ΜΕΡΟΣ Α΄
. Η κατανόηση του τι σημαίνει αυτό θα μπορούσε να είναι η πιο σημαντική γνώση που χρειαζόμαστε σήμερα.
Τα τελευταία χρόνια, έχω επανειλημμένα αναφερθεί στη συνεχιζόμενη παγκόσμια γεωπολιτική αναταραχή ως σύγκρουση μεταξύ δύο συστημάτων διακυβέρνησης. Στην πραγματικότητα, πολλοί δυτικοί ηγέτες αναφέρονται σε αυτό με αυτούς τους όρους, χαρακτηρίζοντας συνήθως τη σύγκρουση ως σύγκρουση μεταξύ ανοιχτών και κλειστών κοινωνιών ή μεταξύ δημοκρατιών και απολυταρχιών. Ωστόσο, πρόκειται για ιδιοτελείς παραποιήσεις.
Μία σύγκρουση, πολλά μέτωπα μάχης
Στην πραγματικότητα, η σύγκρουση είναι μεταξύ του δυτικού αποικιοκρατικού συστήματος και οποιουδήποτε απορρίπτει το αίτημά του για υποταγή στον αυτοκρατορικό ηγεμόνα. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τα τρέχοντα γεγονότα στον κόσμο και πώς ταιριάζουν μεταξύ τους, είναι εξαιρετικά σημαντικό να εντοπίσουμε σωστά τα ρήγματα σε αυτή τη σύγκρουση και την πραγματική φύση των δύο αντιτιθέμενων συστημάτων διακυβέρνησης.
Μόλις αποκτήσουμε αυτή τη σαφήνεια, γίνεται πολύ πιο εύκολο να δούμε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο πόλεμος κατά του Ιράν, η γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού, η κλιμάκωση του πολέμου κατά της Κίνας, οι ανεξέλεγκτες μεταναστεύσεις και πολλές άλλες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές κρίσεις είναι απλώς διαφορετικά πεδία μάχης της ίδιας μεγάλης σύγκρουσης.
Στην επιστολή του προς τους Εφεσίους, ο Παύλος προειδοποίησε ότι δεν παλεύουμε ενάντια σε σάρκα και αίμα, αλλά ενάντια σε ηγεμονίες, ενάντια σε δυνάμεις, ενάντια στους άρχοντες του σκότους αυτού του κόσμου και ενάντια στην πνευματική κακία σε υψηλούς τόπους. Μπορούμε επίσης να πούμε ότι αγωνιζόμαστε ενάντια σε ένα σύστημα που ασκεί αυτές τις εξουσίες και υποστηρίζει αυτές τις αρχές, το σκοτάδι τους και την πνευματική τους κακία.
Οι γεωπολιτικές εκδηλώσεις της σύγκρουσης είναι σήμερα σχετικά πιο εύκολο να διακριθούν, αλλά οι ρίζες της βρίσκονται στα οικονομικά θεμέλια των δύο συστημάτων, τα οποία καθορίζουν τη φύση και τη συμπεριφορά των αντιτιθέμενων συστημάτων.
Η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ των δύο οικονομικών συστημάτων είναι τόσο σημαντική που τα κυρίαρχα κατεστημένα μας έκαναν τα πάντα για να καθαρίσουν αυτή τη γνώση από το πρόγραμμα σπουδών των οικονομικών τόσο διεξοδικά, που χάθηκε σχεδόν εντελώς. Το ίδιο το γεγονός ότι μπόρεσα να συντάξω αυτήν την έκθεση είναι κάτι σαν δώρο και πριν υπογράψω, θα αφιερώσω λίγο χρόνο για να αναφερθώ στο ερώτημα πώς γνωρίζουμε αυτά που γνωρίζουμε και ποιος αξίζει τα εύσημα, ή ακόμη και ένα μνημείο για τη διάσωση αυτής της γνώσης από τη λήθη.
Σταθείτε και παραδώστε: το ελεύθερο εμπόριο ή η ζωή σας!
Ποια είναι λοιπόν αυτά τα δύο αντίθετα συστήματα οικονομικής διακυβέρνησης; Το ένα είναι το βρετανικό σύστημα ελεύθερου εμπορίου. Το άλλο είναι το εθνικό σύστημα πολιτικής οικονομίας. Συχνά αναφέρεται ως το αμερικανικό σύστημα επειδή πρωτοστάτησε από Αμερικανούς ηγέτες όπως ο Alexander Hamilton, ο Henry Clay, ο Abraham Lincoln και ο επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του Lincoln Henry C. Carey.
Με λίγα λόγια, το εθνικό σύστημα επιδιώκει να δημιουργήσει προστατευτικά εμπόδια στο εξωτερικό εμπόριο, προκειμένου να δώσει στην εγχώρια βιομηχανία μια ευκαιρία μάχης ενάντια στον ξένο ανταγωνισμό. Συσσωρεύει επίσης κεφάλαια στο εσωτερικό, επενδύοντάς τα στη μεταποίηση, τις υποδομές, την εκπαίδευση, την έρευνα και ανάπτυξη, την καινοτομία, τον πολιτισμό και άλλες χρήσεις που αυξάνουν το βιοτικό επίπεδο της κοινωνίας.
Αντίθετα, το βρετανικό σύστημα ελεύθερου εμπορίου εξάγει πλούτο και τον συγκεντρώνει: επιδιώκει να άρει όλα τα εμπόδια στην παγκόσμια ελεύθερη ροή κεφαλαίων, επιδιώκοντας πάντα τις υψηλότερες δυνατές αποδόσεις. Με το ελεύθερο εμπόριο, τα έθνη είναι υποχρεωμένα να ανταγωνίζονται για επενδυτικά κεφάλαια συμπιέζοντας συστηματικά τους μισθούς, την ασφάλεια της εργασίας, τις συντάξεις, τις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και την εκπαίδευση.
Άλλα κόστη που μειώνουν τις αποδόσεις του κεφαλαίου είναι η ανάπτυξη υποδομών, τα προγράμματα κοινωνικών δαπανών και η προστασία του περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για επενδυτικά κεφάλαια συνεπάγεται προοδευτική περικοπή όλων αυτών των στοιχείων κόστους, μέχρι τα γυμνά κόκαλα. Υπό αυτή την έννοια, το βρετανικό σύστημα ελεύθερου εμπορίου ισοδυναμεί με μια ανταγωνιστική κούρσα προς τα κάτω.
Στο βιβλίο του το 1851 με τίτλο «Η αρμονία των συμφερόντων», ο οικονομικός σύμβουλος του Αβραάμ Λίνκολν, Χένρι Κάρεϊ, αντιπαρέβαλε τα δύο συστήματα, ξεκινώντας με τις λέξεις, «Δύο συστήματα είναι μπροστά στον κόσμο...»
Η πεζογραφία του Carey είναι μάλλον μεγάλη, αλλά θα μπορούσε να συνοψιστεί σε επτά βασικές διαστάσεις:
1. Εμπόριο εναντίον παραγωγής: ένα σύστημα κατευθύνει την εργασία και το κεφάλαιο προς το εμπόριο και την κερδοσκοπία. Αυτό τείνει να συμπιέζει τους μισθούς και να διαβρώνει την ευημερία. Το άλλο σύστημα προωθεί την παραγωγή αγαθών, υπηρεσιών και υποδομών. Οδηγεί σε υψηλότερους μισθούς και άνοδο του βιοτικού επιπέδου.
2. Πρώτες ύλες έναντι τελικών προϊόντων: ένα σύστημα ευνοεί τη μαζική παραγωγή πρώτων υλών και καλλιεργειών σε μετρητά για το χονδρικό εμπόριο. Εξαθλιώνει συστηματικά τους αγρότες και μειώνει την απασχόλησή τους. Το άλλο σύστημα ευνοεί την παραγωγή πιο εκλεπτυσμένων, υψηλής ποιότητας προϊόντων, εμπλουτίζοντας τους παραγωγούς τους.
3. Εξαγωγή προϊόντων έναντι απόλαυσης στο εσωτερικό: ένα σύστημα στέλνει μαζικά παραγόμενα χύμα στο εξωτερικό, μερικές φορές προκαλώντας ακόμη και λιμούς στην παραγωγική οικονομία. Το άλλο σύστημα οργανώνει την εργασία για να ικανοποιήσει την εγχώρια ζήτηση και να παράγει μια πληθώρα ποικίλων προϊόντων υψηλής ποιότητας στο σπίτι.
4. Συγκέντρωση έναντι διασποράς του πλούτου: το ένα σύστημα συγκεντρώνει τον πλούτο και την εξουσία σε λίγα χέρια, σε μεγάλες εμπορικές πόλεις, ενώ εξαντλεί και εξαθλιώνει το υπόλοιπο έθνος. Το άλλο σύστημα πλουτίζει όσους ασχολούνται με την παραγωγή και διασκορπίζει τον πλούτο πιο ομοιόμορφα σε όλη την κοινωνία.
5. Στρατιωτικές δαπάνες έναντι ηθικής και πνευματικής ανάπτυξης: το ένα σύστημα υποχρεώνει τον παραγωγικό τομέα να χρηματοδοτεί στόλους και στρατούς. Το άλλο κατευθύνει τα ίδια μέσα για την ηθική και πνευματική ανάπτυξη των ανθρώπων στα δικά τους έθνη.
6. Σταθερές κοινότητες έναντι αντικατάστασης πληθυσμού: ένα σύστημα απαιτεί ένα μεγάλο, χαμηλής ειδίκευσης εργατικό δυναμικό που δέχεται εργασία με χαμηλούς μισθούς. Όπως ήταν αναμενόμενο, καταφεύγει σε μαζική εισροή μεταναστών. Το άλλο σύστημα ανεβάζει το βιοτικό επίπεδο, την ευημερία και την ασφάλεια του γηγενούς εργατικού δυναμικού.
7. Παγκόσμιος πόλεμος εναντίον παγκόσμιας ειρήνης: το ένα σύστημα προκαλεί παγκόσμιους πολέμους για πάντα. το άλλο προσπαθεί να διατηρήσει την ειρήνη.
Ας συμπυκνώσουμε περαιτέρω αυτά τα επτά σημεία: ένα σύστημα ευνοεί την παραγωγή πρώτων υλών χύμα. Μειώνει το βιοτικό επίπεδο, συγκεντρώνει τον πλούτο σε λίγα χέρια, εξαθλιώνει το εργατικό δυναμικό και ευνοεί την αντικατάσταση του πληθυσμού, τη στρατιωτικοποίηση και τους αιώνιους πολέμους. Αυτό είναι το βρετανικό σύστημα ελεύθερου εμπορίου.
Το άλλο σύστημα ευνοεί την παραγωγή ποικίλων και ποιοτικών προϊόντων στο σπίτι, πλουτίζει τους παραγωγούς τους, αυξάνει το βιοτικό επίπεδο, διασκορπίζει τον πλούτο, προάγει σταθερές κοινότητες και ευνοεί τη σταθερότητα και την ειρήνη. Αυτό είναι το εθνικό σύστημα πολιτικής οικονομίας, ή το αμερικανικό σύστημα. Φιλοδοξία της είναι η κυριαρχία και η ανεξαρτησία. Η φιλοδοξία του συστήματος ελεύθερου εμπορίου είναι η παγκοσμιοποίηση και η μονοπολική ηγεμονία.
Η αντίθεση μεταξύ των δύο συστημάτων δεν θα μπορούσε να είναι πιο έντονη και η καταγραφή επικυρώνει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο τα χαρακτήρισε ο Henry Carey, όπως θα δούμε από πραγματικά ιστορικά παραδείγματα όπου εφαρμόστηκε το ένα ή το άλλο σύστημα και από τους τρόπους με τους οποίους άλλαξαν τις εν λόγω κοινωνίες.
Αρχικά, θα εξετάσουμε τις επιπτώσεις του βρετανικού συστήματος ελεύθερου εμπορίου μέσα από το παράδειγμα του μητρικού του πλοίου, της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Δεν θα χρειαστούμε πολλά άλλα παραδείγματα, αφού ολόκληρος ο ανεπτυγμένος κόσμος υιοθέτησε σταδιακά το σύστημα ελεύθερου εμπορίου τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Οι επιπτώσεις της είναι ευδιάκριτες παντού γύρω μας σήμερα, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής παρακμής, της διάβρωσης του βιοτικού επιπέδου, της εξαφάνισης των μεσαίων τάξεων, των ανεξέλεγκτων μεταναστεύσεων, καθώς και των διαρκών πολέμων. Το σύστημα ελεύθερου εμπορίου παράγει πάντα αυτά τα ίδια συμπτώματα, όπως ακριβώς τα περιέγραψε ο Henry Carey.
Θα εξετάσουμε επίσης τις επιπτώσεις του εθνικού συστήματος μέσα από παραδείγματα των μετεπαναστατικών Ηνωμένων Πολιτειών, της Γερμανίας στα τέλη του 19ου αιώνα και της μεταπολεμικής Ιταλίας. Σε ξεχωριστή έκθεση, θα προσθέσουμε την τέταρτη και ίσως πιο θεαματική περίπτωση, η οποία είναι η σύγχρονη Κίνα.
Πώς το ελεύθερο εμπόριο κατέστρεψε τη Βρετανική Αυτοκρατορία
Το σύστημα ελεύθερου εμπορίου είναι η οικονομική και πνευματική κληρονομιά των ευρωπαϊκών αποικιακών αυτοκρατοριών. Εξευγενίστηκε και τελειοποιήθηκε από τους διαχειριστές της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη στο Βατερλώ το 1815, η Βρετανία εξάλειψε τον μεγαλύτερο Ευρωπαίο αντίπαλό της και ήταν πλέον σε θέση να εδραιώσει την εξουσία της παγκοσμίως και να θέσει τις βάσεις για μια μονοπολική παγκόσμια τάξη υπό τη δική της κυριαρχία.
Μόλις ένα χρόνο μετά το Βατερλώ, στις 22 Ιουνίου 1816, το βρετανικό κοινοβούλιο θέσπισε νόμο που δήλωνε ότι ο χρυσός ήταν το μοναδικό μέτρο αξίας στην Αυτοκρατορία. Ο αγώνας που ακολούθησε για χρυσό διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τη βρετανική εξωτερική πολιτική τις επόμενες οκτώ δεκαετίες. Η επιτακτική ανάγκη του ήταν να διασφαλίσει ότι ο νέος χρυσός που εξορύχθηκε από την Αυστραλία, την Καλιφόρνια και τη Νότια Αφρική θα εισέρεε στα θησαυροφυλάκια της Τράπεζας της Αγγλίας, ενώ θα το αρνούνταν, όσο το δυνατόν περισσότερο, σε όλα τα άλλα έθνη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αυτό απαιτούσε την εδραίωση της ναυτικής υπεροχής στους ωκεανούς του κόσμου. Η κυριαρχία της Βρετανίας στη ναυτιλία, τη θαλάσσια ασφάλιση και τον έλεγχο βασικών λιμανιών, εμπορικών οδών και θαλάσσιων σημείων συμφόρησης της επέτρεψε να περιορίσει την πρόσβαση άλλων δυνάμεων στις παγκόσμιες αγορές. Τα βρετανικά πλοία μετέφεραν χρυσό και ασήμι, καθώς και χάλυβα, άνθρακα και άλλα εμπορεύματα από τις αποικίες της πίσω στην Αγγλία, ενώ τα προϊόντα των αγγλικών βιομηχανιών έπλεαν σε ξένες αγορές σε όλο τον κόσμο.
Κατά τη διαδικασία, η Βρετανία συσσώρευσε τον μεγαλύτερο θησαυρό νομισματικού χρυσού στον κόσμο. Πράγματι, η εκπληκτική επιτυχία αυτής της επιχείρησης λεηλασίας κολοσσιαίας κλίμακας διαμόρφωσε επίσης τις εσωτερικές οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές της Βρετανίας. Το πρόγραμμα λειτουργούσε ή, τουλάχιστον, δούλευε για τις βρετανικές άρχουσες τάξεις, οπότε έπρεπε να κατοχυρωθεί, να προστατευτεί και να υπερασπιστεί.
Το 1820, υπό την επιρροή μιας ισχυρής ομάδας εμπόρων και τραπεζιτών του Λονδίνου που συγκεντρώθηκαν γύρω από την Τράπεζα της Αγγλίας, το βρετανικό κοινοβούλιο ψήφισε μια Δήλωση Αρχών για την υποστήριξη του λεγόμενου «απόλυτου ελεύθερου εμπορίου». Η ιδέα διατυπώθηκε μερικές δεκαετίες νωρίτερα από τον Σκωτσέζο οικονομολόγο Άνταμ Σμιθ και έναν τραπεζικό ολιγάρχη, τον Ντέιβιντ Ρικάρντο.
Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, η διογκωμένη συσσώρευση κεφαλαίου της Βρετανίας δεν θα σπαταληθεί στην εγχώρια οικονομική ανάπτυξη ή σε βελτιώσεις για τον απλό βρετανικό λαό. Αντίθετα, θα επενδυόταν στην ενίσχυση της αρχικής επιχείρησης λεηλασίας επεκτείνοντας τις αποικιακές κατακτήσεις της Βρετανίας και το παγκόσμιο ελεύθερο εμπόριο.
Το 1843, περίπου 23 χρόνια αφότου το απόλυτο ελεύθερο εμπόριο κατοχυρώθηκε ως επίσημη πολιτική της αυτοκρατορίας, οι κύριοι δικαιούχοι του ίδρυσαν ένα εβδομαδιαίο περιοδικό προπαγάνδας, τον Economist, του οποίου ρητός σκοπός ήταν να προωθήσει και να ενισχύσει τα πνευματικά θεμέλια που υποστήριζαν το σύστημα ελεύθερου εμπορίου.
Σε μεγάλο βαθμό, αυτό ήταν απαραίτητο για να προετοιμαστεί το έδαφος για μια επίθεση στους Βρετανούς εργάτες και τις κοινότητές τους. Συγκεκριμένα, η συμπίεση του κόστους εργασίας ήταν αναπόσπαστο μέρος του συστήματος ελεύθερου εμπορίου, επομένως κάθε προστασία που απολάμβαναν οι Βρετανοί εργάτες και αγρότες, έπρεπε να εξαλειφθεί. Οι εγχώριες αγορές της Βρετανίας θα έπρεπε να ανοίξουν διάπλατα σε φθηνές εισαγωγές από όλο τον κόσμο, γεγονός που συνέτριψε τους τοπικούς παραγωγούς και κατέστρεψε την εγχώρια οικονομία.
Συντριβή Βρετανών αγροτών
Για παράδειγμα, το 1846, το Κοινοβούλιο κατάργησε τους λεγόμενους «Νόμους για το Καλαμπόκι», οι οποίοι προστάτευαν τους Βρετανούς αγρότες από τις ξένες εισαγωγές. Μετά την κατάργησή τους, οι Αφρικανοί ή οι Ινδουιστές αγρότες, που εργάζονταν για μισθούς επιπέδου σκλάβων, μπορούσαν να ανταγωνιστούν τους Βρετανούς και τους Ιρλανδούς αγρότες για την αγορά των Βρετανών «καταναλωτών».
Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι τιμές των προϊόντων, τα επίπεδα μισθών και το βιοτικό επίπεδο στη Βρετανία άρχισαν να καταρρέουν και η κοινωνία άρχισε να σαπίζει εκ των έσω. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ μόλις ανακοίνωσε μια «συμφωνία» που θα επιτρέψει τις εισαγωγές έως και 300.000 τόνων μοσχαρίσιου κιμά σε ποσοστό 25% κάτω από τις τιμές της αγοράς των ΗΠΑ. Η συμφωνία θα επιφέρει μεγάλο πλήγμα στους Αμερικανούς αγρότες, όπως έκαναν οι φθηνές εισαγωγές στους Βρετανούς και Ιρλανδούς αγρότες μετά το 1846.
Ένας σύγχρονος συγγραφέας, κάποιος Joseph Kay, παρατήρησε αυτές τις εξελίξεις και στις αρχές της δεκαετίας του 1850 περιέγραψε τη Βρετανία ως τον τόπο,
«Όπου η αριστοκρατία είναι πλουσιότερη και πιο ισχυρή από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο, οι φτωχοί είναι πιο καταπιεσμένοι, πιο φτωχοί, πιο πολυάριθμοι σε σύγκριση με τις άλλες τάξεις, πιο άθρησκοι και πολύ χειρότερα μορφωμένοι από τους φτωχούς οποιουδήποτε άλλου ευρωπαϊκού έθνους...»
Φυσικά, το σύστημα «ελεύθερου εμπορίου» είχε τους νικητές του. Ήταν οι πλοιοκτήτες, οι έμποροι, οι μεγάλοι βιομήχανοι και οι τραπεζίτες που αποκόμισαν τεράστια κέρδη από όλο το παγκόσμιο εμπόριο. Αυτή η αποικιοκρατική «αριστοκρατία» δεν αμφισβήτησε την «επιτυχία» του συστήματός της. Την κυνήγησαν περαιτέρω και την υπερασπίστηκαν με αυξανόμενο ζήλο και φιλαργυρία.
Λεηλασία βιομηχανικής κλίμακας
Υπέβαλαν τις αποικιακές κτήσεις τους στην Ινδία, την Κίνα και την Αφρική σε όλο και πιο ανελέητες λεηλασίες και ο πλούτος που απέσπασαν έρεε σε τεράστια ποσά για να χρηματοδοτήσει νέες επιχειρήσεις λεηλασίας σε μέρη όπως η Αργεντινή, η Βραζιλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έστω και σε πιο εκλεπτυσμένη μορφή. Τα παλιά συστήματα δουλείας έδωσαν τη θέση τους σε νέα συστήματα. Αντί για στρατιωτικές κατακτήσεις και αλυσίδες, το νέο και βελτιωμένο σύστημα σφυρηλατήθηκε με εργαλεία χρέους και ενισχύθηκε με κάποια διπλωματία κανονιοφόρων.
Για τις νέες αποικιακές κτήσεις τους, οι χρηματοδότες της Βρετανίας εξέδωσαν πίστωση για την ανάπτυξη ορυχείων και φυτειών και για την κατασκευή σιδηροδρόμων και λιμανιών που χρειάζονταν για τη μεταφορά των προϊόντων τους και τη φόρτωσή τους σε πλοία. Στην πορεία, επιβάρυναν τις τοπικές οικονομίες με τεράστια ποσά χρέους. Η εξυπηρέτηση αυτών των χρεών θα κρατούσε τις αποικίες φτωχές και χρόνια υπανάπτυκτες.
Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1880, τα νέα λιμάνια και οι σιδηρόδρομοι της Αργεντινής της επέτρεψαν να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες βοείου κρέατος και σιταριού για εξαγωγή, αλλά ταυτόχρονα τα εξωτερικά χρέη της προς τους τραπεζίτες του Λονδίνου αυξήθηκαν κατά 700%. Αυτό ήταν το νέο και βελτιωμένο, «ο ιμπεριαλισμός φθηνά», όπως το χαρακτήρισε ένας αρθρογράφος εκείνη την εποχή.
Η ανάγκη για «ασφάλεια»
Φυσικά, η εκπληκτική «επιτυχία» του αποικιακού επιχειρηματικού μοντέλου της Βρετανίας δεν πέρασε απαρατήρητη από τους πιθανούς αντιπάλους της, οπότε για να προστατευθεί αυτή η επιχείρηση λεηλασίας από τυχόν επίδοξους ανταγωνιστές ή πειρατές, όλο και περισσότερα κεφάλαια έπρεπε να επενδυθούν στην ασφάλειά της. Εκτός από την κατασκευή ενός μεγάλου στόλου πολεμικών πλοίων, η Αυτοκρατορία εξέλιξε ένα περίτεχνο και εξελιγμένο κράτος ασφαλείας, συγκεντρώνοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο πρακτόρων πληροφοριών, διπλωματών, επικεφαλής στρατηγικών βιομηχανικών εταιρειών, κορυφαίων εμπόρων και τραπεζιτών του City του Λονδίνου.
Στην πραγματικότητα, το βρετανικό κράτος ασφαλείας έχει εξελιχθεί από αυτά τα θεμέλια μέχρι σήμερα. Ένα παράδειγμα ήταν ο Sir Charles Jocelyn Hambro, ένας εξέχων τραπεζίτης που κάθισε ως διευθυντής της Τράπεζας της Αγγλίας από το 1928 μέχρι το θάνατό του το 1963. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν ο Διευθύνων Σύμβουλος της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας πληροφοριών, του Special Operations Executive (SOE) στο Υπουργείο Οικονομικού Πολέμου.
Αμέσως μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Hambro και η SOE έπαιξαν τον βασικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας παρόμοιας αρχιτεκτονικής κράτους ασφαλείας στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του σχηματισμού της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και της εκπαίδευσης των κορυφαίων ταλέντων της - όπως καλοί άνθρωποι όπως ο William Casey, ο Charles Kindelberger, ο Walt Rostow και ο Robert Roosa. Παρεμπιπτόντως, ήταν ο William Casey που είπε ότι, «Θα ξέρουμε ότι το πρόγραμμα παραπληροφόρησής μας έχει ολοκληρωθεί όταν όλα όσα πιστεύει το αμερικανικό κοινό είναι ψευδή».
Ο τραπεζικός πανικός του 1857 και η 23χρονη Μεγάλη Ύφεση
Στην πρόσοψη, το βρετανικό σύστημα φαινόταν απρόσβλητο, αλλά η εσωτερική του σήψη, η ριζική πόλωση του πλούτου και η αυξανόμενη κατανομή αυτού του πλούτου σε κερδοσκοπικούς σκοπούς και πολέμους, οδήγησαν τελικά στην κατάρρευσή του. Όπως ανέφερα παραπάνω, ο θησαυρός χρυσού του Λονδίνου επενδύθηκε σε μεγάλο βαθμό για την ενίσχυση της κολοσσιαίας επιχείρησης λεηλασίας, σε νέες επιχειρήσεις στο εξωτερικό.
Ως αποτέλεσμα, ο χρυσός που ήταν αποθηκευμένος στα θησαυροφυλάκια του Λονδίνου δεν ήταν σχεδόν επαρκής για να καλύψει τις αξιώσεις εναντίον του. Το 1857 ξέσπασε τραπεζικός πανικός, προκαλώντας φυγή από τα αποθέματα χρυσού της Τράπεζας της Αγγλίας, η οποία με τη σειρά της κατέρρευσε την τραπεζική πίστωση σε ολόκληρη τη χώρα και επιτάχυνε μια οικονομική ύφεση. Όσο καταστροφικό κι αν ήταν αυτό, ήταν μόνο η αρχή των προβλημάτων της Βρετανίας.
Οι πολιτικές που ακολούθησαν οι τραπεζίτες του Σίτι του Λονδίνου δεν αφορούσαν την οικονομική ανάκαμψη του έθνους. Αντίθετα, είχαν εμμονή με την αντιστροφή της εκροής χρυσού και την επιστροφή των ράβδων στα θησαυροφυλάκια των τραπεζών του Λονδίνου και της Τράπεζας της Αγγλίας. Για να το πετύχουν αυτό, οι τραπεζίτες άρχισαν να αυξάνουν τα επιτόκια.
Η ιδέα ήταν να δοθούν κίνητρα στους επενδυτές σε όλο τον κόσμο να φέρουν τον χρυσό τους πίσω στην Αγγλία και να τον ανταλλάξουν με τα έντοκα χρηματοπιστωτικά μέσα. Υπό αυτή την έννοια, η πολιτική ήταν επιτυχής, αλλά είχε τεράστιο κόστος για τη βρετανική οικονομία και για τους απλούς Βρετανούς.
Τα υψηλά επιτόκια προκάλεσαν κύμα πτωχεύσεων και κατασχέσεων επιχειρήσεων. Η οικονομική φούσκα που προέκυψε από την κερδοσκοπία για την κατασκευή σιδηροδρόμων στη Βόρεια και Νότια Αμερική κατέρρευσε ξαφνικά και μέχρι το 1873 η Βρετανία έπεσε στη Μεγάλη Ύφεση που θα διαρκούσε για 23 χρόνια, μέχρι το 1896.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρόλο που η Βρετανική Αυτοκρατορία βρισκόταν παγκοσμίως στο ζενίθ της δύναμής της, τα επίπεδα τιμών στη Βρετανία του ελεύθερου εμπορίου κατέρρευσαν σχεδόν κατά 50%, καταστρέφοντας αγρότες, καταστρέφοντας επιχειρήσεις σε μαζική κλίμακα, προκαλώντας εκτεταμένη και φαινομενικά μόνιμη ανεργία και υποβάλλοντας τον βρετανικό λαό σε συντριπτική φτώχεια, έλλειψη στέγης και απελπισία. Ήταν το υλικό των συγκλονιστικών μυθιστορημάτων του Κάρολου Ντίκενς.
Το ελεύθερο εμπόριο καταστρέφει κάθε έθνος που αγγίζει
Δυστυχώς, πολλά από αυτά μπορεί να ακούγονται γνωστά σήμερα, επειδή το σύστημα ελεύθερου εμπορίου παράγει τα ίδια συμπτώματα κοινωνικής αποσύνθεσης όπου κι αν εφαρμόζεται. Και πάλι, αυτά τα συμπτώματα περιλαμβάνουν οικονομική στασιμότητα, διάβρωση του βιοτικού επιπέδου, εξαφάνιση των μεσαίων τάξεων, εξαθλίωση των εργαζομένων και των αγροτών, υποβάθμιση των υποδομών, καταπίεση του λαού, αντικατάσταση πληθυσμού και αιώνιους πολέμους.
Ωστόσο, όλα αυτά τα συμπτώματα της οικονομικής και κοινωνικής παρακμής είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμα και η θεραπεία είναι απολύτως γνωστή: είναι το εθνικό σύστημα πολιτικής οικονομίας ή το αμερικανικό σύστημα. Η παλαιότερη ρητή εφαρμογή του, τουλάχιστον στη σύγχρονη εποχή, ανάγεται στην Επαναστατική Αμερική στα τέλη του 1700.
Συνεχίζεται...
Στο μέρος 2 αυτής της έκθεσης, θα διερευνήσουμε την εμπειρία και τα αποτελέσματα της εφαρμογής του εθνικού συστήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του 1800. στη Γερμανία μεταξύ 1873 και 1913. και στην Ιταλία μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως θα δούμε, τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά και ριζικά διαφορετικά από εκείνα του καταστροφικού βρετανικού ελεύθερου εμπορίου.
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου