Οι τρεις δημοσιογράφοι της Le Monde συνάντησαν τον Ντράγκι στο γραφείο του στην Τράπεζα της Ιταλίας, στη Ρώμη. Τον περιγράφουν ως προσηνή και γοητευτικό, αλλά εξαιρετικά προσεκτικό και μυστικοπαθή. Η συνάντηση έγινε εκτός καταγραφής: δεν επέτρεψε να του αποδοθεί καμία δήλωση και δεν αποκάλυψε τίποτε για τις επαφές του με Ευρωπαίους και διεθνείς ηγέτες.
Ο πρώην συνεργάτης του στην ΕΚΤ, Πέτερ Πράετ, τον χαρακτηρίζει «σφίγγα»: ακόμη και απέναντι στους στενότερους συνεργάτες του παραμένει συγκρατημένος και δυσανάγνωστος. Αυτή η ελεγχόμενη σιωπή παρουσιάζεται από το άρθρο όχι ως αδυναμία, αλλά ως ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία ισχύος του.
Η έκθεση Ντράγκι έχει γίνει η ατζέντα της ΕΕ
Η πραγματική βάση της σημερινής επιρροής του είναι η έκθεσή του για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, η οποία δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2024. Σε αυτήν προειδοποιούσε ότι, χωρίς βαθιές μεταρρυθμίσεις, η Ευρώπη κινδυνεύει να οδηγηθεί σε μια παρατεταμένη οικονομική παρακμή.
Η βασική του διάγνωση είναι ότι:
- η ευρωπαϊκή ανάπτυξη υπολείπεται της αμερικανικής από τις αρχές του αιώνα,
- η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή,
- οι επενδύσεις στις νέες τεχνολογίες είναι ανεπαρκείς,
- η ενιαία αγορά εξακολουθεί να κατακερματίζεται από εθνικούς φραγμούς,
- η οικονομική υστέρηση περιορίζει σταδιακά και την πολιτική κυριαρχία της Ευρώπης.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ουσιαστικά υιοθετήσει την έκθεση ως οδικό χάρτη της Επιτροπής. Το άρθρο αφήνει μάλιστα να εννοηθεί ότι έχει συντελεστεί μια άτυπη αντιστροφή ρόλων: ο Ντράγκι παρουσιάζεται περίπου ως ο δάσκαλος που αξιολογεί την εφαρμογή των προτάσεών του και η πρόεδρος της Επιτροπής ως η πολιτικός που πρέπει να δώσει εξηγήσεις για την καθυστέρηση.
Τον Ιούλιο του 2026 ο Ντράγκι ζήτησε και πραγματοποίησε συνάντηση με τη φον ντερ Λάιεν στις Βρυξέλλες. Ο ίδιος δεν έκανε καμία δημόσια δήλωση, ενώ εκείνη αισθάνθηκε την ανάγκη να διαβεβαιώσει ότι η ΕΕ διαθέτει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων.
Τι προτείνει για την Ευρώπη
Ο Ντράγκι δεν θεωρεί ότι η λύση βρίσκεται πρωτίστως στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ ή την Κίνα. Υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να μεταρρυθμιστεί εκ των έσω, με:
- απλούστευση ή χαλάρωση των κανονιστικών ρυθμίσεων,
- άρση των εμποδίων στις συναλλαγές μεταξύ των 27 κρατών,
- ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών κεφαλαίου και αποταμιεύσεων,
- κοινές επενδύσεις στην ψηφιοποίηση, στην πράσινη μετάβαση και στην άμυνα.
Το σχέδιό του προβλέπει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 1,2 τρισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως έως το 2030. Τα τρία τέταρτα θα πρέπει να προέλθουν από τον ιδιωτικό τομέα και το υπόλοιπο από δημόσιους πόρους. Η Le Monde σημειώνει ότι, ως μέγεθος, πρόκειται για περίπου τρεις φορές τους πόρους του Σχεδίου Μάρσαλ.
Επειδή, όμως, οι μεταρρυθμίσεις προχωρούν αργά, ο Ντράγκι υιοθετεί ολοένα πιο ανησυχητικό τόνο. Προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να καταστεί εξαρτημένη, διαιρεμένη και αποβιομηχανοποιημένη. Τον Ιούνιο κυκλοφόρησε και βιβλίο με τον εύγλωττο τίτλο Competere o sparire —«Να ανταγωνιστούμε ή να εξαφανιστούμε».
Η «Ευρώπη κατά παραγγελία»
Μπροστά στην αδυναμία επίτευξης ομοφωνίας, εισηγείται πλέον μια περισσότερο ευέλικτη Ευρώπη: ορισμένα κράτη θα πρέπει να μπορούν να προχωρούν μαζί σε συγκεκριμένα σχέδια, ιδιαίτερα στην άμυνα, χωρίς να περιμένουν εκείνα που διστάζουν ή αντιδρούν.
Ως ιστορικό προηγούμενο επικαλείται το ευρώ. Ορισμένες χώρες δημιούργησαν αρχικά κοινούς θεσμούς με πραγματική εξουσία και οι υπόλοιπες προσχώρησαν αργότερα. Το άρθρο επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα κράτη-μέλη συμφωνούν ευκολότερα με τη διάγνωση του Ντράγκι παρά με τις πρακτικές συνέπειες των προτάσεών του: δεν είναι πρόθυμα να εγκαταλείψουν εθνικά συμφέροντα ή να αποδεχθούν πραγματικά ενιαίες αγορές κεφαλαίου, ενέργειας και αποταμιεύσεων.
Το νέο δίκτυο επιρροής
Τον Αύγουστο του 2026 ο Ντράγκι ίδρυσε το Rhine Group, μια νέα δεξαμενή σκέψης περίπου 50 οικονομολόγων, επιχειρηματιών και ανώτερων αξιωματούχων. Μεταξύ των συμμετεχόντων αναφέρονται οι οικονομολόγοι Ολιβιέ Μπλανσάρ και Φιλίπ Αγκιόν, καθώς και σημαντικά πρόσωπα του ευρωπαϊκού επιχειρηματικού κόσμου.
Η πρωτοβουλία ενισχύει την εντύπωση ότι ο Ντράγκι δεν έχει αποσυρθεί πραγματικά. Αντί να ασκεί εξουσία μέσω ενός θεσμικού αξιώματος, παρεμβαίνει μέσω εκθέσεων, επιλεκτικών ομιλιών, ιδιωτικών συναντήσεων και ενός δικτύου ανθρώπων με πρόσβαση στις κυβερνήσεις, στις επιχειρήσεις και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Το «whatever it takes»
Μεγάλο μέρος του πορτρέτου επιστρέφει στο 2012 και στη διάσωση του ευρώ. Στην κορύφωση της κρίσης της Ευρωζώνης, ο Ντράγκι δήλωσε ότι η ΕΚΤ ήταν έτοιμη να κάνει ό,τι χρειαζόταν για να διατηρήσει το ενιαίο νόμισμα.
Στην πράξη, αυτό σήμαινε ότι η κεντρική τράπεζα δήλωνε έτοιμη να χρησιμοποιήσει την τεράστια νομισματική της δύναμη για να αποτρέψει τη διάλυση της Ευρωζώνης. Ήταν μια κίνηση που ερχόταν σε σύγκρουση με την κυρίαρχη γερμανική ορθοδοξία, αλλά άλλαξε αμέσως τις προσδοκίες των αγορών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι, σύμφωνα με το άρθρο, ο Ντράγκι δεν είχε προειδοποιήσει ούτε τους στενότερους συνεργάτες του ούτε την Άνγκελα Μέρκελ. Είχε, όμως, εκτιμήσει ότι η καγκελάριος δεν θα τον εμπόδιζε. Η σιωπή της λειτούργησε ως έμμεση συγκατάθεση.
Ο τρόπος με τον οποίο ασκεί εξουσία
Το άρθρο περιγράφει έναν άνθρωπο με ισχυρές πεποιθήσεις, ο οποίος δεν αισθάνεται πάντοτε την ανάγκη να αναζητήσει ευρεία συναίνεση. Στην ΕΚΤ προετοίμαζε συχνά τις αποφάσεις του με έναν περιορισμένο κύκλο συνεργατών, εξασφάλιζε την αναγκαία πλειοψηφία και απέφευγε τις μακρές συζητήσεις.
Ταυτόχρονα, διαθέτει σπάνια ικανότητα προσωπικής επικοινωνίας με πολιτικούς ηγέτες. Είχε ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τη Μέρκελ, τον Μακρόν και τον Ολάντ. Δεν προσπαθούσε συνήθως να επιβληθεί μετωπικά· προτιμούσε τη σαφή επιχειρηματολογία και την προσωπική γοητεία.
Αυτή η μέθοδος έχει και σκοτεινότερη πλευρά. Γερμανοί αξιωματούχοι της ΕΚΤ αποχώρησαν επί των ημερών του, διαμαρτυρόμενοι για τη χαλαρή νομισματική πολιτική και για την αδιαφορία του απέναντι στις αντιρρήσεις τους.
Οι βασικές επικρίσεις
Η σημαντικότερη πολιτική κριτική αφορά τον οικονομικό φιλελευθερισμό του. Η έκθεση για την ανταγωνιστικότητα:
- δίνει μεγάλη έμφαση στην απορρύθμιση και στο ελεύθερο εμπόριο,
- στηρίζεται σε εκτεταμένες διαβουλεύσεις με μεγάλες επιχειρήσεις,
- αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή κυρίως ως επενδυτική πρόκληση,
- δεν εξετάζει την οικολογική εγκράτεια ή τον περιορισμό της κατανάλωσης.
Ο Ντράγκι απαντά ότι οι προτάσεις του αποσκοπούν ακριβώς στη διάσωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου: χωρίς ανάπτυξη και παραγωγικότητα, υποστηρίζει, η Ευρώπη δεν θα μπορεί να χρηματοδοτεί το κράτος πρόνοιας. Υπογραμμίζει επίσης ότι δεν έχει προτείνει περικοπές στην κοινωνική προστασία.
Η προσωπική του διαδρομή
Το άρθρο συνδέει τη μυστικοπάθεια και την αυτοκυριαρχία του με τα δύσκολα εφηβικά του χρόνια. Σε ηλικία 15 ετών έχασε μέσα σε λίγους μήνες και τους δύο γονείς του και, ως μεγαλύτερος γιος, ανέλαβε ευθύνες για τα μικρότερα αδέλφια του.
Σπούδασε σε σχολείο Ιησουιτών, στη Ρώμη και αργότερα στο MIT. Εργάστηκε στην Παγκόσμια Τράπεζα, διηύθυνε το ιταλικό υπουργείο Οικονομικών κατά την περίοδο των μεγάλων ιδιωτικοποιήσεων, πέρασε από την Goldman Sachs και στη συνέχεια ανέλαβε την Τράπεζα της Ιταλίας, πριν γίνει πρόεδρος της ΕΚΤ το 2011.
Θα επιστρέψει σε κάποιο αξίωμα;
Παρά τις διαβεβαιώσεις του ότι αισθάνεται απελευθερωμένος χωρίς θεσμικό ρόλο και θέλει να περνά περισσότερο χρόνο με την οικογένειά του, η Le Monde αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας επιστροφής του.
Όταν αποχώρησε από την ΕΚΤ, κανείς από τους συνεργάτες του δεν περίμενε ότι θα γινόταν πρωθυπουργός της Ιταλίας —κι όμως έγινε. Στη συνέχεια επιχείρησε, χωρίς επιτυχία, να εκλεγεί πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας. Το όνομά του εξακολουθεί να ακούγεται για κορυφαίες ευρωπαϊκές θέσεις, ακόμη και για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το τελικό συμπέρασμα του άρθρου είναι ότι ο Ντράγκι έχει δημιουργήσει ένα σχεδόν μοναδικό είδος εξουσίας: δεν διοικεί επίσημα κανέναν θεσμό, αλλά η διάγνωσή του καθορίζει τη συζήτηση, οι προτάσεις του πιέζουν την Επιτροπή και η διακριτικότητά του τού επιτρέπει να διατηρεί ανοιχτές όλες τις επιλογές. Είναι μια «σφίγγα» που έχει φύγει από το προσκήνιο, χωρίς πραγματικά να εγκαταλείψει την ευρωπαϊκή σκηνή. https://www.anixneuseis.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου