Ανασχεδιάζεται η διαδρομή του καλωδίου για να μην ενοχληθεί η Τουρκία;--Χώρα υπό περιορισμόν

 

Η Κρήτη, δύο εταιρείες και μια ερώτηση που δεν κάνει κανείς

του Αχιλλέα Ταουξή*

Η οικονομία και η γεωπολιτική αποτελούν πλέον δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, σχηματίζοντας έναν ενιαίο τομέα που ονομάζεται γεωοικονομία. Τα κράτη χρησιμοποιούν την οικονομική ισχύ για να πετύχουν πολιτικούς στόχους και το αντίθετο. Ενέργεια, υποδομές, τεχνολογία και επενδύσεις δεν είναι απλώς οικονομικές δραστηριότητες. Μπορούν να αποκτήσουν στρατηγικό βάρος.

Στα ζητήματα ασφάλειας, ένα περιστατικό δεν εξετάζεται ποτέ μόνο του. Σημασία έχει το μοτίβο που διαμορφώνεται πίσω από αυτό.

Και το μοτίβο που αρχίζει να διαγράφεται γύρω από την Κρήτη τους τελευταίους μήνες αξίζει προσοχής.

Η Κρήτη δεν είναι ένα ακόμη ελληνικό νησί. Βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται οι ελληνικές θαλάσσιες ζώνες, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι ανταγωνισμοί για την ενέργεια και τις θαλάσσιες οδούς. Στη Σούδα λειτουργεί μια εγκατάσταση στρατηγικής σημασίας για την προβολή ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ στο Μαράθι υπάρχει δυνατότητα ελλιμενισμού αεροπλανοφόρων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται στοιχεία ΓΕΜΗ και ΡΑΑΕΥ, συμφέροντα συνδεδεμένα με τον τουρκικό όμιλο Koç έχουν αποκτήσει εταιρείες με άδειες για έργα αποθήκευσης ενέργειας στην Κρήτη. Έχει επίσης αναφερθεί πρόθεση διεκδίκησης έργων άνω των 160 MW και περίπου 700 MWh, ποσότητα που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιστοιχούσε περίπου στο 80% της τότε διαθέσιμης ισχύος αποθήκευσης στην Κρήτη. Δεν πρόκειται για ήδη αποκτημένο έλεγχο του 80%, αλλά για επιχειρηματική επιδίωξη που, λόγω της φύσης της υποδομής, απαιτεί θεσμικό έλεγχο.

Η επόμενη περίπτωση είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Η Κρήτη αποτελεί κρίσιμο ελληνικό τμήμα του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Τον Αύγουστο η γαλλική Meridiam απέκτησε το 66% του φορέα του έργου. Η ίδια εταιρεία έχει σημαντική επιχειρηματική παρουσία στην Τουρκία, όπου λειτουργεί πέντε νοσοκομεία, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα εξετάζει μαζί με την τουρκική Makyol και άλλες μεγάλες υποδομές στη χώρα. Στο σημείο αυτό εμφανίζεται η πιο κρίσιμη εξέλιξη.

Η «Καθημερινή» έγραψε ότι Αθήνα και Παρίσι φέρονται να εξετάζουν έναν «ελαφρύ ανασχεδιασμό» της όδευσης του GSI, ώστε το καλώδιο να μην περνά από περιοχές του τουρκικού αποκαλούμενου θαλάσσιου πάρκου Φετιγιέ–Κας. Η πληροφορία δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί επίσημα και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως δημοσιογραφική πληροφορία.

Όμως, αν επιβεβαιωθεί, το ζήτημα δεν θα είναι τεχνικό.

Άλλο να αλλάζει μια όδευση, επειδή οι έρευνες βυθού υπέδειξαν καταλληλότερη γεωλογικά διαδρομή και άλλο να προσαρμόζεται επειδή μια μονομερής τουρκική ενέργεια δημιουργεί έναν χώρο στον οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να προβάλει αρμοδιότητες.

Δεν σημαίνει αυτομάτα αναγνώριση του τουρκικού πάρκου. Θα σημαίνει όμως ότι μια μονομερής ενέργεια της Τουρκίας ενδέχεται να επηρεάζει στην πράξη τον σχεδιασμό μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής υποδομής.

Δεν χρειάζεται να μιλήσουμε για «σχέδιο». Δεν έχουμε τέτοια στοιχεία. Ούτε χρειάζεται να θεωρήσουμε ύποπτη μια εταιρεία επειδή δραστηριοποιείται στην Τουρκία. Οι διεθνείς επενδύσεις λειτουργούν έτσι.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχει στην Ελλάδα μηχανισμός που να εξετάζει όχι μόνο κάθε επένδυση ξεχωριστά, αλλά και τη συσσώρευση στρατηγικών εξαρτήσεων σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο.

Το ίδιο ερώτημα, με διαφορετικά χαρακτηριστικά, έχει τεθεί κατά καιρούς και για την αυξανόμενη απόκτηση ακινήτων στη Θράκη από τουρκικά συμφέροντα. Γιατί η γεωγραφική συγκέντρωση, όταν αφορά ευαίσθητες περιοχές, μπορεί να αποκτά σημασία που δεν φαίνεται αν εξετάζεις κάθε συναλλαγή ξεχωριστά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη μηχανισμό ελέγχου ξένων επενδύσεων για λόγους ασφάλειας και δημόσιας τάξης, ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει ενισχυθεί περαιτέρω για κρίσιμες υποδομές ενέργειας, μεταφορών και ψηφιακών δικτύων.

Η Ελλάδα χρειάζεται επενδύσεις. Χρειάζεται όμως και στρατηγική εποπτεία.

Γιατί η Κρήτη δεν είναι απλώς μια αγορά ενέργειας ή ένας τόπος διέλευσης καλωδίων. Είναι γεωπολιτικός κόμβος και φιλοξενεί εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας για την ελληνική και συμμαχική ασφάλεια.

Γι’ αυτό δεν αρκεί να ρωτάμε πόσα κεφάλαια φέρνει μια επένδυση.

Πρέπει να ρωτάμε και πόση εξάρτηση μπορεί να δημιουργήσει.

[iEpikiara: Για να δούμε ποιός θυμάται τι γράφαμε για την τουρκική "επένδυση" στην Κρήτη από τον Όμιλο Koc; Περισσότερα για τις στενές σχέσεις της οικογένειας Koc με την οικογένεια Μητσοτάκη και των ρόλων τους στην προώθηση της "ελληνοτουρκικής φιλίας" ΕΔΩ!]

*Υποστρατήγος ε.α. anixneuseis.gr

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

========

Χώρα υπό περιορισμόν

 

του Παντελή Σαββίδη

Το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου έχει γίνει κάτι περισσότερο από ενεργειακό έργο. Είναι δοκιμή για το αν η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά της, χωρίς μια πρακτική ενημέρωση της Τουρκίας να μετατραπεί σε άτυπη υποχρέωση να ζητά τη συγκατάθεσή της. Πίσω από αυτή τη διαφορά διακρίνεται ένα σημαντικό ερώτημα: ποιος θα καθορίζει τι μπορεί να γίνει στο χώρο ανάμεσα στο Αιγαίο, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο;

Η επανέναρξη των ερευνών έχει ιδιαίτερο βάρος μετά τα γεγονότα κοντά στην Κάσο, τον Ιούλιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή και οι εργασίες ερευνητικού σκάφους διακόπηκαν.

Η Άγκυρα επαναλαμβάνει τώρα ότι δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου διεκδικεί δικαιώματα πρέπει να «συντονίζονται εκ των προτέρων» μαζί της. Η απαίτηση αφορά συγκεκριμένες εργασίες. Διεκδικεί όμως λόγο πάνω στη δυνατότητα άλλων κρατών –συγκεκριμένα της Ελλάδας–, να ενεργούν σε αυτές τις περιοχές.

Το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ αναγνωρίζει σε όλα τα κράτη δικαίωμα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα. Για τη χάραξη αγωγών προβλέπει συναίνεση του παράκτιου κράτους, ενώ η θαλάσσια επιστημονική έρευνα υπάγεται σε διαφορετικές διατάξεις. Η εξίσωση καλωδίων, αγωγών και ερευνών υπό μια γενική απαίτηση «προηγούμενου συντονισμού» υπηρετεί την τουρκική επιδίωξη να αντιμετωπίζεται η Άγκυρα ως αναγκαίος συνομιλητής πριν από κάθε κίνηση.

Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή η υπό εξέταση επιστολή της Meridiam προς τις χώρες της περιοχής – την οποία είχαμε προβλέψει. Η γνωστοποίηση στοιχείων για τη διαδρομή, τα πλοία και την ασφάλεια των εργασιών πρέπει να γίνει σαφές ότι γίνεται για ενημέρωση, δεν πρόκειται για αίτημα έγκρισης.

Ο υποστράτηγος ε.α. Αχιλλέας Ταουξής σε άρθρο του στις «Ανιχνεύσεις» προσφέρει ένα χρήσιμο στρατηγικό πλαίσιο προβληματισμού. Υποστηρίζει ότι η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο οργανώνεται ολοένα και περισσότερο μέσα από δίκτυα συνεργασίας, ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμένης δράσης. Χρησιμοποιεί το παιχνίδι «Go» ως αναλογία: οι κινήσεις ενός παίκτη αποκτούν σημασία επειδή περιορίζουν τις διαθέσιμες κινήσεις του άλλου.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετηθεί εγκαίρως, πριν παγιωθούν συνδέσεις Ελλάδας και Κύπρου με άλλα περιφερειακά σχήματα ασφάλειας.

Αυτή η ανάγνωση φωτίζει και την υπόθεση του καλωδίου. Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί μόνο μια νομική ερμηνεία. Επιχειρεί να επηρεάσει ποιος σχεδιάζει, ποιος κινείται και ποιος συνδέεται με ποιον. Εάν κάθε έρευνα ή ενεργειακή διασύνδεση εξαρτάται στην πράξη από τη δική της ανοχή, αποκτά επιρροή στο χώρο ακόμη και χωρίς να έχει επιλυθεί υπέρ της καμία διαφορά οριοθέτησης.

Η κυβέρνηση οφείλει επομένως να απαντήσει καθαρά: ποιος θα στείλει την ενημέρωση, τι ακριβώς θα αναφέρει και πότε θα συνεχιστούν οι έρευνες; Κυρίως, πώς θα διασφαλίσει ότι το καλώδιο θα ολοκληρωθεί με ελληνική δυνατότητα απόφασης ακέραιη;

Το ζήτημα δεν είναι να κερδηθεί μια διπλωματική διατύπωση ενώ χάνεται βήμα προς βήμα η ελευθερία δράσης. Μια χώρα γίνεται χώρα υπό περιορισμόν όταν, πριν ακόμη αποφασίσει η ίδια τι θα κάνει, έχει μάθει να υπολογίζει ποιος άλλος θα της επιτρέψει να το πράξει.

pontosnews.gr

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων