στο κάτω-κάτω ο κρατισμός και η τεχνολογία, στα γεννοφάσκια τους τότε, δεν διέθεταν τα σημερινά πανίσχυρα μέσα υποταγής συνειδήσεων. Οπότε, τέτοιοι κρατικοί μύθοι, εμπέδωναν σε μικρούς και μεγάλους την αξία της πόλης και την αναγκαιότητα του κράτους. Δεν θα μας φανεί διόλου παράξενο αν η αρχαιολογική σκαπάνη φέρει σύντομα στο φως ευρήματα, που θα αποδεικνύουν πως το έπος αυτό διδασκόταν υποχρεωτικά τόσο μέσω του προφορικού λόγου, όσο και στους λίγους και εκλεκτούς της κρατικής μηχανής, που μάθαιναν ανάγνωση και γραφή.

Ο σουμεριακός μύθος του Γιλγαμές περιγράφει την περιπλάνηση του σοφού άρχοντα της Ουρούκ, που διέσχισε τον ωκεανό και έφτασε στα πέρατα της Ανατολής, για να βρει τα μυστικά του κόσμου και να φέρει πίσω την ιστορία της εποχής πριν από τον Κατακλυσμό. Μετά από πολλές περιπέτειες και επικίνδυνα εμπόδια βρίσκει τον πρόγονό του Ουτναπίστιμ, για να τον ρωτήσει γιατί οι άνθρωποι πεθαίνουν, καθώς και ο ίδιος είχε χάσει τον καλύτερο φίλο του. Ο πρόγονος τότε περιγράφει τη ζωή του στην πόλη Σουρουπάκ, στις όχθες του Ευφράτη, που οι άνθρωποι ζούσαν καλά, μέχρι που τους κατέστρεψε η Ιστάρ, που έφερε έναν φοβερό κατακλυσμό που κράτησε έξι μέρες. Εκείνος σώθηκε με μια κιβωτό μαζί με όλα τα ζώα και τα πλάσματα. Ο καινούριος κόσμος μετά τον κατακλυσμό ήταν θνητός. Στο έπος του Γιλγαμές, ο πρωτόγονος άνθρωπος Ενκίντου, που έχει μεγαλύτερη επαφή με τα ζώα παρά με τους ανθρώπους, εξημερώνεται από τον πολιτισμένο Γιλγαμές, όταν πια αντιλαμβάνεται ότι ο δεσμός ανάμεσα σε αυτόν και τον κόσμο έχει σπάσει. Ο Γιλγαμές, όμως, που είναι πλέον πολίτης μιας πόλης, απορρίπτει και την Ιστάρ, θεά της γεωργίας, που είναι άγρια και υπέρμαχος του πρώιμου πολιτισμού. Θα λέγαμε επίσης πως ο Γιλγαμές αποτελεί κατά μία έννοια και τον πρώτο τραγικό ήρωα. Ναι μεν αποδέχεται τον πολιτισμό, αλλά το κάνει με την καρδιά του βαριά για όλα όσα χάθηκαν. Παρ’ ότι αυτός εκπολιτίζει τον Ενκίντου, θρηνεί για την απώλεια της ελεύθερης ζωής, της άναρχης κοινότητας. Το έπος του Γιλγαμές και τα μεταγενέστερα έπη της Ιλιάδας και Οδύσσειας, έγιναν σύμβολο της επικράτησης του πολιτισμού, τουλάχιστον μέχρι την μετάλλαξη του χριστιανισμού από διωκόμενη ιουδαϊκή αίρεση και αυθόρμητο κίνημα μεταφυσικής αναζήτησης, σε οργανωμένη θρησκεία και δεκανίκι των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Στην εποχή του Γιλγαμές ήδη η χρυσή εποχή είναι μια ανάμνηση.

Στην Κίνα, στην εποχή του πολιτισμού, δεν υπήρχαν ιστορίες για θεούς, αλλά για προγόνους, που ζούσαν σε έναν κόσμο που είχε προηγηθεί αυτού των ανθρώπων.[2] Οι ποταμοί, τα αστέρια και οι άνεμοι είχαν τα αντίστοιχα πνεύματα. Βέβαια, ακολουθούσαν αυστηρές τελετουργίες, θεωρούσαν το βασιλιά ως εκπρόσωπο του θεού στη γη και υιοθετούσαν αρχές που ευνοούσαν την υποταγή σε ένα αυστηρό κράτος, το οποίο διαδέχτηκε η πίστη στον επίσης εκπρόσωπο του θεού στη γη… Μάο. Στην Ινδική Βέδδα διατηρήθηκε το στοιχείο της έκστασης («άνια μάνας», δηλαδή άλλο μυαλό) της χρυσής εποχής, αλλά ήταν διαχωρισμένη από την καθημερινή ζωή. Για τις ινδικές Βέδδες, όμως, θα επεκταθούμε παρακάτω. Υπάρχει επίσης η πόλη Uttarakuru των Υπερβορείων, που άλλοτε αναφέρεται ως ιστορική και άλλοτε ως μυθική περιοχή. Σε αυτήν οι άνθρωποι δεν είχαν ιδιοκτησία, οι άντρες δεν είχαν δικές τους γυναίκες και δεν έπρεπε να δουλεύουν για να ζήσουν. Το καλαμπόκι ωρίμαζε από μόνο του και το γλυκό ευωδιαστό ρύζι έβραζε στη φωτιά. Οι κάτοικοι ίππευαν αγελάδες και τα σπίτια τους ήταν χτισμένα στον αέρα. Διέθεταν όμως και βασιλιά, ο οποίος δεν αποκλείεται να προστέθηκε αργότερα στον μύθο ή την ιστορία. Ωστόσο, ο μύθος των Υπερβορείων διαθέτει πολλά πολιτισμικά στοιχεία, για αυτό και τον εντάσσουμε κυρίως στο τρίτο μέρος, όπου εξετάζονται οι πολιτισμένοι παράδεισοι.

Ένας σέρβικος μύθος, που αναπαριστά τον βιβλικό παράδεισο, από τον οποίο εξέπεσαν οι άνθρωποι, επειδή παράκουσαν τις εντολές του θεού, περιγράφει τον παράδεισο αυτό ως γήινο, όπου οι άνθρωποι δούλευαν μόνο για ευχαρίστηση, επειδή είχαν ό,τι χρειάζονταν. Ακολούθησε τρομερός κατακλυσμός από τον οποίο γλίτωσε μόνο ένας άνθρωπος, που έμεινε στην κορυφή ενός βουνού, ο Κράνιατζ, που είχε διαστάσεις γίγαντα με τεράστια δύναμη. Το νερό έφτασε μέχρι και την κορυφή του πιο ψηλού βουνού που μπορούσε να φτάσει ο Κράνιατζ και αναγκάστηκε, για να σωθεί, να αρπαχτεί από ένα κλήμα, που στην πραγματικότητα ήταν το μπαστούνι του θεού Κούρεντ, που παρά τη μοχθηρή του φύση, δέχτηκε να βοηθήσει τον γίγαντα. Για εννιά χρόνια ο Κράνιατζ ήταν κρεμασμένος από το κλήμα και έτρωγε σταφύλια, για να ζήσει. Επειδή το κλήμα τον έσωσε, υποσχέθηκε στο θεό Κούρεντ ότι θα το τιμά και θα αγαπά το χυμό του.[3] Μετά τον κατακλυσμό, οι δυο τους ανταγωνίστηκαν ποιος θα κυβερνήσει. Στη γη, κάτω από τη γη και στον ουρανό νίκησε ο Κράνιατζ σε όλους τους αγώνες που έδωσαν και έτσι ο Κούρεντ τον έκανε αυτοκράτορα του κόσμου. Ο δόλιος Κούρεντ όμως δεν έμεινε εκεί, για αυτό προσπάθησε να τον μεθύσει με το κρασί, αναμιγνύοντάς το αρχικά με ένα παραισθησιογόνο βότανο. Όταν δεν το κατόρθωσε, το ανακάτεψε με το αίμα του, με το οποίο κατάφερε να μεθύσει τον Κράνιατζ και να πάρει τις δυνάμεις του. Ο θεός τον έριξε σε έναν γκρεμό και όταν συνήλθε, είχε χάσει όλες τις προηγούμενες δυνατότητές του και δεν μπορούσε να πηγαίνει όπου ήθελε στον κόσμο όπως πριν. Είχε ξεγελαστεί από το θεό, που έγινε έτσι κυβερνήτης του κόσμου. Δεν είναι τυχαίο που ο μοχθηρός θεός τον ξεγέλασε με το κρασί· όλες οι πρωτόγονες φυλές, όπως οι Σαν, οι Αβορίγινες και οι ινδιάνοι, όταν ήρθαν σε επαφή με τον πολιτισμό, οδηγήθηκαν στο αλκοόλ και καταστράφηκαν από αυτό, προκειμένου να αντέξουν την παγίδα στην οποία τους εγκλώβισαν οι λευκοί. Αν και ο μύθος κάνει αναφορές και σε σχέσεις εξουσίας, παρόλα αυτά, μας μιλάει για την ανάμνηση μιας πιο απλής και ελεύθερης ζωή την οποία οι σλάβικες φυλές απώλεσαν με τον εγκλωβισμό τους στις πόλεις.

[1] Στη σκανδιναβική μυθολογία υπάρχει επίσης και ο πολύ ενδιαφέρων μύθος του γιγαντιαίου λύκου Φέρνισουλφρ. Σύμφωνα με μια παλιά προφητεία, ο Φένριρ θα προκαλέσει την πτώση του αρχαίου κόσμου, καταπίνοντας τον ήλιο και μαζί του την πτώση των θεών. Για αυτό οι θεοί τον φοβούνται πολύ και τον οδηγούν στην Άσγκαρντ, όπου τον αλυσοδένουν με μια τεράστια σιδερένια αλυσίδα, που όμως δεν είναι αρκετή, για να τον συγκρατήσει. Ξαναφτιάχνουν μια ακόμη πιο γερή αλυσίδα από σίδερο, αλλά και αυτή αποδεικνύεται ανήμπορη μπροστά στη δύναμη του γιγάντιου λύκου. Έτσι, πέρασαν στην εξαπάτηση· έβαλαν τους νάνους -οι οποίοι σε όλες τις μυθολογίες της βόρειας Ευρώπης εμφανίζονται ως άριστοι σιδηρουργοί- να φτιάξουν μια πιο προχωρημένη αλυσίδα, χρησιμοποιώντας τα εξής υλικά: ήχο από πάτημα γάτας, γυναικείο μούσι, ρίζες βουνού, πνεύμα αρκούδας, ανάσα ψαριού και σάλιο πουλιού. Τελικά, μετά από καιρό καταφέρνει να απελευθερωθεί στο Ράγκναρεκ, το λυκόφως των θεών, όπως ήδη αναφέραμε.

[2] Η πρώτη, αυθόρμητη και άδολη σχέση του ανθρώπου με τη μεταφυσική είναι αδιαμφισβήτητα η λατρεία των νεκρών προγόνων. Μία σχέση που γέννησε το δέος του ελεύθερου ανθρώπου μπροστά στο αναπόδραστο του θανάτου. Αυτή ήταν και η πρώτη θρησκεία με επιρροή στον ανθρώπινο ψυχισμό, τόσο ισχυρή που ο πολιτισμός, τουλάχιστον στις αρχαίες ελληνικές πόλεις κράτη και στην αρχαία Ρώμη, δεν μπόρεσε να την εκριζώσει. Αντιθέτως προσπάθησε και σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε, να την αφομοιώσει ως «συμπλήρωμα» της οργανωμένης θρησκείας, που κάθε άλλο παρά αυθόρμητη και άδολη ήταν. Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση, για το ζήτημα αυτό μπορεί κάποιος να διαβάσει στο βιβλίο του Fustel De Coulanges, Η αρχαία Πόλη.

[3] Δεν θα ήταν ούτε αναληθές ούτε υπερβολή αν λέγαμε πως η παρασκευή αλκοόλης και ο εγκλωβισμός των ανθρώπων μέσα στις πόλεις συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό χρονικά. Αν οι απολίτιστοι άνθρωποι το επιθυμούσαν, θα μπορούσαν να παρασκευάσουν αλκοόλη από χίλια-δυο άγρια φρούτα και σιτηρά. Δεν θα περίμεναν την επικράτηση της γεωργίας για να το πράξουν. Προφανώς, όμως, δεν χρειάζονταν τον εθισμό σε ουσίες, ούτε για να έρθουν σε κέφι ούτε ακόμη περισσότερο για να αντέξουν την καθημερινότητα. Απολάμβαναν ανεμπόδιστα την ελευθερία τους κάθε στιγμή.

(Συνεχίζεται)

σύντροφοι για την Αναρχική απελευθερωτική δράση

Από την αναρχική εφημερίδα ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ.130, Σεπτέμβριος 2013

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ "ΧΡΥΣΟΥΝ ΓΕΝΟΣ"ΜΕΡΟΣ Γ

Οι ρίζες της αναρχίας εις το «χρυσούν γένος». (Μέρος γ΄)

«Πολιτισμός είναι ένας φαλαινοθηρικός σταθμός,
όπου ο ξένος που κάνει τον περίπατό του
ανάμεσα σε άσπρα αετώματα
και παιδιά που παίζουν,
παρόλα αυτά,
με κάθε ανάσα που παίρνει αισθάνεται
την παρουσία του φονευμένου γίγαντα».
Tomas Transtru..mer, Ελεγεία (από τα 17 Ποιήματα)

  

Όλες οι μυθολογίες, στο ξεκίνημά τους, μιλούν για τη δημιουργία του κόσμου. Η απαρχή του κόσμου σε πολλούς λαούς έχει τα χαρακτηριστικά της «χρυσής εποχής» του Ησίοδου. Οι Βίκινγκ, οι Αιγύπτιοι, οι Κινέζοι, οι Ιάπωνες, οι 500 περίπου φυλές των Ινδιάνων της Αμερικής, συνέθεσαν τους δικούς τους μύθους για αυτή την εποχή, που περιλαμβάνει ευτυχισμένους ανθρώπους. Οι Αβορίγινες, που χαρακτηρίζουν την εποχή αυτή Ονειροχρόνο, της δίνουν μία αιώνια διάσταση, καθώς είναι κομμάτι του ονείρου, που βρίσκεται πάντα στο παρόν ή, όπως θα μπορούσε να πει κανείς καλύτερα, είναι άχρονο. Όπως λέει και ο Neil Phillip, «οι μύθοι είναι τα όνειρα της ανθρωπότητας». Σε λαούς, όπως οι Κινέζοι και οι Αιγύπτιοι, όπου είχε από νωρίς κυριαρχήσει η γεωργία, οι μύθοι έδιναν βάρος σε αυτήν, ενώ σε λαούς όπως οι Αβορίγινες, που ήταν κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες, δίνουν γνώσεις για την επιβίωσή τους. Για τους Πολυνήσιους η ζωή, η πίστη και η γη συνδέονται στενά.

Στην Αίγυπτο, οι πρώτοι άνθρωποι δημιουργήθηκαν από τα δάκρυα του θεού Ρα, που είναι και ο δημιουργός του σύμπαντος. Στους σκανδιναβικούς μύθους οι άνθρωποι γεννήθηκαν από τον ιδρώτα του θεού, για αυτό ήταν φτιαγμένοι για μια ζωή γεμάτη μόχθο. Στην κινέζικη μυθολογία, τα αντιμαχόμενα στοιχεία, το Γιν και το Γιανγκ, βρίσκονταν μέσα σε ένα αβγό, που κάποια στιγμή έσπασε[1] και βγήκε από αυτό ο Παν-κου, ένα τριχωτό, δυνατό πλάσμα που κρατούσε σε απόσταση αυτά τα αντιμαχόμενα στοιχεία. Σύμφωνα με κάποιες εκδοχές, ο κόσμος έγινε από τα μέλη του σώματός του που διασκορπίστηκαν και οι άνθρωποι έγιναν από τους ψύλλους του. Σύμφωνα με άλλες παραλλαγές, ο Παν-κου, αφού ταξίδεψε στον κόσμο με τα τέσσερα ζώα του (τον δράκο, τη χελώνα, το μονόκερο και τον φοίνικα), έδωσε σχήμα στο σύμπαν με σφυρί και καλέμι. Έμαθε στους πρώτους ανθρώπους τα πάντα για τον ήλιο, το φεγγάρι, τα αστέρια και μόλις τους μετέδωσε τη σοφία του για τον κόσμο, εξαφανίστηκε. Στον Ιαπωνικό μύθο ο Καμούι είναι ο θεός δημιουργός, που πάνω στη ράχη μιας τεράστιας πέστροφας έφτιαξε τον κόσμο, ο οποίος πριν ήταν ένα απέραντο βαλτοτόπι. Μάλιστα, οι πρώτοι άνθρωποι, οι Αϊνού, είχαν σώμα από χώμα, μαλλιά από φυτό στελλαρία και ραχοκοκαλιά από κλωνάρια ιτιάς. Για αυτό και καμπουριάζουμε, όταν γερνάμε. Βλέπουμε ότι θεωρούσαν το ανθρώπινο σώμα ως αναπόσπαστο τμήμα της φύσης γύρω τους. Αλλιώς για ποιον λόγο να σκαρφίζονταν τέτοιες ιστορίες; Η φύση όμως δεν ήταν μόνο γύρω αλλά και μέσα τους. Για τον λόγο αυτό ένιωθαν ότι είναι πλασμένοι απ’ τα ίδια υλικά. Το πέλμα τους, σε κάθε βήμα, επικύρωνε μια αιώνια σχέση ανάμεσα στην Γη και τα παιδιά της. Οι Αϊνού είναι οι ιθαγενείς κάτοικοι των βόρειων ιαπωνικών νησιών Χοκάιντο (Ιαπωνία) και Σαχαλίνης (Ρωσία). Η αρχαία θρησκεία τους είναι πολυθεϊστική και λατρεύει πνεύματα της φύσης. Στην κοινωνία τους οι γυναίκες οργάνωναν την κοινότητα και οι άνδρες ήταν κυνηγοί. Ο Αϊοΐνα ήταν ένας θεάνθρωπος, που κατέβηκε από τον ουρανό στη γη, για να διδάξει στους ανθρώπους να κυνηγούν, να μαγειρεύουν και να κάνουν διάφορα άλλα πράγματα και τέλος επέστρεψε στον ουρανό. Οι Ιάπωνες αναπολούν την Αγνή Χώρα, τους Αιώνιους Κήπους, στο τέλος του δρόμου της θλίψης και επιθυμούν να επιστρέψουν σε αυτήν.

Πριν την απαρχή του κόσμου, στη μυθολογία των Αβορίγινων, η Γη ήταν μια γυμνή πεδιάδα, όπου όλα ήταν σκοτεινά, χωρίς ζωή και θάνατο. Ο ήλιος, το φεγγάρι και τα αστέρια κοιμούνταν κάτω από τη γη, όπως και οι προαιώνιοι πρόγονοι. Η ίδια η αιωνιότητά τους τούς ξύπνησε κάποια στιγμή και ξεπρόβαλαν στην επιφάνεια. Στην αρχή περιπλανήθηκαν με τη μορφή διαφόρων ζώων. Δύο από αυτούς ήταν οι Ουνγκαμπίκουλα, που δημιουργήθηκαν από το τίποτε και άρχισαν κι αυτοί να περιπλανιούνται στον κόσμο. Στο δρόμο τους έβρισκαν πλάσματα που ήταν μισοί φυτά και μισοί ζώα ή μισοφτιαγμένοι άνθρωποι. Με πέτρινα μεγάλα μαχαίρια (εργαλεία ζωής) έδωσαν σχήμα στους ασχημάτιστους ακόμα ανθρώπους και τους ζωντάνεψαν. Κάθε άνδρας ή γυναίκα προήλθε από κάποιο φυτό ή ζώο. Όταν τέλειωσαν το έργο τους, οι πρόγονοι ξανακοιμήθηκαν ή έγιναν βράχια και δέντρα. Όλα αυτά συνέβησαν στον Ονειροχρόνο, που δε βρίσκεται μόνο στο μακρινό παρελθόν, αλλά είναι το αιώνιο τώρα. Μπορεί να επιστρέψει ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς χτύπους της καρδιάς. Το ζήτημα του Ονειροχρόνου έχει θεμελιώδη αξία για τους Αβορίγινες, μιας και αυτό ορίζει το πριν, το τώρα και το ύστερα σε έναν αόρατο άξονα. Και εκεί, στον άξονα αυτόν, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, σαν τρία ζωηρά παιδιά, κρατιούνται απ’ τα χέρια και στροβιλίζονται με τέτοια ταχύτητα, που είναι αδύνατον να ξεχωρίσει κανείς αν είναι πέρσι, φέτος ή μετά από χίλιους αιώνες. Η ιστορία αυτοκαταργείται και η μνήμη παίρνει επιπλέον ζωή μέσα από έναν ατέλειωτο χορό. Και στο μέσο του χορευτικού κύκλου θα υπάρχει πάντα το δικό τους «χρυσούν γένος» να τους περιμένει, όσο και αν τους έχει τσακίσει η λαίλαπα του πολιτισμού.

Στην περσική μυθολογία συναντάμε τον Αχούρα Μάζντα, που ζούσε στο φως και τον δίδυμο αδερφό του, τον Αριμάν, που ζούσε στο σκοτάδι. Ο πρώτος δημιούργησε τον χρόνο και έτσι και τον κόσμο. Έφερε τις ηλιόλουστες μέρες, τις φάσεις της σελήνης, τα καιρικά φαινόμενα και τον Αγαθό Νου στους ανθρώπους, που τους ωθούσε στο καλό και στη αγάπη. Ο Αριμάν απείλησε τον αδερφό του με οργή και μίσος και ο Αχούρα Μάζντα τον έστειλε πίσω στα σκοτάδια του. Από το φώς του έφτιαξε τον πρώτο άνθρωπο, τον Γκάγιομαρτ. Σε άλλη μια μυθολογία λοιπόν, ο πρώτος άνθρωπος παρουσιάζεται φύσει καλός, γέννημα φωτός. Αυτό έρχεται σε σύμπνοια, θα λέγαμε, με την αναρχική άποψη του Κροπότκιν για τον άνθρωπο, αλλά και το πώς η καλοσύνη του διαφθείρεται συνεχώς μέσα στο κράτος. Τα πρώτα 3.000 χρόνια ο Γκάγιομαρτ στοχαζόταν μόνο με ευλάβεια τη σοφία του δημιουργού του και την τελειότητα του γήινου παραδείσου που είχε φτιάξει και φρόντιζε τη φωτιά του. Ωστόσο, ο Αριμάν επέστρεψε και έφερε πολλά δεινά: λαγνεία, πείνα, αρρώστια, πόνο και θάνατο, μολύνοντας ό,τι άγγιζε. Ο Αχούρα Μάζντα, για να περιορίσει τον αδερφό του, τον παγίδευσε μέσα στον κόσμο. Έτσι, ο Αριμάν έκανε κακό μέχρι το τέλος του χρόνου. Έφερε ξηρασία, που ο Αχούρα Μάζντα την αντιμετώπισε με άφθονη βροχή. Η βροχή γονιμοποίησε το σπέρμα του Γκάγιομαρτ και έφερε το πρώτο ανδρόγυνο, την Μασιόι και τον Μασία, που ήταν προπάτορες όλων. Στην αρχή οι πρωτόπλαστοι τιμούσαν τον Αχούρα Μάζντα για την ομορφιά και την αφθονία της δημιουργίας, αλλά μετά, όταν ο Αχούρα Μάζντα τους άφησε να επιλέξουν μόνοι τους ανάμεσα στο καλό και το κακό, παραπλανήθηκαν και άρχισαν να λατρεύουν τον Αριμάν. Σύμφωνα με το μύθο, όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται καλοί και ο Αχούρα Μάζντα έκανε όμορφη τη γη, φρόντισε κάθε λαός να αγαπά τη γη του, να λαχταρά το καλό και το φωτεινό, αλλά ο Αριμάν διέφθειρε τους ανθρώπους. Βλέπουμε εδώ, αλλά σχεδόν και σε κάθε αναφορά στον Αριμάν, μια συνάφεια ακόμη και μια ταύτιση αυτού του μυθικού προσώπου με τα δεινά που έφερε ο πολιτισμός στις απολίτιστες φυλές, που ζούσαν στα γεωγραφικά όρια της μετέπειτα Περσικής αυτοκρατορίας. Υπάρχει όμως και ο μύθος της αναγέννησης του κόσμου, που πεθαίνει και ξαναγεννιέται. Στο νέο κόσμο οι άνθρωποι θα καταφέρουν να νικήσουν τις ανάγκες και τις αμαρτίες[2] που τους έστειλε ο Αριμάν και θα γίνουν αθάνατοι. Σε αυτό το μύθο εντοπίζουμε και στοιχεία από την ιουδαϊκή κοσμοθεωρία, όπου το καλό και το κακό είναι διαχωρισμένα και η πτώση των ανθρώπων οφείλεται στις αμαρτίες τους.

Οι Μόντοκ, μία μικρή φυλή που ζούσε μέχρι το 1864 στα σύνορα Καλιφόρνιας και Όρεγκον, πίστευαν ότι δημιουργός τους ήταν ο Κουμούς, ο Γέροντας των Αρχαίων. Αυτός έσπειρε σπόρους στη γη και ζήτησε από τα βουνά, τους λόφους, τα ποτάμια και τις πηγές να τους φροντίζουν παντοτινά. Ο Κουμούς δεν πεθαίνει ποτέ, γιατί ο λαμπερός δίσκος που φέρνει στην πλάτη του τον ξαναφέρνει στη ζωή. Βρίσκεται στον ουρανό, αλλά κάποτε κατοικούσε στη γη. Περιπλανήθηκε κι αυτός στον κόσμο και βρήκε ένα κοριτσάκι, που το πήγε στο μέρος που ζούσε αρχικά και του έραψε 12 φορέματα για κάθε φάση της ζωής του. Όταν έβαλε το δέκατο φόρεμα, που ήταν νεκρικό, πήγε στον κόσμο των νεκρών και ο Κουμούς την ακολούθησε. Ο κόσμος των νεκρών είχε πάρα πολλά πνεύματα και ήταν όμορφος. Κάποια στιγμή ο Κουμούς αποφάσισε να γυρίσει στη γη και να τη γεμίσει ανθρώπους. Έσπειρε κόκκαλα που ανέσυρε από μια σπηλιά και έτσι φύτρωσαν φυλές. Μία από αυτές ήταν και οι Μόντοκ, μια μικρή φυλή που θα είχε πολλούς εχθρούς, όμως θα ήταν πιο γενναία από όλους, σύμφωνα με την παράδοσή τους. Έπειτα, πήγε και κατοίκησε στον ουρανό.

Πάλι βλέπουμε έναν επίγειο παράδεισο, που έχει να κάνει με το θάνατο και την αναγέννηση της φύσης, ο οποίος κατόπιν εξορίζεται στον ουρανό. Είναι χαρακτηριστικό, επίσης, ότι οι δημιουργοί του κόσμου τον διατρέχουν, δεν εκκινούν από ένα μέρος. Φυσικά, όλα αυτά έμοιαζαν στα μάτια των ιεραποστόλων ως βλάσφημες μαγγανείες. Έπρεπε ασυζητητί να ξεριζωθούν απ’ την συνείδηση των Μόντοκ και να ριχθούν στο πυρ το εξώτερον και ακόμη παραπέρα. Αυτοί οι αξιαγάπητοι εκπρόσωποι(!) του χριστιανικού θεού έκαναν ουκ ολίγες φορές μεγαλύτερο κακό απ’ ότι θα έκαναν δέκα πυρηνικές κεφαλές μαζί. Αν ο Ιησούς είχε πάντως την παραμικρή υποψία για τις φρικαλεότητες που θα γίνονταν στο όνομα του, σίγουρα θα προτιμούσε να ασχοληθεί περισσότερο με την ξυλουργική και πολύ λιγότερο με τις φιλοσοφικές του διδασκαλίες και μεταφυσικές του αναζητήσεις. Ή ακόμη καλύτερα, εκτός απ’ τους πάγκους πέριξ του ναού, θα άνοιγε και καμία «άσπιλη» κεφαλή με το ραβδί του. Άξιος, λοιπόν, ο μισθός τους και όσα βέβαια κατάφεραν να ληστέψουν με το σταυρό (πάντα) ανά χείρας…

Σε μια σειρά ιρλανδικών μύθων, όπου περιγράφονται οι περιπέτειες του ήρωα Μπραν στα μαγικά νησιά, που λέγονταν αλλιώς και «ο Άλλος Κόσμος» (βρισκόταν κάπου δυτικά, πέρα από τον Ατλαντικό), ο ήρωας φτάνει μαζί με τους συντρόφους του πρώτα στο Νησί της Χαράς, όπου όλοι οι κάτοικοί του ζουν εκεί ευτυχισμένοι και συνεχώς γελούν. Μάλιστα, προσωρινά αφήνει έναν από τους συντρόφους του εκεί και όταν αυτός επιστρέφει, ξεχνάει τι ήταν αυτό που τον έκανε να γελά, όσο βρισκόταν στο Νησί της Χαράς. Είναι σα να άφησε πίσω του το μυστικό της καθαρής ύπαρξης, του ολοκληρωμένου ανθρώπου που επέστρεψε στον πολιτισμό. Σε έναν ιρλανδέζικο μύθο συναντάμε την χώρα της νιότης (Tir-n-n-og), όπου τα γηρατειά και ο θάνατος δεν την έχουν ανακαλύψει. Οι χωρικοί λένε ότι εκεί «η ευτυχία κοστίζει μια δεκάρα», γιατί είναι άφθονη. Ο βάρδος Όσσιαν (προφανώς ο Ωκεανός), που περιπλανιόταν καβάλα σε ένα άσπρο άτι, στην επιφάνεια των νερών, έζησε σε αυτή την χώρα τριακόσια χρόνια, ο μόνος άνθρωπος που κατάφερε να την επισκεφτεί. Όταν επέστρεψε στη γη, τα τριακόσια χρόνια έπεσαν πάνω του, τα άσπρα γένια του έφτασαν στη γη και ο ίδιος σύρθηκε στο χώμα. Από τότε αυτή την χώρα την επισκέφτηκαν κι άλλοι άνθρωποι, σε διαφορετικά μέρη: στα βάθη των λιμνών, στα βάθη του ορίζοντα και σε πολλές παραλλαγές. Κάποιοι άλλοι είδαν την χώρα αυτή σε ένα νησί κοντά στην Γροιλανδία, που εξαφανιζόταν, μόλις το πλησίαζαν. Σύμφωνα με πολλές αφηγήσεις η Χώρα της Νιότης είναι ο αγαπημένος τόπος των ξωτικών. Τα μυθικά αυτά πλάσματα, πρωταγωνιστές ακόμη και σήμερα στη φαντασία μικρών και μεγάλων παιδιών, ζούσαν σε μια «πραγματικότητα» όπου ο χρόνος δεν είχε και ιδιαίτερη σημασία. Ζούσαν για ένα αιώνιο τώρα. Και αυτό έγινε το μαγικό τους κλειδί που ξεκλείδωνε την ανθρώπινη ολότητα τους. Είχε δίκιο ο Μπακούνιν όταν στο «Θεός και Κράτος» έγραφε πως ο θεός είναι η ουράνια αφαίρεση, το ανθρώπινο είδωλο αντεστραμμένο και μεγεθυμένο. Είναι όμως αυτό απαραίτητα κακό ή μήπως πρέπει να γίνει μια διάκριση ανάμεσα στο τι εκφράζει το αντεστραμμένο και μεγεθυμένο είδωλο του πολιτισμένου και τι του απολίτιστου ανθρώπου; Είναι εντελώς διαφορετικό για ένα ανθρώπινο πλάσμα, όταν η μεταφυσική ή αν θέλετε η ουράνια αφαίρεσή του είναι ένας κόσμος καλοκάγαθων ξωτικών[3] και μιλάμε σίγουρα για κάτι άλλο, όταν η μεταφυσική γίνεται μίσος, τυφλή υποταγή και δόγμα. Εκεί γεννιέται η εξουσία που με την σειρά της δίνει την σκυτάλη στον κρατισμό. Το ζήτημα πάντως είναι ευρύ και είναι αδύνατον να αναπτυχθεί σε λίγες γραμμές. Είναι όμως σημαντικό να το ανακινούμε με κάθε ευκαιρία.

1] Θυμίζει, ως έναν βαθμό, τον γνωστό Ορφικό μύθο. Ο Κόσμος, το Σύμπαν των αρχαίων Ελλήνων, ξεπήδησε μέσα απ’ το λεγόμενο Κοσμικό Αυγό, κατακλύζοντας το χάος και το κενό με απίστευτη ταχύτητα. Θα μπορούσαμε να βρούμε πολλές ομοιότητες και με την σύγχρονη θεωρία των φυσικών για την γέννηση του Σύμπαντος, το Bing Bang, αλλά ας τους αφήσουμε να ξαπλώνουν τεμπέλικα στις μεταλλαγμένες δάφνες τους για λίγο ακόμη, μιας και το ζήτημα, όπως και πολλά άλλα, αποτελεί «τροφή» για μελλοντικά άρθρα της Διαδρομής.

[2] Η λέξη «αμαρτία» αρχικά απλώς σήμαινε σφάλμα, αλλά μέσα από την ιουδαϊκή κοσμοαντίληψη φορτίστηκε με την χριστιανική ηθική και ανηθικότητα.
[3] Σίγουρα υπάρχουν και ιστορίες με κάποια από αυτά να σκαρώνουν χίλιες-δυο σκανδαλιές και πονηριές. Περισσότερο όμως θα λέγαμε πως ακόμη και αυτές οι ιστορίες παρουσιάζουν τα ξωτικά σαν μικρά, ζωηρά παιδιά. Δεν υπάρχει δόλος και μηχανορραφία. Αυτό δείχνει και το αγαθό πνεύμα των ανθρώπων που έπλαθαν τέτοιες ιστορίες.
(Συνεχίζεται)

σύντροφοι για την Αναρχική απελευθερωτική δράση

Από την αναρχική εφημερίδα ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ.130, Σεπτέμβριος 2013

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ "ΧΡΥΣΟΥΝ ΓΕΝΟΣ" ΜΕΡΟΣ Β΄

Οι ρίζες της αναρχίας εις το «χρυσούν γένος» (μέρος β΄)

Είναι πιθανόν οι ρίζες του πολιτισμού να έχουν συνδεθεί με τη γέννηση και τη θεμελίωση της έννοιας «φυλακή». Μετά την τσάπα ο άνθρωπος, που πλέον έχει γυρίσει την κλεψύδρα και η άμμος της, που συμβολίζει την ελευθερία του, χάνεται σιγά-σιγά στον χρόνο, επινοεί την πρώτη φυλακή. Εξημερώνει άγρια ζώα και τα εκμεταλλεύεται για φαγητό και ένδυση κυρίως. Η μετατροπή του ανθρώπου-κυνηγού σε άνθρωπο-κτηνοτρόφο γίνεται ακόμη ένας δυνατός βοριάς στον ανεμόμυλο του πολιτισμού. Έτσι αρχίζει η φυλάκιση και εκμετάλλευση άλλων πλασμάτων. Μαλλί, γάλα και στο τέλος κρέας και δέρμα (ανάλογα με το είδος). Ο άνθρωπος μοιράζεται πλέον την τροφή του με τα ζώα που εκτρέφει. Τα φροντίζει και τα περιποιείται ενδεχομένως, για να τα εκμεταλλευτεί… καλύτερα. Αναπτύσσει έντονη οικειότητα με ένα άλλο είδος, για πρώτη φορά, πέρα από το δικό του. Η μοιρασιά της τροφής –στοιχείο δεσίματος στις κοινότητες των κυνηγών– δεν είναι γεγονός πλέον που ορίζει σχέσεις συντροφιάς. Τρέφω ένα άλλο πλάσμα και νοιάζομαι για αυτό, με σκοπό να το εκμεταλλευτώ όσο γίνεται και στο τέλος να του αφαιρέσω και τη ζωή. Ο πρώτος κτηνοτρόφος σίγουρα θα είχε στιγμές συναισθηματικής σύγχυσης το δίχως άλλο. Ο άνθρωπος-κυνηγός δεν προλάβαινε –πώς ήταν δυνατόν άλλωστε;– να αναπτύξει κανένα άμεσο, συναισθηματικό δεσμό με τα θηράματά του. Η διαδικασία της δολοφονίας για αυτόν είχε άλλη σημασία, δεν έχανε την υπερβατικότητά της, καθώς ήταν μία παρέμβαση στην ενότητα.
Η διαδικασία εκτροφή-φροντίδα-εκμετάλλευση-φόνος έφερε στο προσκήνιο ένα νέο πλέγμα συναισθημάτων για τον άνθρωπο. Είναι σχεδόν βέβαιο πως γέννησε μέσα του μια πρώιμη μορφή σαδισμού. Τα όνειρά του θα αλλάξουν άρδην. Ο άνθρωπος φτιάχνει την πρώτη φυλακή και είναι βέβαιο πως δεν θα αργήσει να την χρησιμοποιήσει και εναντίον άλλων ανθρώπων. Είναι, επίσης, βέβαιο πως δημιουργούνται οι γονιμότερες προϋποθέσεις για να γεννηθεί η τέχνη της εξαπάτησης. Σε φροντίζω, σε ταΐζω, σε προστατεύω και στο τέλος σε σκοτώνω. Τα ονειρέματα του θα γίνουν πιο σκοτεινά, πιο βίαια και αυτός θα αισθανθεί έντονα την γεύση της ενοχής. Δεν είναι πια το ξύλινο δόρυ του, που τον ταΐζει, ούτε μόνο η τσάπα, αλλά η υποταγή μέσω της φυλάκισης. Τα ζώα πλέον δεν είναι μόνο ελεύθερα, αλλά εγκλωβίζονται βίαια στην φυλακή του πολιτισμού. Αλήθεια, πόσο στέρεα μπορούν να είναι τα θεμέλια του πολιτισμού, όταν αυτός χτίστηκε με εργαλεία την αιχμαλωσία και τον σαδισμό; Ο «άγριος» κυνηγός θα σάστιζε, αν είχε το θλιβερό προνόμιο να παρατηρήσει κάτι τέτοιο. Μήπως τελικά η μόνη «μηχανή» που δεν αποκτηνώνει την ανθρώπινη τρυφερότητα είναι ο λόγος; Πάντως είναι ξεκάθαρο πως η κυριαρχία τις τελευταίες δεκαετίες εστιάζει όλο και περισσότερο στη γλώσσα και στο πώς θα της επιτεθεί. Κράτα τη γλώσσα σου άνθρωπε, αρκεί να λες μόνο ψέματα με δαύτην. Κράτα τη φαντασία σου, όσο σου χρειάζεται, για να κάνεις μόνο οράματα πλουτισμού. Δώσε μου τον κόσμο μέσα σου και εγώ θα σου χαρίσω την ψηφιακή νιρβάνα. Εγώ είμαι ο κύρης σου, όλα όσα βλέπεις γύρω σου πλέον είναι δικά μου. Πες αντίο στο κελάηδισμα του αηδονιού, στο αργυρό φως των πυγολαμπίδων, στο θρήνο της κουκουβάγιας το μαλακό σκοτάδι, γιατί εγώ σε έκλεισα σε τσιμεντένιο κλουβί αλλά εσύ χαμογελάς ευχαριστημένος. Εγώ είμαι το πανίσχυρο κράτος, εσύ με έφτιαξες για να σε διαφεντεύω. Πώς μπορώ, λοιπόν, να σε απογοητεύσω;
Όσο η εικόνα κυριαρχεί του λόγου, η φαντασία θα γίνεται ένας σωρός με κοπριές. Η φυσική διαδικασία της οπτικοποίησης του λόγου μέσω του ανθρώπινου νου πνέει τα λοίσθια. Η κυριαρχία προσπαθεί μέσα από τη δολοφονία της έμπνευσης να μας παρουσιάσει τον τεχνητό της κόσμο ως κάτι δεδομένο. Κατά τη διάρκεια μιας ενδιαφέρουσας αφήγησης, ο καθένας σχηματοποιεί τις δικές του εικόνες. Αλλιώς είναι ένα μωβ κυκλάμινο για κάποιον, αλλιώς για έναν άλλον, έστω κι αν η ουσιώδης απεικόνισή του έχει πολλά κοινά στους δύο παρατηρητές. Η δυνατότητα να έχω τις εικόνες για τον δικό μου κόσμο είναι αναμφίβολα δείκτης ελευθερίας. Ακόμη και οι λεγόμενες «καταστάσεις κοινής πραγματικότητας» σε συνθήκες ελευθερίας σίγουρα θα ερμηνεύονταν πολύ διαφορετικά από τον κάθε παρατηρητή. Έχει μεγάλη σημασία για τους εξουσιαστές να επιβάλουν πανομοιότυπες αντιλήψεις για τα πάντα γύρω μας. Και ο κατακλυσμός από εικόνες σε τηλεόραση και διαδίκτυο επιχειρεί να το κάνει πράξη. Είναι πάλι χαρακτηριστικό το παράδειγμα των Αβοριγίνων, που οι λέξεις τους ήταν τραγούδια. Πολλοί υπέρμαχοι της εξέλιξης πιστεύουν ότι η γραφή είναι ένδειξη ανωτερότητας ενός πολιτισμού. Ένας άνθρωπος, όμως, που δεν χρησιμοποιούσε τόσο την γραφή, διέθετε εντυπωσιακά καλύτερη μνήμη από έναν σύγχρονό μας άνθρωπο, που τα εμπιστεύεται όλα στα συγγράμματα και στις συσκευές αποθήκευσης σκέψης (όσης έχει απομείνει). Πολλές ελεύθερες φυλές είχαν εξασκηθεί στην απομνημόνευση μακροσκελών ιστοριών, ποιημάτων και τραγουδιών. Ακόμη και το λεξιλόγιο πολλών λαών χωρίς γραφή υπήρξε πολύ πιο σύνθετο από τις σύγχρονες γλώσσες. Συχνά, για να ειπωθούν στην συντροφιά οι ιστορίες τους, χρειάζονταν ώρες ακόμη και μέρες! Δεν είχαν, όμως, ούτε να σταθούν στην ουρά για να πληρώσουν την ΔΕΗ, ούτε να χάσουν την μέρα τους σε ένα ατέλειωτο μποτιλιάρισμα. Τι κορόιδα, τελικά, αυτοί οι αρχαίοι κυνηγοί, να ακονίζουν γενιές και γενιές τέτοια μνήμη, ενώ όλοι εμείς θα χωρούσαμε σήμερα όλες μα όλες τις ιστορίες τους σε ένα απλό «στικάκι»! Την ελευθερία μου για λίγη ριμάδα νανοτεχνολογία, λοιπόν…
Είναι σημαντική η στιγμή που για πρώτη φορά ο αρχαίος άνθρωπος λέει ένα ψέμα. Ήταν άραγε η εξιστόρηση μιας γοητευτικής ιστορίας ή ένα εργαλείο εξαπάτησης; Έτσι και αλλιώς, στην πρώτη περίπτωση δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ψεύδος. Σίγουρα όχι ως εργαλείο εξαπάτησης. Εξάλλου η φαντασία δεν έχει όρια· ακόμη και όλες μαζί οι λέξεις δεν θα μπορούσαν να την αγκαλιάσουν με σιγουριά. Ποια να ήταν άραγε η επίδραση των σκιών στη φαντασία του αρχαίου ανθρώπου; Πολλά ερωτήματα μένουν αναπάντητα, αλλά ίσως ο καθένας να δώσει τις δικές του απαντήσεις μέσα του. Μπορεί η διαδρομή μας σε αυτό τον κόσμο να είναι ο «δεμένος» σπόρος και ο θάνατος το «σκάσιμό» του, για να γεννηθεί ένα τρυφερό βλαστάρι ζωής σε μια εξωκοσμική σφαίρα ύπαρξης. Ο σπόρος, όμως, αυτός θα είναι φυτεμένος απ’ το αόριστο χέρι της τυχαιότητας και όχι απ’ το πολιτισμένο χέρι κάποιου γεωργού.
«Χρυσούν γένος»
Ο Ησίοδος δεν ήταν ένας ποιητής που απήγγειλε ή τραγουδούσε τα ποιήματά του στις αυλές των βασιλιάδων. Ήταν ένας βοσκός, που διασκέδαζε τις ώρες του, συνθέτοντας και ανασυνθέτοντας ιστορίες που είχε ακούσει από παλιότερες εποχές. Από τα έργα του που έχουν σωθεί μπορεί εύκολα κανείς να αντιληφθεί ότι εκτιμούσε πολύ την απλή ζωή, κοντά στη φύση, βόσκοντας πρόβατα ή βοηθώντας τον πατέρα του να καλλιεργήσει τη γη. Παρ’ ότι οι δραστηριότητες του ήταν τα αρχέτυπα του πολιτισμού, αυτό δεν αλλάζει το ότι η επαφή του με τον φυσικό κόσμο ήταν σαφώς πιο άμεση και έντονη από την αντίστοιχη επαφή ενός ανθρώπου της πόλης. Στο ποίημά του «Έργα και Ημέρες», απευθύνεται και εναντιώνεται στον τρόπο ζωής του αδερφού του, ο οποίος βάζει τελείως διαφορετικές προτεραιότητες στη ζωή του και κάνει σχέδια πλουτισμού και κοινωνικής καταξίωσης. Τον κατηγορεί ότι κολακεύει τους «δωροφάγους» άρχοντες, που τους χαρακτηρίζει ανόητους («νήπιοι»), γιατί δεν καταλαβαίνουν πόση σημασία έχουν όσα είναι αναγκαία για τη ζωή και πόσο ωφέλιμα μπορεί να είναι τα απλά άγρια λουλούδια, όπως η μολόχα και ο ασφόδελος, που μπορούν να βοηθήσουν έναν φτωχό άνθρωπο να επιβιώσει (Ησίοδος, στ. 37-48). Παρουσιάζει τον Δία εκδικητικό με τους ανθρώπους, όταν ο Προμηθέας τον εξαπάτησε σε μία θυσία ζώου. Σε απάντηση ο Δίας πήρε από τους ανθρώπους τη φωτιά, που ήδη διέθεταν και σκάρωσε για αυτούς μια παγίδα, την Πανδώρα, μία γυναίκα, που ενώ φαινόταν να έχει όλα τα δώρα, έστειλε στους ανθρώπους συμφορές με την περιέργειά της. Είναι ο γνωστός μύθος της περιέργειας, που υιοθετεί κατόπιν και ο Ιουδαϊσμός, δίνοντας στην γυναίκα πάλι το ρόλο αυτής που με την περιέργειά της έφαγε το μήλο της γνώσης. Σε αυτό τον μάλλον σεξιστικό μύθο, που θέλει τη γυναίκα πηγή συμφορών δε θα μείνουμε προς το παρόν, αλλά τον αναφέρουμε εδώ, γιατί υπήρξε ένα όριο, που έδωσε τέλος στην εποχή που οι άνθρωποι ζούσαν στη γη σαν θεοί, χωρίς συμφορές, χωρίς να κοπιάζουν και χωρίς βαριές αρρώστιες και θάνατο. Αυτή είναι η εποχή του «χρυσού γένους» κατά τον Ησίοδο.
Την ευτυχισμένη αυτή εποχή την χαρακτηρίζει και ως «εποχή του Κρόνου», γιατί τότε ο Κρόνος κυβερνούσε στον ουρανό. Οι άνθρωποι τότε, λέει, ζούσαν σα θεοί, με την καρδιά δίχως θλίψη και δυστυχίες, δεν είχαν ελεεινά γηρατειά (δειλόν γήρας), αλλά χωρίς να αλλάζουν τα πόδια και τα χέρια τους απολάμβαναν τη ζωή και πέθαιναν σαν παραδομένοι σε ύπνο. Είχαν όλα τα αγαθά, καθώς η γη τους έδινε από μόνη της («αυτομάτη») πολύ και άφθονο καρπό (Ησίοδος, στ. 109-119). Μέσα στους δέκα αυτούς στίχους του, μας δίνει μία περιεκτική περιγραφή μιας εποχής, όπου μπορεί οι άνθρωποι να ήταν θνητοί, αλλά ζούσαν σαν θεοί, καθώς δεν υπέφεραν και πέθαιναν ήσυχοι. Το ότι η γη από μόνη της έδινε καρπούς δείχνει ότι δεν την καλλιεργούσαν προφανώς. Αξίζει όμως να σημειωθεί και κάτι ακόμη· ο Ησίοδος τοποθετεί χρονικά αυτή την εποχή στα χρόνια του Κρόνου. Ο πατέρας του Δία, είχε ξεγελάσει τον πατέρα του Ουρανό, για να πάρει τη θέση του. Ήταν μια θεότητα (Τιτάνας για την ακρίβεια), που λατρευόταν σε λόφους και βουνά (το όνομα Όλυμπος, που ακόμη και σήμερα διατηρείται σε αρκετά τοπωνύμια πέρα από το γνωστό βουνό, δήλωνε πιθανότατα γενικά το όρος, το ύψωμα). Ο Κρόνος θα πρέπει να λατρευόταν πολύ από τους κατοίκους του αιγιακού χώρου, πριν παραγκωνιστεί από τη λατρεία του γιού του Δία. Ωστόσο, ως την ύστερη αρχαιότητα ήταν προστάτης των καταπιεσμένων. Στον ελλαδικό χώρο, κατά τη διάρκεια των γιορτών προς τιμήν του, οι δούλοι ήταν ίσοι με τους ελεύθερους. Το ίδιο γινόταν με τα Σατουρνάλια στη Ρώμη, που ουσιαστικά λάτρευαν τον ίδιο θεό (Saturnus = Κρόνος). Επρόκειτο για οργιαστικές γιορτές με παγανιστικά χαρακτηριστικά, με πολλά γλέντια και ανταλλαγές δώρων. Ο χαρακτήρας του Κρόνου ήταν ειρηνικός και θεωρούνταν, επίσης, βασιλιάς της νήσου των Μακάρων.[1]1 Στον ελλαδικό χώρο έχουν αποδειχτεί ανασκαφικά αυτές οι προελληνικές περίοδοι χωρίς πολέμους. Δεν είναι τυχαίο ότι τον διαδέχτηκε ο γιος του Δίας, που αντιστοιχούσε στην εποχή των ιερατείων, των βασιλιάδων, αλλά και κατόπιν των δημοκρατικών αρχόντων και των νόμων τους, που έχει ως σύμβολο τον χρυσό ιερό ζυγό της δικαιοσύνης. Ούτε μπορούμε να παραβλέψουμε ότι κόρη του Κρόνου ήταν και η Δήμητρα, η θεά της γεωργίας. Άλλωστε, πάλι ο Ησίοδος λέει χαρακτηριστικά στην «Θεογονία» του για τον Δία, ότι διευθέτησε όλους τους νόμους ωραία για τους ανθρώπους και όρισε προνόμια (στίχοι 72-73). Ο Δίας νίκησε τον πατέρα του Κρόνο με τη βοήθεια των παιδιών της Στύγας, δηλαδή τον Ζήλο, τη Νίκη, το Κράτος και τη Βία, για αυτό και κάθονται πλάι του στον θρόνο, όταν αυτός γίνεται βασιλιάς θεών και ανθρώπων (στ. 383-394).
Όταν χάθηκαν οι κάτοικοι της εποχής του «χρυσού γένους», έγιναν πνεύματα, κάτι σαν αγαθά φαντάσματα, που φύλαγαν τους ανθρώπους των κατοπινών εκφυλισμένων εποχών. Μετά το χρυσό, ήρθε το αργυρό, ακολούθησε το χάλκινο (πολεμικό), αυτό των ηρώων και τέλος το σιδερένιο (Ησίοδος, Έργα και Ημέρες, στ. 120-201). Ο μύθος των γενών πρέπει να ήταν πανάρχαιος και έχει τις ρίζες του στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, κάτι που του δίνει πανανθρώπινα χαρακτηριστικά. Τον βρίσκουμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σε κάθε μυθολογία. Δε θα πρέπει όμως να μας δίνει την εντύπωση ότι εξέφραζε τη βεβαιότητα πως ο κόσμος βαδίζει σε ένα μονοπάτι παρακμής, όπου «κάθε πέρσι και καλύτερα». Δεν αποτελεί απλοποίηση μίας αντίληψης ότι ο κόσμος οδεύει προς την καταστροφή. Ο χρόνος, στις περισσότερες περιπτώσεις εκλαμβανόταν και ως επανάληψη και ως κύκλος και όχι ως μία γραμμική πορεία προς κάποιο σημείο. Περισσότερο μάλλον νοσταλγεί μία εποχή ελευθερίας, όπου οι άνθρωποι ζούσαν ελεύθεροι κοντά στη γενναιόδωρη φύση και δεν γερνούσαν υπό τη σκλαβιά του φόβου και της δουλειάς-δουλείας. Ή θα μπορούσε να σημαίνει ότι ο κόσμος αυτός ήταν μία πολύτιμη και σεβάσμια κληρονομιά που έπρεπε να διαφυλαχτεί, προκειμένου να μην καταστραφεί. Γι’ αυτό, στο επόμενο κεφάλαιο θα δούμε πώς αντιμετώπισαν την ίδια ιστορία στους μύθους τους και οι άλλοι λαοί.

σύντροφοι για την Αναρχική απελευθερωτική δράση

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 129, Ιούλιος-Αύγουστος 2013

 

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ "ΧΡΥΣΟΥΝ ΓΕΝΟΣ" ΜΕΡΟΣ Α΄

Οι ρίζες της αναρχίας εις το «χρυσούν γένος» (μέρος α΄)

 

Ονειρέψου και κλάψε άμοιρο γένος,
τον δρόμο δεν βρίσκεις,
τον έχασες αλίμονο!
Είναι το χαίρε σου το βράδυ, αλίμονο!

Φραντς Κάφκα, «Η πληγή και η λέξη»

Σαν το κόκκινο νήμα του παραμυθιού, ένας κοινός μύθος ενώνει τις λαϊκές αφηγήσεις πολλών λαών· η ανάμνηση μίας παλιάς εποχής, όπου οι άνθρωποι ζούσαν ελεύθεροι, σε αρμονία με τη φύση. Αυτή η εποχή, που αντιστοιχούσε σε έναν τέτοιο τρόπο ζωής, ονομάστηκε από τον Ησίοδο «χρυσούν γένος». Ο Ησίοδος ήταν ένας βοσκός που αγαπούσε να λέει ιστορίες, ενώ έβοσκε τα πρόβατά του και δεν εμπιστευόταν τον κόσμο του εμπορίου και της ναυπηγικής που εκθείαζε η εποχή του. Και αυτός είχε γεννηθεί μέσα σε συνθήκες πολιτισμού στα δικά του μέρη, για αυτό και ζούσε ως βοσκός και όχι ως κυνηγός ή τροφοσυλλέκτης. Έτσι, ακόμη και o ίδιος, αναπολεί ήδη την «χρυσή εποχή» ως κάτι μακρινό. Οι εποχές που την ακολουθούσαν, κατά τον Ησίοδο, είχαν τα χαρακτηριστικά άλλων μετάλλων, πιο ευτελών, ακολουθώντας μία σχεδόν φθίνουσα πορεία ως τα δικά του χρόνια. Αν ζούσε σήμερα, προφανώς θα χαρακτήριζε το δικό μας γένος πλαστικό, χαλύβδινο ή κάτι παρόμοιο. Την ανάμνηση μίας άλλης ζωής που χάθηκε διατήρησαν στους μύθους τους και άλλοι λαοί, πολύ διαφορετικοί και πολύ απομακρυσμένοι μεταξύ τους, όπως οι Ίνκας, οι Αβορίγινες, οι παλαιότεροι κάτοικοι της Ιαπωνίας, αλλά και οι σύγχρονοι πληθυσμοί της Λατινικής Αμερικής. Άλλωστε, η ιουδαϊκή και χριστιανική παράδοση χρησιμοποίησε αυτό το μύθο και τον προσάρμοσε στο μοτίβο των πρωτοπλάστων, που εκδιώχθηκαν από τον παράδεισο, ως τιμωρία για το αμάρτημα της γνώσης. Η ανάμνηση αυτού του «χρυσού γένους», όμως, δεν ανήκει στον ουράνιο κόσμο των θεών· διαδραματίστηκε εδώ, στη γη και μάλιστα δεν την έφεραν… άγνωστες ομάδες εξωγήινων.
Το «χρυσούν γένος», όπως όλα δείχνουν, ήταν η ανάμνηση της άναρχης κοινοτικής συμβίωσης, πριν επιβληθεί το κράτος και ο πολιτισμός στην ανθρώπινη ελευθερία. Η μνήμη μίας ευτυχισμένης απλής ζωής γοητεύει ακόμη και τους ανθρώπους που έζησαν στην εποχή που ο πολιτισμός ήταν ένα βρέφος πολλά υποσχόμενο. Τους άρεσε, ακόμη και στην πρώιμη φάση του πολιτισμού, να αφηγούνται γοητευτικές ιστορίες, που αναφέρονται σε μία ζωή δίχως θεσμούς και μισθωτή εργασία, κράτος και ιεραρχίες, όταν ο άνθρωπος ήταν κομμάτι της φύσης και όχι η φύση ένα κομμάτι στην τσέπη του ανθρώπου. Σε κάθε πολιτισμό βρίσκουμε αυτό το μύθο του χαμένου παραδείσου, όπου ο κόσμος περιβαλλόταν από ένα είδος ιερότητας. Συχνά οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζονται ως αθάνατοι ή αγέραστοι, που ζουν σε αρμονία μεταξύ τους, δεν κάνουν πολέμους, ούτε με τα άλλα ζώα και τη φύση. Παρά το δεδομένο της υπερβολής, που συναντούμε σε κάθε μύθο ή θρύλο, η αξία της ελεύθερης συλλογικής μνήμης που διασώζεται είναι ανεκτίμητη. Σε όλες τις μυθολογίες έρχεται η στιγμή μίας μεγάλης καταστροφής, ένας κατακλυσμός, που τους αλλάζει τη ζωή. Όσοι μένουν ζωντανοί πρέπει να διαλέξουν «ανάμεσα στο τόξο και στο βέλος», όπως λέει ο μύθος των Απάτσι Τσιρικάουα. Κι αυτοί «διαλέγουν το όπλο και γίνονται λευκοί». Ίσως όμως, αν μιλάμε για συμβολικό κατακλυσμό, η σωστή απάντηση στο εκβιαστικό ερώτημα «κιβωτός ή πνιγμός» να ήταν «ας γίνουμε βροχή, κανείς δεν μπορεί να πνίξει τα δάκρυα του ουρανού», κάτι που θα προκαλούσε μάλλον χάχανα στις ορδές των πολιτισμένων. Το σύνολο, όμως, της αντίληψης των απολίτιστων ανθρώπων συνέθεταν εξίσου η κοινή πραγματικότητα, ο μύθος και το όνειρο. Και σε έναν κόσμο που δεν είδαν ποτέ τους οι οθόνες, μας είναι δύσκολο, όσο και αν το θέλουμε, να αντιληφθούμε πλήρως την διαύγεια και την ένταση του ονειρέματος. Ο χώρος και ο χρόνος δεν είχαν καμία σημασία στο ονείρεμα ενός απολίτιστου κυνηγού και πολλές φορές θεωρούνταν ακόμη και σημαντικότερο το κομμάτι του ημερονυχτίου που περνούσαν στα μονοπάτια του ονείρου. Εξίσου σημαντική ήταν και η εξιστόρηση στους συντρόφους του, όσων είδε και πέρασε, για κόσμους προσωπικούς και γοητευτικούς. Για καταστάσεις παρόμοιες αλλά και εντελώς διαφορετικές απ’ όσα βιώνει ξυπνητός.
Η ηθική όμως των αρχαίων κυνηγών ήταν κάτι τόσο φυσικό για αυτούς, όσο το χορτάρι που ξανθαίνει το καλοκαίρι. Δεν φορμαριζόταν σε κανένα πολιτισμικό καλούπι αλλά στεκόταν ελεύθερη ως ο σημαντικότερος κρίκος που κρατούσε, όχι απλώς δεμένη, αλλά άρρηκτα ενωμένη την ομάδα. Και η ηθική αυτή δεν μπορούσε παρά να περιέχει την πιο ολοκληρωμένη αρχή του σεβασμού και της αλληλεγγύης. Αλλιώς, πώς θα ήταν δυνατόν οι ελεύθερες κοινότητες να συνέχιζαν απρόσκοπτα και για χιλιάδες χρόνια με επιτυχία το κυνήγι ζώων με απλούστατα μέσα, όπως επίσης τον εμπλουτισμό της ελεύθερης κουλτούρας τους με νέα στοιχεία, από αφηγήσεις, μύθους, και ιστορίες για το κυνήγι μέχρι λεπτομερείς παρατηρήσεις για τον ουράνιο θόλο; Ο λόγος των μελών της ομάδας όφειλε να είναι ειλικρινής. Σε διαφορετική περίπτωση τα αποτελέσματα θα ήταν σίγουρα καταστροφικά και η επιβίωση της ελεύθερης κοινότητας θα κινδύνευε. Φανταστείτε έναν αρχαίο κυνηγό να λέει ψέματα στους συντρόφους του πως είδε ένα κοπάδι μαμούθ τρεις μέρες ποδαρόδρομο απ’ τον καταυλισμό. Η ομάδα θα έχανε υπερπολύτιμο χρόνο και θα εμφανιζόταν τέτοια έλλειψη προμηθειών, που το σύνολο της κοινότητας θα κινδύνευε με αφανισμό. Το ζήτημα, όμως, της απολίτιστης ηθικής είναι τόσο ευρύ, που σίγουρα θα χρειαστεί κάποιο μελλοντικό κείμενο για ν’ αναπτυχθεί με επάρκεια.
Πριν από όλα, όμως, είναι χρήσιμο να θυμηθούμε πάλι μία πολύ σημαντική παράμετρο, που χωρίζει σαν ένας βαθύς γκρεμός τη σύγχρονη σκέψη από την προβιομηχανική. Πριν τον γκρεμό αυτό, εκεί που το βλέμμα μας ατενίζει τον ορίζοντα, βρίσκεται ένας κόσμος που εμπιστεύεται το μύθο για αυτό που είναι, χωρίς να τον ντύνει με το σοβαροφανές κουστούμι της λογικής. Όσο πιο εναρμονισμένος με τη φύση είναι ο άνθρωπος, τόσο επικοινωνεί μαζί της με όλο του το είναι. Δε νιώθει την ανάγκη να δικαιολογηθεί στη λογική του, ούτε στη λογική κάποιου άλλου. Όσο πιο κοντά βρίσκεται ο άνθρωπος στη φυσική κατάσταση, τόσο η ζωή και η καθημερινότητα είναι πιο κοντά στο παιγνίδι. Όταν κυριαρχεί η λογική και ο ορθολογισμός, επιδιώκοντας να επιβληθούν ολοκληρωτικά ως μοναδικά μέσα προσέγγισης της αλήθειας, τότε ο μύθος πρέπει να απολογηθεί, να στηρίξει με επιχειρήματα τη θέση του. Τότε, όμως, χάνει και την υπόστασή του, γίνεται σκόνη η ουσία του και μένει ως ένα απλό διήγημα, ένα «ανωφελές διήγημα», που καλό θα ήταν να έχει τουλάχιστον ένα ηθικό δίδαγμα, ώστε να μείνει, έστω έτσι, κάτι χρήσιμο και ωφέλιμο από αυτό. Ακριβώς όμως εκεί, πίσω από τον γκρεμό, προσπαθούμε να κοιτάξουμε με τα κιάλια της φαντασίας μας, μήπως καταφέρουμε, έστω και λίγο, να απαλλαγούμε από το διδακτισμό του μύθου και τα επιχειρήματα της λογικής, που θέλει να διαφεντεύει εξ ολοκλήρου τη σκέψη μας. Για αυτό θα αφήσουμε, όσο είναι δυνατό σε ένα τέτοιο κείμενο, χώρο στον μύθο να αναπνεύσει, χωρίς να προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι είναι «πραγματικός».
Έτσι, λοιπόν, δεν αναζητούμε στο μύθο του «χρυσού γένους» μία ιστορική αλήθεια, αλλά έναν τρόπο ζωής και σκέψης διαφορετικό, όπου ο διαχωρισμός ανάμεσα στο μύθο και το λόγο ήταν περιττός και αχρείαστος. Πολλές φορές εξετάζουμε τις πρώιμες κοινότητες σαν υπερπροστατευτικοί γονείς που νοιάζονται μόνο για το τι φοράει και τι τρώει το παιδί τους και όχι για αυτό που σκέφτεται. Επειδή μόνο αυτά αποδεικνύονται λογικά, οι επιστήμονες απαριθμούν με εξαντλητική ακρίβεια, που μπορεί να τους πάρει μία ολόκληρη ζωή, πόσα εργαλεία, πόσα αγγεία, πόσα οικήματα βρήκαν στον τάδε ή στον δείνα οικισμό, γιατί χρειάζονται αποδείξεις. Συγκεντρώνουν αποδείξεις και στοιχεία, μελετούν σαν ντέντεκτιβ τη ζωή, σα να ήταν ένα έγκλημα. Αλλά συχνά μένουν εκεί, γιατί τα άλλα είναι στη σφαίρα της φαντασίας, είναι μη έγκυρα, άρα καλό είναι να τα κρατάμε μόνο για κανένα ντοκιμαντέρ, καμία ταινία ή για να εντυπωσιάσουμε τους ακροατές σε κάποιο συμπόσιο. Δε διεκδικούμε, λοιπόν, την ιστορική ακρίβεια, για αυτό και δεν επικαλούμαστε άμεσα κάποια επιστημονική βιβλιογραφία σε κανένα από τα κείμενά μας, όπως θα κάναμε αν γράφαμε μία ακαδημαϊκών αξιώσεων εργασία, αλλά παραθέτουμε σχετικά βιβλία, που μας έδωσαν ιδέες και γνώσεις και δε μας εφοδίασαν απλώς με μερικά ακόμη λογικά επιχειρήματα, ούτε τα αντιμετωπίσαμε ως αυθεντίες. Άλλωστε, ένα βιβλίο είναι ένα σύνολο από το οποίο ο καθένας παίρνει αυτό που μπορεί να δει καλύτερα.
Η απαρχή του κόσμου
Όλοι οι θεοί, όλοι οι παράδεισοι,
Όλοι οι κόσμοι βρίσκονται μέσα μας.
Joseph Campbell
Οι αρχαϊκές κοινωνίες ήταν διαποτισμένες με το μύθο του αρχαίου παραδείσου, που δεν ήταν απλώς μία νοσταλγία για το παρελθόν, αλλά και μία προσπάθεια να τον επαναφέρουν στην καθημερινότητά τους. Άλλωστε, νόστος είναι η επιστροφή και η νοσταλγία εμπεριέχει ταυτόχρονα και το άλγος, δηλαδή τον πόνο. Η νοσταλγία είναι μία επίπονη επιστροφή, όχι μία εύκολη υπόθεση και προϋποθέτει πολλές ενέργειες από την πλευρά μας για να ολοκληρωθεί, δεν είναι ένας ρεμβασμός στην αιώρα μας εν ώρα καλοκαιρινής μέθης. Έτσι, λοιπόν, σε αυτές τις πρώιμες κοινωνίες οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν με ιερότητα ό,τι τους περιέβαλλε, το καθημερινό ήταν αδιαχώριστο από αυτή την ιερότητα, που έδινε θεϊκή πνοή σε όλα τα πλάσματα, ακόμη και στις πέτρες. Το υλικό και το πνευματικό δεν ήταν ένα δίλημμα, αλλά αδιαίρετη ενότητα. Ωστόσο, αυτοί που πιστεύουν ότι ο πρωτόγονος άνθρωπος ήταν ένα είδος θηρίου, που έδειχνε τυφλή πίστη σε όσα θεωρούσε ιερά, που ήταν λίγο χαζός και ευκολόπιστος, αλλά και αρκετά άγριος και αιμοβόρος, ώστε το αρσενικό να σέρνει το θηλυκό από τα μαλλιά μέσα στη σπηλιά του και το μόνο που ήθελε ήταν να τρώει ωμό κρέας, μάλλον έχουν δει πολλές αμερικάνικες κωμωδίες. Έτσι και αλλιώς, είναι απείρως βολικό για τους κυρίαρχους να παρουσιάζουν ως εξευτελιστικές τόσο τις σχέσεις όσο και το σύνολο της διαβίωσης των πρωτόγονων ανθρώπων. Για τους πρωτόγονους λαούς όλη η φύση πάλλεται από ζωή, «μιλάει», ακόμη και αν είναι μία πέτρα, ένα ποτάμι, ο ήλιος και η σελήνη. Ο υλικός κόσμος είναι κάτι πέρα από όσα βλέπει το μάτι, μέσα από το μύθο ενώνεται και γίνεται ένα καθημερινό παιγνίδι με την ολότητα. Ο μύθος γίνεται το όχημα, για να συλλάβει το βαθύτερο νόημα της ζωής. Οι πρώιμες κοινωνίες, όπως λέει ο Campbell, μάθαιναν ότι «η ζωή υπάρχει σκοτώνοντας και τρώγοντας και αυτή είναι η ουσία της ζωής· αυτό είναι το μεγάλο μυστήριο με το οποίο πρέπει να ασχοληθούν οι μύθοι».
Ο «προϊστορικός» κυνηγός αντιμετωπίζει το μύθο με την ίδια σημασία που αντιμετωπίζει την επιβίωσή του. Όταν πρέπει να σκοτώσει ένα ζώο, που πρώτα θα το κυνηγήσει, για να το φάει και να επιβιώσει, όχι για να συσσωρεύσει ένα εμπόρευμα, αλλά γιατί του είναι απολύτως απαραίτητο, τότε πρέπει να κάνει και μία υπέρβαση. Πρέπει να σκοτώσει κάτι που θεωρεί ιερό, όπως όλα όσα τον περιβάλλουν· είναι σα να αναγκάζεται να παρέμβει σε αυτό το περιβάλλον, γιατί διαθέτει τη συνείδηση της πνευματικής σχέσης με τον κόσμο. Για να μη σπάσει αυτή την πνευματική σχέση, χρησιμοποιεί το μύθο, δηλαδή την έκφραση της πνευματικότητάς του. Για αυτό δεν χρησιμοποιεί τα ζώα, αλλά τα τρώει και ό,τι απομένει το θάβει, προκειμένου να συνεχίσει να ζει ως μία άλλη μορφή ζωής. Σήμερα οι περισσότεροι θα το θεωρούσαν ανοησία, αλλά δείχνει μία βαθιά σοφία, που ενώνει τη ζωή και το θάνατο. Άλλωστε, ακόμη και στο σημερινό κατακερματισμένο κόσμο που ζούμε, εξακολουθούμε να διατηρούμε το δέος του θανάτου όχι μόνο για τους ανθρώπους που αγαπάμε, αλλά ακόμη και για τα κατοικίδια ζώα μας. Ο θάνατος είναι μια αλλόκοτη αλλά και οριστική παρένθεση στο ταξίδι της ύπαρξης και ο απολίτιστος άνθρωπος νιώθει ένα φυσικό δέος κάθε φορά που τον αντικρίζει. Είτε μιλάμε για τον αρχέγονο κυνηγό είτε για τον άνθρωπο του σήμερα, η λογική δηλώνει ανεπάρκεια αν κληθεί μόνη της να απαντήσει στο άγνωστο και ακατανόητο ζήτημα του θανάτου. Γι’ αυτό οι απολίτιστοι άνθρωποι καταδύθηκαν από νωρίς στο ονείρεμα, στον μύθο και την τέχνη. Αυτή η αγάπη για τη ζωή, λοιπόν, περιέβαλλε τον άνθρωπο που ζούσε από το κυνήγι και τον έφερνε σε οριακό σημείο, όταν έπρεπε να σκοτώσει μια άλλη ζωή για να τραφεί. Μάλιστα, αυτή η πράξη δείχνει μία σοφία, στοιχεία της οποίας βλέπουμε στην «αρχή της διατήρησης της ενέργειας», όπως έχει οριστεί απ’ τους φυσικούς. Τίποτε δεν πεθαίνει, αλλά συνεχίζει να υπάρχει με άλλη μορφή.
Οι θεότητες στο ανθρώπινο πάνθεον αρχίζουν να γίνονται όλο και πιο σκοτεινές από τη στιγμή που οι άνθρωποι μπαίνουν στα δεσμά του πολιτισμού. Συχνά το ζενίθ της θρησκευτικής φρικαλεότητας, οι ανθρωποθυσίες, σχετίζονται με την έκκληση για καλύτερη σοδειά, δηλαδή ιδανικότερες συνθήκες για τις γεωργικές εργασίες. Ο άνθρωπος πιστεύει πλέον, πως το ξύλινο δόρυ του και η ικανότητα του στο κυνήγι δεν είναι αρκετά για να τον θρέψουν. Τα ανταλλάσσει, λοιπόν, με την τσάπα. Και σκάβει την γη, μοχθεί ίσως και περισσότερο αλλά δεν ορίζει πλέον την επιβίωση του. Όση μαστοριά και αν επιδεικνύει στο χωράφι, πάντα κοιτάζει με λατρεία ή μίσος τον ουρανό. Η σωστή αναλογία ήλιου-βροχής μπορεί να γεμίσει την αποθήκη του και η λάθος να τον οδηγήσει στην λιμοκτονία. Το βλέμμα του είναι στραμμένο έτσι συνέχεια ψηλά. Η Γη αρχίζει και υποτάσσεται στον ουρανό γιατί από μόνη της δεν μπορεί πια να τον θρέψει. Και όταν έρχεται η πρώτη μεγάλη πείνα, η ανθρωπινότητα δίνει σιγά – σιγά την θέση της στο μίσος. Γιατί είχε ξηρασία ή πλημμύρες και πεινάσαμε; Κάτι πρέπει να κάνουμε, γιατί ο ουρανός μας τιμωρεί… Το μη φυσικό –δηλαδή το να φυτευτεί ένας σπόρος από ανθρώπινο χέρι– δημιούργησε και μη φυσικά αιτήματα προς το υπερβατικό. Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες δεν είχαν παρόμοιες απαιτήσεις από το υπερβατικό στοιχείο. Η τροφή τους εξαρτιόταν αποκλειστικά από τις δικές τους ικανότητες στο κυνήγι. Αν συνέβαινε μία γενικότερη φυσική καταστροφή (π.χ. ξηρασία) και αυτό είχε σοβαρές επιπτώσεις στην πανίδα, τότε το θεωρούσαν ως ένα συνολικότερο φυσικό πρόβλημα και μετακινούνταν, για να βρουν αλλού τροφή. Ο κόσμος, έτσι, δεν ήταν ιδιοκτησία, αλλά ένα μονοπάτι, όπως τον έβλεπαν και οι Αβορίγινες, που μέχρι την εισβολή των λευκών στην Αυστραλία ήταν αποκλειστικά τροφοσυλλέκτες και κυνηγοί. Μια σοδειά καλαμποκιού που καταστράφηκε από ένα βάκιλο δημιουργεί διαφορετικά συναισθήματα. Τόση δουλειά και να πάει χαμένη; Γιατί να πεθάνουμε από την πείνα, ενώ τα άγρια ζώα και φυτά ευημερούν; Να, ίσως, ο πρώτος υπερτροφικός εγωισμός. Και ό,τι τρέφεται από δόλια συναισθήματα, αναπόφευκτα έχει και καταστροφικά αποτελέσματα. Πλήρης υποταγή των ανθρώπων στη θεότητα. Ας ξεριζώσουμε μερικές καρδιές, μήπως και δεν ξανθίσει το καλαμπόκι.ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…..

 

σύντροφοι για την Αναρχική απελευθερωτική δράσηΑπό την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 129, Ιούλιος-Αύγουστος 2013

ΤΟ ΑΡΧΕΤΥΠΟ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ

 

ΤΟ ΑΡΧΕΤΥΠΟ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ

τού  Ιωάννη Ψάρρα

Η έννοια του αρχετύπου

Ο όρος αρχέτυπο σημαίνει αρχικός τύπος, ό,τι δηλαδή θα χρησιμεύσει ως υπόδειγμα, πρότυπο, μοντέλο.
Τα αρχέτυπα μας καθοδηγούν σε ορισμένες βασικές συμπεριφορές όντας αντιπρόσωποι, ως προς τα πιο χαρακτηριστικά τους στοιχεία, εικόνων, ιδεών, εμπειριών και συναισθημάτων.
Στα αρχέτυπα μελετητές διαφόρων σχολών βρίσκουν τα θεμέλια πολλών εκδηλώσεων του ανθρώπου, όπως των μύθων, της λογοτεχνίας, της τέχνης, των συμβολισμών και όλων των βασικών συλλήψεων της επιστήμης.
Αρχέτυπα
Εικόνες αρχέγονες, που χρονικά περίπου συμπίπτουν με την εμφάνιση του πρώτου ανθρώπου. Εκφράζουν μορφές συμπεριφοράς, ίδιες περίπου σε όλους, ανεξάρτητα χώρου και χρόνου.

Σε μια συζήτηση σχετικά με την έννοια των αρχετύπων, η Πλατωνική έννοια της ιδέας, μια αρχέγονη προδιάθεση που διαμορφώνει και επηρεάζει τις σκέψεις, βρίσκεται να είναι μια πρώιμη διατύπωση της υπόθεσης των αρχετύπων.

ΤΟ ΑΡΧΕΤΥΠΟ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ

ΔΡΑΚΟΣ: { < αρχ. Δράκων , πιθανότατα από το δρακείν του ρήματος δέρκομαι ( = βλέπω καθαρά, παρατηρώ ) }.
Ανθρωποφάγο μυθικό τέρας, με μορφή ερπετού τερστίων διαστάσεων, με φτερά νυκτερίδας,αγκαθωτή ουρά , που βγάζει φλόγες από το στόμα. Συμβολικά οι Δράκοντες σαν θηρία , είναι αυτόχθονοι ‘ κύριοι του εδάφους’ , ενάντια στους οποίους οφείλουν να πολεμήσουν οι ήρωες, και οι δημιουργοί για κυριαρχία ή κατάκτηση μιας χώρας.
Είναι επίσης φύλακες των θυσαυρών και των πυλών της εσωτερικής γνώσης.
Ο αγώνας με τον Δράκοντα συμβολίζει τις δυσκολίες που υπάρχουν για να νικήσει κανείς και να κερδίσει τους θυσαυρούς της εσωτερικής γνώσης.
Το σκότωμα του Δράκου είναι η σύγκρουση ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι , ο σφαγιασμός των καταστροφικών δυνάμεων του κακού , ή ο άνθρωπος που υπερνικά τη δική του σκοτεινή φύση και πετυχαίνει την κυριαρχία.
Η διάσωση της παρθένου από το Δράκοντα είναι η απελευθέρωση των αγνών δυνάμεων μετά την εξόντωση των κακών.
Ο Δράκοντας είναι συχνά ο αντίπαλος του θνήσκοντος θεού.

Μυθολογία – Οι Δράκοι στις Μυθολογίες των Λαών

Στην αρχαιότερη γνωστή σε μας μορφή των Δράκων, εμφανίζεται η συμφωνία των λαών να τους σχετίζουν με την Μητέρα Γη και τον Πατέρα Ουρανό. Με αυτήν τους την ιδιότητα, είχαν την δύναμη όχι μόνο της δημιουργίας και προστασίας, αλλά και της καταστροφής.
Τα πρώτα τους χαρακτηριστικά υπήρξαν από την μια οι θηλυκοί επίγειοι Δράκοι που φύλαγαν τους θησαυρούς της γης, δημιουργούσαν τους σεισμούς, εξουσίαζαν την θάλασσα, προστάτευαν τους ευσεβείς ανθρώπους (όπου τους αποκάλυπταν και τους θησαυρούς) αλλά και κατέστρεφαν τους ασεβείς. Από την άλλη, ήταν οι αρσενικοί Δράκοι που κυβερνούσαν τον καιρό, δημιουργούσαν τους κεραυνούς και τις αστραπές με την ανάσα τους και τις βροντές με τις κραυγές τους, εξουσίαζαν τον ήλιο και το φεγγάρι και όταν ήθελαν να δείξουν την μέγιστη δυσαρέσκειά τους, απαγόρευαν στον ήλιο να λάμψει (εκλείψεις). Βοηθούσαν τους ευσεβείς να ευημερήσουν με το να προκαλούν βροχή πάνω από τα σπαρτά τους και κατέστρεφαν τους ασεβείς με το να πλημμυρίζουν τα χωράφια τους, ή ακόμα χειρότερα, καίγοντάς τα.
Αργότερα, ο κάθε λαός λάτρεψε τους Δράκους με διαφορετικό τρόπο:
Στην Αίγυπτο έλαβαν την απόκρυφη μορφή των Θεών Σετ και Όσιρι.
Στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη, λατρεύτηκαν ως προστάτες και δάσκαλοι του ανθρώπου με διάφορα χαρακτηριστικά, άλλοι ως καλόβουλοι, άλλοι όχι (ειδικά η Κέλτικη μυθολογία τους τιμά ιδιαίτερα). Κατά τον Μεσαίωνα όμως, οι Δράκοι έλαβαν καθαρά εχθρικό χαρακτήρα απέναντι στον άνθρωπο και τον Θεό, κι έτσι οι δοξασίες ξεχείλισαν από μάχες ιπποτών με Δράκους (εδώ πιστεύω είναι φανερός ο παραλληλισμός της μάχης της νέας θρησκείας να κυριαρχήσει έναντι της παλαιάς). Μερικές ιστορίες Αγίων που νίκησαν Δράκο επιβιώνουν μέχρι σήμερα (θυμηθείτε τον Άγιο Γεώργιο).
Στην μεσογειακή Ευρώπη (για την Ελλάδα κυρίως στην Μακεδονία) εμφανίζονται ως φύλακες θησαυρών και πυλών σε Θεϊκούς κόσμους. Στην Ελλάδα, συναντάμε τους Δράκους ως σύμμαχους των Τιτάνων έναντι των Ολύμπιων και ξανασυναντάμε αργότερα έναν Δράκο στον ενδέκατο άθλο του Ηρακλή καθώς και στον μύθο του Ιάσονα (ο φύλακας του χρυσόμαλλου δέρατος). Σε κάποιες άλλες μεμονωμένες φυλές, πιστεύονταν ότι οι νεκροί ιερείς μεταμορφώνονταν σε Δράκους και συνέχιζαν το έργο τους με αυτήν την μορφή.
Στους ανατολικούς λαούς της Ασίας δημιουργήθηκε ένα πολυάριθμο δρακονικό πάνθεο. Εκεί εμφανίζονται Δράκοι κυριολεκτικά για τα πάντα. Εκεί επίσης εμφανίζεται για πρώτη φορά η πάλη μεταξύ καλού και κακού, με τον μαύρο (ή κόκκινο) και λευκό Δράκο, που αντιπροσωπεύουν όμως ταυτόχρονα μια πρωτόγονη έκφραση του Ταοϊστικού Γινγκ-Γιανγκ.

ΟΙ ΔΡΑΚΟΙ ΣΕ ΔΥΣΗ-ΑΝΑΤΟΛΗ

Στα μάτια των αφηγητών και των παραμυθάδων της δύσης, ο δράκος είναι η ίδια ενσάρκωση του κακού και του χάους. Στα μάτια της εκκλησίας ο δαίμονας ή το τέρας που νικάει ο Άγιος Γεώργιος. Στον μεσαίωνα αλλά και αργότερα στα χρόνια της αναγέννησης, ήταν πολύ δημοφιλείς οι ιστορίες με γενναίους ιππότες που αντιμετώπιζαν πελώριους δράκους που είτε τους νικούσαν είτε θυσιάζονταν για να τον πάρουν μαζί τους, με απώτερο σκοπό να σώσουν την όμορφη δεσποσύνη, την περιοχή, ή και ολόκληρο το βασίλειο ανάλογα την περίσταση. Η δυτική μυθολογία σπάνια είχε χώρο για δράκοντες με καλές προθέσεις ή με νοημοσύνη. Δεν ήταν κάτι παραπάνω από ένα αποτρόπαιο δε, εντυπωσιακό μεν ζώο.
Υπάρχει όμως και αντίλογος. Στις χώρες τιη ανατολής και κυρίως στην Κίνα ο δράκος έχει τελείως διαφορετική υπόσταση. Ο κινέζικος δράκοντας συμβολίζει τη δύναμη και τη χάρη, το θάρρος και την ανδρεία, τον ηρωισμό και την υπομονή, την ευγένεια και την θεότητα. Στην ουσία πρόκειται για μια ενεργητική αποφασιστική και ευφυή δύναμη που αντιπροσωπεύει όσα ακριβώς δεν υπάρχουν στην εικόνα του δράκου της δύσης.: την ομορφιά , την σοφία και την καλοσύνη. Για τους κατοίκους της ανατολής οι δράκοντες μοιάζουν και λατρεύονται ως άγγελοι σε σημείο να υπάρχουν πάρα πολλά ιερά αφιερωμένα σε αυτούς. Κάποια από τα ιερά αυτά, ο ναός του μαύρου δράκου και το περίφημο νησί του ναού στην Ιαπωνία, υπήρξαν τόποι προσκυνήματος και διατηρούνται ακόμα και στις μέρες μας σαν αξιοθαύμαστα μνημεία του πολιτισμού της ανατολής.


Ο Δράκος στην ανατολή είναι αυτός που εμπεριέχει όλες τις ανώτερες
ποιότητες , ενώ στη Δύση όλες τις χαμαιρπείς.
‘Εχουμε τον δυϊσμό , τη δυαρχία του καλού και του κακού πολιτισμικά.

Δυϊσμός –δυαδισμός:

Φιλοσοφική τάση που παραδέχεται ως βάση της δημιουργίας δύο αρχές , όπως είναι η ύλη και ο πνεύμα, η νόηση και η βούληση ,το ιδεατό και το πραγματικό , η πράξη και το δίκαιο, ο λόγος και η πίστη.
Επίσης υποστηρίζει πως η υπόσταση του ανθρώπου έχει δυό ουσίες , την υλική και την πνευματική.
Ο Γάλλος φιλόσοφος Καρτέσιος θεωρούσε ότι θεμέλιο του όντος είναι οι δύο παραπάνω ουσίες , που είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους.
Οι δογματικές αρχές πολλών θρησκειών, θεμελιώνονται από το καλό και το κακό, το φως και το σκότος, το πνεύμα και ύλη.

Ο Δράκος στις εσωτερικές διδασκαλίες είναι αυτός που διαφυλάττει την εσωτερική γνώση, αυτός που στέκεται μπροστά στην Πύλη ,στο κατώφλι, και δεν επιτρέπει στους αμύητους να μπουν.Θεωρείται και ονομάζεται Δράκων της Σοφίας.
Είναι αυτός που στέκεται στο κατώφλι ανάμεσα γης και ουρανού.

ΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

‘Το κατώφλι είναι το φράγμα , η διαχωριστική γραμμή , το σύνορο που χωρίζει τους δύο κόσμους και, ταυτόχρονα, ο παράδοξος τόπος όπου οι δύο κόσμοι συναντώνται.

Εκεί όπου μπορεί να ολοκληρωθεί η μετάβαση από το κοσμικό στο ιερό σύμπαν.’

Mircea Eliade

‘ΤΟ ΙΕΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΒΕΒΗΛΟ’

‘Στέκεται’.

‘ Έχοντας διαπεράσει τα πάντα με ένα τμήμα του εαυτού μου παραμένω’ .

Αν μπορούσαμε να δώσουμε έναν ορισμό για το Αρχέτυπο του Δράκου θα λέγαμε ότι είναι το σύνολο των λεγομένων θετικών και των λεγομένων αρνητικών ποιοτήτων ενός ανθρώπου.
Ο Δράκων εμπεριέχει και τα δύο και κατακρατεί αυτή τη Σοφία εντός του.

Ότι το Αρχέτυπο του Δράκου είναι το πρότυπο που θα πρέπει κάποια στιγμή να ταυτισθούμε ,αποδεχόμενοι την πλήρη αντιπαράθεση του συνόλου των
( + ) και ( – ) ποιοτήτων μας και την ταυτόχρονη ανάδυσή τους από την ιστορική μνήμη της ύπαρξης -αυτών των μνημονικών ιχνών πάσης εμπειρίας-
στην επιφάνεια της συνείδησης , μιας συνείδησης εξασκειμένης από τα χρόνια να βλέπει ξεκάθαρα , μιας συνείδησης που παρατηρεί τις αντιμαχόμενες δυνάμεις , που διακρίνει, που ξεχωρίζει, που επιλέγει , που κατευθύνει την έκβαση της μάχης προς την τελική απελευθέρωση, με μια Σοφία που δεν εμπεριέχει χρόνο, στην πλήρη ενότητα των αντιθέτων ,σε μια σχέση συνάφειας, ειρήνης, δυναμικής σιγής, δημιουργικότητας και άμεσης δράσης.

Επιπλέον ότι είναι ένα γινγκ-γιάνγκ , ότι είναι ούτε άρνηση , ούτε θέση, ούτε πνεύμα ούτε ύλη, ένα σημείο δίχως φόβο, ούτε θλίψη, ούτε χαρά, ένας ενδιάμεσος δίχως ενδιάμεσους, ότι είναι το Αρχέτυπο της Σιωπής των δυνάμεων της Ύλης και των ενεργειών της Ψυχής, είναι ο τόπος όπου ου-τόπος, το σημείο της Εποπτείας, η Πύλη, η Πορτάρα της Νάξου που δεν ξέρεις ποια είναι η είσοδος και ποια η έξοδος, το σημείο του τέλους των διχασμών.



Ο Δράκων είναι ταυτόχρονα η Ύπαρξη μέσα στο Γίγνεσθαι
 [ με την πολυπλοκότητα] και η Ύ παρξη μέσα στο ΕΙΝΑΙ [ με την απλότητα].

Ο Δράκων εντός του φέρει, είναι μία ( η) Γέφυρα που ενώνει δύο κόσμους, τους οποίους όμως δε θεωρεί αντίθετους,
 αλλά σε συνάφεια , συνεργατικούς και σε σύνθεση.
Ο Δράκων συνομιλεί, σχετίζεται και με τους δύο κόσμους , πιστοποιώντας την ύπαρξή τους ,διερμηνεύοντας –αν θέλετε- τις επιθυμίες και τις βουλήσεις ενός εκάστου.

Ο Δράκων είναι δημιουργός,δημιουργός μίας και μόνης τέχνης:ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΖΗΝ.

Εξωτερικά φαίνεται και έτσι είναι ότι διεξάγεται η μάχη όλων των μαχών .
Το εγώ το βιώνει όλο αυτό σα μία καταστροφή, όλες οι επενδύσεις του, όλες οι αυταπάτες του , οι πλάνες του το εγκαταλείπουν , ότι το έθρεψε μέχρι τώρα πεθαίνει.
Εναγωνίως ζητάει ειρήνη ,ησυχία, ασυνειδήτως δε  θέλει να εισέλθει μέσω της Πύλης.
Ο Δράκος είναι όμως ο φύλακας αυτής της Πύλης, αυτού του ενεργειακού πεδίου με το πολύ υψηλό βολτάζ, που ακριβώς λόγω αυτού δεν μπορεί κανείς να εισέλθει δίχως την απαιτούμενη προεργασία, που συνίσταται στην ενσυνείδητη επιστημονική, επιμελή και επί μακρόν
μετουσιωτική ,μεταστοιχειωτική, και μεταμορφωτική διαδικασία, του σώματος, του συναισθήματος και του νου,
 ως απαραίτητη προϋπόθεση σωφροσύνης και σεβασμού στους Κοσμικούς Νόμους.
Η με βίαιο τρόπο , πρόσκαιρη ή και αφελής [μυστικιστική] προσέγγιση του Αρχετύπου του Δράκου,αυτής της ενέργειας του Πυρός, δίχως την ανωτέρω σοβαρή προσέγγιση και προετοιμασία, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε σοβαρά προβλήματα σωματικά, ψυχολογικά και νοητικά ,που ουδεμίαν σχέση έχουν με την προσωπική αγένεια:
‘ ότι με πρόσεξε ο θεός’, ή το βλακώδες : ‘όσο υποφέρω τόσο και πλησιάζω στη λύτρωσή μου’.
Οι υπερβολικά ισχυρές και ενσωματωμένες αρνητικές συναισθηματικές και νοητικές δυνάμεις , που για αιώνες εξέθρεψε,ανέπτυξε και ενηληκίωσε εντός του ο άνθρωπος , σε μια προσπάθεια να καταλάβει , να νοιώσει και να βιώσει τον κόσμο, συγκρούονται κατά μέτωπον με τις θετικές ποιότητες που επίσης ενοικούν μέσα σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη ,ως αναπόσπαστο στοιχείο της και βασική υπενθύμηση της ουσιαστικής της  καταγωγής.
Για αυτά τα γεγονότα κάθε ον οφείλει να είναι ενήμερο, τόσο αφ εαυτού του όσο και από τον σύμβουλο-ψυχοθεραπευτή του.
Δεν είναι να παίζει κανείς μ’ αυτά τα πράγματα.
Τα μεγάλα ζεύγη των αντιθέτων , το αρσενικό κια το θηλυκό στοιχείο, η ύλη και το πνεύμα συγκρούονται.
Σε κάθε συνεδρία, αυτά είναι ο κοινός παρανομαστής των οποιονδήποτε λεχθέντων από την πλευρά του θεραπευόμενου.
Εδώ ο Θεραπευτής οφείλει να δώσει τη μέγιστη δυνατή βοήθεια, αλλά, αλλά, σε αυτή την πιο σημαντική μάχη στην ιστορία της προσωπικότητας , καλείται,
έτσι είναι ο Νόμος ,να την περάσει κανείς μόνος, με απολύτως δική του ευθύνη για την έκβαση,αυτός κι ο Δράκος του!
Ο φόβος είναι τεράστιος ,από τα βάθη του είναι αναδύεται ο αρχέγονος φόβος, ο φόβος του θανάτου, βιώνεται όντας εν ζωή, είναι σα να σου πεθαίνουν όλα τα παιδιά σου που ανέθρεψες με τόση επιμέλεια,σε μια νύχτα μέσα.
Είναι όμως ο θάνατος της διάσπασης, της χωριστικότητας, και της συνήθειάς της που πρέπει –οικειοθελώς- να εγκαταληφθεί- και η τεράστια θλίψη,το  πένθος του αποχωρισμού και ο τρόμος μπροστά στην επερχόμενη με μεγάλη σφοδρότητα απειλή της ένωσης.
Αυτό όλο είναι το δυτικό πρότυπο και έτσι βιώνεται ,είναι η εξωτερική θεώρηση ενός εσωτερικού συμβάντος κατά τα πολιτισμικά πρότυπα της δύσης.


Εσωτερικά όμως ο Δράκος Πολεμιστής , ειρηνικός πολεμιστής, δεν θεωρεί ότι διεξάγεται καμμία μάχη, αλλά καταφάσκοντας και με ένα μειδίαμα ίσως, θεωρεί ως διαλεκτικούς συνομιλητές τους ‘αντιπάλους’ ,ουσιαστικά γι αυτόν οι δύο πλευρές είναι ένα, δεν υπάρχει πόλεμος, ούτε διαφορά, ούτε και απομόνωση, ,όχι δύο αλλά μία, μία καρδιά που στηρίζεται στο κέντρο, που κάνοντας ένα βήμα μπρος, οδηγείται στην ενότητα και στη σύνθεση.
Είναι η ανατολική θεώρηση του γεγονότος.

Το Αρχέτυπο του Δράκου είναι η ΑΤΡΑΥΜΑΤΙΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ του καθενός μας, είναι η πλήρης συμφιλίωση εντός μας του πατέρα μας και της μάνας μας, του νου μας και του συναισθήματός μας.
Είμαστε εμείς που μετά από χρόνια δοκιμασίας στεκόμαστε στο κατώφλι αταινίζοντας την Πύλη, Δράκοι και Δράκαινες, με τη δύναμη της Σοφίας της διαδρομής μας,αποδεχόμενοι πλήρως και καταφάσκοντες στα καλά και στα άσχημα,αφού πρώτα τα έχουμε δει , τα έχουμε αναλύσει,είμαστε εμείς όλα αυτά τα πάντα εντός μας,ποτέ πια ξένοι με μας, τίποτε το άγνωστο ,το εχθρικό, το ανοίκειο, πια ,σε σχέση με μας και τον κόσμο-πλέον.

Εν τέλει και εν κατακλείδι: ‘ανθ’ ημών, η αγάπη’

Ο Δράκος της Σοφίας , είναι και ο Δράκων της Αγάπης.
Κάνει ένα βήμα πίσω και με μια μικρή υπόκλιση μας επιτρέπει να εισέλθουμε στο σκοπό και στο σχέδιο της ζωής μας.
Η Πύλη παραμένει πίσω μας.
Το Αρχέτυπο του Δράκου έκανε το καλύτερο που μπορούσε σε όλες τις εποχές.
Δεν μας άφησε να μπούμε απροετοίμαστοι ,δε μας επέτρεψε να εισέλθουμε σε περιοχές με υψηλές τάσεις ,σοφά και αγαπητικά μας καθοδήγησε ,ήταν αυτός που στις επιμονές μας και στις αλαζονείες στεκόταν ‘εμπόδιο’,σε αυτές όλες τις δυσανασχετίσεις, στο : δεν πάνε καλά τα πράγματα, τις όποιες δυσκολίες μας,τα ζόρια μας.

Όταν κανείς προσεγγίζει το Αρχέτυπο του Δράκου,το πρότυπο αυτό,όταν αντιληφθεί και βιώσει ότι ο Δράκος ήταν από πάντοτε αυτός ο ίδιος, τότε και μόνον τότε, συνειδητοποιεί ότι τίποτε δεν πήγε χαμένο,κανένας χρόνος, καμμιά προσπάθεια, καμμία κατάθλιψη, καμμία διπολική διαταραχή, κανένας φόβος.
Τότε και μόνον τότε η Ζωή με Ζ κεφαλαίο επανέρχεται εντός του και αποκωδικοποιεί ‘εξαίφνης’ τα μυστήρια του κόσμου.

Τότε και μόνον τότε μπορούν να του εμπιστευθούν την ιερά τέχνη της θεραπείας.

Ο Θεραπευτής, μέσα στη θεραπευτική σχέση , μέσα στη συνεδρία είναι ένας Δράκος,είναι το συμβολικό Αρχέτυπο του Δράκου,είναι το συμβολικό Πρόσωπο που στέκει στο κατώφλι, άγριος και τρυφερός, τιμωρός και γενναιόδωρος, αυτάρκης και σε έλλειψη,με απόλυτη αγάπη για την προσωπικότητα του θεραπευόμενου,με απόλυτο σεβασμό, εμπεριέχει άφοβα, απτόητα, άτρωτα εντός του, όλες τις αντιφάσεις, τις αμφιθυμίες, τις αμφιταλαντεύσεις, όλες τις μεταβιβάσεις,είναι αυτός που θα κάνει χώρο , δίχως να εκχωρεί, που μαζί με τον θεραπευόμενο θα σμιλεύσουν το μάρμαρο ,με αγόγγιστη εργασία προς τη δημιουργία του αγάλματος της ύπαρξης και την τελική της ελευθερία που την ονομάζουμε ίαση.

Ο Δράκων-θεραπευτής έχει ένα στόχο, ένα σκοπό, τον οποίο γνωρίζει από τη δική του ζωή και με τη γνώση που μετετράπη με τον καιρό σε σοφία και η σοφία αυτή σε αγάπη για όλα τα όντα, αυτός ο σκοπός είναι ένας και μοναδικός να απαντήσει στο ερώτημα –αίτημα του εκάστοτε θεραπευόμενού του, που δεν είναι τίποτε άλλο από τη σχέση.
Αυτή είναι και η αγωνία του Δράκου μέσα στα χρόνια.

Η ΣΧΕΣΗ.

Γιατί ποιά νομίζετε ότι είναι η ανάγκη των όντων;

Τα πάντα είναι σχέση.

Ένα διαρκές, εις το διηνεκές, αθάνατο σχετίζεσθαι.
…και οι έρμοι νομίζαμε ότι είμαστε θνητοί!

Ο Δράκος είναι η σχέση που δεν κάναμε , είτε με μας , είτε με τον ( Κ )κόσμο.

Ο Δράκων θεραπευτής δημιουργώντας σταδιακά σχέση με τον θεραπευόμενο θα του μάθει τη σχέση,θα του δείξει να μη φοβάται τον δικό του Δράκο, τις δικές του αντιμαχόμενες δυνάμεις,θα του διδάξει τη ματαμορφωτική τέχνη της σχέσης των αντιθέτων,θα τον περάσει απέναντι από το φόβο  της σχέσης, το φόβο της αγάπης , το φόβο της ίασης, το φόβο της ελευθερίας, και καθ’ όλη τη διάρκεια της δικής τους σχέσης μέσω των συνεδριών ,δίπλα, πάντα ανάμεσα στους δύο θα παίζει το πρελούδιο της ίασης,κάθε φορά διαφορετικό, δημιουργικό, που πάντα θα περιέχει ένα στοιχείο έκπληξης και που πάντα θα εκδηπλώνονται ανεξερεύνητες και ανεκδήλωτες ποιότητες και η μέγιστη στιγμή του αναπροσανατολισμού, με την ανάληψη της ευθύνης του θεραπευόμενου ως προς την ύπαρξή του και την επανάκτηση του δικού του Λόγου.

Ο Δράκος, το Αρχέτυπο του Δράκου είναι ο χαμένος ΛΟΓΟΣ του καθενός μας.
Η χαμένη σχέση του λόγου της ύπαρξής μας.

Ο Δράκος , το αρχέτυπο του Δράκου, επετέλεσε το έργο του.
Η αποδοχή , η κατάφαση εκ μέρους του ατόμου και στα δύο εμπόλεμα -εμπόλεμα φαινομενικά, φαντασιακά- αλλά όχι στην ουσία μέρη,επέτρεψαν να φανεί η Πύλη και η είσοδος στη Ζωή.



Αυτό που μας φόβισε πιο πολύ, αυτό που μας τρομοκράτησε,που μας πάγωσε ,αυτό το μήλο [ Ενικός ] της Παλαιάς Διαθήκης,ένα και μοναδικό , το μέγα αυτό σύμβολο της χωριστικότητας και της διάσπασης, το μήλο της ερημιάς, το φάγαμε όλο και φτύνοντας τα κουκούτσια, οδεύουμε σαν τον Ηρακλή στις Εσπερίδες και αφού νικάμε το δράκο της θλίψης και της οδύνης ,παίρνουμε τα μήλα [ Πληθυντικός ] των Εσπερίδων ,μας δωρίζονται , τα μήλα των σχέσεων, της χαράς και της επίτευξης , των κοινών πλέον σχέσεων, απαλλάσοντάς μας τελεσιδίκως από τον αρχέγονο φόβο της σχέσης.

Γιατί τίποτε άλλο δεν υπάρχει στους Κόσμους πάρεξ η αμεσότητα ενός βλέμματος, ενός αγγίγματος, ενός λόγου, δίχως κανέναν ενδιάμεσο, κανέναν μεσίτη.
Τα όντα μέσα στον κόσμο εάν θέλουν και εάν επιθυμούν να μη ζήσουν ξανά και ποτέ την εγκόσμια αγωνία, οφείλουν να σχετισθούν άμεσα το ένα με το άλλο.
Δεν υπάρχει τίποτε άλλο εκτός από τη σχέση , τη σχέση των όντων.
Εντός του Κόσμου υπάρχει μόνον το ΣΧΕΤΙΖΕΣΘΑΙ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ.

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

( Διάλεξη του Ιωάννη Ψάρρα, στη Διημερίδα της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής το Σάββατο 23.11.13 ,

 πρωί 11.00 με 14.00 και το απόγευμα 15.30-18.30. )

***Μέσα στο φάκελο της διημερίδας υπάρχει άλλος ένας μικρότερος της ΣΥΝΘΕΣΙΣ, χώρος Πολιτισμού και Έρευνας, εκεί θα βρείτε ένα CD με υλικό από κείμενα που σας ενδιαφέρουν.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Ιωάννης Ψάρρας γεννήθηκε το 1955 στην Νέα Κούταλη της Λήμνου. Ίδρυσε το 1995 το Χώρο Πολιτισμού και Έρευνας ‘ΣΥΝΘΕΣΙΣ’
( www.e-synthesis.gr >όρα ΨΥΧΟΕΝΕΡΓΓΕΙΑΚΗ ) και το 1997 τη συμβουλευτική μέθοδο της ΨΥΧΟΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ © Προσέγγισης στην Πραγματεία επί των Επτά Ακτίνων.
Είναι εισηγητής σεμιναρίων της Ψυχοενεργειακής και επόπτης.
Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές: ‘Σώματα’ 1983, ‘Γηγενές Πυρ’ 2000, ‘Επιτύμβια Χάϊ –Κου’ 2011 και το δοκίμιο: ‘Το Ιερό στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη’. Ζει στο Χαλάνδρι.

BLOG:http:// ioannispsarras.blogspot.com

ΠΕΡΙ ΤΗς ΕΚΛΕΙΨΕΩς Ο ΛΟΓΟς…

Γράφει η  Κατερινα οτι πρεπει

ΠΕΡΙ ΤΗς  ΕΚΛΕΙΨΕΩς Ο ΛΟΓΟς…
Χθές φιλοι μου ..είχαμε μια πανσεληνο και εκλειψη Σεληνης..
Μια εκλειψη σεληνης στον ..Καρκινο ..!!
Οχι ..δε θα αστρολογησω με την τυπικη εννοια ...αλλα θα προσπαθησω να μπω μεσα της ....
-Τι θελει να μας δειξει αυτη η Σεληνη ..πουναι Κυρα κι Αρχοντισα στον Καρκινο ;
-Ποια θεματα θα ..ανασυρρει και θα ’’πειραξει ‘’ αυτη η εκλειψη ;;..που μας ζηταει να βαλουμε ..Αντικειμενισμο , Λογικη και Μετρο ;;
-Τον εσωτερικο μας κοσμο , τα συναισθηματα .μας ..
-Τους ανθρωπους που αγαπαμε κ θελουμε να προστατεψουμε.. Τη βαση μας και την αναγκη μας παρεχουμε κ να μας παρεχουν φροντιδα και ασφαλεια ....
-Τον τοπο μας , το σπιτι , την οικογενεια , την πατριδα ,την οποια θρησκεια μας , την παραδοση.την κοινωνια.....οτι ειναι ή και θεωρουμε Δικο μας....
-Τους γονεις .και τις καταβολες μας ,τον τροπο που μεγαλωσαμε , αυτα που θεωρουμε δεδομενα , αυτα που μας ..διδαξαν, αυτα που θεωρουμε Ιερα και Οσια ....
-Και ..τα παιδια μας αυτα που θα θελαμε να τους διδαξουμε , αυτα που θα θελαμε να αφησουμε πισω μας ‘’φευγοντας ‘’..
-Την ηθικη και υλικη κληρονομια μας ..ως ενα βαθμο ....
-Εχει λοιπον ζητουμενα και παγιωμενες σταθερες θεσεις ...Και τις στηριζει ισως με καποια παιδιαστικη ανωριμοτητα.. καπως ασυνειδητα, ενστικτωδως και με καποιο υποκειμενισμο.....
-Αναλογως βεβαια ο καθενας μας τι νοιωθει και τι κρυβει βαθεια μεσα του ..σε τι προσδοκα , ελπιζει και τι ..’’μεσα’’ χρισημοποιει ....
Ειναι λοιπον η Σεληνη δεικτης των λαων, των εθνων , των μαζων , και το εσωτερικο ζητουμενο κι υποσυνειδητο του καθενος μας ..
Κι αυτη η ..εκλειψη απειλει να ‘’γκρεμισει τα ..καστρα’’ μας..
-Μας βαζει σε δοκιμασια , αμφιβολια και μας ..ξαφνιαζει με σκοπο να ..επαναπροσδιορισουμε τις ‘’αξιες ‘’ που χασαμε ...μας δειχνει τις στρευλωσεις μεσα μας , τις ‘’τακτικες’’ που ακολουθουσαμε γιατι μας βολευαν ή ..μας επαιρνε και τα αποτελεσματα βεβαια που ειχαν στις ζωες μας ...!!
-Σαν να μας τραβα καποιος τον ‘’θρονο’’ που καθομασταν και ...πεφτουμε , ποναμε , νοιωθουμε ταπεινωμενοι,προδωμενοι, ανεπιθυμητοι κ ξενοι στον χωρο μας .. μικροι κι αδυναμοι.. ‘’κλεινουμε τα ..φωτα’’ μας και... κλεινομαστε στον εαυτο μας , για να ‘’κλαψουμε τη μοιρα μας ‘’ ή , για να ..ανασυνταξουμε τις δυναμεις μας ....
-Και σ αυτη τη δοκιμασια ..ειμαστε σχεδον μονοι ...!! Με ολο το συμπαν ..απεναντι μας , που οχι μονο δε μας βοηθα , αλλα μας ..‘’δειχνει κ τα ..δοντια του ‘’ ...μας αντιμετωπιζει με σκληροτητα , μας ζηταει υποταγη , καταστελει τα ονειρα μας και μας γεμιζει με ενοχες ..πολλες ενοχες ...ορισμενες ισως οχι αδικα ..αλλα..;; ...
Απαιτει διακριση και το τοπιο ειναι εχθρικο εως κ αδιαφορο για να βγουν τα σωστα συμπερασματα ...Κι εμεις, σ ενα πανικο και ...θελουμε τον ..χρονο μας για να εμπαιδωσουμε ..., να μηδενισουμε πρωτα για να ‘’δουμε’’ το που , το πως και το ..γιατι ..
-Τι εφταιξε και τι μπορει να γινει ;;..
-Σχεδον ολοι , κρυφα ή φανερα ειναι εχθρικοι απεναντι μας ...:
-Το Συστημα , η Πολιτεια, η πληροφοριση κ η παραπληροφορηση που δεχομαστε ; οι συγγενεις ;; οι συνεργατες;; ακομα κ οι δικοι μας ανθρωποι που εμπιστευομαστε;; μοιαζουν ..αποντες .και μας προδιδουν, και απαιτουν κι απο πανω .υπακοη , ευθυνες και τα ...’’δανεικα ‘’ τους με τοκο .......
-Και ..μονον.. Ενας μας ..συντρεχει ..μας χαιδευει απαλα στη πλατη , και μας δειχνει την οτι η Λυση ειναι βαθεια μεσα μας ...!! Κι αν ειμαστε ..’’τιμιοι’’ με μας, θα μας βοηθησει να ωριμασουμε και να αποφασισουμε επιτελους να καθορισουμε εμεις οι ιδιοι τις ζωες μας στο μετρο ων πραγματικων μας δυνατοτητων ..
-Να κατεβουμε απ τα οποια ..’’καλαμια καβαλησαμε ‘’ να ...καθαρισουμε εμεις οι ιδιοι και --χωρις να περιμενουμε απ τους αλλους--το τοπιο μας απ τη θολουρα, τις ψευδαισθησεις και τις βολικες μας σκοπιμοτητες , να πεταξουμε τα περιττα κι ανουσια ‘’βαρη’’και ’’πρεπει’’ μας , και θα την ..’’Δουμε ‘’.....!!
-Κι επειδη για ολα αυτα τα μπλοκαρισματα που δεχομαστε ..δεν φταινε παντα οι ...αλλοι ..Τους δυναστες , τους υποκριτες και τη ..σκλαβια των διαφορων στερεοτυπων που κληρονομησαμε ...τους εχουμε κι εμεις κι ο καθενας μεσα μας ..ας αδραξουμε τις οποιες *ευκαιριες μας ‘’προσφερει’’ αυτη η εκλειψη , με τα γεγονοτα που θα δωσει στον καθενα μας ...να ‘’δουμε ‘’ και να διορθωσουμε ..τα οποια ‘’κακως κειμμενα μας...
Αυτα τα ..ολιγα απο μενα .... Μας ευχομαι καθε επιτυχια στις... ‘’βουτιες ‘’ μεσα μας....με Αγαπη , Κατανοηση ,Διακριση και Καθαρο Μυαλο ....
Και συγνωμη για την φλυαρια μου ..

ΤΟ ΤΕΡΑΣ ΜΕΣΑ ΜΑΣ...ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ ΜΙΛΙΓΚΡΑΜ...

Το τέρας μέσα μας: Το πείραμα του Μίλγκραμ
         Το πείραμα του Μίλγκραμ είναι ένα από τα πιο γνωστά αντιδεοντολογικά πειράματα της ψυχολογίας, ουσιαστικά μια «φάρσα» που ξεγύμνωσε την ανθρώπινη ψυχή.

Το 1961, ο είκοσι εφτάχρονος Στάνλει Μίλγκραμ, επίκουρος καθηγητής ψυχολογίας στο Γέιλ, αποφάσισε να μελετήσει την υπακοή στην εξουσία. Είχαν περάσει λίγα μόνο χρόνια από τα φρικτά εγκλήματα των Ναζί και γινόταν μια προσπάθεια κατανόησης της συμπεριφοράς των απλών στρατιωτών και αξιωματικών των SS, οι οποίοι είχαν εξολοθρεύσει εκατομμύρια αμάχων. Η ευρέως αποδεκτή εξήγηση –πριν το πείραμα του Μίλγκραμ- ήταν η αυταρχική τευτονική διαπαιδαγώγηση και η καταπιεσμένη –κυρίως σεξουαλικά- παιδική ηλικία των Γερμανών.

Όμως ο Μίλγκραμ ήταν κοινωνικός ψυχολόγος και πίστευε ότι αυτού του είδους η υπακοή –που οδηγεί στο έγκλημα- δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μόνο της προσωπικότητας, αλλά περισσότερο των πιεστικών συνθηκών. Και το απέδειξε κάνοντας τη «φάρσα» του.

Τα υποκείμενα του πειράματος ήταν εθελοντές, κυρίως φοιτητές, οι οποίοι καλούνταν έναντι αμοιβής να συμμετέχουν σε ένα ψυχολογικό πείραμα σχετικό με τη μνήμη.

Χώριζε τους φοιτητές σε ζεύγη και –μετά από μια εικονική κλήρωση- ο ένας έπαιρνε το ρόλο του «μαθητευομένου» και ο άλλος του «δασκάλου».

Ο έκπληκτος «μαθητευόμενος» δενόταν χειροπόδαρα σε μια ηλεκτρική καρέκλα και του περνούσαν ηλεκτρόδια σε όλο το σώμα. Έπειτα του έδιναν να μάθει δέκα ζεύγη λέξεων.

Ο «δάσκαλος», από την άλλη, καθόταν μπροστά σε μια κονσόλα ηλεκτρικής γεννήτριας. Μπροστά του δέκα κουμπιά με ενδείξεις: «15 βολτ, 30 βολτ, 50 βολτ κλπ.» Το τελευταίο κουμπί έγραφε: «450 βολτ. Προσοχή! Κίνδυνος!»

Πίσω από το «δάσκαλο» στεκόταν ο πειραματιστής, ο υπεύθυνος του πειράματος. (Και περνάμε σε ενεστώτα για να γίνουμε μέτοχοι της στιγμής.)

«Θα λέτε την πρώτη λέξη από τα ζεύγη στο μαθητευόμενο. Αν κάνει λάθος θα σηκώσετε το πρώτο μοχλό και θα υποστεί ένα ηλεκτροσόκ 15 βολτ. Σε κάθε λάθος θα σηκώνετε τον αμέσως επόμενο μοχλό», λέει ο πειραματιστής και ο «δάσκαλος» αισθάνεται ήδη καλά που δεν του έτυχε στην κλήρωση ο άλλος ρόλος.

Το πείραμα ξεκινάει. Ο «δάσκαλος» λέει τις λέξεις από το μικρόφωνο. Ο «μαθητευόμενος», ήδη τρομαγμένος, απαντάει σωστά, αλλά όχι για πολύ. Μόλις κάνει το πρώτο λάθος ο «δάσκαλος» γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή. Εκείνος του λέει να προχωρήσει στο πρώτο ηλεκτροσόκ. Ο «δάσκαλος» υπακούει. 15 βολτ δεν είναι πολλά, αλλά ο «μαθητευόμενος» έχει αλλάξει ήδη γνώμη. Παρ’ όλα αυτά απαντάει σωστά σε άλλη μια ερώτηση, αλλά στο επόμενο λάθος δέχεται 30 βολτ. «Αφήστε να φύγω», λέει ο «μαθητευόμενος» που δεν μπορεί να λυθεί. «Δε θέλω να συμμετάσχω σε αυτό το πείραμα.» Ο «δάσκαλος» κοιτάει τον πειραματιστή. Εκείνος του κάνει νόημα να συνεχίσει.

Τα βολτ αυξάνονται και τώρα πια ο πόνος είναι εμφανής στο πρόσωπο του «μαθητευόμενου», που εκλιπαρεί να τον αφήσουν ελεύθερο. Στα 200 βολτ ταρακουνιέται ολόκληρος. Ο «δάσκαλος» πριν κάθε ηλεκτροσόκ γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή. Εκείνος, με σταθερή φωνή, του λέει ότι το πείραμα πρέπει να συνεχιστεί. Ο «δάσκαλος» συνεχίζει να βασανίζει έναν άγνωστο, έναν απλό φοιτητή που κλαίει, ζητάει τη βοήθεια του Θεού και παρακαλεί να τον λυπηθούν. Δεν μπορεί πια να απαντήσει στις ερωτήσεις, αλλά ο πειραματιστής λέει στο «δάσκαλο»:

«Τη σιωπή την εκλαμβάνουμε ως αποτυχημένη απάντηση και συνεχίζουμε με την τιμωρία.»

Στα 345 βολτ ο «μαθητευόμενος» τραντάζεται ολόκληρος, ουρλιάζει και χάνει τις αισθήσεις του.

Ο «δάσκαλος», ιδρωμένος και με τα χέρια του να τρέμουν, κοιτάει τον πειραματιστή.

«Μην ανησυχείτε», λέει εκείνος, «το πείραμα είναι απολύτως ελεγχόμενο... Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

«Μα είναι λιπόθυμος», λέει ο «δάσκαλος».

«Δεν έχει καμιά σημασία. Το πείραμα πρέπει να ολοκληρωθεί. Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

Πόσοι από τους εθελοντές έφτασαν ως τον τελευταίο μοχλό;

Πριν ξεκινήσει το πείραμα του ο Μίλγκραμ είχε κάνει μια «δημοσκόπηση» ανάμεσα στους ψυχιάτρους και στους ψυχολόγους, ρωτώντας τους τι ποσοστό των εθελοντών θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό.

Σχεδόν όλοι απάντησαν ότι κανείς δε θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό, πέρα ίσως από κάποια άτομα με κρυπτοσαδιστικές τάσεις, καθαρά παθολογικές.

Δυστυχώς έκαναν λάθος.

Μόλις το 5% των «δασκάλων» αρνήθηκαν εξ’ αρχής να συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο πείραμα και αποχώρησαν –συνήθως βρίζοντας τον πειραματιστή. Το υπόλοιπο 95% προχώρησε πολύ το πείραμα, πάνω από τα 150 βολτ. Και το 65%... Έφτασε μέχρι τον τελευταίο μοχλό, τα πιθανότατα θανατηφόρα 450 βολτ!

Που έγκειται η φάρσα;

Ο «μαθητευόμενος» δεν ήταν φοιτητής, αλλά ηθοποιός, που είχε προσληφθεί από το Μίλγκραμ για αυτόν ακριβώς το «ρόλο». Δεν υπήρχε ηλεκτρισμός ούτε ηλεκτροσόκ. Ο ηθοποιός υποκρινόταν. Το μοναδικό πειραματόζωο ήταν ο «δάσκαλος». Όμως τα αποτελέσματα ήταν αληθινά: Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων θα υπακούσει και θα βασανίσει –ίσως και θα σκοτώσει- έναν άγνωστο του, αρκεί να δέχεται εντολές από κάποιον με κύρος (στην προκειμένη περίπτωση επιστημονικό) και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι δεν τον βαρύνει η ευθύνη για ό,τι συμβεί –αφού εκείνος «απλά ακολουθούσε τις διαταγές». Και φυσικά οι περισσότεροι από εμάς θα σκεφτούν όταν μάθουν για αυτό το πείραμα: «Εγώ αποκλείεται να έφτανα ως τον τελευταίο μοχλό.»

Όμως δείτε τι συμβαίνει στην κοινωνία μας, κάθε μέρα.

Ο υπάλληλος της ΔΕΗ που δέχεται να κόψει το ρεύμα από έναν άνεργο ή άπορο, ξέροντας ότι έτσι τον ταπεινώνει, τον υποβάλει σε ένα διαρκές βασανιστήριο και πιθανότατα θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του, ανήκει στο 65% του τελευταίου μοχλού. Και δεν είναι καθόλου κρυπτοσαδιστής. Απλά ακολουθάει τις εντολές που του έδωσαν.

Ο υπάλληλος του σούπερ-μάρκετ που σου δίνει το χαλασμένο ψάρι και σε διαβεβαιώνει ότι είναι φρέσκο δε σε μισεί, παρότι γνωρίζει ότι μπορεί να πάθεις και δηλητηρίαση. Απλώς ακολουθάει εντολές. Ο αστυνομικός ο οποίος ραντίζει με χημικά τους διαδηλωτές δεν είναι κρυπτοσαδιστής –αν και πολλοί θα διαφωνήσουν στο συγκεκριμένο παράδειγμα. Απλώς κάνει τη δουλειά του. Ο υπάλληλος της εφορίας ή της τράπεζας που υπογράφει την κατάσχεση κάποιου σπιτιού για 1.000 ευρώ χρέος, θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό στο πείραμα. Γιατί υπακούει.

Ο πολιτικός που υπογράφει το μνημόνιο το οποίο οδηγεί ένα ολόκληρο έθνος στην εξαθλίωση του νεοφιλελευθερισμού θα έφτανε μέχρι τον τελευταίο μοχλό. Και αυτός υπακούει, σε εντολές πολύ πιο ισχυρές από εκείνες του πειραματιστή με την άσπρη φόρμα. Αν όμως δούμε το πείραμα του Μίλγκραμ από την ανθρωπιστική-ηθική του πλευρά (από την πλευρά του 5% που αρνήθηκε να υπακούσει) θα καταλάβουμε ότι κανένας δεν είναι άμοιρος ευθυνών. Αν σε διατάζουν να κάνεις κάτι που προκαλεί κακό στον άλλον, στο συμπολίτη σου, σε έναν μετανάστη, σε έναν άνθρωπο (ή σε ένα ζώο, αλλά αυτό περιπλέκει πολύ τα πράγματα, εφόσον συνεχίζουμε να τρώμε κρέας), πρέπει να αρνηθείς να υπακούσεις. Ακόμα κι αν χάσεις το μπόνους παραγωγικότητας, την προαγωγή, την επανεκλογή, τη δουλειά σου.

Μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να αρνηθούμε να υπακούσουμε στις «μικρές» και καθημερινές εντολές βίας –με τις οποίες οι περισσότεροι ασυνείδητα συμμορφωνόμαστε, μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να προβούμε σε μια γενικευμένη και μέχρι τέλους πολιτική, κοινωνική, καταναλωτική ανυπακοή, μόνο όταν μάθουμε να συμπεριφερόμαστε ως αυτεξούσιοι άνθρωποι και όχι ως ανεύθυνοι υπάλληλοι, μόνο τότε θα μπορέσουμε να γκρεμίσουμε τη λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού που μας θέλει υπάνθρωπους, υπάκουους και υπόδουλους.

Και μια τελευταία παρατήρηση:

Τα υποκείμενα του πειράματος του Μίλγκραμ, οι εθελοντές φοιτητές, μάθαιναν από εκείνον ποιος ήταν ο στόχος του πειράματος. Μάθαιναν ότι ο «μαθητευόμενος» ήταν ηθοποιός και ότι δεν είχε ποτέ υποστεί ηλεκτροσόκ. Ο Μίλγκραμ το έκανε αυτό για να τους ανακουφίσει, αλλά πέτυχε το ακριβώς αντίθετο. Αυτοί οι άνθρωποι, ειδικά το 65% που είχε φτάσει ως τον τελευταίο μοχλό, πέρασαν την υπόλοιπη ζωή τους κυνηγημένοι από τις Ερινύες της πράξης τους. Γιατί συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν τόσο αθώοι και τόσο «καλοί» όσο ήθελαν να πιστεύουν για τον εαυτό τους.      https://www.ideotopos.gr