Του Σωτήρη Σιδέρη
Οι οιωνοί δεν είναι καλοί. Ο ορίζοντας είναι σκοτεινός. Πόλεμοι, οικονομική κρίση, νεοφασισμός, κρίση εμπιστοσύνης, καταρράκωση του διεθνούς δικαίου, περιθωριοποίηση των διεθνών οργανισμών και πολύπλευρες απειλές, συνθέτουν μια γεωπολιτική άβυσσο. Κατά τα φαινόμενα, μπαίνουμε σε μια νέα εποχή και όλοι οι μεγάλοι παίχτες, θέλουν μια νέα μεγάλη σκακιέρα, όπου θα κυριαρχεί η ισχύς των όπλων και οι συμμαχίες τους και μέσω αυτών να επιβάλλουν τις αποφάσεις τους στους άλλους.
Αλλά αυτή την στιγμή, τίποτα δεν οδηγεί σε μια συμμετρική τάξη πραγμάτων, ούτε σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, ούτε καν σε νέους και αποδεκτούς κανόνες διεθνών σχέσεων. Κάθε απόφαση ακόμη και της υπερδύναμης των ΗΠΑ, εμπεριέχει ρίσκο για όλο τον κόσμο. Η ΕΕ αναζητά ρόλο. Το Ισραήλ και η Τουρκία με τους συμμάχους τους ανταγωνίζονται για μια θέση περιφερειακού πρωταγωνιστή.
Η Γαλλία θέλει να μεταφέρει πυρηνικά στην Ελλάδα και αλλού , αλλά εκείνη θα κρατά το κουμπί. Η Γερμανία ασθμαίνουσα θέλει να κερδίσει κάτι και απαιτεί από την Αθήνα να συναινέσει στην κατάργηση του βέτο ώστε να διευκολυνθεί στην αναβάθμιση των σχέσεων με την Τουρκία. Ο φόβος μιας γεωπολιτικής αβύσσου έχει λογική, αν δεν υπάρξει αντίστροφη πορεία.
Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας εκφράζει αυτήν ακριβώς την ακαταστασία. Είναι πειθήνια έναντι των ΗΠΑ, σύρεται πίσω από το στρατηγικό σχέδιο του Ισραήλ και είναι βραχίονας στην περιφερειακή του πολιτική. Υποκύπτει συχνά σε αιτήματα της Γαλλίας και της Γερμανίας, κυριαρχείται από μια εξοπλιστική φρενίτιδα που ικανοποιεί την αμερικανική και την ευρωπαική πολεμική βιομηχανία , αλλά δεν καταγράφει καμία απολύτως πρόοδο στην επίλυση των δικών της διμερών προβλημάτων με την Τουρκία και τις βαλκανικές χώρες. Ταυτόχρονα τα πνεύματα οξύνονται στην Κύπρο με την Τουρκία να έχει γίνει ευερέθιστη γιατί θέλει άοπλη την Κύπρο και χωρίς διπλωματικές πρωτοβουλίες και συμμαχίες, ώστε να είναι εύκολο θύμα της.
Οι ανταγωνισμοί, ο Γερμανός ΥΠΕΞ, το βέτο στην ΕΕ και η Τουρκία
Η επίσκεψη του Γερμανού ΥΠΕΞ στην Αθήνα Γιόχαν Βάντεφουλ στις 4 Απριλίου αποτύπωσε αυτήν ακριβώς την εικόνα. Η Γερμανία πουλάει όπλα και θέλει και εκείνη το μερίδιό της από την Ελλάδα. Ταυτόχρονα όμως η Γερμανία έχει υποβαθμιστεί γεωπολιτικά στην μεγάλη διεθνή σκακιέρα , γιατί αποδείχθηκε ανεπαρκής, αδύναμη και απροετοίμαστη για να αντιμετωπίσει τα νέα δεδομένα που έφερε η εκλογή Τράμπ, ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η κρίση ταυτότητας της ΕΕ. Αντίθετα, η Γαλλία έδειξε ότι είναι πιο έτοιμη και κινείται ήδη δραστήρια προς κάθε κατεύθυνση , ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Κύπρου και της Ελλάδας.
Για να εξισορροπήσει την κινητικότητα της Γαλλίας, το Βερολίνο απευθύνεται στον ιστορικό σύμμαχό της, την Τουρκία για να αναβαθμιστεί και το ίδιο στη νέα σκακιέρα, ενώ πιέζει για την επιτάχυνση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις χώρες των δυτικών βαλκανίων και φαίνεται ότι θα γίνει κάποιο βήμα επί ελληνικής προεδρίας το επόμενο έτος. Ο Βάντεφουλ, όχι μόνο δεν έκρυψε, αντίθετα ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός στην ανάγκη κατάργησης του βέτο, ώστε να αναπτυχθούν οι σχέσεις ΕΕ -Τουρκίας, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να σιωπά και να μην λέει καν τη θέση της Ελλάδας.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ σιώπησε και στις επισημάνσεις του Γερμανού ΥΠΕΞ για τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή , αντί να απαντήσει για την απειλή πολέμου της Τουρκίας, τα γεγονότα της Κάσου και την αμφισβήτηση ακόμη και της κυριαρχίας νησιών και βραχονησίδων. Αρκέστηκε μόνο να ζητήσει και αυτό έμμεσα, να μην χρησιμοποιούνται όπλα κατά συμμάχων, προφανώς τα Εurofighter Typhoon που θα αγοράσει η Άγκυρα και η Γερμανία είναι συμπαραγωγός χώρα. Θέμα που ήδη έχει κλείσει υπέρ της Τουρκίας προ πολλού.
Αγριεύουν οι ανταγωνισμοί, μεγαλώνει το ρίσκο
Η απειλή ενός νέου πολεμικού κύκλου με το Ιράν είναι υπαρκτή . Το τέλος δεν φαίνεται πουθενά. Η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται να στείλει ναυτικές δυνάμεις στα στενά του Ορμούζ με στόχο την ελεύθερη διέλευση των τάνκερ. Η επίκληση της διεθνούς οικονομικής κρίσης είναι ένα επιχείρημα που έχει βάση, αλλά η πραγματική αιτία της κρίσης είναι ο επιθετικός πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ και όχι η αντίδραση του Ιράν. Προφανώς όμως η Ελλάδα μπαίνει όλο και πιο βαθιά και ήδη κατά πληροφορίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δεσμευθεί ότι η Ελλάδα θα είναι παρούσα. Απλά περιμένουμε το σχήμα των δυνάμεων που θα διαμορφωθεί. Το ρίσκο είναι πολύ υψηλό όμως .
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ δείχνουν να έχουν πελαγώσει και ο Τραμπ δεν έχει την πολιτική επάρκεια να αναλύσει τα δεδομένα και να βρει μια διπλωματική διέξοδο που τόσο θέλει. Είναι και θα είναι εγκλωβισμένος στον πόλεμο του Ισραήλ και δεν μπορεί να ξεφύγει πλέον. Ακόμη και αν υπάρξει διέξοδος στο στενό του Ορμούζ, η γεωπολιτική αστάθεια δεν θα αντιμετωπιστεί. Αντίθετα, η κρίση θα διαχυθεί μέσω των νέων ανταγωνισμών που διαμορφώνει νέα συμμαχική σχήματα στην περιοχή.
Η Τουρκία συζητά με τη Σαουδική Αραβία, έχει στο πλευρό της το Πακιστάν, έχει ακόμη σταθερή σχέση με τις ΗΠΑ και με το Κατάρ , αναπτύσσει πρωτοβουλίες προς την Αίγυπτο, ελέγχει τη Συρία και θέλει αναβαθμισμένο ρόλο και προς τη Μέση Ανατολή και προς την Ευρώπη. Το είπε άλλωστε ξεκάθαρα ο Ερντογάν μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο την Τρίτη 5 Απριλίου και έχει ενδιαφέρον , όχι μόνο για την σχεδόν αγωνιώδη φρασεολογία που χρησιμοποιεί, αλλά και για την αλαζονεία του.
Ο Ερντογάν είπε ότι ο γεωπολιτικός ρόλος της Τουρκίας έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ότι η παγκόσμια πολιτική μεταβαίνει σε μια νέα πολυπολική τάξη, στην οποία η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο. Και πρόσθεσε:
«Το ζήτημα δεν είναι πού βρίσκεται η Άγκυρα, αλλά πού θέλουν να βρεθούν οι Βρυξέλλες στον κόσμο του μέλλοντος. Μια Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς την πλήρη συμμετοχή της Τουρκίας δεν μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο κέντρο ισχύος. Η Ε.Ε. βρίσκεται ενώπιον μιας επιλογής: είτε θα αναγνωρίσει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας είτε θα διακινδυνεύσει να αποδυναμωθεί λόγω πολιτικών αποκλεισμού”.
Απλά ο Τούρκος πρόεδρος προσπαθεί να αυτοπροταθεί ως σύμμαχος στις γεωπολιτικές επιδιώξεις της Ευρώπης, αλλά η Ευρώπη , πέρα από ανέξοδη ρητορική, ελάχιστα έχει κάνει ή μπορεί να κάνει προς το παρόν. Ως αντάλλαγμα η Τουρκία ζητά την συνεργασία στον αμυντικό τομέα και την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης που όμως απαιτεί ομοφωνία. Εδώ κουμπώνει η πίεση της Γερμανίας προς την Ελλάδα .
Ωστόσο η στάση της Τουρκίας έχει τεράστιο ενδιαφέρον για την Ελλάδα γιατί προφανώς μέσα από μια στρατηγική συνεργασία ΕΕ -Τουρκίας, η Ελλάδα θα είναι ο αδύναμος κρίκος. Και με ανεπίλυτα τα διμερή προβλήματα η Άγκυρα μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνη για την Ελλάδα.
Το επίσης σοβαρό πρόβλημα με την ελληνική εξωτερική πολιτική, είναι ότι πέρα από την ενσωμάτωσή της στα σχέδια άλλων χωρών, δεν έχει να παρουσιάσει το δικό της στρατηγικό σχέδιο για τα βαλκάνια ή για τις σχέσεις με την Τουρκία και τον ρόλο της στην περιοχή. Η Ελλάδα μπορεί να αναπτύξει διπλωματικές πρωτοβουλίες, ωστόσο, παρά τις πολλές επαφές και επισκέψεις του πρωθυπουργού και άλλων αξιωματούχων στις αραβικές χώρες δεν υπάρχει τίποτα απολύτως που να προσδιορίζει κάποιο στόχο της Αθήνας στη νέα σκακιέρα.
Όλα αυτά εξελίσσονται σε ένα σκηνικό όπου στρατιωτικοποιείται η πολιτική, η Τουρκία γίνεται όλο και πιο οξύθυμη και θέλει να πιέσει την Ελλάδας για υποχωρήσεις όπως την βολεύουν. Αναβρασμός σε νέο επίπεδο απειλής... https://www.omegapress.gr/
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου