Οι μύθοι και οι παραδόσεις που συνδέονται με τον Ιούνιο ασκούν μεγάλη γοητεία, μας ταξιδεύουν σε άλλες εποχές και μας εμπνέουν διαχρονικά.
Ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού, ο Ιούνιος, κατέχει κάθε χρόνο μία ιδιαίτερη θέση στην οργάνωση της καθημερινής μας ζωής, αλλά και στην καρδιά μας. Για μερικούς μπορεί να είναι μήνας διακοπών, ενώ για τους περισσότερους είναι ο μήνας της προετοιμασίας τους, για τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. Οι μύθοι και οι παραδόσεις που συνδέονται με τον Ιούνιο ασκούν μεγάλη γοητεία, μας ταξιδεύουν σε άλλες εποχές και μας εμπνέουν διαχρονικά.
Ο Ιούνιος είναι η εξελληνισμένη μορφή της λατινικής λέξης Junius, η οποία πιθανότατα προέρχεται από τη ρωμαϊκή θεά Juno, προστάτιδα της γονιμότητας, του γάμου και των γυναικών. Η Juno ταυτίζεται με την θεά Ήρα, κι έτσι λατρευόταν τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους Ρωμαίους. Η αρχαιότερη και η πιο ξακουστή γιορτή προς τιμήν της θεάς λάμβανε χώρα στο Ηραίο του Άργους κάθε τέσσερα χρόνια, στο μέσον του δεύτερου έτους κάθε Ολυμπιάδας.
Η γιορτή τιμούσε την ιδιότητα της Ήρας ως προστάτιδα σε καιρό πολέμου και ονομαζόταν και «εκατόμβοια», επειδή οδηγούνταν προς θυσία 100 αγελάδες. Τα συνηθέστερα ιερά σύμβολα της Ήρας στην εικονογραφική παράδοση είναι το σκήπτρο, συνυποδηλωτικό της εξουσίας της, το ρόδι, που συνδέεται με τη γονιμότητα, το ελίχρυσο, ο κρίνος, αλλά και ο κούκος, που φέρνει την άνοιξη, και το παγώνι.
Ο Ιούνιος είναι ο μήνας του θερινού ηλιοστασίου (21 Ιουνίου), οπότε και η μέρα είναι η μεγαλύτερη όλου του έτους, ενώ η νύχτα, η μικρότερη. Στα δύο ηλιοστάσια του έτους, θερινό και χειμερινό, αλλά και στις δύο ισημερίες, πολλοί πολιτισμοί, Bαβυλώνιοι, Aιγύπτιοι, Iνδοί, Πέρσες και λαοί της Nότιας και Kεντρικής Aμερικής, ήδη από την αρχαιότητα, λατρεύουν τον Ήλιο ως θεότητα.
Από τις πιο σημαντικές γιορτές στην αρχαία Αθήνα που συνδέονται με τη λατρεία του Ήλιου ήταν τα Σκιροφόρια, τα οποία γίνονταν προς τιμήν της Αθηνάς ή της Δήμητρας και της Κόρης. Η γιορτή τελούνταν κάθε χρόνο στις 12 του μηνός Σκιροφοριώνος, ο οποίος συμπίπτει σχεδόν με τον μήνα Ιούνιο. Το σημαντικότερο όμως κέντρο λατρείας του Ήλιου ως διακριτής θεότητας στην αρχαία Ελλάδα ήταν η Ρόδος.
Στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση μία από τις μεγαλύτερες γιορτές του Ιουνίου είναι το Γενέθλιον του Ιωάννου του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου, που κι αυτό τοποθετείται κοντά στο θερινό ηλιοστάσιο. Για το λόγο αυτό σε πολλές περιοχές της Ελλάδας την ημέρα αυτή την ονομάζουν «τ’ Αϊ-Γιαννιού του Λιοτροπιού» στην Κύθνο, «του Λιτροπίου» στην Κύμη, «του Αλιτροπιού» στη Λέσβο. Τα πανηγύρια για τον Άγιο, συνοδεύονται από το πανάρχαιο έθιμο με τις αναμμένες φωτιές στους δρόμους, πάνω από τις οποίες πηδούν οι πιστοί για να ξορκίσουν το κακό και να υποδεχτούν το καλό. Η γιορτή του Αϊ-Γιαννιού στις 24 Ιουνίου, διατήρησε αυτές τις παγανιστικές παραδόσεις, επειδή συνδέθηκε με το αρχαίο έθιμο του Κλήδονα και τη λατρεία του μάντη και ηλιακού θεού Απόλλωνα, την οποία αντικατέστησε με την επικράτηση του χριστιανισμού.
Ο Ιούνιος όμως, έχει άρρηκτους δεσμούς και με πολύ σημαντικές δραστηριότητες της αγροτικής υπαίθρου, και ειδικά τον θερισμό των δημητριακών. Ο θερισμός ξεκινάει από τις αρχές του μήνα και διαρκεί μέχρι το τέλος του. Πρώτα συνήθως θέριζαν το σανό και το κριθάρι, μετά τη βρώμη και τελευταία το σιτάρι και τη σίκαλη. Το χαρακτηριστικό εργαλείο του θερισμού είναι το δρεπάνι, σύμβολο των αγροτών, το οποίο χρησιμοποιούσαν πρωτίστως μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, όταν ο θερισμός γινόταν με τα χέρια. Τα στάχυα θερίζονταν με χεριές ή δράγματα και τοποθετούνταν στο έδαφος, γίνονταν αγκαλιές, δένονταν σε δεμάτια και μεταφέρονταν με ζώα ή με κάρα στα χωμάτινα ή πέτρινα αλώνια. Η διαδιακασία του αλωνίσματος ξεκινάει τον επόμενο μήνα, τον Ιούλιο, που ονομάζεται «Αλωνάρης», ενώ ο Ιούνιος, «Θεριστής».
Ας συγκρατήσουμε τέλος, μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές παροιμίες για τον Ιούνιο, οι οποίες συμπυκνώνουν και την θέση του στη λαογραφική παράδοση και τη συνείδηση του λαού: «από την αρχή του Θεριστή, του δρεπανιού μας η γιορτή», «Γενάρη πίνουν το κρασί, το Θεριστή το ξίδι», «θέρος, τρύγος, πόλεμος» (για κάτι που δεν επιδέχεται αναβολή), «θέρος, τρύγος , πόλεμος ….και στο αλώνισμα χαρές!» , «θέρος, τρύγος, πόλεμος, στασιό δεν έχουν», «Μάρτης έβρεχε, Θεριστής εχαίρονταν», «Μη σε γελάσει ο βάτραχος και το χελιδονάκι, αν δε λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είν’ καλοκαιράκι», «Πρωτόλη (Ιούνιε), Δευτερόλη (Ιούλιε) μου, φτωχολογιάς ελπίδα», «το τραγούδι του Θεριστή, η χαρά του Αλωνιστή», «τον Ιούνιο αφήνουν το δρεπάνι και σπέρνουν το ρεπάνι». https://www.flowmagazine.gr -https://ellas2.wordpress.com/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου