Η απροσδόκητη ανθεκτικότητα του Ιράν.- Εξαντλημένο, όχι ηττημένο

 

Will Gottsegen

Δύο μήνες πολέμου έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος της κυβέρνησης και του στρατού του Ιράν. Όμως η χώρα δεν είναι ούτε κατά διάνοια τόσο αποδυναμωμένη όσο ισχυρίζονται οι ΗΠΑ.

Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος με σημαία
(Morteza Nikoubazl / NurPhoto / Getty) 

Σύμφωνα με την εκτίμηση του στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών, περίπου 1.550 θαλάσσια σκάφη — πετρελαιοφόρα, φορτηγά χύδην φορτίου, πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και άλλα — παραμένουν ακινητοποιημένα αυτή τη στιγμή στον Περσικό Κόλπο. Με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά αποκλεισμένα, τα πληρώματά τους, πολλά από τα οποία δεν έχουν καμία εμπλοκή στον συνεχιζόμενο πόλεμο με το Ιράν, εξαντλούν σιγά-σιγά τις προμήθειές τους, καθώς περιμένουν ασφαλή διέλευση μέσα από τη ναρκοθετημένη θαλάσσια οδό.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ θα διασώσουν αυτά τα «θύματα των περιστάσεων», καθοδηγώντας τα έξω από την εμπόλεμη ζώνη με έναν τρόπο που δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. Τη Δευτέρα, όμως, ο ιρανικός στρατός απέρριψε το σχέδιο, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα δεχθούν επίθεση αν πλησιάσουν τα στενά.

Και οι δύο πλευρές άνοιξαν πυρ χθες, αν και οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η εκεχειρία παραμένει σε ισχύ. Το γεγονός ότι οι ηγέτες του Ιράν εμφανίζονται πρόθυμοι να διακινδυνεύσουν την παραβίαση της εύθραυστης, μηνιαίας ανακωχής δείχνει πόσο αποφασισμένα θέλουν να προστατεύσουν τον έλεγχό τους πάνω στα στενά.

Οι τελευταίες 65 ημέρες πολέμου έχουν πλήξει σκληρά το Ιράν: οι ηγέτες του είναι νεκροί, το ναυτικό και η αεροπορία του έχουν αποδυναμωθεί, ενώ η οικονομία και οι υποδομές του έχουν καταστραφεί. «Αν φύγουμε τώρα», είπε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, «θα τους πάρει 20 χρόνια να ξαναχτίσουν».

Όμως μέσα στην καταστροφή, η χώρα έχει βρει και νέες μορφές πίεσης. Το Ιράν δεν είχε ασκήσει ποτέ στο παρελθόν τέτοιο βαθμό ελέγχου πάνω στα Στενά του Ορμούζ, και πριν από τον πόλεμο δεν θα μπορούσε να είναι βέβαιο ότι θα ήταν σε θέση να το κάνει. Ακόμη και στην αποδυναμωμένη του κατάσταση, ο ιρανικός στρατός κατάφερε να αποτρέψει εχθρικά πλοία, να ξεπεράσει αντιαεροπορικά συστήματα και να διατηρήσει τον έλεγχο των στενών, κοστίζοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες δισεκατομμύρια.

Αφού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν τη στρατιωτική τους δράση, η ιρανική κυβέρνηση δήλωσε ότι θα επιτεθεί σε κάθε πλοίο που θα επιχειρήσει να περάσει από τα στενά και άρχισε να αναπτύσσει νάρκες ως μέσο αποτροπής. Πριν από τον πόλεμο, περισσότερα από 130 πλοία περνούσαν καθημερινά· χθες, ο αριθμός αυτός είχε πέσει στα τρία.

Τα πλοία που περνούν πλέον το κάνουν κυρίως υπό την αυστηρή επίβλεψη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, οι οποίοι φέρεται να απαιτούν διόδια σε κρυπτονομίσματα και κινεζικά γουάν, ενώ ανακατευθύνουν την κυκλοφορία μακριά από το Ομάν, προς ύδατα που ελέγχονται από το Ιράν.

Η ιρανική κυριαρχία στα στενά μπορεί κάλλιστα να γίνει η νέα κανονικότητα. Την Κυριακή, ο αντιπρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Αλί Νικζάντ, ήταν κατηγορηματικός ότι η χώρα «δεν θα υποχωρήσει» από τη θέση της για τα στενά «και δεν θα επιστρέψει στις προπολεμικές συνθήκες».

Και αυτό διότι οι περιορισμοί που επέβαλε η χώρα στα στενά πέτυχαν σε στρατηγικό επίπεδο, προκαλώντας παγκόσμιο ενεργειακό σοκ και οικονομική καταστροφή σε όλο τον κόσμο — ασκώντας τεράστια πίεση στις ΗΠΑ και το Ισραήλ να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο Τραμπ απαίτησε από το Ιράν να «ανοίξει τα γαμημένα στενά», όμως, όπως κατέστησαν σαφές οι χθεσινές απειλές του Ιράν, απέχουμε πολύ από το προ του Φεβρουαρίου καθεστώς. Ακόμη και όταν η ιρανική ηγεσία έχει προσφερθεί να ανοίξει ξανά τα στενά στο πλαίσιο πιθανών ειρηνευτικών συμφωνιών, όπως έχει κάνει τον τελευταίο μήνα, το έκανε γνωρίζοντας ότι το Ιράν θα μπορούσε πάντα να επαναφέρει τον έλεγχό του.

Αυτό ακριβώς συνέβη στις 17 Απριλίου, όταν η χώρα δήλωσε ότι τα στενά είναι ανοιχτά για όλους. Την επόμενη ημέρα, το Ιράν επανέφερε τους περιορισμούς του στα διερχόμενα πλοία, κλείνοντας ουσιαστικά ξανά τη θαλάσσια οδό.

Τα στενά δεν είναι το μόνο εργαλείο που διαθέτει το Ιράν. Μόλις αυτό το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ είπε ότι η χώρα «δεν έχει ναυτικό» και «δεν έχει αεροπορία». Όμως Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CBS στα τέλη Απριλίου ότι πιστεύουν πως το 60% του ναυτικού του Ιράν εξακολουθεί να «υφίσταται» και ότι τα δύο τρίτα της αεροπορίας του είναι «επιχειρησιακά».

Παρότι ο ιρανικός στρατός είναι πράγματι πολύ πιο αδύναμος από τον αμερικανικό, φέρεται επίσης να αποδείχθηκε πιο ευέλικτος και ικανός απ’ ό,τι αναμενόταν. Την περασμένη εβδομάδα, το Πεντάγωνο έδωσε την πρώτη του εκτίμηση για το συνολικό κόστος του πολέμου στο Ιράν μέχρι στιγμής: 25 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ένα και μόνο υψηλής τεχνολογίας αμερικανικό όπλο μπορεί να κοστίζει εκατομμύρια. Το χαρακτηριστικό ιρανικό drone — γνωστό ως Shahed-136 — κοστίζει μόνο μερικές δεκάδες χιλιάδες δολάρια και έχει απειλήσει εταίρους των ΗΠΑ, όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Αζερμπαϊτζάν, σε όλη την περιοχή. Τα αντιαεροπορικά πυρομαχικά που απαιτούνται για την κατάρριψή τους μπορεί να κοστίζουν περισσότερο από τα ίδια τα Shahed. Και όταν τα Shahed καταφέρνουν να διαπεράσουν την αεράμυνα, μπορούν να αποδειχθούν φονικά.

Στο μεταξύ, ο λεγόμενος «στόλος κουνουπιών» της χώρας — ευέλικτα σκάφη που αποφεύγουν την επιτήρηση — εκφοβίζει τόσο στρατιωτικά όσο και εμπορικά πλοία, προβάλλοντας την ιρανική ισχύ στα στενά.

Ο ναύαρχος Brad Cooper, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, δήλωσε χθες σε δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ «ανατίναξαν» έξι μικρά ιρανικά σκάφη στην περιοχή — ένα πιθανό παράδειγμα της μειωμένης ικανότητας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Πιο συνήθως, εξήγησε ο Cooper, ο ιρανικός στρατός αναπτύσσει «μεταξύ 20 και 40 μικρών σκαφών» όταν σκοπεύει να παρενοχλήσει πλοία.

Όμως η μείωση των δυνατοτήτων δεν είναι το ίδιο πράγμα με την ήττα. Όπως ανέφεραν την περασμένη εβδομάδα οι συνάδελφοί μου Nancy A. Youssef και Jonathan Lemire, αξιωματούχοι μέσα στην κυβέρνηση Τραμπ έχουν παραδεχθεί ότι εξεπλάγησαν από την ανθεκτικότητα του Ιράν.

Παρότι ο Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν έχει καταστραφεί πλήρως και ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει, η πραγματικότητα δείχνει κάτι διαφορετικό. Ύστερα από δύο μήνες πολέμου με μια υπερδύναμη, το Ιράν είναι από ορισμένες απόψεις σαφώς κατώτερο: οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι βομβάρδισαν περισσότερους από 13.000 στόχους κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Epic Fury.

Κι όμως, το Ιράν αρνήθηκε να συνθηκολογήσει, ακόμη κι ενώ εκατοντάδες δικοί του άμαχοι έχουν σκοτωθεί και οι υπόλοιποι υποφέρουν από οικονομική κρίση. Οι προσπάθειες των ΗΠΑ να υποβαθμίσουν πλήρως τις αμυντικές δυνατότητες του Ιράν μπορεί τελικά να επιτύχουν.

Όμως όσο περισσότερο το Ιράν μπορεί να προκαλεί οικονομικό πόνο σε όλο τον κόσμο, και όσο περισσότερο αντέχουν οι αποδυναμωμένες αμυντικές του δυνατότητες, τόσο περισσότερες αποδείξεις αποκτούν οι ηγέτες του ότι μπορεί να συνεχίσει να στέκεται σταθερό.  https://www.anixneuseis.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων