Μείωση κατά περίπου 11 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, απώλεια 140 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων υγροποιημένου φυσικού αερίου και σοβαρές ζημιές σε τουλάχιστον 40 ενεργειακές εγκαταστάσεις σε εννέα χώρες. Τα μεγέθη της κρίσης που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχουν ιστορικό προηγούμενο στη σύγχρονη ενεργειακή αγορά. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ), η σημερινή αναταραχή υπερβαίνει συνδυαστικά τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 και τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη φτάσει στα ύψη.
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται επομένως αντιμέτωπη όχι μόνο με μια στρατιωτική σύγκρουση αλλά με μια παγκόσμια οικονομική απειλή, γεγονός που φαίνεται να αναγκάζει τον Ντόναλντ Τραμπ να αναθεωρεί βιαστικά τους στόχους του στο Ιράν και να αναζητεί διέξοδο. Να αναζητεί έναν τρόπο να περιορίσει την εμπλοκή της Ουάσιγκτον χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί.
Από τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης, η στρατηγική του Λευκού Οίκου χαρακτηρίζεται από μεταβαλλόμενους στόχους και αντιφατικά μηνύματα, γεγονός που ενισχύει την εντύπωση ότι η Ουάσιγκτον εισήλθε στον πόλεμο χωρίς σαφή και ρεαλιστικό σχεδιασμό εξόδου. Ο Τραμπ, τη μία στιγμή, δηλώνει ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις «συντρίβουν» την ιρανική στρατιωτική ισχύ, και την επόμενη προετοιμάζει το έδαφος για σταδιακή απεμπλοκή, επαναπροσδιορίζοντας εκ των υστέρων τους στόχους του πολέμου.
Το στοίχημα της «κατάρρευσης» που δεν ήρθε
Η μετατόπιση αυτή δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Αποτυπώνει μια ουσιαστική υποχώρηση από τις αρχικές φιλοδοξίες. Στόχοι όπως η αποδυνάμωση των Φρουρών της Επανάστασης ή ακόμη και η κατάρρευση του καθεστώτος στην Τεχεράνη έχουν πρακτικά εξαφανιστεί από τη ρητορική της Ουάσιγκτον. Στη θέση τους προβάλλεται πλέον ένας πιο περιορισμένος και αμυντικός στόχος: η αποτροπή της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν και η διατήρηση της δυνατότητας ταχείας αντίδρασης. Πρόκειται, στην ουσία, για επιστροφή στο σημείο εκκίνησης — μετά από έναν πόλεμο υψηλού κόστους και ανυπολόγιστες καταστροφές για την διεθνή οικονομία και το περιβάλλον.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τις αστοχίες του σχεδιασμού είναι η αποτυχία του σεναρίου εσωτερικής εξέγερσης στο Ιράν. Ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής που προωθήθηκε από ισραηλινές υπηρεσίες και υιοθετήθηκε πολιτικά από τον Τραμπ βασιζόταν στην υπόθεση ότι η στρατιωτική πίεση και τα στοχευμένα πλήγματα στην ηγεσία θα πυροδοτούσαν μαζική λαϊκή αντίδραση. Η λογική αυτή, ωστόσο, αποδείχθηκε περισσότερο ευσεβής πόθος παρά ρεαλιστική εκτίμηση.
Η δημόσια ρητορική του Τραμπ —με εκκλήσεις προς τους Ιρανούς να «ανακτήσουν τη χώρα τους»— ενίσχυσε αυτή την ψευδαίσθηση. Στην πράξη, όμως, αγνόησε βασικές παραμέτρους: τον φόβο της καταστολής, τη δομή του ιρανικού κράτους ασφαλείας και την απουσία μιας οργανωμένης, ικανής να κινητοποιήσει τις μάζες, αντιπολίτευσης. Οι εκτιμήσεις των δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών είχαν εξαρχής επισημάνει ότι η πιθανότητα μαζικής εξέγερσης ήταν χαμηλή — προειδοποιήσεις που φαίνεται να υποτιμήθηκαν.
Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, η εξέγερση δεν ήρθε. Το καθεστώς στην Τεχεράνη, αν και πιεσμένο, παραμένει σταθερό και λειτουργικό. Η εξωτερική επίθεση φαίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις να ενίσχυσε τα αντανακλαστικά συσπείρωσης. Ακόμη και εναλλακτικά σχέδια, όπως η αξιοποίηση κουρδικών δυνάμεων, εγκαταλείφθηκαν γρήγορα, καθώς υπήρξε ο φόβος ότι θα προκαλούσαν το αντίθετο αποτέλεσμα.
Η αποτυχία αυτού του βασικού άξονα στρατηγικής έχει αφήσει την Ουάσιγκτον χωρίς σαφή πολιτικό μοχλό πίεσης. Χωρίς εσωτερική αποσταθεροποίηση του Ιράν, οι επιλογές περιορίζονται σε μια παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή ή σε μια αμήχανη απεμπλοκή.
Η αγορά ενέργειας ως πεδίο μάχης
Την ίδια στιγμή, οι παράπλευρες συνέπειες του πολέμου εντείνουν την πίεση για αποχώρηση. Η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο έχει διαταράξει τις ενεργειακές αγορές, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών και αυξάνοντας το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ανάγκη διαρκούς επιτήρησης κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών αποκάλυψε, επίσης, ότι η σύγκρουση δεν είναι μια σύντομη επιχείρηση αλλά μια πιθανή μακροχρόνια δέσμευση πόρων.
Παρά τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές, η Τεχεράνη διατηρεί τη συνοχή της και προσαρμόζεται, επενδύοντας σε ασύμμετρες τακτικές που αυξάνουν το κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους. Η σύγκρουση μετατρέπεται έτσι σε έναν πόλεμο φθοράς, τον οποίο η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να είχε σχεδιάσει να διεξαγάγει.
Οι αιφνίδιες “παραγωγικές συνομιλίες”
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αναζήτηση εξόδου αποκτά χαρακτηριστικά πολιτικής ανάγκης, με ενδείξεις ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ανοίξει δίαυλο αποκλιμάκωσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» με την Τεχεράνη με στόχο μια «πλήρη και οριστική επίλυση» της σύγκρουσης, ενώ έδωσε εντολή στο Πεντάγωνο να αναβάλει για πέντε ημέρες προγραμματισμένα πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές ποιος διεξάγει τις διαπραγματεύσεις και ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο αυτής της διπλωματικής προσπάθειας. Χωρίς να ανακοινώνει επίσημα τερματισμό, η αμερικανική ηγεσία φαίνεται να επιχειρεί μια σταδιακή μετάβαση σε περιορισμένη εμπλοκή, επαναπροσδιορίζοντας τους στόχους ώστε να μπορεί να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιτυχία. Πρόκειται για μια γνώριμη τακτική: όταν η στρατηγική αποτυγχάνει, επανακαθορίζονται τα κριτήρια της επιτυχίας.
H πραγματικότητα είναι πάντοτε λιγότερο ευέλικτη από τη ρητορική. Ο πόλεμος έχει ήδη ξεπεράσει τις αρχικές προσδοκίες για σύντομη διάρκεια και έχει εισέλθει σε μια φάση όπου οι επιλογές είναι περιορισμένες και το κόστος αυξανόμενο. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι πώς θα κερδηθεί ο πόλεμος, αλλά πώς θα τερματιστεί χωρίς να θεωρηθεί αποτυχία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναζήτηση διεξόδου δεν αποτελεί απλώς μια επιλογή τακτικής. Είναι η αναπόφευκτη συνέπεια ενός σχεδιασμού που βασίστηκε σε υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις, υποτίμησε την ανθεκτικότητα του Ιράν και υπερεκτίμησε την ικανότητα των εξωτερικών πιέσεων να προκαλέσουν εσωτερική κατάρρευση. https://www.blogger.com/
==
Η φετφά – Εκδόθηκε από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και απαγόρευε τα πυρηνικά όπλα βάσει του ισλαμικού δικαίου.
Η συζήτηση – Στο εσωτερικό του Ιράν συζητούνται δύο πρότυπα: η Βόρεια Κορέα (πυρηνική αποτροπή = επιβίωση του καθεστώτος) έναντι της Λιβύης (αφοπλισμός = επέμβαση του ΝΑΤΟ και κατάρρευση).
Τακίγια (σύνεση/προφύλαξη) – Στη σιιτική παράδοση, οι θρησκευτικές αποφάσεις μπορούν να προσαρμόζονται όταν διακυβεύεται η επιβίωση. Μια νέα φετφά θα μπορούσε να νομιμοποιήσει την αποτροπή υπό τις παρούσες απειλές.**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου