Η τελευταία αμυντική συμφωνία της Τουρκίας με το Κατάρ, το Πακιστάν και την Ινδονησία θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τη στρατιωτική συνεργασία σε ολόκληρη την Ευρασία.
Οι επιπτώσεις του εκτείνονται πέρα από το ΝΑΤΟ, επηρεάζοντας δυνητικά την περιφερειακή επιρροή της Ρωσίας, τα στρατηγικά συμφέροντα της Κίνας – και τη μόχλευση της Ουάσιγκτον.
***
Στις 21 Οκτωβρίου 2026, η Τουρκία, το Κατάρ, το Πακιστάν και η Ινδονησία υπέγραψαν το Μνημόνιο Κατανόησης Badr στη Ντόχα.
Η συμφωνία επικεντρώνεται στην κοινή παραγωγή όπλων, τη μεταφορά τεχνολογίας, την εκπαίδευση, την έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και την αμυντική-βιομηχανική ολοκλήρωση.
Έχει σημειωθεί ότι δεν είναι μια συνθήκη συλλογικής άμυνας – και δεν επιβάλλει καμία υποχρέωση τύπου ΝΑΤΟ να βοηθήσει άλλο υπογράφοντα σε περίπτωση επίθεσης.
Οι εταίροι φέρνουν συμπληρωματικά πλεονεκτήματα: Η Τουρκία προσφέρει προηγμένη κατασκευή, drones, ναυτικά συστήματα και, κυρίως, διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ.
Το Πακιστάν φέρνει μια μεγάλη στρατιωτική, πυρηνική αποτροπή, παραγωγική βάση και τους κινεζικούς δεσμούς του – που συμπληρώνουν την πρωτεύουσα του Κατάρ και τη θέση του στον Κόλπο.
Η Ινδονησία (η μεγαλύτερη οικονομία της Νοτιοανατολικής Ασίας), με τη σειρά της, προσφέρει την εμβέλειά της στη Νοτιοανατολική Ασία, καθώς και τη βιομηχανία και την αγορά της.
Ως εκ τούτου, μπορούν να δημιουργήσουν από κοινού εξελιγμένα συστήματα με λιγότερη αποκλειστική εξάρτηση από Αμερικανούς ή Ευρωπαίους προμηθευτές. Η υπάρχουσα συνεργασία δείχνει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση, από τουρκο-πακιστανικά ναυτικά έργα έως τουρκο-ινδονησιακά τεθωρακισμένα οχήματα.
Η συμφωνία πρέπει να εξεταστεί παράλληλα με τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας του Αυγούστου 2026 μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, η οποία περιλαμβάνει δέσμευση αμοιβαίας άμυνας. Έχω περιγράψει το τελευταίο ότι έχει ένα στρώμα στρατηγικής ασάφειας αντί να είναι ένα άκαμπτο μπλοκ.
Το μνημόνιο Μπαντρ διαφέρει, αλλά συμπληρώνει, την Κοινή Συμφωνία της Μέκκας σε κάποιο βαθμό. Οι δύο συμφωνίες περιγράφουν ένα γεωγραφικά διασκορπισμένο δίκτυο ασφαλείας που συνδέει τη Μέση Ανατολή, τη Νότια Ασία και τη Νοτιοανατολική Ασία – με την Τουρκία ως τον κύριο στρατιωτικό-βιομηχανικό κόμβο.
Για να είμαστε σαφείς, δεν πρόκειται για αντιδυτική συμμαχία. Σηματοδοτεί μάλλον την άνοδο ενός νέου δικτύου ασφαλείας που λειτουργεί εν μέρει ανεξάρτητα από την τάξη υπό την ηγεσία της Δύσης.
Η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του μπλοκ.
Το Κατάρ με τη σειρά του φιλοξενεί μια σημαντική αμερικανική παρουσία – ενώ το Πακιστάν διατηρεί δεσμούς τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με το Πεκίνο.
Η Ινδονησία, εν τω μεταξύ, ακολουθεί παραδοσιακά μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, αποφεύγοντας την αποκλειστική ευθυγράμμιση με τις μεγάλες δυνάμεις – όπως φαίνεται με τη δική της έννοια της «Περιοχής Ινδο-Ειρηνικού» (IPR).
Αντί να επιλέγουν πλευρά, αυτές οι χώρες διατηρούν τις επιλογές τους ανοιχτές, αντισταθμίζοντας και ευθυγραμμίζοντας πολλαπλά.
Για την Ατλαντική Συμμαχία οι επιπτώσεις είναι σε κάθε περίπτωση αρκετά πραγματικές: η Τουρκία κοιτάζει όλο και περισσότερο πέρα από την Ατλαντική Συμμαχία για στρατιωτικούς εταίρους. Η Άγκυρα μπορεί στην πραγματικότητα να επιδιώξει περιφερειακές ρυθμίσεις εκτός των διατλαντικών δομών, αποκτώντας έτσι επιρροή και μειώνοντας την εξάρτηση από την ευρωπαϊκή και αμερικανική βιομηχανία.
Οι Τούρκοι κατασκευαστές, διαμορφωμένοι από τη δυτική συνεργασία, θα μπορούσαν να φέρουν κάποια στρατιωτική τεχνογνωσία δυτικής προέλευσης σε χώρες εκτός ΝΑΤΟ. Σε αυτό το σενάριο, οι δυτικοί εταίροι μπορεί να γίνουν ισχυρότεροι, ενώ θα εξαρτώνται λιγότερο από την καθημερινή έγκριση της Ουάσιγκτον. Αυτό είναι που οι παρατηρητές αποκαλούν διαφοροποίηση εκ των έσω.
Σε όλη την Ευρασία η εικόνα είναι αρκετά πολυεπίπεδη. Το αναδυόμενο δίκτυο δεν στοχεύει τη Ρωσία – ωστόσο ενισχύει την τουρκική επιρροή από τον Καύκασο έως την Κεντρική Ασία και θα μπορούσε έτσι να ανταγωνιστεί τις ρωσικές εξαγωγές όπλων στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.
Η ολοένα και πιο επιθετική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, που μερικές φορές περιγράφεται ως νεο-οθωμανισμός, έχει επίσης προκαλέσει ανησυχίες στους γείτονές της. Επομένως, η διευρυνόμενη στρατιωτική εμβέλεια της Άγκυρας δεν είναι απαραίτητα ευπρόσδεκτη από όλους σε όλη την περιοχή.
Όπως και να έχει, μια λιγότερο αμερικανοκεντρική αρχιτεκτονική ευθυγραμμίζεται επίσης με την πιο πολυπολική τάξη που υποστηρίζει η Μόσχα. Η αυτονομία από την Ουάσιγκτον δεν χρειάζεται να σημαίνει ευθυγράμμιση αλλού – το πιθανό αποτέλεσμα είναι ένας πιο πολυκεντρικός κόσμος στον οποίο καμία δύναμη δεν κυριαρχεί απαραίτητα.
Η στάση της Κίνας είναι διαφοροποιημένη: οι αμυντικοί δεσμοί του Πακιστάν με το Πεκίνο και οι οικονομικοί δεσμοί της Ινδονησίας παραμένουν άθικτοι. Ένα δίκτυο υπό την ηγεσία της Τουρκίας μπορεί επομένως να επιτρέψει στα κράτη να αναμειγνύουν προμηθευτές ή να δημιουργήσουν εμπορικό ανταγωνισμό. Είτε έτσι είτε αλλιώς, η λιγότερη αποκλειστική εξάρτηση από την Ουάσιγκτον ταιριάζει στην προτίμηση του ίδιου του Πεκίνου για μια λιγότερο αμερικανοκεντρική τάξη.
Το Ιράν με τη σειρά του αντιμετωπίζει πιο έντονα ερωτήματα. Το σύμφωνο της Μέκκας και ο περιφερειακός πόλεμος έχουν ήδη οδηγήσει τα κράτη του Κόλπου να αναζητήσουν επιπλέον προστασία. Ένα δίκτυο που περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν θα μπορούσε σίγουρα να περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών της Τεχεράνης, έστω και ακούσια.
Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη τέτοιο πράγμα όπως η εμφάνιση ενός «ισλαμικού ΝΑΤΟ». Οι προτεραιότητες αποκλίνουν, το Ιράν και η Αίγυπτος βρίσκονται εκτός και τα βιομηχανικά, οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα υπερτερούν της θρησκευτικής αλληλεγγύης. Αυτά για απλές πολιτισμικές αφηγήσεις.
Αυτό αναμφισβήτητα ταιριάζει σε αυτό που οι μελετητές αποκαλούν «παν-εμπλοκή»: οι περιφερειακές δυνάμεις καλλιεργούν αλληλεπικαλυπτόμενες συνεργασίες για να μεγιστοποιήσουν την αυτονομία – αντί να εξισορροπούν ή να «παραπλανούν». Ο διπλός ρόλος της Άγκυρας στο ΝΑΤΟ και οι εναλλακτικές διευθετήσεις δείχνει το σημείο.
Με τις υπερφορτωμένες Ηνωμένες Πολιτείες, έναν διχασμένο Ατλαντικό Οργανισμό και την αυξανόμενη πολυπολικότητα, οι περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν όλο και περισσότερο τις δικές τους ατζέντες.
Η σημασία του μνημονίου Badr έγκειται στην εφαρμογή. Οι συμβάσεις κοινής παραγωγής, οι κοινές εγκαταστάσεις και οι συνεχείς προμήθειες θα έχουν μεγαλύτερη σημασία από την υπογραφή.
Τελικά, οι βιομηχανικές εξελίξεις, μεταξύ άλλων παραγόντων, θα καθορίσουν εάν αυτό θα γίνει ένα διαπεριφερειακό αμυντικό δίκτυο που μπορεί να προχωρήσει πέρα από τις ευθυγραμμίσεις τύπου Ψυχρού Πολέμου – ακόμη και χωρίς ρήξη με το ΝΑΤΟ.
*
Κάντε κλικ στο κουμπί κοινής χρήσης παρακάτω για να στείλετε email/προώθηση αυτού του άρθρου. Ακολουθήστε μας στο Instagram και στο X και εγγραφείτε στο κανάλι μας στο Telegram. Μη διστάσετε να αναδημοσιεύσετε άρθρα της Παγκόσμιας Έρευνας με την κατάλληλη απόδοση.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο InfoBrics.
Ουριέλ Αραούχο, Ο PhD, Ανθρωπολόγος, είναι κοινωνικός επιστήμονας που ειδικεύεται στις εθνοτικές και θρησκευτικές συγκρούσεις, με εκτεταμένη έρευνα για τη γεωπολιτική δυναμική και τις πολιτιστικές αλληλεπιδράσεις. Είναι τακτικός συνεργάτης της Global Research.
Η επιλεγμένη εικόνα είναι από τον συγγραφέα/InfoBrics
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου