Η “δέσμη μέτρων” Μητσοτάκη στην αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών σε πετρέλαιο θέρμανσης προκαλούν την κοινή λογική. Μόνο τρεις ενεργειακοί όμιλοι, οι πλέον ευνοημένοι της κυβερνητικής πολιτικής, οι ΔΕΗ, Helleniq Energy και Motor Oil παρουσιάζουν το πρώτο εξάμηνο του 2026 λειτουργικά κέρδη πάνω από 1 δισ. ευρώ! Τα δύο διϋλιστήρια της χώρας (όμιλος Βαρδινογιάννη και όμιλος Λάτση εμφανίζουν κέρδη προ φόρων 1,79 δις. Από το 2021 έως και σήμερα τα κέρδη τους προ φόρων αυξήθηκαν κατά 850%!
Ασπίδα σε αυτά τα υπερκέρδη ενεργειακών ομίλων, τα οποία προέρχονται από τη συνεχιζόμενη εμπόλεμη κατάσταση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και το κλείσιμο των ενεργειακών οδών, αποτελεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο πρωθυπουργός συνεχίζει τα ψεύδεται υποστηρίζοντας ότι η απόφαση για μείωση του φόρου κατανάλωσης σκοντάφτει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ουδέν ψευδέστατο από αυτό, αφού δεν υπάρχει περιορισμός από την Κομισιόν για τον Ειδικό Φόρο και η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ξεκάθαρα πως πολλές χώρες στην Ε.Ε έλαβαν ήδη από την περασμένη Άνοιξη, απόφαση για τη μείωσή του.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε πλήρη αντίθεση με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τάσσεται ενάντια και στην υπερφορολόγηση των κερδών των διϋλιστήριων. Προφανώς για να μη θυμώσουν οι ολιγάρχες της ενέργειας και χάσει την υποστήριξή τους.
Τους παρακάλεσε ωστόσο θερμά να επιτρέψουν μείωση στη διάθεση πετρελαίου στα πρατήρια της τάξης των 15 λεπτών ανά λίτρο. Άλλα τόσο θα διαθέσει από τον κρατικό προϋπολογισμό- δηλαδή από τα χρήματα φόρων των Ελλήνων πολιτών. Έτσι θα καταφέρει να τηρήσει τη διακηρυγμένη δέρσμευσή του για τιμή του πετραλαίου στο 1,70 ευρώ ανά λίτρο.
Βέβαια πέρυσι το πετρέλαιο διατέθηκε με 1,10 ευρώ το λίτρο και έκλεισε στο τέλος Απριλίου 2026 στο 1,25 ευρώ. Όπως επίσης δεσμεύθηκε θα παρατείνει και την επιδότηση των 10 λεπτών για τη βενζίνη για τον Οκτώβριο, ενώ θα επιβληθεί πλαφόν στα κέρδη των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών και των πρατηρίων. Η φθινοπωρινή νέα αύξηση στην τιμή φυσικά θα συμπαρασύρει προς τα επάνω όλα τα προϊόντα και υπηρεσίες στην αγορά.
Την κυβέρνηση Μητσοτάκη ουδόλως απασχολεί η δυσβάσταχτη ακρίβεια για τους πολίτες αυτής της χώρας. Όπως το διατυπώνουν οι άριστοι της κυβέρνησης, όσοι διαμαρτύρονται για την κυβερνητική πολιτική είναι “κακομοίρηδες”… Για αυτό και βάζει πλαφόν μόνο στο περιθώριο κέρδους για προμηθευτές και πρατηριούχους, όχι περισσότερο από 5 και 12 λεπτά του ευρώ, αντίστοιχα.
Ασπίδα στα υπερκέρδη ομίλων ενέργειας η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν δέχεται κουβέντα ούτε για τον Ειδικό Φόρο κατανάλωσης ισχυριζόμενη ότι θα είναι μονομερής ενέργεια που θα βάλει σε κίνδυνο τα δημοσιονομικά της χώρας. Ωστόσο χώρες όπως οι Ισπανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Σουηδία, Αυστρία, Πολωνία, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία και Σλοβενία έχουν ήδη μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης από την Άνοιξη του 2026, χωρίς να ζητήσουν καμία έγκριση από την Κομισιόν. Απλά εφάρμοσαν την Ευρωπαϊκή οδηγία (96/ 2003 ) στο κατώτατο όριο της. Έγκριση έλαβαν μόνο οι Σουηδία και Κροατία επειδή μείωσαν τον ΕΦΚ κάτω από ατα επιτρεπόμενα από τη Οδηγία, όρια. Και φυσικά την έλαβαν.
Όπως δε σημειώνεται με έμφαση μια πιθανή μείωση του ΕΦΚ στη χώρα μας για τα καύσιμα στα κατώτερα επίπεδα της Οδηγίας, όπως έπραξαν ήδη οι άλλες 11 χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα σήμαινε:
>> 92,5% μείωση στο πετρέλαιο θέρμανσης (από 280€/1000lt σε 21€/1000lt)
>> 48,7% μείωση στον φόρο ΕΦΚ βενζίνης (από 700€/1000lt σε 359€/1000lt)
>> 25% μείωση στον φόρο ΕΦΚ πετρελαίου κίνησης (από 440€/1000lt σε 330€/1000lt)
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η ενεργειακή κρίση και τα μέτρα αντιμετώπισης θα τεθούν πάλι στο τραπέζι του Eurogroup στις 15 Οκτωβρίου. Ήδη 6 χώρες πιέζουν τις Βρυξέλλες για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού φορολόγησης των κερδών στα διϋλιστήρια. Την πρόταση υπογράφουν με κοινή τους επιστολή Γερμανία, Ιταλία, Αυστρία, Ισπανία, Πορτογαλία και Πολωνία. Στο μεταξύ αρκετές χώρες έχουν ήδη αποφασίσει την έκτακτη φορολόγηση στις εταιρείες ενέργειας, απόφαση που αρνείται να συζητήσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Στην Πολωνία ο Ντόναλντ Τουσκ πρότεινε την επιβολή έκτακτης φορολόγησης ύψους 60%. Θα επιβληθεί στα έσοδα από πωλήσεις που υπερβαίνουν το 120% των εσόδων από πωλήσεις καυσίμων των εταιρειών το 2025. Στην Πορτογαλία, πρόταση της κυβέρνησης είναι η επιβολή έκτακτης εισφοράς 33% στο περιθώριο κέρδους που υπερβαίνει το 120% του μέσου κέρδους του 2024 και του 2025. Στη Μεγάλη Βρετανία εφαρμόζεται ήδη αυξημένος φορολογικός συντελεστής που φθάνει το 78% στα κέρδη από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Ρουμανία παρατάθηκε η ισχύς έκτακτης εισφοράς 0,5% στα καθαρά έσοδα από την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, τη διύλιση πετρελαίου, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο καυσίμων, τη διανομή και εμπορία φυσικού αερίου και τη μεταφορά μέσω αγωγών.
Στην Ελλάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης προστατεύει τα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων, εισηγμένων στο Χρηματιστήριο. Όπως επισημαίνει σε ρεπορτάζ του ο Ανέστησε Ντόκας στην “Εφημερίδα των Συντακτών”, καταγράφεται “ιστορικό ρεκόρ κερδοφορίας 13 δισ. ευρώ το 2026” για τις εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες. Ρεκόρ υπάρχει και στα μερίσματα, με διανομή περίπου 6,5 – 7 δισ. ευρώ στους μετόχους. Τα καθαρά κέρδη των εισηγμένων θα φθάσουν τα 13 δισ. ευρώ, ενώ τα μερίσματα ήδη άγγιξαν το πρωτοφανές ποσό των 6,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Λεφτά, λοιπόν υπάρχουν. Όχι όμως για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών σε αυτή τη χώρα. Αυτοί, οι “κακομοίρηδες” σύμφωνα με τα κυβερνητικά στελέχη, που δυσκολεύονται να πληρώσουν τα 2,5 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη, θα συνεχίσουν να πληρώνουν τον αυξημένο Ειδικό Φόρο και τον αυξημένο ΦΠΑ για να ταΐζουν τη μηχανή κερδοφορίας των ενεργειακών ομίλων.
Τα δύο διυλιστήρια της χώρας, η Motor Oil και η Helleniq Energy πέτυχαν ιστορικό υψηλό κερδών το πρώτο 6μήνο του έτους. Η Motor Oil καταγράφει κέρδη ύψους 686 εκατ. ευρώ, ενώ η Helleniq Energy πέτυχε ιστορικό υψηλό εσόδων στα 7 δισ. ευρώ με λειτουργικά κέρδη 1,32 δισ. ευρώ.
Τα “ματωμένα” υπερκέρδη στην παγκόσμια αγορά
Η ενεργειακή παγκόσμια κρίση έγινε ευκαιρία για τους μεγάλους δυτικούς πετρελαϊκούς ομίλους και στην παγκόσμια αγορά. Σύμφωνα με ανάλυση του πρακτορείου Reuters το τρίτο 3μηνο του 2026 οι εταιρείες της Big Oil, BP, Chevron, Exxon Mobil, Shell και Total Energies, θα γεμίσουν τα ταμεία τους με κέρδη ύψους 53 δισεκατομμυρίων δολαρίων!
Η ενεργειακή κρίση υπερδιπλασιάζει τα κέρδη τους. Πίσω από αυτά τα αποτελέσματα, σημειώνεται στην ανάλυση, βρίσκεται κυρίως η διύλιση. Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι ανατροπές στις παραδοσιακές ενεργειακές διαδρομές στρέφουν τις εταιρείες σε Ατλαντικό, Αφρική και Ασία. Το πετρέλαιο και το LNG μεταφέρονται στις αγορές μέσω μεγάλων αποστάσεων.
Η γεωπολιτική αναδιάταξη των ενεργειακών ροών δημιουργεί μια δεύτερη πηγή κερδοφορίας πέρα από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου, τη μεταφορά του σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Σύμφωνα με το Reuters οι εταιρείες της Big Oil, στρέφονται σε νέες επενδύσεις σε πλοία, αποθηκευτικούς χώρους και εμπορικές υποδομές, με στόχο να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στις νέες ενεργειακές διαδρομές.
---
“Ατζέντα 2030”: Τα όπλα αγοράζονται αλλά δεν πολεμούν μόνα τους
Του Θωμά Χατζηαθανασίου *
Η μεγάλη αντίφαση της «Ατζέντας 2030»
Υπάρχει ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί πλέον να παρακαμφθεί: μπορείς να οικοδομήσεις τις Ένοπλες Δυνάμεις του 2030, αν την ίδια στιγμή δεν εξασφαλίζεις ότι θα υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι και ικανοί να τις στελεχώσουν;
Η κυβέρνηση παρουσιάζει την «Ατζέντα 2030» ως μια συνολική μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων, με αλλαγές στη δομή, την τεχνολογία, τα οπλικά συστήματα, τις στρατιωτικές σχολές και τη σταδιοδρομία των στελεχών. Ο ίδιος ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει χαρακτηρίσει το ανθρώπινο δυναμικό βασικό πυλώνα του σχεδιασμού.
Κι όμως, ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση.
Υπάρχει μια αντίφαση που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από παρουσιάσεις, διαγράμματα, μεγαλόπνοες εξαγγελίες και αριθμούς εξοπλιστικών προγραμμάτων. Όσο περισσότερο η μεταρρύθμιση επικεντρώνεται στη νέα τεχνολογία και την οργανωτική αναδιάρθρωση, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται το ερώτημα αν το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί πράγματι την προτεραιότητα που διακηρύσσεται.
Τα όπλα δεν πολεμούν μόνα τους
Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι μόνο φρεγάτες, μαχητικά αεροσκάφη, drones, πυραυλικά και ηλεκτρονικά συστήματα. Είναι πρωτίστως οι άνθρωποι που τα χειρίζονται, τα συντηρούν και τα στελεχώνουν. Είναι οι Αξιωματικοί, οι Υπαξιωματικοί, οι ΕΠΟΠ, το Ιπτάμενο, τεχνικό και λοιπό προσωπικό που αποκτούν την επιχειρησιακή τους εμπειρία μέσα από χρόνια υπηρεσίας.
Και αυτή η εμπειρία δεν αναπληρώνεται από τη μια ημέρα στην άλλη. Η απώλεια ενός έμπειρου στελέχους δεν είναι απλώς μία μεταβολή σε έναν πίνακα προσωπικού. Είναι απώλεια τεχνογνωσίας, επιχειρησιακής συνέχειας και επένδυσης που η ίδια η Πολιτεία έχει κάνει επί χρόνια στην εκπαίδευσή του.
Οι παραιτήσεις ως καμπανάκι
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Το Πολεμικό Ναυτικό, κυρίως, αλλά και ζητήματα που αφορούν στο σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο κοινοβουλευτικού ελέγχου για αυξημένες παραιτήσεις και αποχωρήσεις στελεχών.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αλλάζει η ίδια η αρχιτεκτονική της στρατιωτικής σταδιοδρομίας. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές στη βαθμολογική και μισθολογική εξέλιξη, ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο μισθολόγιο οδηγεί σε σημαντικές αυξήσεις στις συνολικές αποδοχές.
Δεν είναι μόνο θέμα μισθού
Οι οικονομικές απολαβές, όμως, δεν είναι το μοναδικό κριτήριο.
Μια στρατιωτική σταδιοδρομία περιλαμβάνει την υπηρεσιακή εξέλιξη, τις μεταθέσεις, τη στέγαση, την οικογενειακή ζωή και τις συνθήκες εργασίας και, κυρίως, την αίσθηση ότι υπάρχει μια σταθερή και αξιοπρεπής προοπτική για το μέλλον.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα για την κυβέρνηση: πώς είναι δυνατόν να μιλά για επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, όταν ένα σημαντικό μέρος αυτού του δυναμικού εμφανίζεται να αναζητά την έξοδο;
Οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης και το μεγάλο «αλλά»
Η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση. Το επίδομα διοίκησης, για παράδειγμα, αφορά, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, περίπου 2.000 δικαιούχους, 35% υπαξιωματικούς και 65% αξιωματικούς, με ποσά από περίπου 100 έως 500 ευρώ μηνιαίως.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο στεγαστικό, με την πρόβλεψη για χιλιάδες νέες ή ανακαινισμένες κατοικίες σε βάθος χρόνου, ενώ ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συγκεκριμένες φάσεις κατασκευής. Ο συνολικός σχεδιασμός εκτείνεται έως το 2040.
Όλα αυτά είναι υπαρκτές παρεμβάσεις. Το κρίσιμο, όμως, είναι ο χρόνος.
Το στέλεχος δεν ζει στο 2030
Γιατί το στέλεχος που υπηρετεί σήμερα δεν ζει το 2030 ή το 2040. Ζει σήμερα.
Πληρώνει σήμερα ενοίκιο. Αντιμετωπίζει σήμερα το κόστος μιας μετάθεσης. Μεγαλώνει σήμερα τα παιδιά του. Καλείται σήμερα να ανταποκριθεί σε ένα απαιτητικό και συχνά απρόβλεπτο υπηρεσιακό περιβάλλον.
Το ίδιο ισχύει και για την προσέλκυση νέων ανθρώπων. Το 2026 καταγράφηκαν, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, θετικές εξελίξεις στις βάσεις εισαγωγής στις στρατιωτικές σχολές. Όμως η προσέλκυση είναι μόνο το πρώτο βήμα. Η πραγματική πρόκληση είναι η παραμονή.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η παραμονή
Γιατί εδώ ακριβώς θα κριθεί η «Ατζέντα 2030»: όχι μόνο από το πόσους νέους ανθρώπους θα προσελκύσει, αλλά από το αν θα δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε αυτοί να επιλέξουν να παραμείνουν στις Ένοπλες Δυνάμεις για ολόκληρη τη σταδιοδρομία τους.
Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό παράδοξο.
Η κυβέρνηση θέλει να δημιουργήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις του 2030, αλλά το μεγάλο ερώτημα είναι αν δημιουργεί ταυτόχρονα τις συνθήκες για να υπάρχουν σε αυτές οι άνθρωποι του 2030.
Τα οπλικά συστήματα αγοράζονται. Η εμπειρία όχι
Γιατί ένα σύγχρονο οπλικό σύστημα αγοράζεται. Μια φρεγάτα ναυπηγείται. Ένα αεροσκάφος παραλαμβάνεται.
Η εμπειρία, όμως, ενός στελέχους που αποχωρεί ύστερα από χρόνια υπηρεσίας δεν αγοράζεται από καμία αμυντική βιομηχανία.
Η πραγματική ισχύς των Ενόπλων Δυνάμεων επομένως δεν μετριέται μόνο σε δισεκατομμύρια εξοπλισμών και αριθμούς νέων συστημάτων. Μετριέται και στην ικανότητα της Πολιτείας να διατηρεί στις τάξεις τους ανθρώπους που διαθέτουν γνώση, εμπειρία και διάθεση να υπηρετήσουν.
Εκεί θα κριθεί η «Ατζέντα 2030»
Αν η «Ατζέντα 2030» θέλει να είναι πραγματική μεταρρύθμιση, η επιτυχία της δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα καινούργια όπλα θα αποκτηθούν.
Θα κριθεί, κυρίως, από το αν ο άνθρωπος που θα κληθεί να τα υπηρετήσει αισθάνεται ότι αξίζει να παραμείνει.
Γιατί χωρίς αυτόν, ακόμη και οι πιο σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις κινδυνεύουν να διαθέτουν εξαιρετικά μέσα χωρίς το πολυτιμότερο συστατικό της επιχειρησιακής τους ισχύος, το ανθρώπινο δυναμικό.
Η ισχυρή άμυνα δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στα εξοπλιστικά προγράμματα.
Αρχίζει από τον άνθρωπο. Και εκεί θα κριθεί, τελικά, αν η «Ατζέντα 2030» θα αποτελέσει πραγματική μεταρρύθμιση ή αλλαγή δομών και εξοπλισμών χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση του ανθρώπινου πυρήνα των Ενόπλων Δυνάμεων – του πραγματικού πολλαπλασιαστή ισχύος της μαχητικής τους ικανότητας.
* Δρ. Θωμάς Ν. Χατζηαθανασίου, Αντιπτέραρχος (Ι) εα, Επίτιμος Διοικητής Διοίκησης Αεροπορικής Εκπαίδευσης (ΔΑΕ), Αν. Γραμματέας Τομέα Άμυνας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Γεν. Γραμματέας ΔΣ Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (Α.ΑΚ.Ε.), Αντιπρόεδρος Ελληνικής MENSA
https://neostrategy.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου