Η ΥΨΙΠΥΛΗ Η ΛΗΜΝΙΑ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ....

Στην ελληνική μυθολογία η Υψιπύλη ήταν κόρη του βασιλιά της Λήμνου Θόαντος, ονομαστή για την αγάπη της προς τον πατέρα της. Διέσωσε τον πατέρα της κρυφά από τη γενική σφαγή όλων των ανδρών του νησιού που οργάνωσαν και πραγματοποίησαν οι γυναίκες της νήσου (βλ. Λημνιάδες). Μετά τη σφαγή η Υψιπύλη ανακηρύχθηκε βασίλισσα της Λήμνου. Ως βασίλισσα, επέτρεψε στις υπηκόους της να αποκτήσουν παιδιά από τους Αργοναύτες, οι οποίοι πέρασαν από εκεί κατά τη διάρκεια της εκστρατείας τους, και η ίδια απέκτησε δύο τέκνα από τον Ιάσονα.
Κάποτε όμως αποκαλύφθηκε ότι η Υψιπύλη είχε διασώσει τον πατέρα της, οπότε εκθρονίσθηκε και πουλήθηκε σκλάβα στους πειρατές. Οι πειρατές με τη σειρά τους την πούλησαν στον βασιλιά της Νεμέας Λυκούργο και έγινε τροφός του γιού του. Τελικά, η Υψιπύλη σώθηκε από τους επτά Αργείους στρατηγούς.
Από τον περιπετειώδη μύθο της Υψιπύλης, εμπνεύσθηκε ο Ευριπίδης ομώνυμο έργο, του οποίου ένα τμήμα ανακαλύφθηκε σε πάπυρο. Ακόμα, από την Υψιπύλη πήρε το όνομά του ο αστεροειδής 587 Υψιπύλη (587 Hypsipyle

=======
Εισαγωγή στην «Υψιπύλη» του Ευριπίδη ...Τό κείμενο υπογράφει ο Τ.ΠΑΣΧΟΣ http://ancient-dromena.blogspot.com/2010/09/blog-post_28.html

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η «Υψιπύλη» του Ευριπίδη ανήκει στις χαμένες τραγωδίες του. Διδάχτηκε γύρω στα 408 π.Χ. στην Αθήνα μαζί με τις «Φοίνισσες» και την «Αντιόπη». Η γνώμη των συγχρόνων του υπήρξε θετική, αν μας τη μεταφέρει σωστά το Σχόλιο (στ.53) των «Βατράχων» του Αριστοφάνη, που διδάχτηκαν το 405 π.Χ. («δια τι δε άλλο τι των προ ολίγου διδαχθέντων και καλών Υψιπύλης, Φοινισσών, Αντιόπης;»).
Τα τρία αυτά δράματα (έχουν σωθεί ακέραιες μόνο οι «Φοίνισσαι») δεν συνιστούν ένα ενιαίο οργανικό σύνολο τριλογίας όπως η «Ορέστεια», αλλά πρόκειται για ανεξάρτητα έργα. Στηρίζονται, άμεσα ή έμμεσα, στο μυθολογικό υλικό του Θηβαϊκού κύκλου κι αυτό ίσως είναι η μοναδική τους κοινή παράμετρος. Και στα τρία ανιχνεύουμε εύκολα την πρόθεση του Ευριπίδη να διευρύνει, εκτός των άλλων, τη φύση διαφορετικών χαρακτήρων ανάμεσα σε ζευγάρια αδελφών (Ετεοκλής-Πολυνείκης στις «Φοίνισσες», Θόας-Εύνηος στην «Υψιπύλη», Αμφίων-Ζήθος στην «Αντιόπη»).
«Υψιπύλη» έχει γράψει και ο Αισχύλος, αλλά όπως και οι «Λήμνιαι» του Σοφοκλή, διαδραματίζεται στη Λήμνο. Το έργο του Ευριπίδη εκτυλίσσεται στη Νεμέα.
Ο πάπυρος 852 της Οξυρύγχου που ανακαλύφθηκε τον Μάιο του 1906, έχει στη μια του όψη λογαριασμούς εξόδων και αμοιβών και στην άλλη το κείμενο της «Υψιπύλης» γραμμένο γύρω στο 200 μ.Χ. Η τραγωδία σώζεται σε πλήθος αποσπασμάτων, μικρών και μεγάλων, ακέραιων ή σπαραγμένων, διασκορπισμένων σχεδόν σε όλη την έκτασή τους.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ
Πριν από το 1908 λίγα ήταν γνωστά για την τραγωδία του Ευριπίδη «Υψιπύλη», εφόσον οι πληροφορίες που παρείχαν τα αποσπάσματά της στην Έκδοση του Nauck, Tragicorum Graecorum Fragmenta, ήταν ελάχιστες. Τα χωρία κάποιων μυθογράφων συνέβαλαν στη σύλληψη του πιθανού σχεδίου του έργου. Φαίνεται ότι ο Ευριπίδης συνδύασε τον μύθο της Υψιπύλης με εκείνο των Επτά αρχηγών εναντίον της Θήβας. Η Υψιπύλη, εξόριστη από την πατρίδα της Λήμνο, είναι τροφός στο σπίτι του Λυκούργου, βασιλιά της Νεμέας. Παρέχοντας βοήθεια στο στρατό των Αργείων, όταν αυτοί πέρασαν από τη Νεμέα κατευθυνόμενοι προς τη Θήβα, έγινε, χωρίς να το θέλει, υπαίτια για το θάνατο του Οφέλτη, του μικρού γιου του Λυκούργου και της Ευρυδίκης. Η Υψιπύλη σώζεται την τελευταία στιγμή από την τιμωρία με την παρέμβαση των δύο από καιρό χαμένων γιων της και του θεού του γένους της, Διονύσου.
Οι μελέτες της τραγωδίας αυτής αυξήθηκαν κατά πολύ από το 1908, οπότε οι Grenfell και Hunt δημοσίευσαν σημαντικά αποσπάσματα από παπυρικό κύλινδρο, που τώρα βρίσκεται στην Μποντλεανή Βιβλιοθήκη, ο οποίος διασώζει ένα κείμενο της «Υψιπύλης» του 2ου αιώνα στην πίσω όψη ενός λογαριασμού (POxy. 985). Τα αποσπάσματα αυτά επιβεβαίωσαν γενικά τον παραπάνω μύθο.
Μετά από αυτή την , ακολούθησε εκείνη του G. Italie (Berlin, 1923) και του 1963 ο G. Bond έκανε νέα κριτική έκδοση του κειμένου της «Υψιπύλης», λαμβάνοντας υπόψη τις αναρίθμητες μελέτες που είχαν κυκλοφορήσει στο μεταξύ σχετικά με τον Ευριπίδη και στη συγκεκριμένη τραγωδία του, καθώς και μια αποσπασματική σωζόμενη «Υπόθεση».

Η ΠΡΟΛΟΓΙΚΗ ΡΗΣΗ
Δεν υπάρχει σχεδόν η παραμικρή αμφιβολία ότι η «ρήση» του προλόγου απαγγέλλεται από την Υψιπύλη. Εκτός από τα γεγονός ότι αποτελεί συνηθισμένη τακτική του Ευριπίδη να βάζει τους επώνυμους ήρωες των έργων του να προλογίζουν («Εκάβη», «Ιφιγένεια η εν Ταύροις», «Ελένη» κλπ.), στο απόσπασμα I i, 5 η Υψιπύλη μακαρίζει τη μητέρα των παιδιών, που είναι δικά της αλλά δεν το γνωρίζει ακόμα. Σαφώς πρόκειται για τραγική ειρωνεία, που δεν θα είχε όμως αντίκρισμα, αν το κοινό δεν είχε ήδη πληροφορηθεί την ταυτότητα της ίδιας και των παλικαριών. Πρέπει επομένως, όπως υποστηρίζει ο Bond, να θεωρηθεί αβάσιμη η άποψη ότι ο πρόλογος, τον οποίον ακολουθεί η είσοδος της Υψιπύλης και ο διάλογος του απ. I i, εκφωνήθηκε από έναν από τους γιους (κατά τον Robert και τον Wilamowitz). Διότι δεν παρέχει στους θεατές καμιά πληροφορία ώστε να αναγνωρίσουν την Υψιπύλη, η οποία σημειωτέον, δεν μπορεί για δραματουργικούς λόγους να πει το όνομά της παρουσία των γιων της. Επίσης, στο απ. 64, 72 κε., η Υψιπύλη διηγείται περιληπτικά στους γιους της τις προηγούμενες περιπέτειές της. Στο απ. 64, 79 ο Εύνηος, μόλις πληροφορείται το φονικό που έγινε στη Λήμνο, ρωτάει τη μητέρα του πώς έφυγε από εκεί. Πρέπει είτε να θεωρήσουμε δεδομένη την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος είτε να πιστέψουμε ότι η ηρωίδα έφυγε αμέσως μετά το φονικό. Στην τελευταία περίπτωση ο Ευριπίδης θα χρησιμοποίησε κάποια άλλη εκδοχή του μύθου από την ευρύτερα γνωστή. Όμως, έτσι ή αλλιώς, το κοινό θα πρέπει να ήξερε τη διαδοχή των γεγονότων, ώστε να μπορέσει να αντιληφθεί το χωρίο. Το προφανές συμπέρασμα είναι ότι οι περιπέτειες της Υψιπύλης θα πρέπει να είχαν αναφερθεί στον πρόλογο από κάποιον που τις γνώριζε, πιθανότατα από την ίδια την Υψιπύλη.
Αντίθετος με την άποψη αυτή είναι ο Wilamowitz, ο οποίος υποστηρίζει ότι οι νέοι δεν θα μπορούσαν να πουν το όνομά τους μπροστά στην Υψιπύλη. Αυτό όμως αναιρείται, αν υποτεθεί ότι η Υψιπύλη αποσύρεται από τη σκηνή αμέσως μετά τη ρήση της. Ο Robert επίσης, για να αντικρούσει τη θεωρία ότι η Υψιπύλη εκφωνεί τον πρόλογο, προβάλλει τα ακόλουθα επιχειρήματα:
α) Η δομή του προλόγου θα έπρεπε να είναι ενιαία. Ωστόσο, και της «Ηλέκτρας» ο πρόλογος είναι ακριβώς αντίστοιχος της «Υψιπύλης»:
«Ηλέκτρα»: μονόλογος του γεωργού - μονόλογος της Ηλέκτρας και διάλογος με τον γεωργό - μονόλογος του Ορέστη - μονωδία της Ηλέκτρας.
«Υψιπύλη»: μονόλογος της Υψιπύλης - μονόλογος του ενός γιου ή διάλογος μεταξύ των δύο γιων - διάλογος της Υψιπύλης και του γιου της (όταν είναι παρόντα και άλλα πρόσωπα, μιλάει ο ένας από τους δύο) - μονωδία της Υψιπύλης.
β) Θα είναι επανάληψη να εμφανίζεται η Υψιπύλη κρατώντας τον Οφέλτη και στο μονόλογο και στο διάλογο με τον Θόαντα. Αν πάλι υποτεθεί ότι άφηνε το παιδί, για να εκφωνήσει τον πρόλογο, θα θεωρείτο αμελής. Αυτός, ωστόσο, δεν είναι τόσο ουσιαστικό ως επιχείρημα.
γ) Η Υψιπύλη διηγείται την ιστορία της αργότερα, απ. 64, 72 κε. Ωστόσο, το χωρίο αυτό είναι περιληπτικό και με πολλά υπαινικτικά στοιχεία, κάτι που προϋποθέτει μια προηγούμενη διήγηση.[1]
Ο Taccone [Memorie della R. Accad. d. Scienze di Torino, ser. II, 60 (1909), σ. 25 κε.] προβάλλει το επιχείρημα ότι όλες οι εναρκτήριες «ρήσεις» των έργων του Ευριπίδη περιέχουν κάποια αναφορά στο μέλλον, ενώ η Υψιπύλη, μη έχοντας καμιά ελπίδα και αγνοώντας το μέλλον, δεν είναι δυνατόν να κάνει κάτι τέτοιο. Ο Bond αντιτάσσει ότι κάποια από τα παραδείγματα του Taccone δεν είναι παρά ασήμαντες νύξεις.[2] Ακόμα κι αν παραδεχτεί κανείς την άποψη του Taccone, θα μπορούσε να υποτεθεί ότι η Υψιπύλη αναφέρεται στην πιθανότητα να κερδίσει της ελευθερία της από το παιδί που ανατρέφει (απ. 61, 10-14). Ίσως πάλι αναφερόταν στην πιθανότητα να δει ξανά τα παιδιά της (απ. 61, 4-6).[3]
Είναι λοιπόν σχεδόν βέβαιο ότι η προλογική ρήση απαγγέλθηκε από την Υψιπύλη, κάτι που επιβεβαιώνεται και από την τοποθέτηση του Barns των απ. 70+96 στη στήλη πριν από το απ. Ι i, εφόσον και τα σπαράγματα αυτού του αποσπάσματος, ειδικά οι λέξεις «Συμ]πληγάδων», στ.5, και «ζυγώ», στ.7, θα μπορούσαν άνετα να έχουν ειπωθεί από την Υψιπύλη.
Είναι πιθανόν ότι το απ. 61 ανήκει στη στήλη πριν από τα απ. 70+96, κάτι που υποστηρίζεται και από τις παπυρολογικές παρατηρήσεις. Κάποιοι εκδότες έχουν αποδώσει το απ. 61 στην Υψιπύλη: οι στίχοι 11 κε. «καταστήσειας α[ν … πρό]σθ’ ελευθέραν» απευθύνονται ίσως από την ηρωίδα προς το παιδί. Η Υψιπύλη μιλάει στον Οφέλτη στο απ. 61 και είναι μάλλον βέβαιο ότι τον αφήνει πριν από την Πάροδο (δες απ. Ι ii, 15 κε.). Τούτα προϋποθέτουν την τοποθέτηση του απ. 61 πριν από το απ. Ι ii. Ο Bond διαφωνεί με την τοποθέτηση αυτή. Κατά πρώτον, από άποψη στιχομετρίας, το απ. 61 ακολουθείται στη στήλη του από 32 στίχους τουλάχιστον, οπότε πρέπει να ήταν στην αρχή αυτής της στήλης. Αν το κείμενο της «Υψιπύλης» ξεκινούσε από την κορυφή αυτής της στήλης, τότε το απ. 61, 1 δεν μπορεί να είναι πιο κάτω από τον στίχο 15 του έργου.
Το έργο αρχίζει με το απ. 752 Ν., αναμφίβολα τη γενεαλογία της ηρωίδας: Από τον Διόνυσο κατάγεται ο Θόας και κόρη αυτού είναι η Υψιπύλη. Η ηρωίδα προφανώς θα συνέχιζε με τη διήγηση των περιπετειών της και της τωρινής κατάστασής της, καθώς με την αναφορά στα παιδιά της, που απέκτησε με τον Ιάσονα, τα οποία ίσως υπαινίσσεται το «τού]σδε» του απ. 61, 4. Όλα τούτα θα μπορούσαν να χωρέσουν σε 15 στίχους. Υπάρχει μια αλλαγή στον τόνο, από το επίσημο και τυπικό «Διόνυσος, ος» στο ζεστό και οικείο απ. 61, αλλαγή που δεν θα μπορούσε ίσως να συντελεστεί μέσα σε 15 στίχους. Γι’ αυτό, ο Bond υποθέτει ότι υπήρχε μια στήλη πριν από εκείνη που περιείχε το απ. 61, η οποία παρέδιδε την Υπόθεση, τα πρόσωπα του δράματος και τις πρώτες 10 ή 15 αράδες του κειμένου. Άλλη δυσκολία, που προκύπτει με την τοποθέτηση του απ. 61 πριν από το απ. Ι ii, είναι ότι το «ναεν[» του απ. 61, 4 είναι πιθανότερο να αναφέρεται στους δύο ξένους παρά στους γιους της Υψιπύλης και οι ξένοι αυτοί δεν εμφανίζονται παρά στο απ. Ι i. Το «τού]σδ’» πάλι του ίδιου στίχου προϋποθέτει ότι αυτοί είναι ήδη στη σκηνή.
Υπάρχει κι άλλο ζήτημα, μικρότερης βέβαια σημασίας, που σχετίζεται με τον Οφέλτη. Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η Υψιπύλη εκφωνεί τη ρήση μόνη της. Αυτό όμως διαψεύδεται από τα λόγια της ηρωίδας που απευθύνονται στο παιδί, απ. 61, 10-14. Ο Οφέλτης ίσως είναι μέσα στο λίκνο του όσο μιλάει η Υψιπύλη. Από τη μια θα ήταν μεγάλο βάρος να τον έχει στα χέρια της και από την άλλη είναι μάλλον αδύνατο να κρατάει το μωρό στο απ. Ι ii, 16 κε., όταν ο Χορός τη ρωτάει: «πότερα δώματος εισόδους σαίρεις;» κλπ. Θα ήταν μάλλον αστείο να απευθύνει αυτή την ερώτηση σε μια γυναίκα με ένα παιδί στην αγκαλιά.

Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Απ. 764 Ν.
Μεταξύ των αποσπασμάτων (70+90) και Ι i πρέπει να τοποθετηθεί το απ. 764 Ν., το οποίο προέρχεται, όπως φαίνεται, από μια σκηνή ανάμεσα στον Εύνηο και τον Θόαντα, που μόλις έχουν φτάσει μπροστά στο παλάτι. Ο ένας από αυτούς παρατηρεί τις παραστάσεις στα αετώματα. Παρόμοια και ο Ορέστης («Ιφιγένεια η εν Ταύροις», στ. 69) ρωτάει: «Πυλάδη, τούτος λες να είναι ο ναός της θεάς…;» και ο Τεύκρος («Ελένη», στ. 68 κε.) κατά την άφιξή του στο παλάτι του βασιλιά της Αιγύπτου παρατηρεί: «τις βασιλικές στοές και το ίδιο το κτίριο με τον όμορφο θριγκό». Και ο Χορός στον «Ίωνα» περιγράφει κατά την Πάροδό του τις τοιχογραφίες στο ναό των Δελφών.
Ο Arnim υποστηρίζει ότι το απ. 764 Ν. εκφωνείται από την Υψιπύλη προς το παιδί και το τοποθετεί μετά το απ. 2. Η Υψιπύλη τραβά την προσοχή του παιδιού δείχνοντάς του τα αετώματα, όπως κάνει και αργότερα με τα κρόταλα (απ. Ι ii, 8, όπου επαναλαμβάνεται και το «ιδού», όπως και στο απ. 764 Ν.). Αντιτασσόμενος σ’ αυτή την εκδοχή, ο υποστηρίζει ότι τα αετώματα δεν είναι κατάλληλα να προσελκύσουν το ενδιαφέρον ενός παιδιού.

Απ. Ι i και απ.2
Ο Εύνηος και ο Θόας δεν βρίσκουν κανέναν έξω από το παλάτι και κτυπούν. Βγαίνει η Υψιπύλη, ηρεμώντας το βρέφος, και τους χαιρετάει (απ. Ι i). Οι δύο νέοι ζητούν φιλοξενία. Το νόημα του απ. 2, 4 κε. Είναι βέβαιο: οι νέοι, μόλις μαθαίνουν ότι ο Λυκούργος λείπει, προτίθενται να πάνε κάπου αλλού. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Υψιπύλη τους καλεί να μείνουν. Τούτο επιβεβαιώνεται από τη φράση «καταλύσαντες παρά τη του Λυκούργου γυναικί» της νέας Υπόθεσης. Η απάντηση της Υψιπύλης (απ. 2, 6 κε.) θα πρέπει να ήταν ανάλογη μ’ εκείνη της Κλυταιμνήστρας στην «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή (στ. 799):
«-Λοιπόν θα μπορούσα να φύγω, αν το βρίσκατε καλό.
-Καθόλου».
Παράλληλο μπορεί να θεωρηθεί και ένα χωρίο από τον Ευριπίδη («Άλκηστις», στ. 538):
«-Θα πάω σε σπίτι άλλων φίλων μου.
-Αδύνατο, άρχοντά μου, μη μου έρθει τόσο κακό».
Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η Υψιπύλη αρνήθηκε να προσφέρει φιλοξενία στους γιους της. Το κυριότερο επιχείρημά τους είναι ότι δεν επιτρεπόταν να γίνουν δεκτοί ξένοι σ’ ένα σπίτι απ’ όπου έλειπε ο κύριός του. Παρόλα αυτά, ο κανόνας αυτός δεν πρέπει να ήταν απαράβατος ούτε στους μυθικούς κύκλους ούτε στην κοινωνία του 5ου αι. π.Χ. Η γυναίκα του Μολοσσού Άδμητου, για παράδειγμα, δέχτηκε τον Θεμιστοκλή ενώ απουσίαζε ο σύζυγός της (Θουκυδίδης, Α', 136), και στις «Χοηφόρες» του Αισχύλου ο Ορέστης υπαινίσσεται ότι η Κλυταιμνήστρα έχει την εξουσία να δεχτεί ξένους:
«-ας βγει κάποιος που έχει δύναμη στο σπίτι,
ή γυναίκα που εξουσιάζει ή καλύτερα άντρας».
Πράγματι, η Κλυταιμνήστρα δέχεται τον Ορέστη και τη συνοδεία του.
Το απ.2, 2 κε. Δηλώνει ότι ο Λυκούργος λείπει και η Ευρυδίκη είναι σπίτι. Ο Arnim υποθέτει ότι το απ. 2, 3 αναφερόταν ίσως στην ταυτόχρονη απουσία της Ευρυδίκης. Η νέα Υπόθεση όμως ξεκαθαρίζει το θέμα, αναφερόμενη στην Ευρυδίκη σαν «αυτή που φιλοξένησε τους προαναφερθέντες».
Όπως και στην «Ανδρομάχη», η απουσία του συζύγου είναι απαραίτητη, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στις δύο γυναίκες να αντιμετωπίσουν η μια την άλλη, με την Ευρυδίκη να έχει μεγαλύτερη, αν όχι απόλυτη, υπεροχή, ως κυρία του σπιτιού. Η Ευρυδίκη στην «Υψιπύλη» (απ. 60, 23), όπως και η Ερμιόνη στην «Ανδρομάχη» (στ. 897), αποκαλείται «δόμων άνασσα», καθώς ασκεί εξουσία κατά την απουσία του άντρα της. Έτσι και η Άτοσσα προσφωνείται ως «αρχόντισσα, αρχόντισσα αυτής εδώ της χώρας», εφόσον λείπει ο Ξέρξης (Αισχύλος, «Πέρσες», στ. 155,173).

ΜΟΝΩΔΙΑ, ΠΑΡΟΔΟΣ και ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ Α' (απ. Ι ii-ν)
Ο Πρόλογος κλείνει με μια μονωδία της Υψιπύλης, που συνδέεται με την Πάροδο. Στο απ. Ι iv, 15 εμφανίζεται ο Αμφιάραος και εκτυλίσσεται μια σκηνή ανάμεσα σ’ αυτόν και την Υψιπύλη, η οποία τελικά υπόσχεται να του δείξει την πηγή (απ. 753 Ν.).

ΣΤΑΣΙΜΟ (απ.6-9)
Όπως φαίνεται από τον πάπυρο, πρέπει να παρεμβαλλόταν τουλάχιστον μια στήλη μεταξύ του απ. Ι ν και αυτών των λυρικών αποσπασμάτων. Το απ. 6 περιέχει τη λέξη «χέρνιβα», που χρησιμοποιεί ο Αμφιάραος ζητώντας νερό πηγής (απ. Ι iv, 30). Τα απ. 8/9 αναφέρονται στη διαμάχη του Τυδέα και του Πολυνείκη, που κατέληξε στην εκστρατεία των Επτά επί Θήβας.
Ενώ ο Χορός τραγουδάει αυτό το Στάσιμο, η Υψιπύλη αναμφίβολα θα οδήγησε τους Αργείους στην πηγή, έχοντας μαζί της τον Οφέλτη. Πρόκειται βέβαια για την πηγή, κοντά στην οποία ενοικεί το φίδι, που αναφέρεται στο απ. 18. Κοντά στην πηγή η Υψιπύλη αφήνει κάτω τον Οφέλτη, σ’ ένα αγρό (απ. 754 Ν.). Βρίσκεται αρκετά κοντά, αφού οι Αργείοι τον βλέπουν (απ. 60, 75 «ημείς δ’ ιδό[ντες»), αλλά όχι τόσο κοντά ώστε να προλάβουν να τον σώσουν από το φίδι. Οι Αργείοι και ο Αμφιάραος είδαν το φίδι να σκοτώνει το βρέφος. Η Υψιπύλη προφανώς έφτασε ύστερα από αυτούς, δεν βρήκε όμως τον Οφέλτη, αφού, πιθανώς, ο Αμφιάραος σκότωσε με το τόξο το φίδι (60, 67) και οι Αργείοι πήραν το νεκρό παιδί.

ΘΡΗΝΟΙ [απ. 10 και (12+14), απ.11]
Ο Barns έχει αποδείξει ότι οι θρήνοι των αποσπασμάτων 10 και (12+14) ανήκουν στην ίδια στήλη όπως και τα αποσπάσματα 6-9, οπότε ακολουθούν το Στάσιμο αυτό. Ο Χορός, όπως είναι αναμενόμενο, συμμετέχει στους θρήνους: απ. 10, 5 «άλ]ικες». Πρέπει να βρισκόταν ακόμα έξω από το παλάτι. Κάποιοι από τους θρήνους προέρχονται αναμφίβολα από την Υψιπύλη.
Το απ. 10 δείχνει ότι η Υψιπύλη έχει μόλις επιστρέψει θρηνώντας που έχασε τον Οφέλτη. Ο Χορός (1) ρωτάει που είναι το παιδί. Αν υποτεθεί ότι το νόημα του στ. 4 είναι κάτι σαν «λε]ύσσειν αλλ[ά σοι πάρα», η απάντηση της Υψιπύλης: «εγγύς, ουχί μα[κράν» (απ. 10, 3), επιδέχεται δύο ερμηνείες: α) «Είναι κοντά (στον αγρό), μπορείς να τον ψάξεις», β) «Είναι κοντά τώρα, μπορείς να τον δεις». Εισάγεται ο νεκρός.
Την πρώτη ερμηνεία πρότεινε ο Arnim, που υποθέτει ότι η Υψιπύλη και ο χορός ψάχνουν τον Οφέλτη. Η παρουσία του ρήματος «λεύσσειν» (4) δικαιολογείται σε τέτοια συμφραζόμενα.[4] Ο Morel, εισηγητής της δεύτερης ερμηνείας, υποστηρίζει ότι το σώμα του Οφέλτη μεταφέρεται στη σκηνή στον στ. 3. Συγκρίνει το χωρίο με εκείνο των «Τραχινίων» του Σοφοκλή (962), «έκλαιγα από πριν για συμφορά που είναι κοντά μας κι όχι μακριά», που αναφωνεί ο Χορός βλέποντας τον ετοιμοθάνατο Ηρακλή να μεταφέρεται στη σκηνή. Αν αυτή η εκδοχή είναι σωστή, θα πρέπει να φέρνουν τον Οφέλτη οι Αργείοι στρατιώτες ή κάποιοι υπηρέτες, οπωσδήποτε χωρίς τον Αμφιάραο. Τα λόγια του Αμφιάραου, όταν εμφανίζεται στο απ. 60, 37, δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία ότι δεν έχει δει την Υψιπύλη μετά το θάνατο του Οφέλτη. Οι εναγώνιες εκκλήσεις της γυναίκας στο απ. 60, 15 κε. Εξηγούνται μόνο αν υποτεθεί ότι δεν ήταν μαζί μ’ εκείνον (ίσως ο Αμφιάραος πήγε να σκοτώσει το φίδι).

Απ. 754 Ν. και απ.32
Ο Bond τοποθετεί το απ. 754 Ν., μια περιγραφή του Οφέλτη καθώς έπαιζε στον αγρό, λίγο παρακάτω στο ίδιο επεισόδιο. Παρόμοια, και το απ. 32, που πρέπει να προέρχεται από ρήση της Υψιπύλης, που περιέγραφε πώς τον πήγε εκεί και τον άφησε κάτω.

Απ.20/21, 34/35, 18.
Τα αποσπάσματα αυτά έχουν προκαλέσει πολλά προβλήματα στους μελετητές. Το απ. 20/21 προηγείται: η Υψιπύλη είναι μόνη με τον Χορό και σκέφτεται τη λύση της φυγής, χαρακτηριστικό της Ευριπίδειας τεχνικής. Ακολουθούν τα απ. 34/35, τα οποία, σύμφωνα με τον Bond, αναφέρονται στην άφιξη ενός αγγελιαφόρου, που εκπλήσσεται βλέποντας την Υψιπύλη έξω από το σπίτι. Λίγο μετά τα απ. 34/35, ο Bond τοποθετεί το απ. 18: ο αγγελιαφόρος περιγράφει τη ζωή των φιδιών, προτού αφηγηθεί τον θάνατο του Οφέλτη.

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΛΟΓΩΝ (απ. 27, 22 και 60)
Λίγο μετά από τα απ. 20/21 μπαίνει η Ευρυδίκη. Ο Morel υποστηρίζει ότι τα απ. 34/35 ανακοίνωναν τη δική της άφιξη από απόσταση, αλλά είναι βέβαιο ότι δεν έλειπε από το σπίτι. Ακολουθεί μια σκηνή μεταξύ αυτής και της Υψιπύλης, το απ.27. Μέχρι το 60 η Υψιπύλη έχει συλληφθεί και πρόκειται να θανατωθεί (απ.60, 29). Αρνείται ότι σκόπιμα παραμέλησε την υποχρέωσή της, όπως την κατηγορεί η Ευρυδίκη, και καλεί απεγνωσμένα το όνομα του Αμφιάραου, ο οποίος εμφανίζεται ξαφνικά. Τα πρώτα λόγια που λέει δείχνουν ότι ήρθε από μόνος του, γιατί υποψιαζόταν («υπειδόμην», απ. 60, 37) τις συνέπειες που θα είχε για την Υψιπύλη ο θάνατος του Οφέλτη. Ωστόσο, κάποιοι μελετητές υποθέτουν ότι ο Αμφιάραος κατέφθασε σε βοήθεια της Υψιπύλης καλεσμένος από τους γιους της, που καταφεύγουν στον μάντη, αδυνατώντας να την βοηθήσουν οι ίδιοι.
Πολλές πιθανότητες συγκεντρώνει και η θεωρία για τη φυλάκιση της Υψιπύλης. Πρώτον, είναι φυσικό τα λόγια και η στάση του Αμφιάραου να είχαν κάποια επίδραση στην οργισμένη Ευρυδίκη, αναβάλλοντας προς στιγμή τη θανάτωση της Υψιπύλης. Δεύτερον, αυτόματα συμβάλλει στην πλοκή και δημιουργεί μια νέα κατάσταση, που μένει να λυθεί στους επόμενους 500 στίχους. Τρίτον, συμφωνεί με την εκδοχή του μύθου όπως απαντάται στον Πίνδαρο, «Νεμεόνικος», Υπόθεση 2, «Ευρυδίκης… βουλομένης… ανελείν την Υψιπύλην, δια τούτο τε εν τινι τόπω λαθραίω κατακλεισάσης», που, όπως έχει αποδειχθεί, είναι η πλησιέστερη αρχαία πηγή στον μύθο του Ευριπίδη. Η Υψιπύλη πρέπει να φυλακίστηκε αμέσως μετά τη σκηνή Ευρυδίκης-Αμφιάραου. Τα λόγια του Αμφιάραου κατευνάζουν για λίγο την Ευρυδίκη, που δηλώνει την απόφασή της να φυλακίσει την Υψιπύλη μέχρι να επιστρέψει ο Λυκούργος και να δώσει την οριστική λύση στο θέμα. Στο τέλος της σκηνής η Υψιπύλη λέει αυτό ακριβώς, ότι η Ευρυδίκη απέφυγε την απόφαση και κατέφυγε στον άνδρα της («] άνδρα κατέφυγεν», απ. 63, 2). Οι δούλοι δεν έχουν συμμάχους («] ουκ έχουσι συμμάχους», απ. 63, 5). Ελπίδα της είναι ο Αμφιάραος, που την έσωσε μια φορά και μπορεί να τη σώσει και πάλι («Αμφιάρεως, σώσε [αυ]θις», απ. 63, 6) σαν καλός κυβερνήτης πλοίου (απ. 63, 7). Το μοτίβο της αναμονής του συζύγου εμφανίζεται και στην «Ανδρομάχη» (στ. 255) «και δεν θα περιμένω τον γυρισμό του άντρα μου», μόνο που εκεί η Ερμιόνη αποφασίζει να θανατώσει την Ανδρομάχη χωρίς να περιμένει τον άντρα της.

ΣΤΑΣΙΜΟ και ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ (το χάσμα μεταξύ απ. 60 και απ. 64)
Η απάντηση της Ευρυδίκης στο τέλος του απ. 60 φτάνει μέχρι τον στίχο περίπου 960 του έργου. Τα αποσπάσματα 57-59 προέρχονται κατά πάσα πιθανότητα από Στάσιμο προς τιμή του Διονύσου. Από εδώ μέχρι τον στίχο 1579 τα παπυρικά αποσπάσματα μας αφήνουν στο σκοτάδι. Στο απ. 64, 58 κε. ο Αμφιάραος αποχαιρετά την Υψιπύλη και τους γιους της, που έχουν αναγνωριστεί. Για τον τρόπο με τον οποίον έγινε η αναγνώριση, μας διαφωτίζει η νέα Υπόθεση. Από εκεί μαθαίνουμε ότι οι γιοι της Υψιπύλης «τον επιτάφιον του παιδός ηθέλησαν αγωνίσασθαι» (195). Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει την υπόθεση του Ε. Petersen ότι οι επιτάφιοι αγώνες προς τιμή του Οφέλτη πρέπει να διαδραμάτισαν κάποιο ρόλο στο έργο. Άλλωστε τους έχει ήδη προκηρύξει ο Αμφιάραος στο απ. 60, 102 κε., και στο απ. 64, 67 αναχωρεί για τη Θήβα. Συνεπώς είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι αγώνες έχουν ήδη διεξαχθεί. Οι γιοι κέρδισαν μια νίκη, όπως επιβεβαιώνεται από την Υπόθεση (196) «η δε τους προειρημένους ξενοδοχήσασα τούτους μεν επήνει». Ο κήρυκας θα πρέπει, λόγω αυτής της νίκης, να ανακοίνωσε τα ονόματα των νέων, κι έτσι έγινε η αναγνώριση από τη μητέρα τους. Αυτή είναι η εκδοχή που παραδίδει και μια μυθογραφία (Mythogr. Vat. ii 141, σ. 123 Bode).
Δεν είναι σαφές ποιο ρόλο έπαιξε ο Αμφιάραος στην αναγνώριση. Τα λόγια του στο απ. 64, 65 «με προθυμία την έχω κι εγώ ξεπληρώσει σ’ εσέ και τα παιδιά σου» προϋποθέτουν ότι ήταν σημαντικός. Έχει υποστηριχτεί ότι ο Αμφιάραος αναγνώρισε ποιοι ήταν οι νέοι από την ανακήρυξή τους ως νικητές. Η Υψιπύλη του είχε πει ήδη το δικό της όνομα (απ. 4). Ίσως η Υψιπύλη δεν παρευρισκόταν στους αγώνες, αν είχε φυλακιστεί, συνεπώς χρειάζεται ένας ενδιάμεσος να της πει τα νέα. Τον ρόλο αυτόν ίσως έπαιξε ένας αγγελιαφόρος. Και βέβαια δεν θα μπορούσε να λείψει και το σημάδι αναγνώρισης, το χρυσό τσαμπί, για να πειστεί η Ευρυδίκη για την ταυτότητα των παιδιών.
Στην Υπόθεση (197 κε.) δηλώνεται ότι η Ευρυδίκη σχεδίαζε να σκοτώσει την Υψιπύλη «τούτους μεν επήνει, την μητέρα σ’ αυτών αποκτείνειν [ήμελ]λεν». Ίσως υπάρχει σύγχυση σε τούτο το σημείο της Υπόθεσης, και η φράση αυτή αναφέρεται στο απ. 60, όταν ο θάνατος της Υψιπύλης φαινόταν άμεσος. Πιθανώς πάλι η Ευρυδίκη σκόπευε να θανατώσει την Υψιπύλη κατά τους αγώνες. Δεν είναι δυνατόν να δοθεί οριστική απάντηση σ’ αυτό το θέμα.

Η ΈΞΟΔΟΣ (απ.64)
Η αναγνώριση και η απελευθέρωση της Υψιπύλης έχουν ήδη συντελεστεί όταν αρχίζει το απ. 64 (στ. 58) και ο Αμφιάραος αφήνει μητέρα και γιους να διηγηθούν τις περιπέτειές τους. Το νόημα χάνεται στο απ. 64, 111 (στ. 1632), αλλά είναι βέβαιο ότι στον στ. 1673 μιλάει ο Διόνυσος. Κάποιοι μελετητές υποθέτουν ότι μετά τον στ. 1632 εισέρχεται ο Λυκούργος, θυμωμένος, για να περιπλέξει τα πράγματα και να καθυστερήσει το τέλος. Η εύρεση τελαμώνα ασπίδας του 6ου αι. από την Ολυμπία που παρουσιάζει τον Λυκούργο να απειλεί την Υψιπύλη μπροστά στον Άδραστο αποτελεί ένδειξη για την ύπαρξη τέτοιας σκηνής.[5]
Ο Διόνυσος, ως από μηχανής θεός, πρόσταξε προφανώς τον Εύνηο να οδηγήσει την Υψιπύλη πίσω στη Λήμνο, όπως αναφέρεται στην «Παλατιανή Ανθολογία» 3, 10, 5: «στείχε δε και συ λιπών Ασωπίδος, Εύνο’, άρουραν γειναμένην άξων Λήμνον ες ηγαθέην».
Στη συνέχεια πρέπει να έδωσε εντολή στον Εύνηο να αφήσει εκεί τη μητέρα του και να πάει στην Αθήνα. Σύμφωνα με τον Wilamowitz, ο Διόνυσος παράγγειλε στον Εύνηο και τους απογόνους του να γίνουν μουσικοί στην Αθήνα. Το γένος των Ευνειδών είναι γνωστό από τους λεξικογράφους. Ο Φώτιος αναφέρει «γένος Αθήνησι μουσικόν, από Εύνεω του Ιάσονος και Υψιπύλης. Γένος εστί παρά Αθηναίοις ούτως ονομαζόμενον. Ήσαν δε κιθαρωδοί, προς τας ιερουργίας, παρέχοντες την χρείαν». Τούτο επιβεβαιώνεται και από μια επιγραφή (IG ii 32 5056) στο κάθισμα κάποιου αθηναϊκού θεάτρου: «Ιερέως Μελπομενού Διονύσου εξ Ευνειδών». «Μελπόμενος» είναι η προσωνυμία του Διονύσου. Ο Κρατίνος έγραψε κωμωδία με τίτλο «Ευνείδαι», παραπομπή στην οποία είναι το «τέκτονες ευπαλάμων ύμνων» των «Ιππέων» του Αριστοφάνη, στ. 530. Τούτο δηλώνει ότι το γένος αυτό ήταν ακόμα εν ενεργεία στην Αθήνα πριν από το 424 π.Χ.

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΨΙΠΥΛΗΣ
Η μόνη σίγουρη μαρτυρία για την πρώτη διδασκαλία της τραγωδίας είναι το Σχόλιο στους «Βατράχους» του Αριστοφάνη, στ. 53: Ο Διόνυσος διαβάζει την «Ανδρομέδα» του Ευριπίδη: «την Αδρομέδαν, των καλλίστων Ευριπίδου δράμα η Ανδρομέδα, δια τι δε μη άλλο τι των προ ολίγου διδαχθέντων και καλών Υψιπύλης, Φοινισσών, Αντιόπης. Η δε Ανδρομέδα ογδόωι έτει προήκται».
Οι «Βάτραχοι» συντέθηκαν τον Ιανουάριο του 405 π.Χ. και η «Ανδρομέδα» το 412 π.Χ. Οι τρεις τραγωδίες, «Υψιπύλη», «Φοίνισσαι» «Αντιόπη», ανήκουν πιθανώς στην ίδια τριλογία και ο τύπος της ανάλυσης των τριμέτρων υποδεικνύει μια χρονολογία μεταξύ 412 και 407 π.Χ. Ο Bond θεωρεί πιθανότερη ημερομηνία το 408 ή 407 π.Χ.
Οι ανασκαφές που έγιναν με επικεφαλής τον στη Νεμέα το 1976, κατά τις οποίες βρέθηκαν πολυάριθμες ορειχάλκινες αιχμές βελών, που ανήκουν στο τελευταίο μισό και ίσως στο τελευταίο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ., δείχνουν ότι η περιοχή καταστράφηκε από φωτιά, ίσως το αποτέλεσμα επιδρομής. Κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ. τη Νεμέα είχαν υπό τον έλεγχό τους άλλοτε το Άργος και άλλοτε οι Κλεωνές και παρόλο που δεν είναι γνωστό πότε έγιναν αυτές οι αλλαγές στο καθεστώς, οι ενδείξεις από την καταστροφή οδηγούν στην υπόθεση ότι υπήρξε μια τέτοια αλλαγή κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, οπότε ένα έργο για την καθιέρωση των αγώνων της Νεμέας από Αργείους θα φαινόταν κατάλληλο.
Μια μεταγενέστερη παράσταση της «Υψιπύλης» στις αρχές της χριστιανικής εποχής, ενώπιον του Ιόβα Β' της Μαυριτανίας, μαρτυρείται από τον Αθήναιο (Η', 343e κε.).
Δεν είναι βέβαιο αν αυτή η παράσταση δόθηκε κατά τη μακρά παραμονή του Ιόβα στο παλάτι του Αυγούστου στην Ιταλία ή αργότερα, κατά τη βασιλεία του στη Μαυριτανία.

[1] Σύγκρινε «Ίων» 330 κε., τη στιχομυθία που αναφέρεται στα γεγονότα που διηγήθηκε ο Ερμής στο μονόλογό του.
[2] Για παράδειγμα, η αναφορά του γεωργού σε πιθανή επιστροφή του Ορέστη («Ηλέκτρα», 47 κε.).
[3] Σύγκρινε το νοσταλγικό της τόνο στο απ. Ι iii, 15.
[4] Δες την είσοδο του Χορού που ψάχνει για τον Οιδίποδα στον Σοφοκλή, «Οιδίπους επί Κολωνώ» 117 κε.: «…που κυρεί…; προσδέρκου, λευστέον…(«να ψάξεις»)»
[5] E. Kunze, Archaische Schildbänder, Olympische Forschungen II, Berlin, 1950, Beilage 13, v. 8.

ΕΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ...

Οι εραστές τών μαθηματικών και οχι μόνον θά βρούν υλικό που θά τούς ικανοποιήσει τά μάλα στήν περιοδική εκδοση ΤΟ  "Φ"..πρόκειται γιά μιά αξιόλογη προσπάθεια του κ.Β.ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ..Μπορείτε νά δείτε λεπτομέρειες εδώhttp://www.tophi.gr

Πιό κάτω μεταφέρω  τήν συνέντευξη που εδωσε ο δημιουργός του "Φ"στόν κ.ΓΙΑΝΝΗ ΠΗΛΙΟΥΝΗ καί το περιοδικό HELLENIC NEXUS

Το "Φ" , Ένα απόλυτο ελληνικό παράδειγμα ευθύνης για τα Μαθηματικά

Του Γιάννη  Πηλιούνη

Πριν πούμε οτιδήποτε για τη συγκεκριμένη περιοδική ετήσια έκδοση του βιβλίο-περιοδικού «Το φ», είναι αναγκαίο να ορίσουμε την έννοια της λέξης καθεστώς στη σημερινή εικόνα της Μέσης Εκπαίδευσης.

Ατέλειωτες χαμένες ώρες διδασκαλίας, λόγω ποι­κίλων και παντελώς άσχετων με την εκπαιδευτική διαδικασία εκδηλώσεων" καθηγητές κατά το μάλλον κουρασμένοι, βαριεστημένοι, κακοπληρωμέ­νοι και ανενημέρωτοι" βιβλία που έχουν γραφτεί κατά κανόνα στο πόδι, κακο­γραμμένα και με λάθη τις περισσότερες φορές και, φυσικά, εκπαιδευτικά προ­γράμματα που βρίσκονται σε πλήρη αναντιστοιχία με τις απαιτήσεις των καιρών και την ουσία της μάθησης. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα Στην Ελλάδα που γέννησε και ανέδειξε τα Μαθηματικά, τις Φυσικές Επιστήμες, τη λογο­τεχνική και υψηλή νοητική πολιτισμική και φιλοσοφική έκφραση.

Παίρνοντας, λοιπόν, κάποιος στα χέρια του το «Το φ», από το πρώτο κιόλας ξεφύλλισμα καταλαβαίνει ότι έχει περάσει στον χώρο της ελληνικής αντιστασιακής διανόησης και της υψηλής πνευματικής δημιουργίας. Ένα πόνημα που εκδίδε­ται για έξι χρόνια τώρα, κάθε Νοέμβριο, και αποτελεί ένα νέκταρ από πνευματικές και κυρίως εκπαιδευτικές προκλήσεις και προσκλήσεις στα Μαθηματικά, με απροσμέτρητο όφελος για τις νέες γενιές μαθητών. Προσωπικό έργο του Μαθηματι­κού Βασίλη Βισκαδουράκη, από το Γενικό Πειραματικό Λύκειο της Ιωνιδείου στον Πειραιά.Το περιοδικό χτίζεται κάθε φορά επί έναν ολόκληρο χρόνο,με τη βοήθεια των παιδιών του και εκλεκτών συναδέλφων του Μαθηματικών.  Αυτοχρηματοδοτούμενο!

Τόσο η μεθοδολογία παρουσίασης της ύλης όσο και η ίδια η θεματολογία του, προσεκτικά επιλεγμένη μέσα από ένα πα­γκόσμιο ρεπερτόριο άψογα διατυπωμένων και με εξαιρετικά παιδευτικό τρόπο λυμένων θεμάτων μαθηματικών όλων των βαθμίδων Γυμνασίου και Λυκείου, εντυπώνει στο μυαλό του αναγνώστη την απόλυτη γεύση για το πώς είναι και το πώς πρέπει να διδάσκονται τα Μαθηματικά. Από το χαρτί και τις αισθητικά άψογες, έγχρωμες παρουσιάσεις του κάθε θέματος   με μαθηματικά γραφικά και χαρακτήρες που συναρμόζουν αρμονικά, έως τις εξαιρετικές συνεντεύξεις από τον Διεθνή  κύκλο των Μαθηματικών της Έρευνας, της Εκ­παίδευσης και της Παραγωγής, όλα συντελούν ώστε το «φ», μέσα στον παγκόσμιο χώρο των σχετικών περιοδικών, να τοποθετείται άνετα στις πρώτες θέσεις. Επιπροσθέτως, στο «φ» θα βρούμε κάθε φορά και μεγάλα τμήματα, αφιε­ρωμένα σε θέματα  Ολυμπιάδων Μαθη­ματικών, παγκόσμιων συνεδρίων για τα Μαθηματικά, προβλήματα Μαθηματικών για το προχωρημένο Δημοτικό και, στην κυριολεξία, απολαυ­στικά μαθηματικά  προβλήματα για όλη την οικογέ­νεια και την παρέα.

Ο εκδότης  του «φ»  μιλάει

στον

Γιάννη Πηλιούνη

ΗELLENIC ΝΕΧUS: Ποιο ήταν το βασικό κίνητρο σας, ώστε να προχωρήσετε στην έκδοση του περιοδικού «Το φ»;
Βασίλης Βισκαδουράκης: Αρχικά κύριε Πηλιούνη θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την ευκαιρία  που μου δίνετε εσείς προσωπικά, αλλά και το NEXUS να μιλήσω για τα Μαθηματικά, γιατί περί αυτού πρόκειται, έχοντας βαθύτατα πειστεί, διδάσκοντάς τα για σχεδόν 30 χρόνια, πως αποτελούν όχι μόνο ύψιστη κατάκτηση του ανθρώπινου πνεύματος, αλλά και τον βασικότερο μοχλό ανάπτυξης των σύγχρονων εθνικών οικονομιών. Η συνεισφορά όμως των Μαθηματικών και της Μαθηματικής Εκπαίδευσης, δεν περιορίζεται μόνο στο συνολικό επίπεδο μιας κοινωνίας. Πιστεύω, και σίγουρα δύσκολα θα βρει κανείς ανθρώπους που δεν πιστεύουν το ίδιο πράγμα, ότι τα Μαθηματικά βοηθούν τον νέο άνθρωπο να αποκτήσει αυτοσυνείδηση, να κατανοήσει τα όριά του, να απαλλαγεί από δεισιδαιμονίες και να αισθανθεί ελεύθερος. Αποτελούν ένα χώρο όπου καθένας από την τρυφερή παιδική του ηλικία, μέχρι το πιο βαθύ γήρας, μπορεί να αναζητήσει και να γευθεί τη χαρά της δημιουργίας και της ανακάλυψης μικρών ή μεγαλύτερων αληθειών, ανάλογα με τις ικανότητές και την εργατικότητά του, αλλά ανάλογα και με τις ευκαιρίες που θα έχει, κυρίως στα πρώτα του βήματα στα Μαθηματικά.Και μ’ αυτό περνώ στην ουσία της απάντησης μου στο ερώτημά σας.Βασικό κίνητρο στο εγχείρημα της έκδοσης του “φ” με τη συγκεκριμένη δομή και συγκρότηση, ήταν και παραμένει, η παροχή όσο γίνεται περισσότερων ευκαιριών, τελικά στους μαθητές μας των δύο πρώτων βαθμίδων, μέσω των δασκάλων τους, οι οποίοι έχοντας στα χέρια τους ένα υλικό όπως αυτό που σε κάθε τεύχος του “φ” υπάρχει, επιλεγμένο με την υπομονή και την επιμέλεια που απαιτείται, μπορούν χρησιμοποιώντας το, να εμπνέουν την αγάπη προς τα Μαθηματικά στους μαθητές τους, να εντοπίζουν τους πιο προικισμένους και να τους ενθαρρύνουν σε βαθύτερη και ουσιαστικότερη ενασχόληση με τα Μαθηματικά. Είναι φανερό λοιπόν πως ο κύριος στόχος - αποδέχτης του “φ” είναι ο δάσκαλος των Μαθηματικών κυρίως της Δευτεροβάθμιας, αλλά εν πολλοίς και της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ο δάσκαλος των Μαθηματικών θεωρούμενος ως γονιός, επιστήμονας, δάσκαλος και πολίτης. Αυτοί είναι οι βασικοί άξονες πάνω και γύρω από τους οποίους συγκροτείται η ύλη του “φ” κάθε χρόνο. Ανησυχίες και ενδιαφέροντα γύρω από αυτούς τους άξονες, του δασκάλου των Μαθηματικών φιλοδοξεί το “φ” να καλύψει. Και πάντα επιδιώκοντας τη χρυσή τομή μεταξύ θεωρίας και πράξης. Η τελευταία αυτή επισήμανση και με δεδομένη την απουσία αντίστοιχου περιοδικού στη χώρα μας ,αλλά και στο εξωτερικό απ’οσο γνωρίζω, θα ήθελα να σας αναφέρω ότι έπαιξε κεντρικό  ρόλο  στην απόφασή για την έκδοση του “φ”, πράγμα που αποτυπώθηκε και στην επιλογή της επωνυμίας του περιοδικού. Υπενθυμίζουμε για τους  αναγνώστες που ίσως  δεν το γνωρίζουν πως το “φ” είναι ο διεθνής συμβολισμός της χρυσής τομής προς τιμήν του Φειδία που φαίνεται πως με συνειδητή επιλογή έχει χρησιμοποιήσει αυτό το λόγο, όχι μόνο στον Παρθενώνα αλλά και σε άλλα έργα του.Παράλληλα κύριε Πηλιούνη, θα ήθελα να υπενθυμίσω πως η Διδακτική των Μαθηματικών τα τελευταία 30 χρόνια έχει θέσει σημαντικά ζητήματα που απαιτούν επικοινωνία και διάλογο και αυτό είναι επίσης βασική επιδίωξη και λόγος ύπαρξης του “φ”. Μέσα από τις σελίδες του έχουν εκφρασθεί άνθρωποι που ή δεν είχαν μέχρι τώρα βρει το κατάλληλο κανάλι να δημοσιοποιήσουν σημαντικές σκέψεις και προβληματισμούς ή που τα υπάρχοντα μέσα σκόπιμα τους αγνοούσαν ή και που οι ίδιοι απέφευγαν να κάνουν χρήση των υπαρχόντων μέσων αφού η όλη τακτική και φιλοσοφία αυτών δεν τους εξέφραζαν.Αλλά προς την ίδια κατεύθυνση, το “φ” έχει επίσης φέρει κοντά στους Έλληνες δασκάλους των Μαθηματικών, σκέψεις και ιδέες πολύ σημαντικών προσωπικοτήτων από το διεθνές στερέωμα των Μαθηματικών. Σκέψεις και ιδέες που πραγματικά πριν λίγα χρόνια ελάχιστοι συνάδελφοί μας είχαν την δυνατότητα να γνωρίσουν και να μελετήσουν, οπότε η κάλυψη αυτού του κενού για μένα  ήταν και παραμένει ζωτικής σημασίας.Αυτά σε γενικές γραμμές, μαζί με μια μεγάλη δόση “κρητικής κουζουλάδας” ήταν και τα κίνητρα  κύριε Πηλιούνη, που με οδήγησαν στον σχεδιασμό και την αποκοτιά της έκδοσης του “φ”.

ΗΝ: Έχουν γίνει καθόλου προσπάθειες ή προτάσεις, ώστε «Το Φ» να μπορέσει να βρει τον δρόμο του μέσα στον εκπαιδευτικό χώρο του Ελληνικού Γυμνασίου και Λυκείου ;
Β.Β : Ναι, έχει γίνει μια πρώτη προσπάθεια εκ μέρους μου με την υποβολή στο αντίστοιχο τμήμα του ΥΠΕΠΘ, αίτησης για εισαγωγή του “φ” στις Σχολικές Βιβλιοθήκες. Η αίτηση αυτή έχει υποβληθεί τέλη του 2004 ή αρχές του 2005 (συγχωρέστε με για την ασθενή μου μνήμη), αλλά απάντηση δεν πήρα ποτέ. Φαίνεται πως το “φ” δεν άξιζε για τους υπεύθυνους του ΥΠΕΠΘ ούτε αυτή ακόμα την απορριπτική απάντηση. Όσο για το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, μόλις τον περασμένο Σεπτέμβρη, μετά από 5 ολόκληρα χρόνια κυκλοφορίας, μου ζητήθηκε από την υπεύθυνη της βιβλιοθήκης από ποιο βιβλιοπωλείο μπορούν να το αγοράσουν για να το εντάξουν στις βιβλιογραφικές πηγές του «Δελτίου Εκπαιδευτικής Αρθρογραφίας του Π.Ι.». Βέβαια η μικρή (;) αυτή καθυστέρηση δεν είναι αδικαιολόγητη. Για να καταλάβετε πόση σημασία αποδίδει το Π.Ι. στην ενημέρωση και την επιμόρφωση του Έλληνα δασκάλου των Μαθηματικών, αρκεί να αναφερθεί πως το παλαιότερο αυτό περιοδικό του Π.Ι. συντάσσεται από επιτροπή που απαρτίζουν 4 φιλόλογοι καθηγήτριες, μία Αγγλικών, μία Γαλλικών και μία … Νηπιαγωγός. Δεν νομίζετε ότι μια τέτοια επιτροπή, όση καλή θέληση και να έχει, δεν είναι σε θέση να κατανοήσει τι συμβαίνει στο χώρο της Μαθηματικής Εκπαίδευσης και τι αξίζει να τεθεί υπόψιν των συναδέλφων;  Και όμως, η παρουσία ενός μαθηματικού στην Επιτροπή αυτή είναι φαίνεται πολυτέλεια για το Π.Ι.Αλλά για να επανέλθουμε στο ζήτημα της εισαγωγής του «φ» στο χώρο των Σχολικών Βιβλιοθηκών, θα ήθελα να διατυπώσω και από το βήμα του περιοδικού σας, ξανά το αίτημα, με την ελπίδα πως η νέα ηγεσία του ΥΠΠΕΘ ή τέλος πάντων οι υπό τις κατευθύνσεις της αρμόδιοι, θα  επιδείξουν μεγαλύτερη ευαισθησία στο ζήτημα της Μαθηματικής Εκπαίδευσης και κατά συνέπεια στην συνεισφορά που μπορεί και το «φ» να έχει με τις μικρές του δυνάμεις προς αυτή την κατεύθυνση.

ΗΝ: Από τους επίσημους και θεσμικούς  Πανεπιστημιακούς φορείς, δεν έχουμε δει ποτέ μία προσπάθεια έκδοσης ενός περιοδικού σαν του δικού σας, έστω και μικρότερων απαιτήσεων,  είτε στα Μαθηματικά, είτε σε χώρους άλλων επιστημονικών πεδίων.  Ποιές νομίζετε ότι είναι οι αιτίες γι' αυτό ;
Β.Β: Κύριε Πηλιούνη: Όσο περνούν τα χρόνια, παράλληλα με τη συνειδητοποίηση όλο και βαθύτερα, της ανάγκης για συλλογικές δράσεις, συνειδητοποιώ επίσης όλο και περισσότερο το ρόλο της προσωπικής και της ατομικής ευθύνης και πρωτοβουλίας.Σίγουρα δεν μπορούμε τα πάντα να τα περιμένουμε από φορείς επίσημους ή ανεπίσημους. Πολύ δε περισσότερο που για να προκύψει ένα αποτέλεσμα θα πρέπει συνήθως να συνυπάρξουν άνθρωποι και απόψεις αλλά και σκοπιμότητες πολλές φορές, και αυτό όπως καταλαβαίνετε δεν είναι εύκολο πράγμα.Αν δε συνυπολογίσουμε προκαταλήψεις, αγκυλώσεις και γραφειοκρατικούς σκοπέλους, το πράγμα δυσκολεύει ακόμα περισσότερο.Εξάλλου κύριε Πηλιούνη, συλλογικά οράματα, δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί. Συνήθως τα οράματα έχουν ατομική και προσωπική προέλευση τα  οποία στη συνέχεια μπορεί να υιοθετηθούν , να εμπλουτισθούν και να υλοποιηθούν από συλλο γικούς φορείς.Για παράδειγμα, όταν μετά την εκλογή του πριν λίγα χρόνια ο πρόεδρος της Αμερικανικής Μαθηματικής Εταιρείας ρωτήθηκε αν η Εταιρεία σχεδίαζε να εκδόσει ίσως κάποιο νέο περιοδικό, εκείνος απάντησε πως τέτοιες ιδέες δεν προκύπτουν με αποφάσεις απ’τα πάνω, αλλά ως οράματα ανθρώπων. Και πράγματι αν ψάξει κανείς την ιστορία θα διαπιστώσει πως πολλά έγκυρα και με μακρά και συνεχή παρουσία περιοδικά, φορέων πλέον, αρχικά ξεκίνησαν ως προσωπικές πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα το φημισμένο Ουγγρικό περιοδικό Komal ιδρύθηκε τον 19^ο αιώνα από έναν καθηγητή Μαθηματικών της Μέσης Εκπαίδευσης. Και δεν σας κρύβω κύριε Πηλιούνη πως η γνώση αυτού του ιστορικού στοιχείου, την περίοδο που άρχιζε να μορφοποιείται στο μυαλό μου η έκδοση του «φ» έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο να πάρω την απόφαση να προχωρήσω, θεωρώντας πια ότι δεν πρόκειται για μια πρωτόγνωρη ουτοπία που δεν είχε άλλοτε επιχειρηθεί.Τέλος θα πρέπει να πούμε  ότι και  οι οικονομικές απαιτήσεις της έκδοσης ενός εντύπου όπως το «φ», δεν είναι αμελητέες ούτε και για συλλογικούς φορείς. Και φαίνεται πως αυτοί προτιμούν να διοχετεύουν τα χρήματα που διαχειρίζονται σε άλλες πιο αποτελεσματικές (;) προτεραιότητες.

ΗΝ: Τα περισσότερα από τα μαθηματικά προβλήματα που έθεσε ο Ντάβιντ Χίλμπερτ στις αρχές του αιώνα ώς αναγκαία να επιλυθούν,παραμένουν ακόμα άλυτα. Εν τούτοις, τα μοντέρνα μαθηματικά που εκ του μηδενός δημιουργήθηκαν για να μελετηθούν τα σύγχρονα προβλήματα της Θεωρητικής Φυσικής, που ζήτημα είναι αν τα καταλαβαίνουν 200 άτομα σε όλο τον κόσμο, έχουν οδηγήσει την μαθηματική σκέψη σε απίστευτη πολυπλοκότητα. Είναι μονόδρομος αυτή η πορεία, που αποξενώνει τελείως τα μαθηματικά από τον μέσο άνθρωπο,  ή μήπως έχουμε κάνει κάπου λάθος ; Ποιο βλέπετε λοιπόν να είναι το μέλλον της μαθηματικής σκέψης και των Μαθηματικών εν γένει;
Β.Β : Κύριε Πηλιούνη, νομίζω ότι τα Μαθηματικά έχουν πλέον αποκτήσει μια τέτοια δυναμική που κανένας δεν μπορεί να προβλέψει και πολύ περισσότερο να κατευθύνει την εξέλιξη τους. Ούτε καν ένας νέος Hilbert, που με την ευκαιρία να αναφέρουμε πως τα περισσότερα από τα 23 προβλήματα που είχε θέσει στις αρχές του 20^ου αιώνα έχουν επιλυθεί. Το ότι κάποια απ’ αυτά ακόμα αντιστέκονται, αυτό σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να σημαίνει ότι τα Μαθηματικά θα έπρεπε να μείνουν σ’ αυτά, και μόνο  αφού τα επιλύσουν να πάνε παρακάτω. Μια  τέτοια τακτική θα ήταν αυτοκαταστροφική για τα Μαθηματικά.Παράλληλα οι απαιτήσεις τόσο των εφαρμογών, όσο και αυτές που τίθενται από τις Επιστήμες (Φυσική, Βιολογία, Χημεία κ.τ.λ.) προς τα Μαθηματικά είναι και θα γίνονται όλο και περισσότερο σύνθετες, όλο και περισσότερο πολύπλοκες.Καταλαβαίνετε λοιπόν πως περιθώρια για απλά Μαθηματικά που να τα κατανοεί ο μέσος πολίτης δεν υπάρχουν πλέον. Και αν μου επιτρέπετε, μόνο από διαίσθηση θα έλεγα πως δυστυχώς η πολυπλοκότητα και η δυσκολία να παρακολουθεί κανείς τις εξελίξεις όχι γενικά στα Μαθηματικά, γιατί αυτό έχει εκλείψει προ πολλού, αλλά ακόμα και στον πιο εξειδικευμένο τομέα τους δεν έχει άνω φράγμα. Και μη νομίζετε ότι αυτό δεν αποτελεί ζήτημα για τα Μαθηματικά και τους Δημιουργούς τους. Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο μεταξύ του κόσμου των Μαθηματικών και του μέσου πολίτη, αλλά έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις και στο εσωτερικό του κόσμου αυτού. Το επισημαίνουν οι μεγαλύτεροι σύγχρονοι Μαθηματικοί και πολλοί απ’ αυτούς καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες για τηνάμβλυνση του προβλήματος. Μια από τις τελευταίες μεγάλες τέτοιες προσπάθειες είναι η έκδοση από το εκδοτικό του Princeton του υπερτόμου «The Princeton Companion to Mathematics» την ευθύνη της σύνταξης και έκδοσης του οποίου είχε αναλάβει ένας από τους μεγαλύτερους Μαθηματικούς των τελευταίων χρόνων ο βραβευμένος με το Fields Medal Καθηγητής του Cambridge, Timothy Gowers. Επομένως η προσπάθεια για άλλα Μαθηματικά είτε για  απλούστευση των Μαθηματικών, μάλλον δεν απότελεί σήμερα ένα αίτημα με απήχηση στον κόσμο των Μαθηματικών.Σίγουρα όμως στον τρόπο διδασκαλίας και μύησης των νέων ανθρώπων στα Μαθηματικά ακόμα και σε επίπεδο μεταπτυχιακών σπουδών υπάρχουν τεράστια και ανεξερεύνητα ακόμα περιθώρια.Και στο βαθμό που αυτό θα γίνεται όλο και περισσότερο κοινή συνείδηση δεν μπορεί κανείς παρά να είναι αισιόδοξος τόσο για το μέλλον της Μαθηματικής σκέψης, όσο και των ίδιων των Μαθηματικών. Διαφορετικά, όλο και λιγότεροι νέοι άνθρωποι θα προσελκύονται στο χώρο της Επιστήμης των Μαθηματικών και αυτό μόνο θετικές επιπτώσεις δεν θα μπορούσε να έχει, τόσο για τα Μαθηματικά, όσο και την Οικονομία και την ανάπτυξη. Κι αυτό έχει ήδη απασχολήσει πολλές χώρες και έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στα τεύχη του «φ» στη στήλη «Δίκτυο Επιλογές» σε προσπάθειες που γίνονται ανά τον κόσμο για τη Μαθηματική Εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες. Δυστυχώς στη χώρα μας, με την προχειρότητα που μας διακρίνει τα τελευταία 30 χρόνια η Μαθηματική μας Εκπαίδευση την οποία καθημερινά βιώνω, υπερασπίζομαι και φροντίζω να βελτιώνω όσο περνά απ’ το χέρι μου, τουλάχιστον για τους μαθητές μου, με λύπη μου θα επαναλάβω και εγώ αυτό που όλοι οι συνάδελφοι μου, όλων των βαθμίδων διαπιστώνουν. «Έχουμε πέσει πολύ χαμηλά, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για σοβαρότερη αντιμετώπιση της Μαθηματικής μας Εκπαίδευσης καθότι, “ καιροί γάρ ού μενετοί” ».

Ο ΖΕΟΛΙΘΟΣ....

Ενα ορυκτό με χίλιες δυο χρήσιμες εφαρμογές, που όμως, «σνομπάρεται» στην Ελλάδα.
Εχει τόσο σημαντικές ιδιότητες και εφαρμογές που πολλοί το χαρακτηρίζουν μαγικό… Ο ζεόλιθος είναι ένα πορώδες ορυκτό με τεράστια ιοντοανταλλακτική ικανότητα και λόγω αυτής, μπορεί να φιλτράρει το νερό δεσμεύοντας μέταλλα και οργανικές ενώσεις.



Το όνομά του το πήρε από τα αρχαία Ελληνικά, Ζέω = βράζω και Λίθος = πέτρα. Κι αυτό γιατί όταν θερμαίνεται χάνει άμεσα όλο το νερό του υπό μορφή φυσαλίδων, δίνοντας έτσι την εντύπωση ότι βράζει. Πλούσια σε κοιτάσματα ζεόλιθου είναι η Βουλγαρία και αρκετές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και των Κυκλάδων. Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί κυρίως στο εξωτερικό αλλά και στη χώρα μας -από το ΑΠΘ- ο ζεόλιθος μπορεί να βρει αρκετές εφαρμογές, όπως:
Με την ενσωμάτωσή του στο έδαφος, δεσμεύει τα θρεπτικά συστατικά και τα διατηρεί κοντά στο ριζικό σύστημα των φυτών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Eτσι, το νερό -ακόμα και έπειτα από μεγάλες βροχοπτώσεις- δεν μπορεί να τα παρασύρει σε μεγαλύτερο βάθος. Παράλληλα, η αφομοίωση των θρεπτικών συστατικών από τα φυτά πραγματοποιείται με φυσιολογικούς ρυθμούς. Βελτιώνει τη δομή και τη χημική σύσταση του εδάφους εξουδετερώνοντας τα οξέα. Επίσης βοηθάει στη συγκράτηση της υγρασίας ιδιαίτερα στα αμμώδη εδάφη. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ποσότητες από 500 - 1.000 κιλά το στρέμμα στις υπαίθριες καλλιέργειες και σε ποσοστό 5% - 10% στα μείγματα της ανθοκομίας.



Ως συνεργηστικό υλικό των χημικών λιπασμάτων για την βραδεία αποδέσμευσή τους.



Η χορήγησή του στα ζώα μπορεί να μειώσει τις παρενέργειες που έχει η παρουσία φυτοπροστατευτικών στοιχείων στα προϊόντα διατροφής τους.



Βοηθάει στον έλεγχο των οσμών -κυρίως αμμωνίας και υδροθείου- σε χώρους συντήρησης και αποθήκευσης τροφίμων, σε κτηνοτροφικές μονάδες και ιχθυοκαλλιέργειες. Στις κτηνοτροφικές μονάδες, εφαρμόζοντάς το στο δάπεδο σε ποσότητες 2 - 3 κιλά ανά τ.μ., αφενός απορροφά την αμμωνία μειώνοντας και τις επιβλαβείς αναθυμιάσεις και αφετέρου μετά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα.



Στην ιχθυοκαλλιέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το φιλτράρισμα του νερού και για την απορρόφηση της αμμωνίας.



Στη βιομηχανία χρησιμοποιείται στα φίλτρα για την δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα και άλλων βλαβερών ενώσεων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο φιλτράρισμα των υγρών βιομηχανικών αποβλήτων, δεσμεύοντας διάφορα τοξικά και ραδιενεργά ιόντα και στην ανακύκλωση των νερών που προέρχονται από την βιομηχανική δραστηριότητα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι μετά τη χρήση του και με την κατάλληλη επεξεργασία μπορούν να αποκατασταθούν οι ιδιότητές του ώστε να μπορέσει να επαναχρησιμοποιηθεί.



Σαν ενισχυτικό στη διατροφή των χοίρων, των πουλερικών, των αιγοπροβάτων και των βοοειδών. Προφυλάσσει τα ζώα από τις εντερικές παθήσεις, μειώνει τη θνησιμότητα των νέων ζώων, βοηθάει στην ανάπτυξή τους και στα πουλερικά, βοηθάει την αύξηση της ωοτοκίας τους.



Σαν συμπλήρωμα της ανθρώπινης διατροφής έπειτα από κατάλληλη επεξεργασία.



Αναμεμειγμένος με άμμο στα δοχεία των μικρών κατοικίδιων απορροφά τις οσμές.



Μπορεί να αντικαταστήσει με επιτυχία τα φωσφορικά άλατα από τα απορρυπαντικά, μειώνοντας το πρόβλημα της ρύπανσης και του ευτροφισμού των θαλασσών. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και όχι μόνο, τα έχει ήδη αντικαταστήσει σε όλων των ειδών τα απορρυπαντικά.



Με την προσθήκη του στο πλύσιμο -σε κατάλληλη μορφή- μπορεί να μειώσει την ποσότητα του απορρυπαντικού έως και 70% και να εξαλείψει την ανάγκη μαλακτικού. Αυξάνει τη διάρκεια ζωής των υφασμάτων και μειώνει τις πιθανές αλλεργίες που προκαλούν οι χημικές ουσίες των απορρυπαντικών.



Η προσθήκη ζεόλιθου σε λίμνες αλλά και σε άλλους υδάτινους όγκους μπορεί να εμπλουτίσει το νερό σε οξυγόνο και μειώνει το φαινόμενο του ευτροφισμού. Παράλληλα, βοηθάει στην ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό πολλών υδρόβιων οργανισμών.



Τελειώνοντας, το αυτονόητο ερώτημα που γεννιέται στον καθένα μας, είναι πώς ένα τέτοιο φυσικό υλικό με τόσες ιδιότητες, που υπάρχει σε επάρκεια στη χώρα μας, χρησιμοποιείται ελάχιστα, σε αντίθεση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η δικαιολογία του μεγαλύτερου κόστους δεν μπορεί να καλύψει την επιβάρυνση τόσο του περιβάλλοντος όσο και της ανθρώπινης υγείας. Μάλλον αυτό που λείπει είναι η βούληση και η παρέμβαση από την πλευρά της πολιτείας.πηγή kathimerini,gr

==========

Ένα από τα πλέον πολύτιμα προϊόντα της φύσης με χίλιες δυο ιδιότητες υπάρχει στην Ελλάδα και στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης. Ο λόγος για τον ζεόλιθο, ο οποίος έχει τόσες πολλές εφαρμογές που πολλοί τον χαρακτηρίζουν μαγικό...

Σίγουρα θα αναρωτιέστε τι ακριβώς είναι ο ζεόλιθος.
Πρόκειται λοιπόν για ένα πορώδες φυσικό προϊόν το οποίο χάρη στην σύνθεση του χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα μετάλλων και παράλληλα σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία έχει τεράστια ιοντοανταλλακτική ικανότητα, χάρη στην οποία μπορεί να καθαρίζει τον οργανισμό δεσμεύοντας μέταλλα και οργανικές ενώσεις.

Το όνομά του το πήρε από τα αρχαία Ελληνικά, Ζέω = βράζω και Λίθος = πέτρα. Η χρήση του μάλιστα είναι διαδεδομένη σε όλη την Ασία καθώς χρησιμοποιείται 800 χρόνια τώρα στην παραδοσιακή ιατρική για την συνολική υγεία και ευεξία. Στις ΗΠΑ περιλαμβάνεται από τον FDA τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων στην λίστα GRAS και θεωρείται ότι είναι «γενικώς ασφαλές».

Πλούσια πηγή εξαιρετικού ζεόλιθου είναι όλη η περιοχή της Θράκης, η καθαρότητα του οποίου αγγίζει το 95% , που τον κατατάσσει στην κορυφαία ποιότητα παγκοσμίως. Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί κυρίως στο εξωτερικό αλλά και στη χώρα μας ο ζεόλιθος μπορεί να βρει αρκετές εφαρμογές αλλά το μεγάλο του ατού είναι η χρήση του, έπειτα από κατάλληλη επεξεργασία, σαν φυσικό συμπλήρωμα της ανθρώπινης διατροφής.

Ένα φυσικό προιόν με πολλές υποσχέσειςΟι επιστήμονες συνεχίζουν τις έρευνές τους σχετικά με τον ζεόλιθο και μέχρι στιγμής τα αποτελέσματά τους είναι εντυπωσιακά. Συγκεκριμένα:

1. Φαίνεται να προλαμβάνει τις ελεύθερες ρίζες, λειτουργώντας ως ισχυρό αντιοξειδωτικό και να μπορεί να δώσει σημαντική βοήθεια σε προβληματικά κύτταρα. (LifeLink Pharmaceuticals, 2005).

2. Βοηθά στην εξάλειψη των βαρέων μετάλλων, ιδίως του μόλυβδου, υδράργυρου, καδμίου, αρσενικού, αλουμινίου, κασσίτερου και του επιπλέον σιδήρου, χωρίς να αφαιρεί τα υγιή ιόντα και μέταλλα. Επίσης, καταργεί τα ραδιενεργά μέταλλα όπως του καισίου και στροντίου-90, τα φυτοφάρμακα, τα ζιζανιοκτόνα, καθώς και άλλες τοξίνες από το σώμα, ουσίες που ενοχοποιούνται για την εμφάνιση πολλών προβλημάτων υγείας. Κι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν περί τις 100.000 χημικές ουσίες γύρω μας (από τα φυτοφάρμακα στα τρόφιμα, το νερό που πίνουμε, τα αέρα που αναπνέουμε κ.ά.)

3. Βελτιώνει την ηπατική λειτουργία με την μείωση των φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων από το σώμα.

4. Φαίνεται να αποτελεί ένα αντι-ιικό φυσικό προϊόν.

5. Δημιουργεί μια φυσική ασπίδα στον οργανισμό με τη δημιουργία ενός άριστου επιπέδου pH (μεταξύ 7,35 και 7,45), η οποία με τη σειρά της ενεργοποιεί την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου και ταυτόχρονα ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα ενώ παράλληλα δρα σαν άριστο φυσικό ισοτονικό.

6. Δημιουργεί μια αίσθηση ευεξίας και ευφορίας κυρίως λόγω της εξάλειψης των τοξινών.

7. Φαίνεται επίσης να έχει θετική συνδρομή στην παλινδρόμηση, καούρα.
real.gr

ΠΑΕΙ ΚΙ Ο ΜΠΙΝ ΛΑΝΤΕΝ..ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ;;

 

 

Ποιος ήταν ο Οσάμα Μπιν Λάντεν

Ο Οσάμα Μοχάμεντ Αουάντ Μπιν Λάντεν έγινε παγκοσμίως γνωστός έπειτα από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ, που φέρεται ότι οργάνωσε, και κόστισαν τη ζωή σε 3.000 ανθρώπους.

Γεννήθηκε στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας στις 10 Μαρτίου 1957 και ήταν το 17ο από τα 52 παιδιά του Μοχάμεντ Μπιν Λάντεν, έναν πολυεκατομμυριούχο εργολάβο υπεύθυνο για την κατασκευή του 80% των δρόμων της Σαουδικής Αραβίας.
Ο θάνατος του πατέρα του το 1968, κατά τη συντριβή του ελικοπτέρου που τον μετέφερε, άφησε τον Μπιν Λάντεν με μια τεράστια χρηματική περιουσία που έπρεπε να διαχειριστεί.
Ξεκίνησε τις σπουδές του ως πολιτικός μηχανικός στο πανεπιστήμιο του Βασιλιά Αμπντούλ Αζίζ (King Abdul Aziz University) στην Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας. Εκεί ήρθε σε επαφή με άλλους φοιτητές και καθηγητές που ασπάζονταν μια πιο συντηρητική προσέγγιση του Ισλάμ απ΄ότι ο ίδιος γνώριζε μέχρι τότε.
Παράλληλα με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες που αναλάμβανε μέσω της πολύ επιτυχημένης τεχνικής εταιρείας που σύστησε, μελετούσε τα θρησκευτικά κείμενα του Ισλάμ για να καταλήξει να ασπαστεί το ισλαμικό φονταμενταλισμό ως το μόνο μέσo για τη μάχη κατά της παρηκμασμένης δύσης.
Η Σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν τον Δεκέμβριο του 1979 θα άλλαζε τη ζωή του Μπιν Λάντεν για πάντα.
Εφυγε και εγκαταστάθηκε στο Αφγανιστάν όπου ενώθηκε με τους Μουτζαχεντίν πολεμώντας επί μια δεκαετία τον κατακτητή.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι σε αυτή την περίοδο η CIA, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ, έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στον εξοπλισμό, την εκπαίδευση και τη χρηματοδότηση των Μουτζαχεντίν συμπεριλαμβανομένου και του Οσάμα Μπιν Λάντεν.
Το τέλος του πολέμου στο Αφγανιστάν και η αποχώρηση των σοβιετικών δυνάμεων δεν άφησαν τον Μπιν Λάντεν χωρίς αντικείμενο.
Καθοριστικής σημασίας ήταν γι΄αυτό η απόφαση των ΗΠΑ, το 1991 κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων ενάντια στο Ιράκ, να εγκαταστήσουν στη Σαουδική Αραβία 300.000 στρατιώτες, ανάμεσά τους και γυναίκες.
Ο Λάντεν θεώρησε προσβολή την εγκατάσταση των "απίστων" σε ένα από τα πιο ιερά μέρη του Ισλάμ και ορκίσθηκε εκδίκηση. Μαζί με τους συντρόφους του, τους Μουτζαχεντίν, πραγματοποίησε αρκετές ενέργειες σαμποτάζ εναντίον αμερικανικών στόχων στη Μέση Ανατολή.
Η Σαουδική Αραβία, έπειτα από πιέσεις των ΗΠΑ του αφαίρεσαν την υπηκοότητα το 1994 και στη συνέχεια τον Ιανουάριο του 1996 ο Μπιν Λάντεν επέστρεψε στο Αφγανιστάν.
Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των ετών η περιουσία του Μπιν Λάντεν αυξάνονταν από τις διάφορες επικερδείς επενδύσεις ανά τον κόσμο στις οποίες είχε προβεί τα προηγούμενα χρόνια.
Τα ποσά αυτά, εκτιμούν αναλυτές τον βοηθούσαν να χρηματοδοτεί τις ένοπλες επιχειρήσεις του.
Το Φεβρουάριο του 1998 κήρυξε ιερό πόλεμο για λογαριασμό του Παγκόσμιου Μετώπου της Τζιχάντ ενάντια στους Εβραίους και τους Σταυροφόρους, διακηρύσσοντας πως η δολοφονία Αμερικανών και των συμμάχων τους ήταν ιερό καθήκον του κάθε μουσουλμάνου.
Έξι μήνες αργότερα δύο βομβιστικές επιθέσεις στις πρεσβείες των ΗΠΑ στην Κένυα και την Τανζανία, κόστισαν τη ζωή σε 224 ανθρώπους και τραυμάτισαν περίπου 5.000. Ο Μπιν Λάντεν, μαζί με άλλους 16, θεωρήθηκε ως ο εγκέφαλος των επιθέσεων. Σύντομα το FBΙ τον επικήρυξε για 25 εκατομμύρια δολάρια. Επίσης οι Αμερικανικές αρχές τον εμπλέκουν και για τις επιθέσεις το 1993 στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου στη Νέα Υόρκη, αλλά και για άλλες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή όπου έχασαν τη ζωή τους Αμερικανοί πολίτες.
Οι ΗΠΑ κήρυξαν επίσημα τον πόλεμο στον Μπιν Λάντεν και την οργάνωσή του Αλ Κάιντα αμέσως μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Στα τέλη του 2001 ξεκίνησε η εκστρατεία των ΗΠΑ με τη συνδρομή των συμμαχικών δυτικών δυνάμεων κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και έκτοτε επιδίωκαν να τον εντοπίσουν με σκοπό να τον συλλάβουν ή να τον σκοτώσουν. Μεγάλη επιχείρηση,η οποία απεδείχθη ανεπιτυχής, για τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν διοργανώθηκε το 2004 από τον πακιστανικό στρατό στα σύνορα του Πακιστάν με το Αφγανιστάν.
Το τέλος του θρίλερ με το αν ζει ή όχι και πού ο Οσάμα Μπιν Λάντεν τέλειωσε σήμερα με την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου Μπάρακ Ομπάμα για το θάνατο του φερόμενου ως ηγέτη της Αλ Κάιντα από ειδική ομάδα Αμερικανών κομάντος στο Πακιστάν.
Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν για πολλούς στον μουσουλμανικό κόσμο, αντίθετα από τη δύση, θεωρείται ως ήρωας που πολεμούσε για την ελευθερία ενάντια στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Για τη δύση ωστόσο παραμένει ένας τρομοκράτης που τον βαραίνει το αίμα χιλιάδων αθώων πολιτών.

Δ. Γκ .

enet.gr

Ενώ οι Αμερικανοί αρνούνται οποιαδήποτε εμπλοκή και συνεργασία τους με τον ηγέτη της Αλ Κάιντα, χρόνια τώρα κυκλοφορεί ως είδηση ότι υπήρχε στενή συνεργασία του Οσάμα Μπιν Λάντεν με τη CIA τη δεκαετία του '80.
Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν φέρεται να αποτέλεσε "γέννημα-θρέμα" των σχεδιασμών της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών που τον εκπαίδευσε για έναν "ιερό σκοπό" των Αμερικανών, την απελευθέρωση του Αφγανιστάν από τους Σοβιετικούς.
Ενώ κατά την εποχή του πολέμου στο Αφγανιστάν τη δεκαετία του '80 συνεργάστηκε με την αμερικανική υπηρεσία, μετά το 1990 άρχισε να πραγματοποιείται η μεταστροφή του σε εχθρό των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.
Η αντίδρασή του αφορούσε ουσιαστικά στην "αντιαραβική" συμμαχία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής με τη Σαουδική Αραβία κατά την περίοδο του πολέμου στον Κόλπο, ενώ αντιδρούσε και στην παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή.
Υποστηρικτής αυτής της θεωρίας είναι και ο Φιντέλ Κάστρο που το καλοκαίρι του 2010 υποστήριξε ότι ο Οσάμα Μπιν Λάντεν μισθοδοτείται από τη CIA και πως ο ο πρόεδρος Μπους τον χρησιμοποιούσε κάθε φορά που χρειαζόταν να αυξήσει το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών. Αυτά, όπως ανέφερε στο Λιθουανό συγγραφέα Daniel Estulin, τα έμαθε από τον ιστότοπο WikiLeaks.
Δέκα χρόνια μετά το μεγαλύτερο πλήγμα που επέφερε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν έπεσε νεκρός την πρώτη Μαΐου 2011 ύστερα από επέμβαση αμερικανικών δυνάμεων στο Πακιστάν.πηγή news 247 gr

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ.....

Ήρθε καιρός και Άνοιξη, το Μάη, το Μάη /
 ήρθε το καλοκαίρι που θα γεννούμε ταίρι /
 στάζουν τα δέντρα ζάχαρη, το Μάη, το Μάη
και τα βουνά πιπέρι...Το Μάη τον ξέρουμε κι εμείς πως είναι σκανταλιάρης
/ πως σκανταλίζει τ’ς έμορφες κι αυτές τις μαυρομάτες



Μάιος των λουλουδιών και της ελπίδαςΗ άνοιξη φθάνει στο αποκορύφωμά της, η φύση ανθίζει και μαζί οι προσδοκίες για ένα καλύτερο αύριο
Η Πρωτομαγιά, προτού γίνει εργατική γιορτή και σύμβολο κοινωνικών αγώνων, γιορταζόταν επειδή συμβόλιζε την τελική νίκη της άνοιξης πάνω στο χειμώνα, την καρποφορία και την ευφορία Η Πρωτομαγιά πολύ προτού καθιερωθεί ως εργατική γιορτή και σύμβολο των κοινωνικών αγώνων, γιορταζόταν τόσο στον ελληνικό χώρο όσο και αλλού, επειδή συμβόλιζε την τελική νίκη της άνοιξης πάνω στο χειμώνα. Εκδηλώσεις χαράς και ευωχίας με σκοπό τη γονιμότητα και την ευφορία, από αρχαιοτάτων χρόνων συνδέονται με τη γιορτή αυτή της φύσης. Πρόκειται για μια από τις ελάχιστες, χωρίς θρησκευτικό περιεχόμενο γιορτές, που έχουν διατηρηθεί ως τις μέρες μας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι βασικές εκδηλώσεις της Πρωτομαγιάς, όπως είναι η έξοδος των ανθρώπων στην ύπαιθρο με τη συνοδεία χορών και τραγουδιών και το μάζεμα λουλουδιών για να πλεχτούν στεφάνια, τα οποία στη συνέχεια κρεμιούνται σε εμφανή θέση των σπιτιών, απαντώνται στο λαϊκό πολιτισμό πολλών ευρωπαϊκών λαών.

Στη Σουηδία, για παράδειγμα, την Πρωτομαγιά οι χωρικοί μαζεύουν πράσινα κλαδιά, που τα αναρτούν στα σπίτια τους και τραγουδούν άσματα που μιλούν για ευφορία και ευτυχία. Σε χωριά της Γερμανίας την 1η Μαΐου ένα κλαδί στολισμένο με ταινίες τοποθετείται στην κεντρική πλατεία και γύρω του στήνονται ξέφρενοι χοροί. Εκλέγουν, ακόμα, το πιο όμορφο κορίτσι του χωριού ως «Βασίλισσα του Μαΐου».

Στα Ανθεστήρια της Ελλάδας «ανασταινόταν» ο… σκοτωμένος Ευάνθης θεός, επίθετο του Διόνυσου, που από το χυμένο αίμα του φύτρωσε, σύμφωνα με το μύθο, η άμπελος. Δρώμενο της Πρωτομαγιάς στην Ελλάδα κατά τα νεότερα χρόνια ήταν η ανάσταση του Μαγιόπουλου. Ένας έφηβος εμιμείτο στα ξέφωτα του δάσους τον πεθαμένο, τάχατες, Διόνυσο. Κοπέλες τον στόλιζαν με άνθη και του τραγουδούσαν τον «κομμό, το θρήνο και τον οδυρμό, μέχρι που να «αναστηθεί» και μαζί με αυτόν όλη η φύση.
Το στεφάνι
Το πρωτομαγιάτικο στεφάνι είναι, σχεδόν, το μοναδικό έθιμο που εξακολουθεί να μας συνδέει με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες, πλούσια σε εκδηλώσεις σε παλαιότερες εποχές. Στις μέρες μας η Πρωτομαγιά με το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, ενισχύει τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, από την οποία οι περισσότεροι έχουμε απομακρυνθεί, ζώντας στις πόλεις.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, Αικατερίνη Καμηλάκη, το στεφάνι κατασκευαζόταν με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κλήματος ή άλλο και στολιζόταν με λουλούδια και κλαδάκια καρποφόρων δέντρων, όπως η αμυγδαλιά, η συκιά και η ροδιά. Ακόμα, το διακοσμούσαν με στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, με κρεμμύδι αλλά και σκόρδο για το μάτι. Η χρησιμοποίηση πρασινάδας και όχι τόσο λουλουδιών με σκοπό τη μετάδοση της γονιμότητάς τους ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των μαγιάτικων συνηθειών. Στον αγροτικό χώρο, μάλιστα, δε θεωρείτο απαραίτητο το πλέξιμο στεφανιών. Αρκούσε η τοποθέτηση πάνω από την πόρτα του σπιτιού μιας δέσμης από χλωρά κλαδιά ελιάς, συκιάς, νερατζιάς, πορτοκαλιάς και άλλα μαζί με λουλούδια. Απαραίτητη ήταν, επίσης, η ύπαρξη μεταξύ τους φυτών αποτρεπτικών… του κακού, όπως είναι η τσουκνίδα, το σκόρδο και άλλα.

Σύμφωνα με κείμενο του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Μιχάλη Τιβέριου, το μαγιάτικο κλαδί ή το άνθινο στεφάνι, έχει κατά πάσα πιθανότητα τις ρίζες του στην αρχαιότητα: «Είναι γνωστό ότι στην αρχαία Ελλάδα τέτοια κλαδιά ή στεφάνια τα χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά. Δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι δεν έλειπαν από καμία σημαντική εκδήλωση του δημόσιου, ιδιωτικού και θρησκευτικού βίου. Επιπλέον, είναι αξιοπρόσεκτο ότι μια σημαντική γιορτή ενός μήνα των αρχαίων, του Θαργηλίωνος, που αντιστοιχούσε, περίπου, με το δικό μας Μάιο, περιλάμβανε στα δρώμενά της την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο. Το κλαδί αυτό δεν το έφτιαχναν με άνθη, αλλά με κλαδιά οπωροφόρων δέντρων, στα οποία αναρτούσαν κρεμμύδι και σκόρδο».

Στις μέρες μας που έχουμε καθιερώσει στεφάνια από λουλούδια του αγρού ή των κήπων, τα οποία τοποθετούμε για μερικές μέρες στην κύρια είσοδο των σπιτιών μας. Δύσκολα μπορεί, πια, να ανιχνευτεί συμβολισμός στο σύγχρονο πρωτομαγιάτικο στεφάνι, κατά το Μιχάλη Τιβέριο, αφού για τους περισσότερους δεν αποτελεί, ίσως, τίποτα περισσότερο από μια όμορφη και μυρωδάτη σύνθεση λουλουδιών, χωρίς να παραπέμπει σε συσχετισμούς σύμφωνα με τους οποίους «χαρίζει» στους ενοίκους ενός σπιτιού υγεία, καλή τύχη, ειρήνη, ευτυχία και ευφορία. Σίγουρα, όμως, η κατασκευή του χαρίζει ευφορία σε μεγάλους και μικρούς, που ξεφεύγοντας από τις πόλεις αναζητούν τη χαρά της άνοιξης στην ολάνθιστη φύση.
Τα λουλούδια
Η σχέση των Ελλήνων με τα λουλούδια είναι πανάρχαια και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τη μυθολογία, η οποία συνεχώς αναφέρεται σε ιστορίες για όλα, σχεδόν, τα λουλούδια της Ελλάδας. Ο καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νίκος Μάργαρης, αναφέρεται σε χαρακτηριστικά παραδείγματα, βγαλμένα μέσα από την ελληνική μυθολογία.

Το λουλούδι Ίρις πήρε το όνομά του από την αγγελιοφόρο των Θεών, της οποίας ο ρόλος ήταν η συνοδεία των ψυχών στους τόπους της αιώνιας ειρήνης από το «δρόμο» του ουράνιου τόξου που έχει τα χρώματά της.

Ο Νάρκισσος, γιος του θεού Κηφισού και μιας νύμφης των δασών, ήταν πανέμορφος. Ενώ, όμως, τον επιθυμούσαν όλες οι νύμφες, ο ίδιος αγαπούσε μόνο τον εαυτό του. Μια μέρα που απολάμβανε για μια ακόμα φορά το καθρέφτισμα του προσώπου του σε μια πηγή του Ελικώνα, οι θεοί αποφάσισαν να τον τιμωρήσουν για την αυθάδειά του. Έτσι, έπεσε στο νερό και πνίγηκε. Απέμεινε, όμως, ένα λουλούδι, ο νάρκισσος με ένα χρυσό στεφάνι, το οποίο σήμερα γέρνει πάνω από τα νερά των λιμνών και των ποταμών.

Σύμφωνα με μια από τις πολλές ιστορίες της μυθολογίας που συνδέονται με το όνομα Άδωνις, αυτός, μετά από απόφαση του Δία, ήταν υποχρεωμένος να ζει τα δυο τρίτα του χρόνου του με την Αφροδίτη στη γη και το ένας τρίτο με την Περσεφόνη, στον Κάτω Κόσμο. Όταν ένα αγριογούρουνο σκότωσε τον Άδωνη, η Αφροδίτη έχυσε τόσα δάκρυα όσες και οι σταγόνες αίματος που χύθηκαν από το σώμα του Άδωνη. Από κάθε δάκρυ της Αφορδίτης φύτρωσε και μια τριανταφυλλιά.

Η χρήση των λουλουδιών ήταν πάντα διαδεδομένη στην Ελλάδα και είχαν πάντα σημαντική θέση στην καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων, που είχαν καθιερώσει τα Ανθεστήρια ως μια γιορτή ανάλογη με τη σημερινή Πρωτομαγιά, που λάμβανε χώρα στις αρχές της άνοιξης προς τιμή του Διονύσου. Έκαναν, όμως, και τα Ανθεσφόρια, σε ανάμνηση της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα.

Μέχρι σήμερα τα λουλούδια είναι απαραίτητα στις χαρές και τις λύπες μας και είναι συνδεδεμένα με τις πιο σημαντικές και ευχάριστες στιγμές της ζωής μας.
Μαρίας Χατζηκώστα
Από την Κυπριακή εφημερίδα «Σημερινή»πηγή Arcadians gr

ΕΘΙΜΑ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣΤο πρωτομαγιάτικο στεφάνι

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα που εξακολουθεί να μας συνδέει με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες, είναι το πρωτομαγιάτικο στεφάνι.

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς συνδέεται με την ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη και τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι που φτιάχνεται από διάφορα άνθη και καρπούς και κρεμιέται στην πόρτα των σπιτιών.

Το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, ενισχύει στη σημερινή εποχή τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, από την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί λόγω του τρόπου ζωής των σύγχρονων πόλεων.

Στα μέρη της Μικράς Ασίας, σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά. Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε, το καίγανε στις φωτιές του αγίου.

Στα Δωδεκάνησα, μαζεύουν ένα λουλούδι που το λένε "ανοιχτομάτη" και πιστεύουν πως όποιος το έχει είναι πάντα γερός και τυχερός.

Το αμίλητο νερό

Σε νησιά του Αιγαίου την Πρωτομαγιά, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή και έπαιρναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το «αμίλητο νερό» (αμίλητο γιατί το κουβαλούσαν χωρίς να μιλούν). Όταν το έφερναν στο σπίτι, πλένονταν όλοι με αυτό.

Η Πρωτομαγιά των αγροτών

Οι αγρότες φτιάχνουν το Μάη τους με πρασινάδες, καρπούς, σκόρδο για τη βασκανία και αγκάθι για τον εχθρό.

Στις περιοχές της Σμύρνης, την παραμονή της Πρωτομαγιάς, οι αγρότες πήγαιναν στην εξοχή, για να κόψουν οτιδήποτε είχε καρπό: σιτάρι, κριθάρι, σκόρδα, κρεμμύδια, κλαδιά συκιάς με τα σύκα, κλαδιά αμυγδαλιάς με τα αμύγδαλα, κλαδιά ροδιάς με τα ρόδια.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, φτιάχνουν στεφάνια από όλα τα λουλούδια και βάζουν μέσα "δαιμοναριά", άγριο χόρτο με πλατιά φύλλα και κίτρινα λουλούδια για να δαιμονίζονται οι γαμπροί.

Στη Σέριφο, από το βράδυ της παραμονής, κρεμούν στην πόρτα ένα στεφάνι από λουλούδια τσουκνίδες, κριθάρι και σκόρδο.

Το Μαγιόξυλο
Σε χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού, σκεπασμένο με κίτρινες μαργαρίτες που γύρω του έχει ένα στεφάνι με χλωρά κλαδιά.

Με το μαγιόξυλο αυτό, οι νέοι εργάτες ντυμένοι με κάτασπρα παντελόνια και πουκάμισα και κόκκινα μαντήλια στο λαιμό βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδώντας το Μάη.

Το Πήδημα της φωτιάς

Νέοι και γυναίκες μεγάλης ηλικίας μαζεύονται την παραμονή της Πρωτομαγιάς, μόλις δύσει ο ήλιος και ανάβουν φωτιές με ξερά κλαδιά που έχουν συγκεντρώσει αρκετές μέρες πριν. Όσο η φωτιά είναι αναμμένη οι γυναίκες χορεύουν κυκλικούς χορούς γύρω από τη φωτιά και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια για την Πρωτομαγιά.

Τα νέα παιδιά, αφού βρέξουν τα μαλλιά και τα ρούχα τους, πηδούν πάνω από τις φωτιές σαν μία συμβολική πράξη που αποσκοπεί στο να διώξει τον χειμώνα και την αρρώστια. Στην συνέχεια όλοι παίρνουν έναν δαυλό από φωτιά και την πηγαίνουν στο σπίτι τους για να φύγουν όλα τα κακά.

Υπάρχουν και άλλα πολλά έθιμα της Πρωτομαγιάς που γιορτάζονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας: το Μαγιόπουλο, το οποίο ονομάζουν ακόμα Φουσκοδένδρι ή Ζαφείρη, γιορτάζεται στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία, το έθιμο του Κλήδωνα (είδος λουλουδιού) στο δήμο Κόζιακα, το έθιμο της πιπεργιάς στην Εύβοια, τα Ξόρκια της Πρωτομαγιάς για το διώξιμο των φιδιών στην Ήπειρο, κ.λπ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Δημήτρης Ταταρούνης


Όπως λέει και ένα παλιό τραγουδάκι, «Ο Μάιος μας έφτασε», και εμείς με «ταχύ βήμα», ας πάμε να γνωρίσουμε αυτόν τον μήνα μέσα από την λαογραφία μας, τα ήθη και τα έθιμα της χώρας μας. Πάμε να γνωρίσουμε λίγο «διαφορετικά» τον Μάη με τα Λουλούδια, τον ανοιξιάτικο. Ο Μάης είναι ένας μήνας «διπρόσωπος», καλός και κακός μαζί. Ο Μάης είναι «καλομηνας»,  είναι «λουλουδος – πράσινος, τριανταφυλλας», αλλά είναι συγχρόνως και καταραμένος.
«Του Μάη η ώρα να σ’ ευρει», λένε για να καταραστούν, η απεύχονται λέγοντας «να μην σ’ ευρει η κακια ώρα του Μάη». Στην Ελληνική παράδοση το Μάη γιορτάζουμε τα «ΡΟΥΣΑΛΙΑ» που είναι γιορτή των νεκρών. Το Σάββατο της πεντηκοστής, το οποίο είναι το Μεγα Ψυχοσάββατο, λέγεται «του Ρουσαλιου το Σάββατο».
Είναι μέρα αποφράδα, και δεν κάνει να αρχίσεις τίποτα εκείνη την ημέρα, ούτε να δουλέψεις – ιδίως οι γυναίκες δεν πρέπει να ράψουν, γιατί πιστεύουν πως αν ράψουν, τρυπούν με το βελόνι τις ψυχές των νεκρών. Είναι πανελλήνια πίστη, ότι του Ρουσαλιου το Σάββατο «κλειουνται» όπως λένε οι ψυχές , και πηγαίνει καθεμιά στον τόπο της, γιατί από την Ανάσταση ως την Πεντηκοστή, είναι ελεύθερες να τριγυρνούν στον πάνω κόσμο.
Στην Αίγινα, τη χάρη αυτή την απέκτησαν οι ψυχές με την μεσιτεία της Παναγίας, η οποία όταν πέθανε, έκανε ένα ταξίδι στην κόλαση, είδε τα βάσανα που τραβούν οι κολασμένοι, και τόσο πολύ λυπήθηκε, ώστε παρακάλεσε το γιο της να χαρίσει στις κολασμένες ψυχές πενήντα μέρες το χρόνο από την Ανάσταση ως την Πεντηκοστή, και να τις αφήσει να ανεβαίνουν τότε στη γη, ανάμεσα στους ζωντανούς.
Ο Φόβος των νεκρών είναι το Μάη ένα έντονο συναίσθημα , που έχει δημιουργήσει και μια σειρά από απαγορεύσεις. Πρώτη και κύρια απαγόρευση, είναι να γίνονται γάμοι το Μάη. Ο Μάης είναι ολόκληρος αφιερωμένος στους νεκρούς, γι αυτό και στη διάρκεια του δεν πρέπει τίποτα να αρχίζει, και μάλιστα ο έγγαμος βίος. Το Μάη δε φυτεύουμε, ούτε στεφανωνόμαστε λένε στην Κέρκυρα, το ‘χουμε για κακό.

Το λέει και το τραγούδι.
«Ο Κωνσταντίνος ο μικρός, κι ο μικροπαντρεμένος,
 Το Μάη φυτειαν εφυτευε, το Μάη γυναίκα πήρε….». Και το τι τράβηξε, το λέει το ίδιο το τραγούδι. Οι τρεις πρώτες μέρες του Μάη λέγονται σε πολλά μέρη «δρίμες», μέρες δηλαδή με περιεχόμενο δριμύ, οξύ. Τις μέρες αυτές δεν αρχίζουν καμιά δουλειά, ούτε οι γυναίκες μπουγαδιάζουν, αλλά ούτε και οι άντρες «αυλακιάζουν» κήπους.

Η τρίτη Μαΐου, είναι η μέρα που συγκεντρώνει την κακή δύναμη του Μάη.
Είναι της ΑΓΙΑΣ ΜΑΥΡΑΣ, όπου για διάφορους λόγους  δεν κάνουν δουλειές.
Στην Κύπρο δεν κάνουν δουλειές της Αγίας Μαυρας, για να μη γεμίσει το σπίτι μαύρες (κατσαρίδες). Στην παλιά Αθήνα, αυτήν την γιορτή οι γυναίκες δεν έπιαναν βελόνα, για να μην βγάλουν σπυριά, που επίσης τα έλεγαν μαύρες, ενώ στη Ήπειρο, της Αγίας Μαυρας δεν κάνουν χωράφι, γιατί θα πάθουν ζημιά.
Ένας, λένε, που έκανε χωράφι της Αγίας Μαυρας, με δυο μαύρα βόδια (όλα μαύρα) έμεινε με τη βουκέντρα στο χέρι, γιατί του ψόφησαν και τα δυο. Μια ακόμα αποφράδα μέρα του Μάη, είναι η όγδοη, που είναι και η μνήμη του Αγίου Ιωαννη του Θεολόγου, ο οποίος σε πολλά μέρη ονομάζεται «Αι Γιάννης Χαλαζας, η Βροχαρης».
Εδώ έχουμε φανερή την κακια δύναμη του Μάη, τον κίνδυνο που απειλεί τα σπαρτά, τα οποία είναι σχεδόν ώριμα για θερισμό.

Η κακιά δύναμη, είναι η βροχή, και το χαλάζι. Μια παροιμία λέει.
«Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Μάη μήνα βρέχει», η «Στο κακορίζικο χωριό, το Μαν το βρέχει το νερό». Την  πρωτομαγιά ο κίνδυνος που παραμονεύει, προέρχεται από τα μάγια. Μάης – μάγια- μαγεύω-μάγισσες, λέξεις που συνδέονται μαζί τους. Γιατί άραγε το Μάη, όπως λέει ο λαός μας πιάνουν τα μάγια;

Στην ανατολική Θράκη, στο Σαμακοβι, υπάρχουν ένα σωρό ιστορίες για τα «μάγια» του Μάη. Μια από αυτές λέει ότι κάποιος έβγαινε ολοτσιτσιδος από το σπίτι του, και πλάγιαζε έτσι μέσα στο χωράφι μέσα σπαρτά. Εκεί που πλάγιαζε, όλο το γέννημα έπεφτε, έλεγε λόγια μαγικά, και πλάγιαζε όλο το χωράφι, σαν να ‘χε πέσει χαλάζι.
Μόνο τρία στάχια μένανε όρθια, και αυτά τα έπαιρνε, και τα πήγαινε στο δικό του χωράφι, στο οποίο το στάρι γινόταν πολύ.

Έτσι, ο «μάγος» η η «μάγισσα», έκλεβε όλο το ξένο «μπερκέτι», δηλαδή όλο τον πλούτο, την αφθονία. Και ας δούμε και τις καλές ιδιότητες, η αν θέλετε, το «καλό πρόσωπο» του Μάη, μια και είδαμε μερικές από τις κακές. Είναι η δύναμη της βλάστησης, της γονιμότητας, της αναπαραγωγής. Αυτή τη δύναμη, οι άνθρωποι θέλουν να την μοιραστούν με την φύση, και να την προκαλέσουν στον εαυτό τους.
Φορείς της γονιμότητας, είναι οι γυναίκες, γι αυτό και η πρωτομαγιά είναι στα περισσότερα μέρη γυναικεία γιορτή.
«Γυναικιτ’κη γιορτή η πρωτομαγιά» λένε στη Θράκη. Το σύμβολο της δύναμης της φύσης κατά την παράδοση μας, είναι το Μαγιάτικο στεφάνι. Κρεμώντας το στην πόρτα του σπιτιού μας, μεταδίδουμε με μαγικό τρόπο και στον εαυτό μας τη δύναμη της φύσης. Είχε παλιά σημασία ακόμα και ο τρόπος με τον οποίο κατασκευαζόταν το στεφάνι σε διάφορα ελληνικά μέρη. Στη Σμύρνη για παράδειγμα, την παραμονή της πρωτομαγιάς οι γυναίκες πήγαιναν στην εξοχή, και έκοβαν απ’ όλα τα πράγματα που ‘χουν καρπό: σιτάρι, κριθάρι, συκιά με σύκα, σκόρδο, κρομμύδι, αμυγδαλιά με τα’ αμύγδαλα, ροδιά με το ρόδι, και τα κρεμούσαν στην πόρτα του σπιτιού από πάνω.

Αυτός ήταν ο Μαης, και τον είχαν κρεμασμένο μέχρι και του Αϊ Γιάννη του Θεριστή.
Τότε τον έβγαζαν, και τον έριχναν στην «φουναρα» (φωτιά του Αϊ Γιάννη).
Στο Αιβαλι (όπως πριν δεκαπέντε χρόνια μου είπε μια γιαγιά) σε κάθε στεφάνι έβαζαν κι ένα σκόρδο, για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό, κι ένα στάχυ για την καλοχρονιά. Αυτά φίλοι μου είναι μερικά στοιχεία, που αφορούν τον Μάη, αλλά και κάποιες από τις «δοξασίες» και συνήθειες του λαού μας.
Πολλά από αυτά έχουν χαθεί, μαζί με τους παππούδες και τις γιαγιάδες που έφυγαν από κοντά μας,
provoleas.gr