Για πολλούς παρατηρητές, αυτή η σύγκρουση θα μείνει στη μνήμη ως «Πόλεμος του Νετανιάχου» - μια αντιπαράθεση που τελικά παρέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια δαπανηρή και αμφιλεγόμενη στρατιωτική εκστρατεία της οποίας οι δηλωμένοι στόχοι παραμένουν μόνο εν μέρει εκπληρωμένοι.
Η συμφωνία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν θα εξαρτηθεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Εάν το Ισραήλ αψηφήσει τους όρους της συμφωνίας χτυπώντας τον Λίβανο, η συμφωνία θα ακυρωθεί και ο πόλεμος θα ξεκινήσει ξανά. Από την εμπειρία του παρελθόντος, το Ισραήλ είναι πιθανό να αψηφήσει τον Τραμπ και δεν θα λογοδοτήσει ποτέ, ακόμη και αν αυτό κοστίσει ζωές Αμερικανών.
Φιλόδοξοι πολεμικοί στόχοι, αβέβαια αποτελέσματα
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπήκαν στη σύγκρουση μαζί με το Ισραήλ, ο Τραμπ άρθρωσε έναν εκτεταμένο κατάλογο στόχων. Αυτά περιελάμβαναν την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την εξάλειψη των δυνατοτήτων βαλλιστικών πυραύλων του και, σύμφωνα με πολυάριθμες δηλώσεις αξιωματούχων και σχολιαστών, την πίεση στο ίδιο το ιρανικό πολιτικό σύστημα.
Περισσότερο από τρεις μήνες αργότερα, ωστόσο, το αποτέλεσμα φαίνεται πολύ πιο περίπλοκο.
Η ιρανική κυβέρνηση παραμένει στην εξουσία. Η Τεχεράνη διατηρεί τον έλεγχο των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και η πυρηνική της υποδομή παραμένει κεντρικό ζήτημα για μελλοντικές διαπραγματεύσεις και όχι ένας επιλυμένος στρατιωτικός στόχος. Επιπλέον, οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι φέρεται να συνέχισαν να στοχεύουν αμερικανικές και ισραηλινές στρατιωτικές θέσεις μέχρι τα τελικά στάδια της σύγκρουσης. Ενώ τα αποθέματα δαπανηρών αμερικανικών όπλων έγιναν εκπληκτικά χαμηλά, τα ιρανικά όπλα εξακολουθούσαν να είναι άμεσα διαθέσιμα.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν υπέστη εκτεταμένες ζημιές. Οι ισραηλινές και αμερικανικές επιχειρήσεις φέρεται να πέτυχαν την εξάλειψη πολλών ανώτερων πολιτικών και στρατιωτικών προσωπικοτήτων, ενώ κατέστρεψαν επίσης βασικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, των ενεργειακών δικτύων, των ναυτικών περιουσιακών στοιχείων και των συστημάτων αεράμυνας.
Αυτές οι πραγματικότητες έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία καμία πλευρά δεν μπορεί να διεκδικήσει πειστικά την ολοκληρωτική νίκη.
Μια στρατηγική οπισθοδρόμηση για την Ουάσιγκτον;
Οι επικριτές του πολέμου υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέτυχαν να επιτύχουν την ευρεία διεθνή επιτυχία οικοδόμησης συνασπισμών που χαρακτήρισε προηγούμενες στρατιωτικές εκστρατείες, όπως η εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Σε αντίθεση με αυτή τη σύγκρουση, η Ουάσιγκτον φέρεται να υποστηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό μόνο από το Ισραήλ κατά τη διάρκεια αυτής της εκστρατείας. Αυτή η έλλειψη διεθνούς συμμετοχής οδήγησε ορισμένους αναλυτές να αμφισβητήσουν εάν η αμερικανική διπλωματική επιρροή έχει μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Εξίσου σημαντικοί είναι οι ισχυρισμοί ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε όλη την περιοχή του Κόλπου υπέστησαν σημαντικές ζημιές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Οι δορυφορικές εικόνες και διάφορες αναφορές των μέσων ενημέρωσης έχουν τροφοδοτήσει συζητήσεις σχετικά με την ευπάθεια των αμερικανικών βάσεων και την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών αμυντικών συστημάτων υπό συνεχείς πυραυλικές επιθέσεις.
Εάν αυτές οι εκτιμήσεις αποδειχθούν ακριβείς, η σύγκρουση μπορεί να μείνει στη μνήμη όχι μόνο για τις πολιτικές της συνέπειες, αλλά και για την έκθεση των τρωτών σημείων στη στρατιωτική στάση της κορυφαίας υπερδύναμης του κόσμου.
Μικτό αποτέλεσμα του Ιράν
Ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι και υποστηρικτές έχουν απεικονίσει τη σύγκρουση ως απόδειξη εθνικής ανθεκτικότητας, οι απώλειες της Τεχεράνης ήταν σημαντικές.
Ο πόλεμος αποκάλυψε σημαντικές αδυναμίες ασφαλείας εντός του ιρανικού κράτους. Ανώτεροι διοικητές και αξιωματούχοι από πολλαπλά επίπεδα ηγεσίας φέρεται να δολοφονήθηκαν με αξιοσημείωτη ακρίβεια. Στρατηγικές εγκαταστάσεις στοχοποιήθηκαν επανειλημμένα και τμήματα του δικτύου αεράμυνας του Ιράν υποβαθμίστηκαν.
Ωστόσο, παρά αυτές τις αποτυχίες, το Ιράν επέδειξε την ικανότητα να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε μεγάλο μέρος της σύγκρουσης. Σύμφωνα με στρατιωτικές εκτιμήσεις που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Τεχεράνη διατήρησε αρκετή πυραυλική ικανότητα για να διατηρήσει την πίεση στους περιφερειακούς αντιπάλους παρά τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς.
Αυτό επέτρεψε στους Ιρανούς αξιωματούχους να υποστηρίξουν ότι η χώρα διατήρησε τις βασικές αποτρεπτικές της ικανότητες παρά το γεγονός ότι υπέστη σοβαρές ζημιές.
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει άλυτο
Ο Νετανιάχου έχει απειλήσει δημοσίως ότι το Ιράν απέχει δύο εβδομάδες από την κατασκευή πυρηνικής βόμβας από το 1992. Σε αυτά τα 32 χρόνια, το Ιράν δεν κατασκεύασε ποτέ πυρηνικά και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν είναι πρόθεσή του να το κάνει ποτέ. 32 χρόνια είναι υπεραρκετά για να φτιάξουν μια βόμβα, και σύμφωνα με τους πυρηνικούς φύλακες, δεν ήταν καν κοντά στο να το κάνουν. Αυτό δείχνει ότι το βασικό ζήτημα μεταξύ Ιράν και Ισραήλ δεν έχει καμία σχέση με τις πυρηνικές βόμβες. Το θέμα είναι η βάναυση στρατιωτική κατοχή της Παλαιστίνης. Ο Νετανιάχου χρησιμοποιεί την πυρηνική απειλή σαν ρόπαλο του μπέιζμπολ, κουνώντας την στο Ιράν. Το γεγονός ότι ο Τραμπ πίστεψε τον αβάσιμο ισχυρισμό του Νετανιάχου καταδεικνύει μια θεμελιώδη έλλειψη κατανόησης από τον Πρόεδρο της παγκόσμιας υπερδύναμης. Δεν είναι περίεργο που βασικοί αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών παραιτήθηκαν.
Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τη σύγκρουση είναι ότι το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα παραμένει θεμελιωδώς άλυτο.
Αν και τα στρατιωτικά πλήγματα φέρεται να προκάλεσαν ζημιές σε τμήματα της πυρηνικής υποδομής του Ιράν, οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών συνέχισαν να υποδηλώνουν ότι η Τεχεράνη διατηρεί την τεχνική ικανότητα που απαιτείται για να προωθήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, εάν το επιλέξει.
Κατά συνέπεια, η εστίαση μετατοπίζεται τώρα από το πεδίο της μάχης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι αναμενόμενες διαπραγματεύσεις μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης είναι πιθανό να επικεντρωθούν στον εμπλουτισμό ουρανίου, στους μηχανισμούς πυρηνικής παρακολούθησης, στην άρση των κυρώσεων και στις μακροπρόθεσμες εγγυήσεις σχετικά με τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν.
Ο Λίβανος στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Ίσως η πιο εκπληκτική πτυχή της αναδυόμενης συμφωνίας είναι ο εξέχων ρόλος που ανατέθηκε στον Λίβανο.
Εικόνα: Καπνός υψώνεται μετά από ισραηλινό χτύπημα στη Βηρυτό κατά τη διάρκεια των επιθέσεων της 8ης Απριλίου (CC BY-SA 4.0)
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι ο πόλεμος στον Λίβανο είναι αδιαχώριστος από την ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν. Σύμφωνα με πολλές δηλώσεις της Τεχεράνης, το μνημόνιο φέρεται να αναφέρεται στον Λίβανο αρκετές φορές και περιλαμβάνει διατάξεις που σχετίζονται με την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί φέρεται να τόνισε ότι οποιαδήποτε συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στο έδαφος του Λιβάνου θα συνιστούσε παραβίαση των αρχών της συμφωνίας.
Εν τω μεταξύ, ο Νετανιάχου υποστήριξε δημόσια ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν σε καθορισμένες ζώνες ασφαλείας στο νότιο Λίβανο.
Αυτή η θεμελιώδης διαφωνία υποδηλώνει ότι ο Λίβανος θα μπορούσε να γίνει η πρώτη μεγάλη δοκιμασία οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Εάν οι ισραηλινές δυνάμεις παραμείνουν σε αμφισβητούμενες περιοχές, η Χεζμπολάχ αναμένεται να αντιμετωπίσει αυξανόμενη πίεση για συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την ανθεκτικότητα οποιασδήποτε ευρύτερης περιφερειακής διευθέτησης.
Το αναφερόμενο μνημόνιο συμφωνίας
Αν και δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί επίσημο κείμενο, αρκετοί οργανισμοί μέσων ενημέρωσης έχουν δημοσιεύσει λεπτομέρειες για αυτό που περιγράφουν ως συμφωνία-πλαίσιο δεκατεσσάρων σημείων.
Σύμφωνα με τις εκθέσεις αυτές, το προτεινόμενο μνημόνιο θα περιλαμβάνει:
- Άμεσος και μόνιμος τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Αμοιβαίες δεσμεύσεις από το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες να απέχουν από εχθρικές ενέργειες.
- Διαπραγματεύσεις για μια συνολική τελική συμφωνία εντός εξήντα ημερών.
- Η άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
- Η σταδιακή αποκατάσταση της εμπορικής ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
- Μελλοντικές πρωτοβουλίες οικονομικής ανασυγκρότησης για το Ιράν.
- Ένας οδικός χάρτης για την άρση των διεθνών και αμερικανικών κυρώσεων.
- Οι δεσμεύσεις του Ιράν να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
- Η αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.
- Δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης της εφαρμογής και της συμμόρφωσης.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δήλωσαν ότι το κείμενο που δημοσιεύτηκε από διεθνή μέσα ενημέρωσης δεν αντιπροσωπεύει απαραίτητα την τελική έκδοση και ανέφεραν ότι η πλήρης συμφωνία ενδέχεται να μην δημοσιοποιηθεί αμέσως μετά την υπογραφή της.
Οικονομικές επιπτώσεις
Η προοπτική κατάπαυσης του πυρός έχει ήδη επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Οι αναφορές σχετικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την πιθανή επιστροφή των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου συνέβαλαν στη μείωση των τιμών του πετρελαίου και στην ανανέωση της αισιοδοξίας μεταξύ των εμπόρων ενέργειας.
Αρκετές αναφορές υποδηλώνουν ότι οι απαλλαγές από τις κυρώσεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν γρήγορα, επιτρέποντας στις ιρανικές εξαγωγές αργού πετρελαίου και πετροχημικών να επιστρέψουν στις διεθνείς αγορές ακόμη και πριν οριστικοποιηθεί μια συνολική διευθέτηση.
Εάν εφαρμοστούν, τέτοια μέτρα θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν σημαντικά τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και να δώσουν σημαντική οικονομική ώθηση στο Ιράν μετά από χρόνια κυρώσεων και απομόνωσης.
Ένας πόλεμος χωρίς νικητές;
Τελικά, η σύγκρουση μπορεί να μπει στην ιστορία ως ένας πόλεμος που δεν παρήγαγε ξεκάθαρο νικητή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επέδειξαν συντριπτική στρατιωτική δύναμη και προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στη στρατιωτική και οικονομική υποδομή του Ιράν. Ωστόσο, φαίνεται ότι δεν κατάφεραν να εξαλείψουν οριστικά τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν ή να επιβάλουν θεμελιώδεις πολιτικές αλλαγές στην Τεχεράνη.
Το Ιράν επέζησε της σύγκρουσης και διατήρησε αρκετή στρατηγική επιρροή για να εισέλθει στις διαπραγματεύσεις από μια θέση σχετικής εμπιστοσύνης. Ωστόσο, το έκανε με κόστος σοβαρών στρατιωτικών, οικονομικών και ανθρώπινων απωλειών.
Για την Ουάσιγκτον, ο πόλεμος εγείρει δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τα όρια της στρατιωτικής ισχύος σε έναν όλο και πιο πολυπολικό κόσμο. Για την Τεχεράνη, υπογραμμίζει τόσο τα δυνατά όσο και τα τρωτά σημεία της περιφερειακής στρατηγικής της.
Οι επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν εάν το μνημόνιο κατανόησης σηματοδοτεί την αρχή μιας διαρκούς διπλωματικής διευθέτησης ή απλώς μια προσωρινή παύση σε μια σύγκρουση της οποίας οι βαθύτερες αιτίες παραμένουν άλυτες.
Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ελβετία τις επόμενες ημέρες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο και το τοπίο ασφάλειας της περιοχής για τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, όλα όσα επιτεύχθηκαν μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της ιρανικής κυβέρνησης θα μπορούσαν να καταστραφούν εάν ο Νετανιάχου και οι εξτρεμιστές ανατινάξουν τη συμφωνία πραγματοποιώντας αεροπορικές επιδρομές και χερσαίες επιδρομές στον Λίβανο.
*
Κάντε κλικ στο κουμπί κοινής χρήσης παρακάτω για να στείλετε email/προώθηση αυτού του άρθρου. Ακολουθήστε μας στο Instagram και στο X και εγγραφείτε στο κανάλι μας στο Telegram. Μη διστάσετε να αναδημοσιεύσετε άρθρα της Παγκόσμιας Έρευνας με την κατάλληλη απόδοση.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο Mideast Discourse.
Ο Steven Sahiounie είναι δύο φορές βραβευμένος δημοσιογράφος. Είναι τακτικός συνεργάτης της Global Research.
Η επιλεγμένη εικόνα είναι από τον συγγραφέα/Mideast Discourse
Η Global Research εί
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου