ΚΕΛΤΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ [ΚΕΛΤΕΣ Μέρος Ε΄]

ΣΟΟΥΙΝ
Σόουιν (ιρλ. Samhain) είναι στα ιρλανδικά η λέξη για το μήνα Νοέμβριο. Κυριολεκτικά σημαίνει το τέλος του καλοκαιριού. Η γιορτή του Σόουιν σηματοδοτούσε το τέλος του καλοκαιριού και την αρχή του κελτικού Νέου Έτους. Για τους αγρότες είναι η αρχή του χειμώνα: οι βοσκοί έβαζαν στους σταύλους τα κοπάδια τους και οι γεωργοί μάζευαν τη σοδειά τους. Είναι η αντίστοιχη μέρα των Αγίων Πάντων των Χριστιανών. Οι Ουαλοί την ονόμαζαν Hollantide ή Calan Gaeaf. Σύμφωνα με το μύθο, τη νύχτα του Σόουιν, της 31ης Οκτωβρίου, ήταν η Γιορτή των Νεκρών, όταν οι θεοί κατέβαιναν στη γη και με τα μαγικά τους προκαλούσαν αναστάτωση στους θνητούς ανθρώπους. Το Σόουιν εξελίχτηκε στη γιορτή που είναι γνωστή ως Χάλλογουιν.
Οι υπαίθριες φωτιές έπαιζαν σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια των γιορτών κατά τους τελευταίους αιώνες. Λέγεται πως οι χωρικοί έριχναν τα κόκαλα των σκοτωμένων ζώων στις φλόγες κι έπειτα, όταν η φωτιά δυνάμωνε, κάθε οικογένεια έπαιρνε με ένα δαυλό φωτιά για την οικογενειακή εστία. Έτσι δένονταν μαζί όλες οι οικογένειες του χωριού.

 Σημασία της γιορτής

Αν και ο θάνατος είναι ο κεντρικός πυρήνας της γιορτής (ξεκίνησε ως Ημέρα των Νεκρών), αυτό δε σημαίνει ότι πρόκειται για ένα μακάβριο γεγονός. Ο θάνατος δεν πρέπει να προκαλείι φόβο: τα γηρατειά αναδεικνύονται για τη σοφία που προσδίδουν και ο θάνατος είναι τμήμα της ζωής το ίδιο αποδεκτό με τη γέννηση. Ο θάνατος επίσης συμβολίζει το τέλος κι έτσι η γιορτή του Σόουιν δεν έχει σχέση μόνο με τη θνητότητα, αλλά και με το πέρασμα από μια φάση της ζωής σε μια άλλη, όσον αφορά τις σχέσεις, την εργασία κι άλλες αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων.

ΛΟΥΓΝΑΣΑΝΤ

Το Λούγνασαντ (ιρλ. Lughnasadh) είναι κελτική γιορτή, η οποία εορτάζεται στην πανσέληνο μεταξύ θερινού ηλιοστασίου και φθινοπωρινής ισημερίας, κατά την περίοδο του θερισμού. Αποτελεί μια από τις τέσσερις κύριες γιορτές του μεσαιωνικού ιρλανδικού ημερολογίου, ενώ οι άλλες τρεις είναι το Ίμπολκ, το Μπελτέιν και το Σόουιν.

Το Λούγνασαντ σηματοδοτούσε την αρχή του θερισμού και συνεπώς ήταν γιορτή αφιερωμένη στη Μητέρα Θεά και την αφθονία της φύσης. Η ονομασία της γιορτής σημαίνει "ο γάμος του Λουγ". Αναφέρεται στο Λου των Τουάθα ντε Ντανάν, θεό του φωτός στην κελτική μυθολογία.
Η γιορτή κρατούσε από τις 15 Ιουλίου μέχρι τις 15 Αυγούστου.^{[εκκρεμεί παραπομπή]} Για τρεις μέρες πραγματοποιούνταν θρησκευτικές τελετές, ενώ τις υπόλοιπες μέρες πραγματοποιούνταν διαγωνισμοί δύναμης και ικανοτήτων, γίνονταν νομικές συμφωνίες, ακόμα και πολιτικές συζητήσεις. Καλλιτέχνες έδειχναν τα ταλέντα τους, έμποροι κατέφταναν να πουλήσουν την πραμάτεια τους, ενώ υπήρχε πολλή μουσική και ξεφάντωμα.

ΙΜΠΟΛΚ

Το Ίμπολκ είναι μία απο τις τέσσερις κύριες γιορτές του προ-Χριστιανικού Κέλτικου ημερολογίου, συνδεδεμένο με τελετές γονιμότητας. Στο χριστιανικό ημερολόγιο έχει καθιερωθεί σαν εορτή της Αγίας Μπριγκίτ και σε πιο πρόσφατους καιρούς γιορτάζεται σαν γιορτή της φωτιάς, μία απο τις οκτώ γιορτές, (4 ηλιακές και 4 Φωτιάς/Φεγγαριού) ή "Σάββατα" στο Νεοπαγανιστικό τροχό του χρόνου. Το Ίμπολκ, σύμφωνα με πολλούς, είναι ο πρόγονος της χριστιανικής γιορτής της Υπαπαντής και της Μέρας της Μαρμότας.
Το Ίμπολκ γιορτάζεται την 1η Φεβρουαρίου στο Βόρειο Ημισφαίριο και την 1η Αυγούστου στο Νότιο. Μερικοί νεοπαγανιστές αναφέρουν αυτη τη γιορτή στο μέσον μεταξύ του χειμερινού ηλιοστασίου και της εαρινής ισημερίας, που πέφτει πιο μετά την πρώτη εβδομάδα του μήνα. Από τη στιγμή που το κελτικό ημερολόγιο βασίζεται και στoν ηλιακό και στο σεληνιακό κύκλο, ίσως τοποθετείται στην πανσέληνο που είναι ανάμεσα στο χειμερινό ηλιοστάσιο και στην εαρινή ισημερία.
 Κελτική προέλευση
Ενδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο εορταζόταν το Ίμπολκ στην Ιρλανδία υπάρχουν μέσα απ' τις λαϊκές παραδόσεις, οι οποίες συλλέχτηκαν ανάμεσα στον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ού αιώνα στην αγροτική Ιρλανδία και στη Σκωτία, οι οποίες συγκρίθηκαν και με μελέτες διάφορων ατόμων στη Σκανδιναβία.
Το φεστιβάλ παραδοσιακά αναφερόταν στην γαλούχηση των προβάτων, που στη συνέχεια γεννούσαν τα πρόβατα της άνοιξης. Αυτό συνέβαινε είτε δύο βδομάδες πριν η μετά τις αρχές Φεβρουαρίου. Η ονομασία της γιορτής, στην ιρλανδική γλωσσα, σημαίνει "στην κοιλιά" (i mbolg) και αναφέρεται στην γέννα των προβάτων. Είναι όμως και κελτικός όρος για την άνοιξη. Ένα άλλο όνομα είναι Oimelc, που σημαίνει "το γάλα του προβάτου". Ακόμα αναφέρεται σαν Μπρίγκιντ, από το όνομα της θεάς των σιδηρουργών στην κελτική μυθολογία.
Η γιορτή του Ίμπολκ ήταν πολύ σημαντική για τους αρχαίους κατοίκους της Ιρλανδίας. Για παράδειγμα, στην ιρλανδική περιοχή Τάρα, στους Λόφους των Αιχμαλώτων (Μount of Hostages), ο εσωτερικός θάλαμος είναι άριστα συνδεδεμένος με τον ανατέλλοντα ήλιο και του Ίμπολκ και του Σόουιν. Πρόκειται για μια γιορτή του φωτός, που αντικατοπτρίζει τη διάρκεια της ημέρας και την ελπίδα της άνοιξης. Είναι παράδοση να ανάβουν όλες οι λάμπες στο σπίτι για λίγα λεπτά και οι τελετές συχνά περιλαμβάνουν το άναμμα μεγάλης ποσότητας κεριών.

 Εορτή της Αγίας Μπριγκίτ

Στο μοντέρνο ιρλανδικό ημερολόγιο, το Ίμπολκ είναι συχνά γνωστό σαν η γιορτή της Αγίας Μπριγκίτ και σαν "La Feabhra": η πρώτη μέρα της Άνοιξης. Ένας λόγος είναι οτι ο Χριστιανισμός, στην προσπάθειά του να εναρμονίσει την δημοτικότητα αυτής της γιορτής μαζί με τις δικές του παραδόσεις, άλλαξε τη γιορτή του Ίμπολκ, μετονομάζοντάς την.
Μια λαϊκή παράδοση που υπάρχει είναι το κρεβάτι της Αγίας Μπριγκίτ. Τα νεαρά κορίτσια του χωριού φτιάχνουν μια κούκλα απο καλαμπόκι, που τη στολίζουν με κορδέλες και μπιχλιμπίδια. Οι πιο ηλικιωμένες γυναίκες, στη συνέχεια, φτιάχνουν ένα κρεβάτι για να ξαπλώσει η Αγία Μπριγκίτ. Την παραμονή της γιορτής, που είναι στις 31 Ιανουαρίου, οι νεαρές κοπέλες συναντιούνται σε ένα σπίτι για να ξαγρυπνήσουν όλη τη νύχτα με την κούκλα απο καλαμπόκι και στη συνέχεια τις επισκέπτονται όλοι οι νεαροί άνδρες της κοινότητας, οι οποίοι πρέπει να μεταχειριστούν αυτές και την κούκλα με σεβασμό. Ταυτόχρονα,οι πιο μεγάλες γυναίκες της κοινότητας μένουν στα σπίτια τους και εκτελούν άλλες τελετές.
Πριν πάνε για ύπνο, κάθε νοικοκυριό καθαρίζει το τζάκι του καλά και "χτενίζει" τις στάχτες. Το πρωί κοιτάζουν να βρουν κάποιο σημάδι στις στάχτες, που να δείχνει ότι η Μπριγκίτ πέρασε απο το σπίτι τους το βράδυ ή το πρωί.
Την επόμενη μέρα, το κρεβάτι της Μπριγκίτ πηγαίνει απο σπίτι σε σπίτι, όπου καλωσορίζεται με μεγάλη τιμή. Απ'τη στιγμή που η Μπριγκίτ συμβολίζει τη ζωτική ορμή που θα φέρει τους ανθρώπους απο το χειμώνα στην άνοιξη, η παρουσία της είναι πολύ σημαντική σε αυτήν την συγκεκριμένη μέρα του χρόνου. Ο κόσμος συχνά θα χτυπήσει το ομοίωμά της με ένα ξύλινο ραβδί, ίσως ένα παλιό απομεινάρι απο πιο παλιές κραταιές τελετές γονιμότητας.

 Σήμερα,οι μοντέρνοι Νεοπαγανιστές τη γιορτάζουν την πρώτη ή τη δεύτερη μέρα του Φεβρουαρίου, που είναι πιο δημοφιλής στην Αμερική, ίσως λόγω της σχέσης της γιορτής αυτής με τη γιορτή της Υπαπαντής. Μερικοί πιστεύουν οτι η χριστιανική γιορτή της Υπαπαντής, που η ημερομηνία της εξαρτάται απο τα Χριστούγγενα, ήταν ο εκχριστιανισμός της γιορτής του Ίμπολκ. Εντούτοις δεν υπάρχει καμμία απόδειξη ότι το Ίμπολκ εορταζόταν στον προχριστιανικό κόσμο πουθενά αλλού εκτός απο την Ιρλανδία, ενώ ο εορτασμός της Υπαπαντής ξεκίνησε απο τη νότια Μεσόγειο.

Η φωτιά είναι πολυ σημαντική για αυτή την γιορτή, γιατί η Μπρίγκιντ είναι η θεά της φωτιάς, της γιατρειάς και της γονιμότητας. Η φωτεινότητα απο τις φωτιές συμβολίζει την αυξανόμενη δύναμη του ήλιου τους επόμενους μήνες.
Στην Αμερική, στη Μέρα της Μαρμότας, αν η μαρμότα δει τη σκιά της αυτό το πρωί και φοβηθεί και πάει πάλι πίσω στην φωλιά της, σημαίνει οτι θα υπάρξουν άλλες έξι βδομάδες χειμώνα. Η φήμη έρχεται κατευθείαν απο την Ευρώπη, απ'τη Γερμανία συγκεκριμένα, όπου ένας στίχος λέει:

Αν η μέρα της Υπαπαντής είναι φωτεινή και καθαρή, θα υπάρξουν άλλοι δυο χειμώνες στον χρόνο.

ΜΠΕΛΤΕΙΝ

Το Μπελτέιν (ιρλ. Bealtaine ή Beltene) είναι μια αρχαία κελτική γιορτή κατά την Πρωτομαγιά, η οποία εορταζόταν στην Ιρλανδία, τη Σκωτία και τη Νήσο Μαν, ενώ παρόμοιες γιορτές λάμβαναν χώρα στην Ουαλία, τη Βρετάνη και την Κορνουάλη. Η λέξη «Μπελτέιν» προέρχεται από την ιρλανδική λέξη «Bealtaine» (ιρλ. Beltene, «ζωηρή φωτιά»). Πιθανότατα υπάρχει σχέση με τον γαλατικό θεό Belenos («λαμπερός»).

Το Μπελτέιν βρίσκεται στο μέσον μεταξύ εαρινής ισημερίας και θερινού ηλιοστασίου. Από τη στιγμή που το κελτικό ημερολόγιο βασίζεται και στoν ηλιακό και στο σεληνιακό κύκλο, ίσως τοποθετείται στην πανσέληνο που είναι ανάμεσα στην εαρινή ισημερία και το θερινό ηλιοστάσιο. Συνήθως εορτάζεται λοιπόν την 1η Μαΐου. Η γιορτή σηματοδοτούσε το ξεκίνημα του καλοκαιριού για τους ποιμένες, που έβγαζαν τα κοπάδια τους στην ύπαιθρο για βοσκή. Κεντρική δραστηριότητα της γιορτής ήταν το άναμμα υπαίθριων φωτιών στις κορυφές των βουνών και των λόφων με τελετουργική ή πολιτική σημασία. Στην Ιρλανδία, το έθιμο αυτό επιζεί μόνο στην επαρχία του Λίμερικ. Ένα άλλο έθιμο που επέζησε μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα στην Ιρλανδία ήταν το κρέμασμα ενός κλαδιού στις πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών, το οποίο συνήθως ήταν κλαδί από φλαμουριά ή κράταιγο
Ρίζες του Μπελτέιν
Στην ιρλανδική μυθολογία, για τους Τουάθα ντε Ντανάν και τους Μιλέσιους η αρχή του χρόνου ήταν η γιορτή του Bealtaine: μεγάλες υπαίθριες φωτιές ανήγγειλαν τον ερχομό του καλοκαιριού και την ελπίδα για καλές σοδειές, ευημερία και ευτυχία. Πηγές του 10ου αιώνα αναφέρουν ότι οι δρυΐδες άναβαν μικρές φωτιές στις κορυφές των λόφων και οδηγούσαν τα κοπάδια των ζώων του χωριού προς τα εκεί, προκειμένου να εξαγνιστούν από τη φωτιά, ενώ και άνθρωποι πηδούσαν πάνω από τις φωτιές. Το έθιμο αυτό υπάρχει σε πολλές περιοχές του κόσμου ακόμα και μετά την έλευση του Χριστιανισμού. Η μέρα γιορτάζεται ακόμα σε μερικές περιοχές, όπως στο Εδιμβούργο της Σκωτίας, για παράδειγμα.
Το Μπελτέιν είναι κυρίως Γαελική γιορτή, καθώς άλλοι κελτικοί λαοί, όπως οι Ουαλοί, οι κάτοικοι της Βρετάνης και της Κορνουάλης, δεν τη γιορτάζουν, αν κι έχουν παρόμοιες γιορτές.

Οι Νεοπαγανιστές χρησιμοποιούν την ονομασία Μπελτέιν για ένα από τα «Σάββατα», τις οκτώ ηλιακές γιορτές, στο Νεοπαγανιστικό τροχό του χρόνου. Αν και δανείζεται στοιχεία από το παραδοσιακό Μπελτέιν, όπως οι φωτιές, όσον αφορά τη σημασία και τις τελετές της έχει περισσότερο σχέση με τη γερμανικής προέλευσης γιορτή της Πρωτομαγιάς, καθώς αποτελεί γιορτή γονιμότητας κι ένα από τα έθιμα είναι το πρωτομαγιάτικο γαϊτανάκι. Οι Νεοπαγανιστές γιορτάζουν το Μπελτέιν την 1η Μαΐου στο Βόρειο Ημισφαίριο και την 1η Νοεμβρίου στο Νότιο

ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΟΓΚΧΑΜ ΚΑΙ ΟΙ ΡΟΥΝΟΙ [Κέλτες Μέρος Δ΄]

ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΟΓΚΧΑΜ
To κελτικό έτος διαιρείται σε 13 σεληνιακούς μήνες. Κάθε μήνας συνδέεται με ένα ιερό δέντρο στην παράδοση των Δρυίδων. Οι Δρυίδες πίστευαν πως η ανθρώπινη φυλή προήλθε αρχικά από τα δέντρα και κάθε δέντρο κατείχε ιδιαίτερες μαγικές ιδιότητες. Κωδικοποίησαν αυτά τα μυστήρια σε ένα μυστικό σαμανικό αλφάβητο, γνωστό ως Όγκχαμ, (Ogham προφέρεται 'oh-um'), και ογαμικό κατά τους έλληνες μεταφραστές του όρου, η προέλευση του οποίου αποδίδεται στον Όγκμα, τον Κελτικό θεό της Ποίησης. Ο Όγκμα είναι επίσης θεός της ευγλωττίας και της μάθησης. Είναι ο γιος της θεάς Ντάνου και του θεού Ντάγκντα και ένα από τα κύρια μέλη των Τουάθα ντε Ντανάν, ενώ το αλφάβητο που του αποδίδεται χρησιμοποιήθηκε από τους πρώιμους Ιρλανδούς συγγραφείς. Οι 13 μήνες του κελτικού σεληνιακού ημερολογίου έχουν ως σύμβολά τους γράμματα του αλφάβητου του Όγκχαμ, ένα ιερό δένδρο, έναν τοτεμικό φύλακα του ζωικού βασιλείου και έναν Κελτικό θεό.

 Η προέλευση του κελτικού Όγκχαμ

Σε πρώτη εμφάνιση, το Όγκχαμ φαίνεται να είναι φαινόμενο των κελτικών νήσων: τα ονόματα είναι στην ιρλανδική γλώσσα -και πολλά είναι ακόμα σε χρήση για τα ίδια δέντρα- και ουσιαστικά όλες οι επιγραφές Όγκχαμ έχουν βρεθεί στην Ιρλανδία ή τη Βρετανία. Ο Ρόμπερτ Γκρέιβς R. Graves (1966) θεώρησε ότι έχει πολύ παλαιότερη προέλευση, και τα στοιχεία του, ένα μεγάλο μέρος των οποίων αμφισβητείται από τους ακαδημαϊκούς ερευνητές, συνέδεαν το Όγκχαμ με πολιτισμούς της ανατολικής Μεσογείου. Άλλοι προσπάθησαν να συνδέσουν το Όγκχαμ με τον πολιτισμό της Θεάς στην νεολιθική Ευρώπη.
Σε ό,τι αφορά στις γλωσσολογικές μαρτυρίες, υπάρχουν τρία συνώνυμα μεταξύ των ονομάτων Όγκχαμ και των αγγλικών ονομάτων για τα ίδια δέντρα: beith, birch, (σημύδα), sail, sallow (αρχαϊκό όνομα για την ιτιά) και iodhadh, yew, (τάξος). Τα επιστημονικά ονόματα βασίστηκαν στα αρχαία ρωμαϊκά ονόματα αυτών των δέντρων, δίνοντας κάποια συνώνυμα ακόμη: beith-Betula, sail-Salix, coll-Corylus και úr-Erica. Δύο επίσης από τα δέντρα Όγκχαμ βρίσκονται στο γερμανικό ρουνικό αλφάβητο: Η σημύδα, birch (berkana) και το γκι, yew (eihwaz). Πολλά από αυτά τα ονόματα των δέντρων μπορούν επίσης να επισημανθούν σε άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες. O Πάουλ Φρήντριχ (P. Friedrich) (1970) συζητά τα ινδοευρωπαϊκά ονόματα των δέντρων με μεγάλη λεπτομέρεια. Έτσι, φαίνεται πως αρχικά το αλφάβητο Όγκχαμ είναι ινδοευρωπαϊκής προέλευσης.
Σε ό,τι αφορά στη βοτανική μαρτυρία, δηλαδή την παρουσία αυτών των δέντρων στο μέγεθος της διασποράς που υποδεικνύουν οι ερευνητές τα πράγματα είναι διαφορετικά. Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες δείχνουν πως οι Ινδοευρωπαίοι ήλθαν από τις στέππες Βόρεια της Κασπίας και της Μαύρης Θάλασσας, περιοχές δηλαδή στις οποίες τα δέντρα και ιδιαίτερα τα δέντρα του αλφάβητου Όγκχαμ δεν ήταν συνηθισμένα. Ο Tutin και άλλοι, (1964), ταξινομούν την ευρωπαϊκή χλωρίδα σε γεωγραφικές περιοχές, που αντιστοιχούν στις χώρες της Ευρώπης κατά το 1960. (Αυτό δεν είναι επιστημονικά ορθό, βέβαια, δεδομένου ότι η χλωρίδα δεν υπακούει σε εθνικά όρια). Όταν εξετάζουμε τον πλήρη κατάλογο των είκοσι δέντρων Όγκχαμ, μαζί με το κοινό γκι, ανακαλύπτουμε πως μόνο τέσσερις χώρες τα έχουν όλα και κατά σύμπτωση είναι εκείνες στις οποίες αναπτύχθηκε η δρυϊδική παράδοση: Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελβετία και η Ιταλία.
Η Βρετανία στερείται του ασημένιου έλατου και του σταφυλιού (αν και το τελευταίο είναι καλλιεργημένο), και η Ιρλανδία στερείται, επιπλέον, του γκι. Ο αρχαίος ευρωπαϊκός πολιτισμός αναπτύχθηκε επίσης στη βαλκανική χερσόνησο, από την οποία λείπουν γηγενή φυτά όπως η σημύδα και το σπάρτο και πολύ περισσότερο από την ανατολική Μεσόγειο. Εάν χρειαζόταν να επιλέξει κανείς μια περιοχή στην οποία αντιπροσωπευόταν καλύτερα το σύνολο των δέντρων του αλφάβητου Όγκχαμ, αυτή η περιοχή θα ήταν η κοιλάδα του ποταμού Ρήνου, κέντρο του πολιτισμού La Tène στην εποχή του Σιδήρου, που θεωρείται μάλιστα προγονικός πολιτισμός των Κελτών.
Αν θεωρήσουμε το Quercus ilex αντί του Ilex aquifolia ως ελαιόπρινο, και το Loranthus europaeus αντί του Viscum album ως γκι, η Ιταλία είναι η μόνη χώρα με όλα τα είδη, ενώ η Βρετανία και η Ιρλανδία έχουν ακόμη λιγότερα. Έτσι, το παραδοσιακό σύνολο των δέντρων Όγκχαμ φαίνεται να είναι αποκλειστικά Κελτικό, αν και όχι απαραιτήτως κληρονομιά των πρωτο-Ινδοευρωπαίων.
[[[==Κείμενα και δομή του αλφάβητου==]]]
Περίπου 500 επιγραφές Όγκχαμ βρέθηκαν στην Ιρλανδία, τη Σκωτία, την Ουαλλία και την Αγγλία χρονολογημένες από τον 4ο έως τον 7ο αιώνα Κ.Ε. Υπάρχουν επιγραφές σε αρχαϊκές μορφές της Γαελικής και της Πικτικής γλώσσας, οι οποίες ωστόσο δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί. Επίσης έχουν ανακαλυφθεί στήλες με παράλληλα στοιχεία γραφής Όγκχαμ και λατινικού αλφάβητου.
Παρόλο που οι υπάρχουσες ενδείξεις αυτής της γραφής βρίσκονται μόνο χαραγμένες σε λίθους σήμερα, το πιθανότερο είναι ότι εκείνη την εποχή χαράσσονταν σε ράβδους και δένδρα. Στις επιγραφές απαντώνται συνήθως ονόματα και τοπωνύμια και είναι πιθανό πως χρησιμοποιούνταν ως ορόσημα. Αξιοσημείωτα στοιχεία της γραφής Όγκχαμ είναι τα εξής:

• Κάθε γράμμα παίρνει το όνομά του από ένα δέντρο ή φυτό και έχει έναν αριθμό σημαινόντων.
• Τα γράμματα συνδέονται με μια γραμμή, που συμβολίζει τον κορμό του δένδρου, ενώ τα ίδια τα γράμματα απεικονίζουν κλαδιά.
• Η γραφή Όγκχαμ γράφεται στις επιγραφές κάθετα, από την βάση προς την κορυφή, και στα χειρόγραφα οριζόντια (από αριστερά προς τα δεξιά).
• Τα σύμβολα Eite (φτερό) και Eite thuathail (ανεστραμμένο φτερό) χρησιμοποιούνται στην αρχή και το τέλος της παραγράφου αντίστοιχα.

 Το αλφάβητο Όγκχαμ

Αλφάβητο Όγκχαμ

Μπέιθ Σημύδα (24 Δεκεμβρίου - 20 Ιανουαρίου): Για τους Δρυΐδες, η Σημύδα συμβόλιζε την ανανέωση και την αναγέννηση καθώς είναι το πρώτο δέντρο που γεμίζει φύλλα μέσα στην καρδιά του χειμώνα. Ο Κέλτης πολεμιστής θεός Λουγ, εφευρέτης όλων των τεχνών, κυβερνά το σημείο. Τοτεμικό δρυιδικό ζώο το λευκό αρσενικό ελάφι.
Λουΐς, Σορβιά (21 Ιανουαρίου - 17 Φεβρουαρίου): Οι Σορβιές φυτεύονταν κοντά στις πόρτες και στις πύλες ως προστασία κατά του βασκανού οφθαλμού και του κακού γενικότερα. Πιστευόταν επίσης που φύλαγαν τις πύλες του πνευματικού κόσμου. Η Μπρίγκιντ, η θεά της γονιμότητας και της ποίησης, κυβερνά αυτό το γράμμα και τοτεμικό ζώο είναι ο Δράκοντας.
Νίον, Μελία (18 Φεβρουαρίου - 17 Μαρτίου): Η Μελία ήταν το ιερό δέντρο της λάμψης και ήταν αφιερωμένη στην αστραπή. Το ξύλο της θεωρείτο γητεμένο και χρησιμοποιείτο για τις ράβδους και τις λόγχες των Δρυΐδων. Ο Μάγος, παραμυθάς και Κατεργάρης Γκύντιον κυβερνά αυτό το σημείο του αλφάβητου. Τοτεμικό δρυϊδικό Ζώο εδώ είναι η Έχιδνα.
Φερν, Κλήθρα ή Σκλήθρο (18 Μαρτίου - 14 Απριλίου): Η Σκλήθρα είναι ανθεκτική στο νερό και χρησιμοποιείτο στη γεφυροποιΐα, τη ναυπηγική και την κατασκευή υδροδοχείων και γαλακτοδοχείων. Ήταν έγκλημα το κόψιμο της σκλήθρας, δεδομένου ότι το θυμωμένο πνεύμα του δέντρου θα έκαιγε κατοικίες. Ο Θεός του κόσμου των πνευμάτων, ο Μπραν, κυβερνά το συγκεκριμένο γράμμα και τοτεμικό δρυϊδικό ζώο είναι η Αλεπού.
Σέιλ, Ιτιά, (15 Απριλίου - 12 Μαΐου): Η Ιτιά ήταν ιερό δέντρο, αφιερωμένο στη Σελήνη και στον κελτικό μύθο ο κόσμος εκκολάφθηκε από δύο αυγά κρυμμένα στα μεγάλα κλαδιά της ιτιάς. Η κελτική θεά της Σελήνης Κέριντγουεν κυβερνά αυτό το σημείο και τοτεμικός φύλακας είναι ο Λαγός.
Ουάθ, Κράταιγος (Μουμουτζελιά), (13 Μαΐου - 9 Ιουνίου): Ο Κράταιγος, ήταν ένα σύμβολο της ψυχικής προστασίας εξαιτίας των αιχμηρών αγκαθιών του. Τα ξωτικά λέγεται πως ζούσαν σε φράκτες καμωμένους από κράταιγους, που φυτεύονταν ως προστατευτικές ασπίδες γύρω από χωράφια, σπίτια και αυλές εκκλησιών. Η κυρά των καλοκαιρινών λουλουδιών Όλβεν προΐσταται στο συγκεκριμένο γράμμα και τοτεμικό ζώο είναι η κουκουβάγια.
Ντούϊρ, Δρυς (Βελανιδιά), (10 Ιουνίου - 7 Ιουλίου): Η Βελανιδιά ήταν ιερό δέντρο για τους Δρυίδες και συμβόλιζε την αλήθεια και την ακλόνητη γνώση. Οι πόρτες καμωμένες από βελανιδιά θεωρείτο ότι απομάκρυναν το κακό. Στο γράμμα προΐσταται ο πατέρας όλων των θεών, ο Ντάγκντα. Τοτεμικό ζώο είναι ο Τρυποκάρυδος, ο κελτικός βασιλιάς των πουλιών.
Τάινι, Ελαιόπρινος (8 Ιουλίου - 4 Αυγούστου): Όταν οι Κέλτες αρχηγοί διάλεγαν διάδοχο, τον στεφάνωναν με στέφανο ελαιόπρινου. Ο αιειθαλής Ελαιόπρινος θεωρείτο ότι απωθούσε τους εχθρούς, και οι πολεμιστές έφεραν ιερά ξύλινα ρόπαλα, καμωμένα από το ξύλο του. Ο σιδηρουργός θεός Γκόβανον κυβερνά το σημείο και δρυιδικό ζώο είναι ο Μονόκερως.
Κολ, Φουντουκιά, (5 Αυγούστου - 1 Σεπτεμβρίου): Στην κελτική παράδοση θεωρείτο ότι οι μαγικές ικανότητες και η γνώση μπορούσε να κερδηθεί απλά με τη βρώση φουντουκιών. Ο θαλάσσιος θεός Μανάνναν Μακ Λιρ, ο κύριος της μεταμόρφωσης, ανάλογος του ελληνικού Νηρέα, προΐσταται στο συγκεκριμένο γράμμα, ενώ τοτεμικό σύμβολο είναι το αρχαιότερο και σοφότερο για τους Κέλτες ζώο, ο Σολομός.
Μούιν, Άμπελος, (2 Σεπτεμβρίου - 29 Σεπτεμβρίου): Η άμπελος χρειάζεται προσοχή για να φέρει καρπούς στο κρύο κελτικό κλίμα και έτσι έγινε σύμβολο της ιερής γνώσης και της πνευματικής μύησης. Οι θεοί του Φωτός Τουάθα ντε Ντανάν κυβερνούν αυτό το σημείο και δρυϊδικό ζώο είναι ο Κύκνος.
Γκορτ, Κισσός (30 Σεπτεμβρίου - 27 Οκτωβρίου): Η δύναμη του Κισσού να αναρριχάται και να υφαίνει το φύλλωμά του, τον έκαναν ένα ισχυρό σύμβολο του πεπρωμένου και της μαγικής δύναμης. Ο κισσός μπορεί να αφαιρέσει τη ζωή από κάποιο δέντρο και έμεινε γνωστός ως οιωνός θανάτου και της πνευματικής αναγέννησης. Η νεράιδα Γκουΐνιβερ προΐσταται σε αυτό το γράμμα, ενώ τοτεμικό δρυιδικό ζώο είναι η Πεταλούδα.
Νγκέταλ, Κάλαμος (28 Οκτωβρίου - 24 Νοεμβρίου): Οι Δρυίδες πίστευαν ότι ο Κάλαμος ήταν δέντρο εξαιτίας του πυκνού ριζικού του συστήματος. Κομμένα καλάμια χρησιμοποιούνται ως γραφίδες και συμβόλιζαν τη σοφία και την έρευνα. Ο Κελτικός θεός του κάτω κόσμου, ο Πβυλ προΐσταται εδώ και τοτεμικός φύλακας είναι ο σκύλος.
Ρουΐς, Κουφοξυλιά (Σαμπούκος), (25 Νοεμβρίου - 23 Δεκεμβρίου): Ο Σαμπούκος ήταν αφιερωμένος στα ξωτικά και τα κλαδιά του κρέμονταν στους σταύλους ως προστασία των αλόγων από τα κακά πνεύματα. Θεωρείτο ατυχία το κάψιμο του Σαμπούκου και η είσοδός του στο σπίτι θεωρείτο οιωνός θανάτου. Η εστεμμένη και φυλετική μητέρα των Κέλτών Κάλιαχ Βερ συνδέεται με αυτό το γράμμα, που έχει ως τοτεμικό φύλακα το Κοράκι

ΡΟΥΝΟΙ

Ρούνοι ή ρούνες οναμάζεται το αρχαίο αλφαβητικό σύστημα γραφής των βόρειων λαών της Ευρώπης, το οποίο η μυθολογική παράδοση αποδίδει στους θεούς και είναι κελτικής καταγωγής. Το χρησιμοποιούσαν οι Γερμανικοί λαοί, πριν αποκτήσουν το δυτικό αλφάβητο, οι Τεύτονες, οι Βίκινγκς και φυσικά οι Κέλτες. Η λέξη ρούνος (rune), με βάση την ινδοευρωπαϊκή ρίζα ru, σημαίνει ψίθυρος, μυστικό. Αυτό συνεπάγεται και από την πρωταρχική χρήση που είχαν: η παράδοσή τους ήταν προφορική και μεταδιδόταν από το σαμάνο ή το δρυίδη στο μαθητευόμενο και μόνο. Έτσι η χρήση των ρουνικών συμβόλων ως μέσο απομνημόνευσης των εννοιών και των δοξολογιών παρέμενε σε έναν κλειστό ιερατικό κύκλο. Ακόμη, εικάζεται ότι οι ρούνοι γράφονταν σε ξύλο, το οποίο, πέρα της φθαρτότητός του σε σχέση με την πέτρα και τον πάπυρο, καίγονταν κατά το τέλος της τελετής. Έτσι τα στοιχεία που έχουμε για αυτούς είναι κατά πολύ νεώτερα της χρήσης τους (περίπου στα 200 μ.Χ), ενώ ασαφή αποσπάσματα έχουμε σε πέτρες της Νορβηγίας ανάγουν τη χρήση του περί το 1300 π.Χ.

 Προέλευση

Είναι άγνωστη η προέλευσή τους, ωστόσο υπάρχει μύθος που εξηγεί την δημιουργία τους. Λέγεται πως ο πατέρας των θεών και ανθρώπων Οντίν, αντίστοιχος του Δία στην ελληνική μυθολογία, θυσιάστηκε στο Δέντρο του Κόσμου, το Yogdrasil (προφέρεται Υγκντράσιλ), για να αποκτήσει όλη την συμπαντική σοφία, διαπερνώντας με το ακόντιό του τον εαυτό του. Για εννιά μέρες και εννιά νύχτες αιωρείτο ώστε να μάθει τη σοφία αυτή μέσα από τους ρούνους. Όταν το κατάφερε, κατέβηκε από το δένδρο και τους χάραζε, με το δόρυ του Γκούνγκνιρρ, σε όσα μέρη περνούσε.

Ρουνικό αλφάβητο

Το ρουνικό αλφάβητο ονομάζεται Φούθαρκ, λόγω των έξι πρώτων ρούνων. Χωρίζεται σε τρία είδη :

1. το Αρχαίο, που αποτελείται από 24 γράμματα ή σύμβολα.
2. το Γερμανικό, που έχει 22 χαρακτήρες - σύμβολα, και
3. το Αγγλοσαξονικό, αποτελούμενο από 33 γράμματα ή σύμβολα.

Αυτή η διαφοροποίηση εξυπηρετούσε περισσότερο ανάγκες φωνητικές,προσαρμοσμένες στον κάθε λαό, παρά τυχόν φθορά ή αλλοίωση της αλφαβήτου. Είναι σαφές πως το επικρατέστερο ήταν το αρχαίο, αυτό που χρησιμοποιούσε το ιερατείο. Το αρχαίο ρουνικό αλφάβητο διαβαζόταν από αριστερά προς τα δεξιά, κατά το αρχαϊκό πρότυπο ανάγνωσης που διέπει πολλές αρχαίες γλώσσες. Οι χαρακτήρες που το απαρτίζουν είναι χωρισμένοι σε τρεις οικογένειες (ættir, προφέρεται άττερ) και είναι οι εξής, κατά οικογένεια :

• Οικογένεια Φρέυρ - FREYRS ÆTT

1) Φέοχ - Fe
2) Ουρ - Ur
3) Θορν - Thorn
4) Άνζουρ - Ansur
5) Ραντ - Reid
6) Κεν - Kaun
7) Γκιφού - Gifu
8) Γουίν - Wynn

• Οικογένεια Χέιμνταλλ - HEIMDALLRS ÆTT

9) Χάγκαλ - Hagall
10) Νιντ - Naudr
11) Ις - Is
12) Γιάρα - Ar
13) Υρ - Yr
14) Πέορθ - Peorth
15) Έολχ - Eolh
16) Σίγκελ - Sol

• Οικογένεια Τυρ - TYRS ÆTT

17) Τιρ - Tyr
18) Μπέοργκ - Bjarkan
19) Έοχ - Eoh
20) Μαν - Madr
21) Λάγκου - Logr
22) Ίνγκ - Ing
23) Ντάεγκ - Dæg
24) Όθελ - Othel
Υπάρχει και ένα τελευταίο γράμμα - σύμβολο, το Γουίρντ (Wyrd), που φέρει ως σύμβολο το κενό (δηλαδή δεν απεικονίζει τίποτα) και αντιπροσωπεύει το πεπρωμένο. Αυτός ο ρούνος είναι η αρχή όλων των άλλων και δεν ανήκει σε καμία οικογένεια.
Οι ρούνοι ως σύμβολα πληροφορίας μπορούν να αναπαριστούν κάποιο φυσικό φαινόμενο, να έχουν το όνομα ενός ζώου ή αντικειμένου, πόσο μάλλον ενός Θεού.
Είναι φανερό πως χρησιμοποιούνταν για υπερφυσικούς σκοπούς (μαντεία, μαγεία) στην αρχή. Όταν επικράτησε ο χριστιανισμός άρχισε και η, μεθοδευμένη από τους φανατικούς χριστιανούς ιερείς, αλλοίωση της πρωταρχικής τους σημασίας (11ος αιώνας μ.Χ). Άρχισαν να χρησιμοποιούνται στην συγγραφή κειμένων, σώζοντας τη βόρεια μυθολογική παράδοση, και να παίρνουν έτσι την μορφή ενός συνηθισμένου, και όχι πλέον ιερατικού, αλφαβήτου, χάνοντας ένα μέρος του απόκρυφου περιεχομένου τους. Η Ισλανδία διατήρησε επίσημα την χρήση των ρούνων μέχρι το 1639, οπότε και απαγορεύτηκε. Ανεπίσημα όμως, ο λαός της υπαίθρου των σκανδιναβικών και γερμανικών περιοχών τους χρησιμοποιεί ακόμη και ως σήμερα
ΠΗΓΉ Βικιπαιδεία                          Συνεχίζεται..

ΟΙ ΔΡΥΙΔΕΣ [ΚΕΛΤΕΣ Μέρος Γ΄]

ΟΙ ΔΡΥΙΔΕΣ

Ποιοι ήταν οι Δρυίδες. Προέλευση της λέξης
Οι Δρυίδες δεν ήταν απλά ιερείς, βάρβαροι ιερείς (αν και οι αρχαίοι συνήθιζαν να τους αποκαλούν ΄΄φιλοσόφους΄΄) ενός απομακρυσμένου λαού, δεν ήταν απλά μια κλειστή ομάδα ανθρώπων που μοιράζονταν μυστικά και κρυφές γνώσεις μεταξύ τους, αλλά μια ομάδα ανθρώπων διαφόρων επαγγελματικών και κοινωνικών τάξεων που έχουν μια συγκεκριμένη πρακτική και στάση ζωής. Οι πηγές μας γι’ αυτούς προέρχονται από Έλληνες και Ρωμαίους.
Μύθοι και ηρωικές ιστορίες, παραμυθένιες περιπλανήσεις στον κόσμο του φανταστικού μα και της ιστορίας, εδώ συναντάμε “ιερατικές” μορφές με ιδιαίτερα φυσιολατρικά “πιστεύω” και αντιμετώπιση του κόσμου και όλα αυτά σε έναν κόσμο που είτε βρίσκεται στην αρχαία Γαλατία (νυν Γαλλία), είτε στις Βρετανικές νήσους, είτε στην αρχαία Ιέρνη (νυν Ιρλανδία)... Ποιοι όμως ήταν οι Δρυίδες; Η ετυμολογία έχει να μας πει πολλά, όχι όμως όλα! Η λέξη Δρυίδης (Druid) προέρχεται από την ελληνική δρυς (=βελανιδιά). Η ίδια λέξη υπάρχει και σε άλλες αρχαίες γλώσσες, όπως πχ. στη σανσκριτική druma = βελανιδιά (δρυς), το ιερότερο δέντρο των Δρυίδων. Στη Γαλλική γλώσσα η ομόρριζη λέξη druiah σημαίνει “σοφός άνθρωπος”. Στην δε Περσική το πνεύμα της νύχτας ή του σκότους ονομάζεται Druh. Στα Ουαλικά, drud σημαίνει “αυτός που εξαγνίζει”. Γενικά, θα μπορούσε να πει κανείς ότι Δρυίδης σύμφωνα με την κελτική παράδοση σήμαινε “ο σοφός των δέντρων” ή και “σοφός της Βελανιδιάς”. Άρα, η λέξη έχει να κάνει πάντως με την σοφία και έχει ως κεντρικό σημείο αναφοράς την (ιερή) βελανιδιά.

Η φιλοσοφία του Δρυιδισμού

Οι Δρυίδες, όπως προείπαμε, δεν είναι μια κλειστή ομάδα ανθρώπων απλά, αλλά μια πρακτική, είναι τρόπος ζωής, πνευματικό μονοπάτι και φιλοσοφία. Ανάγεται στις ρίζες της Κέλτικης Θρησκείας και παραδόσεις, μα η ίδια ουδεμία σχέση έχει με,θρησκεία, καθώς δεν εμπεριέχει ή εξαρτάται από κάποιο δόγμα. Οι διδασκαλίες του Δρυιδισμού δεν μένουν μέσα στο χρόνο πάντα ίδιες, αλλά εξελίσσονται και μέσα από αυτές τις διδασκαλίες μπορούμε να βρούμε έναν ενδότερο τρόπο κατανόησης της ίδιας μας της ζωής σε σχέση με τον Κόσμο, και με την Ροή της Ζωής που κυλάει και δίνει πνοή σε ό,τι υπάρχει.

Οι Δρυίδες στην αρχαιότητα

Λίγες είναι οι γνώσεις μας για τις ρίζες του Δρυιδισμού πέρα από το ότι υπήρξε μια απόκρυφη -μυστικιστική κάστα ιερατικού χαρακτήρα της ευρύτερης κέλτικης θρησκείας. Οι Κέλτες υπηρετούσαν ως δικαστές, δάσκαλοι, θεραπευτές και μάντεις. Τα λίγα στοιχεία που ξέρουμε σχετικά με αυτούς προέρχονται από Έλληνες αρχαίους συγγραφείς (Διογένης Λαέρτιος, Στράβων, Διόδωρος Σικελός κ.ά.) και Ρωμαίους (Καίσαρας, Λουκανός κ.ά.), από αρχαία γραπτά χρονολογημένα μεταξύ 2ου αιώνα π.Χ. και 4ου αιώνα μ.Χ. Αν παρατηρήσει κανείς το κελτικό πάνθεο από κοντά δε θα παραβλέψει να δει τις ομοιότητες με το ελληνικό. Οι ομοιότητες αυτές οφείλονται είτε στο ότι υπήρξαν μέρος της ινδοευρωπαϊκής ομοεθνίας είτε στην επαφή που είχαν σε πανάρχαια χρόνια οι Έλληνες μαζί τους Ένας πολύ σημαντικός Θεός ήταν ο Λούγκ, με το όνομα Σαμιλνταχάν («αυτός που κατέχει πολλά μέσα και τρόπους») επόπτευε τις τέχνες, προστάτευε τους ταξιδιώτες/τισες εν ζωήι και θανάτωι μπορεί εύκολα να παραλληλιστεί με τον Θεό Ερμή. Ο Κέλτης Ήφαιστος ήταν ο Γκοϊβνιου στην Ιρλανδία. Κυβερνήτη των θαλασσών βρίσκουμε τον Λιρ, με τα χαρακτηριστικά του δικού μας Ποσειδώνα. Στην θέση του πολεμοχαρή Θεού Άρη βρίσκουμε τον Όγκμα, ενώ στην θέση της Αθηνάς την Μόριγκαν. Προστάτιδα της οικογένειας και της εστίας μεταξύ άλλων ήταν η Μπρίγκιτ, σαν την αντίστοιχη ελληνική Θεά Εστία. Η ύπαρξη, όπως προαναφέρθηκε, επαφών με ανθρώπους του Αιγαίου δεν μπορεί να αποκλειστεί, καθότι σάγκες κελτικές αναφέρουν ιστορίες αποικισμού από ανθρώπους του Αιγαιακού κόσμου (Κρήτες, Μυκηναίοι). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Δρυιδισμός δεν άφησε την δική του ξεχωριστή «σφραγίδα» ή ότι δεν αποτέλεσε (και αποτελεί ακόμα) μια αξιολάτρευτη φιλοσοφία και κουλτούρα. Οι Δρυίδες άφησαν το στίγμα τους στην ιστορία ως ένα τάγμα σοφών ανθρώπων και αξιοσέβαστων ιερέων. Ένα λαμπερό παράδειγμα αυτού, βλέπουμε στον θρύλο του Αρθούρου, όπου ο μάγος Μέρλιν είναι πάρα πολύ πιθανό να υπήρξε Δρυίδης.

Οι Πρακτικές των Δρυίδων κατά τα αρχαία χρόνια

Ολίγα είναι τα στοιχεία, όπως επισημάνθηκε, σχετικά με τις πρακτικές του δρυιδισμού. Η εσωτερική – μυστικιστική χροιά της φιλοσοφίας τους ήταν φανερή και από το ότι τα ενδότερα μυστικά του δόγματος γίνονταν γνωστά μονάχα στους μυημένους οι οποίοι λάμβαναν το χρίσμα μετά από είκοσι χρόνια εκπαίδευσης και μελέτης. Πριν καλά – καλά αρχίσουν την εκπαίδευσή τους, ορκίζονταν να σιωπούν (βλέπε παρόμοιες πρακτικές στους πυθαγορείους) και όσα εγνώριζαν θα μεταφέρονταν προφορικά από στόμα Δρυίδη σε αυτί Δρυίδη. Οι γραπτές μαρτυρίες που μας σώθηκαν δεν προέρχονται από Δρυίδες, αφού απαγορεύονταν η γραπτή καταγραφή της γνώσης, αλλά από μελετητές και από ανθρώπους που απλά συνεκέντρωναν τα λέγονταν γι αυτούς. Λέγεται μάλιστα – όπως μας πληροφορεί ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρ - ότι προσπαθούσαν να αποστηθίσουν μεγάλα μέρη από ποιήματα και πως θεωρούσαν απρέπεια να μεταφέρουν σε γραπτό λόγο όσα σπούδαζαν προφορικά, αν και χρησιμοποιούσαν το ελληνικό αλφάβητο για να γράψουν. Οι δε ιρλανδοί Δρυίδες χρησιμοποιούσαν ένα δικό τους αλφάβητο, το Όγκαμ.  Όλες οι τελετές ετελούντο στα δάση όπου οι Δρυίδες λέγονταν ότι εξασκούσαν τις μαγικές τους δυνάμεις: αλλαγή του καιρού (πβ. Τελχίνες), θηριομορφισμό, ικανότητα να γίνονται αόρατοι, μαντική τέχνη. Επίσης, λέγεται γι’ αυτούς ότι χρησιμοποιώντας το «αυγό του ερπετού», δηλαδή μια σφαίρα από κρύσταλλο, μπορούσαν να εξορκίζουν θανατηφόρες κατάρες. Ίσως, αν εξαλείψουμε τις κάποιες υπερβολές στις λαϊκές δοξασίες, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι οι Δρυίδες υπήρξαν θεραπευτές (όπως άλλωστε όλοι οι ιερατικές τάξεις της αρχαιότητας, όλων των θρησκειών γνώριζαν τα θεραπευτικά μυστικά της φύσης), ότι μπορούσαν να κινούνται αθόρυβα και απαρατήρητοι χρησιμοποιώντας το φυσικό περιβάλλον για κάλυψη και ότι γνώριζαν την τέχνη παρατήρησης των φυσικών φαινομένων ώστε να μπορούν να προβλέψουν τον καιρό. Εκτός του ότι είχαν αξιοθαύμαστες και σπάνιες γνώσεις για την φύση, για τα καιρικά φαινόμενα, για τα ουράνια κοκ είχαν και άριστες γνώστες των απόκρυφων (μαντικές ικανότητες, θηριομορφισμός, πιθανότατα γνώση ενεργειακής προβολής και εκμετάλλευσης αυτής κλπ). Για την ψυχή πίστευαν πως ήταν άφθαρτη, όπως επίσης και το σύμπαν, αλλά κάποια στιγμή το νερό και η φωτιά θα επικρατήσουν. Είχαν έντονο, όπως φαίνεται, το αίσθημα του δικαίου και θεωρούντο «οι δικαιότεροι των ανθρώπων» (Στράβων). Έτσι δικαιολογείται και η φήμη ότι αποτελούσαν ένα διεθνές δικαστήριο («διεθνείς δικαστές» τους αποκαλεί ο Διόδωρος ο Σικελιώτης) που εκδίκαζε νομικές υποθέσεις ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου μεταξύ των διαφόρων κελτικών φύλων της Γαλατίας. Η θέση, γενικά, ενός Δρυίδη ήταν πολύ ανεβασμένη και υπήρξε και ανώτερη ακόμα και του ίδιου του βασιλιά.
Μια άλλη καταγραφή που έχουμε για τα τελετουργικά δρώμενα των Δρυίδων προέρχεται από τον Ρωμαίο συγγραφέα Πλίνιο ο Πρεσβύτερος (23/24 – 79 μ.Χ.) που κατέγραψε την Δρυιδική τελετή θερισμού γκυ της Βελανιδιάς (ιερό δέντρο των Δρυίδων). Αναφέρεται ότι την έκτη μέρα της νέας Σελήνης, ένας ιερέας ντυμένος στα λευκά σκαρφάλωνε στην Βελανιδιά και έκοβε γκυ χρησιμοποιώντας ένα χρυσό δρεπάνι. Το γκυ δεν έπρεπε να αγγίξει την γη και χρησίμευε σε τελετή γονιμότητας. Ακόμα και σήμερα επιβιώνει σε όλες τις αγγλόφωνες χώρες η πρακτική αυτή, όπου κατά την διάρκεια των Χριστουγέννων υπάρχει το έθιμο να φιλιούνται τα ζευγάρια κάτω από ένα κρεμασμένο γκυ, για να εξασφαλίσουν την γονιμότητα.
Άλλη καταγραφή αναφέρει την Δρυιδική εορτή για το καλωσόρισμα του νέου έτους. Τα δρώμενα αυτής παραμένουν ζωντανά μέχρι σήμερα μέσω της Γουικανής αντίστοιχης εορτής Σαμέιν. Κατά την ημέρα αυτήν πιστεύεται ότι τα πνεύματα και οι ψυχές των νεκρών ζωντανεύουν στην γη. Η πασίγνωστη σύγχρονη εορτή των αγγλόφωνων λαών Halloween είναι σίγουρα απόηχος του Δρυιδικού Σαμέιν. Ένα άλλο στοιχείο που θρυλείται για τους Δρυίδες ήταν ότι προέβαιναν σε ανθρωποθυσίες. Αυτό μάλλον αποτελεί ισχυρισμός των Ρωμαίων παρά ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι Ρωμαίοι έβλεπαν ανθρωποθυσίες εκεί που δεν υπήρχαν, ιδίως αν αυτοκράτορες ήταν κανένας Νέρων ή κανένας Καλιγούλας. Οι ίδιοι, προκειμένου να αποκτήσουν πιθανότατα ερείσματα για τον επεκτατισμό τους και την δική τους εγκληματική δράση (ο αρχηγός της κελτικής αντίστασης κατά της Ρώμης Vercigetorix αλυσοδεμένος εσύρθη και στραγγαλίστηκε τελετουργικά στο Τουλιάνουμ, στη βάση του Καπιτωλίου, όπως και πολλοί άλλοι), ευαισθητοποιούντο σχεδόν για τελετουργικές ανθρωποθυσίες.

Γιατί χάθηκε η γνώση;

Πραγματικά οι γνώσεις μας για την δρυιδική σοφία είναι χαμένες, ωστόσο, όμως, παραμένει ζει μέχρι σήμερα. Το ερώτημα που τίθεται είναι: Πως χάθηκαν οι γνώσεις αυτές αφού δεν υπήρξε κάποια διακοπή στη συνέχεια;
Για την απώλεια των βαθύτερων απόκρυφων γνώσεων του Δρυιδισμού ευθύνονται κατά κύριο λόγο οι Ρωμαίοι. Αυτήν τουλάχιστον την απορία εξέφρασε ο Πλίνιος Πρεσβύτερος. Όταν οι Ρωμαϊκές λεγεώνες κατέκτησαν το θρησκευτικό κέντρο των Δρυίδων στο κέλτικο νησί-κάστρο Μόνα (το σημερινό Άνγκλεσεϋ, έξω από την Ουαλία), κατέσφαξαν όλους τους Δρυίδες ιερείς που βρήκαν εκεί και κατέστρεψαν εκ θεμελίων το κάστρο, μαζί με τις ελάχιστες καταγραφές της γνώσης. Οι μόνοι επιβιώσαντες εκ των Δρυίδων ήταν εκείνοι που απλά δεν βρίσκονταν εκεί εκείνη τη στιγμή, οι οποίοι και ήταν οι γνώστες της χαμένης για μας σήμερα σοφίας. Με αυτόν τον βίαιο τρόπο εξαφανίστηκε η «καρδιά» της θρησκείας. Όσοι εναπέμειναν προσπάθησαν να συνεχίσουν την παράδοση διδάσκοντας στους απογόνους τους όλα όσα τους είχαν παραδοθεί από τους προγόνους, όπως επίσης επεχείρησαν και να αποκαταστήσουν την χαμένη γνώση μελετώντας και αναζητώντας. Βαρύτατο πλήγμα για τον Δρυιδισμό – αλλά κι όχι μόνο - ήλθε αρκετά μεταγενέστερα με το λεγόμενο «κυνήγι των Μαγισσών» κατά τον Μεσαίωνα. Έτσι κλονίστηκε περισσότερο η ήδη κλονισμένη διαιώνιση της Δρυιδικής παράδοσης. Ελάχιστοι κατάφεραν να μεταφέρουν την παράδοση στους νεότερους και -όπως ήταν φυσικό- η γνώση εκφυλίστηκε και «συρρικνώθηκε» σημαντικά.

Ο Δρυιδισμός στη σύγχρονη εποχή

Ο Δρυιδισμός υπήρξε παράδοση που ως αξίες της είχε τον σεβασμό και την λατρεία της Φύσης. Οι σύγχρονοι Δρυίδες απέχουν πολύ από τους αρχαίους Κέλτες Δρυίδες λόγο έλλειψης της αρχαίας γνώσης. Οπότε δικαιούμαστε να μιλάμε όχι πια Δρυιδισμό αλλά για νεο-δρυδισμό. Καθώς η αυθεντική παράδοση έχει κατά πολύ χαθεί, ο νεο-Δρυιδισμός καλύπτει όλα αυτά τα κενά σημεία με τελετουργικά άλλων Παγανιστικών θρησκειών, κυρίως της ελληνικής και λιγότερο της σαμανικής, που όμως τα συνταιριάζει με τέτοιο τρόπο που να φαίνονται σαν να ανήκουν στην αυθεντική Δρυδική φιλοσοφία. Ωστόσο ο νεο-Δρυιδισμός είναι μία παράδοση που ζει ακόμα και ενεργοποιείται παγκοσμίως, κυρίως δε στις αγγλόφωνες χώρες. Μεγάλος αντιπρόσωπος του κινήματος αποτελεί το Δρυιδικό Τάγμα Order of Bards Ovates and Druids (OBOD).πηγή www.ideografhmata.gr

Οι Δρυίδες της θεάς Danu



Σύμφωνα με τους ιρλανδικούς μύθους,η Tuatha Dé Danann προέρχεται από τις εξής τέσσερις πόλεις: Falias,Gorias,Findias και Murias.
Σε κάθε πόλη,υπήρξε ένας μεγάλος μάγος-βάρδος (δρυίδης).
Καθένας απο αυτούς,δίδασκε στην Danann διάφορες γνώσεις και δεξιότητες,σχετικά με την τέχνη,την επιστήμη,την ποίηση και την μαγεία.
Δεν αναφέρονται πολλά στοιχεία για αυτούς τους τέσσερις δρυίδες,εκτός απo τα ονόματά τους,τις πόλεις στις οποίες δίδασκαν και τα τέσσερα δώρα (φυλακτά) που τους χάρισε η θεά Ντάνου.

Οι τέσσερις αυτοί δρυίδες,ήταν:

*O Morfesa στην πόλη Falias,που είχε ως φυλαχτό την πέτρα του πεπρωμένου
*O Esras στην πόλη Gorias,που είχε ως φυλαχτό την λόγχη του Lugh
*O Semias στην πόλη Murias,με φυλαχτό το καζάνι του Dagda
*O Uiscias στην πόλη Findias με φυλαχτό το σπαθί του Nuada

Ο Figol ήταν ακόμη ένας δρυίδης της Tuatha Dé Danann,αλλά όχι τόσο σημαντικός όσο οι προηγούμενοι,ο οποίος συμμετείχε στη μάχη ενάντια στους Fomorians.

Δρυίδης Cathbad

Ο Cathbad ήταν ο αρχιερέας δρυίδης της φυλής Ulaid (απο αυτή την φυλή πήρε το όνομά της η σημερινή επαρχία Ulster της Ιρλανδίας).
Παντρεύτηκε την Maga,που ήταν πρώην σύζυγος του Ross the Red,βασιλιά της Ulster.
Κόρες του ήταν η Deichtine,η Elbha (Elva) και η Findchaem (Finchoom).

Η Deichtine παντρεύτηκε με τον Sualtam,αλλά είχε ένα παιδί(τον Cu Chulainn ή αλλιώς Setanta,ο οποίος είναι γνωστός μυθολογικός ήρωας της Ιρλανδίας)με τον θεό του ήλιου της Tuatha Dé Danann,τον Lugh Lamfada.
Η Findchaem παντρεύτηκε με τον Amorigin και ήταν η μητέρα του Conall Cernall(ο οποίος είναι ένας απο τους μεγαλύτερους μυθολογικούς πολεμιστές της Ιρλανδίας).
Η Elva παντρεύτηκε τον Usna και απέκτησε τρείς γιούς,τον Noνsi (Noisi),τον Ainhι (Ainhe) και τον Ardan.
Όπως αποδεικνύεται λοιπόν,όλοι οι εγγονοί του δρυίδη Cathbad,έπαιξαν πολύ σημαντικούς ρόλους στην φυλή Ulaid.

Ο Cathbad είχε επίσης δύο θετούς γιους,τον Crom Deroil και τον Crom Darail,οι οποίοι ήταν και αυτοί δρυίδες γνωστοί ως Ailill και Medb,αντίστοιχα στην ιστορική περιοχή Ulster.

Ο Cathbad ήταν ο κύριος σύμβουλος του Conchobar(του ισχυρότερου βασιλιά της Ulster).Ήταν επίσης μεγάλος μάντης και όλες οι προβλέψεις του πραγματοποιήθηκαν.
Μια απο τις προβλέψεις του,ήταν οτι η ομορφιά της Deirdre θα ήταν η αιτία της καταστροφής της Ulster, εάν αυτή παντρευόταν έναν βασιλιά,
μιας και ο ένας γιός τους θα πέθαινε και ο άλλος θα εξοριζόταν μαζί με τον Fergus Mac Roich και διάφορους άλλους ισχυρούς πολεμιστές της Ulster.
Ο βασιλιάς Conchobar σχετικά με αυτή την προφητεία,πολύ ανόητα σκέφτηκε ότι ο Cathbad είχε υποκινηθεί με δόλιο τρόπο απο τους βασιλιάδες των άλλων επαρχιών
κι έτσι αποφάσισε να παντρευτεί την Deirdre,όταν αυτή έφθασε στη σωστή ηλικία.
Η προφητεία του Cathbad επαληθεύτηκε.
Ο Cathbad επίσης προφήτευσε ότι ο μεγαλύτερος ήρωας την Ιρλανδίας,ο Cu Chulainn,θα είχε μια πολύ σύντομη,αλλά λαμπρή ζωή.


Πηγή:

timelessmyths.com

========0
inShare

Η ΣΧΕΣΗ  ΤΩΝ ΔΡΥΙΔΩΝ ΜΕ ΤΟΥς ΕΛΛΗΝΕς
Με τον όρο Δρυΐδες (Druids) αναφέρεται η ευγενής ιερατική τάξη των αρχαίων Κελτικών κοινωνιών, οι οποίες έζησαν στην Δυτική Ευρώπη, βόρεια και εντεύθεν των Άλπεων και αργότερα στα Βρετανικά Νησιά. Τα έθιμα των Δρυΐδων αποτελούσαν τμήμα του πολιτισμού όλων των φυλετικών ομάδων που ονομάζονταν 'Κέλτοι' και 'Γαλάται' από τους Έλληνες και 'Celtae' and 'Galli' από τους Ρωμαίους, ονομασίες οι οποίες εξελίχθηκαν σήμερα σε 'Celtic' και 'Gaulish'. Οι Δρυΐδες πήραν το όνομα τους από την Βελανιδιά (Δρυς) και ήταν ιερείς και φιλόσοφοι ενώ νομοθετούσαν και απένεμαν δικαιοσύνη.

Η βελανιδιά υπήρξε επίσης το "ιερό" δέντρο των ελληνικών βασιλικών οίκων της Μακεδονίας, πράγμα που είναι ιστορικά και αρχαιολογικά αποδεδειγμένο με το πλήθος ευρημάτων τα οποία βρέθηκαν στους βασιλικούς μακεδονικούς τάφους με τα περίφημα βασιλικά διαδήματα.

Δεν είναι ίσως τυχαίο που οι Δρυίδες πήραν το όνομα τους από το δέντρο δρυς, (βελανιδιά), μια που το δέντρο αυτό ήταν ιερό για τους Έλληνες από τα βάθη της αρχαιότητας. Ας μην ξεχνάμε την προφητική ιερή βελανιδιά στο μαντείο της Δωδώνης, το αρχαιότερο μαντείο στον κόσμο, το ιερό δέντρο της Γαίας και αργότερα του Δία.

Οι σημαντικότερες αναφορές στους Δρυΐδες περιγράφονται σε αρχαία έγγραφα, κυρίως της λατινικής γλώσσας. Τα σπουδαιότερα βιβλία, λόγω και του προσωπικού κύρους του συγγραφέως αλλά και της πρόσβασης του τελευταίου στη γνώση καθώς και στην ιδία αντίληψη των γεγονότων, είναι τα συγγράματα του Ιουλίου Καίσαρος που έχουν ως τίτλο "De Bello Gallico". Μία σειρά βιβλίων στα οποία γράφει για την γεωγραφία και την κοινωνία των γαλατών ή κελτών, ο ίδιος ο αυτοκράτωρ της Ρώμης. (Gaius Julius Caesar, 13 Ιουλίου 100 π.Χ. - 15 Μαρτίου 44 π.Χ.)
Οι δρυΐδες έχουν γίνει αρκετά γνωστοί στο ευρύ κοινό μέσα από το κόμικς Αστερίξ των Γκοσινί και Ουντερζό, στο οποίο ένας από τους κύριους χαρακτήρες είναι ο δρυΐδης Πανοραμίξ.

Το απόσπασμα κειμένου σε μορφή εικόνας προέρχεται από το βιβλίο "De Bello Gallico, Liber VI, εδαφιο XIII και XIV", του Ιουλίου Καίσαρα όταν αυτός ως στρατηγός της Ρώμης στην περιοχή της σημερινής Γαλλίας, περιέγραφε:


Μετάφραση απο την λατινική: "Υπάρχουν σε όλη την Γαλατία δύο τάξεις προσώπων καθορισμένης σπουδαιότητας και τιμής. Σ΄αυτές τις τάξεις, η μία αποτελείται από τους Δρυΐδες, η άλλη από τους Ιππότες."


Και συνεχίζει..

"Αναφέρεται ότι στα σχολεία των Δρυϊδών, διδασκεται από στήθους μεγάλος αριθμός στίχων. Γι΄ αυτό μερικοί μένουν για είκοσι χρόνια υπό εκπαίδευση (πειθαρχία). Και δεν θεωρούν πρέπον να καταγράψουν αυτές τις ομιλίες, αν και σχεδόν για όλες τις υποθέσεις και στις δημόσιες και μυστικές εκθέσεις αυτοί χρησιμοποιούν την Ελληνική γλώσσα (ελληνικά γράμματα)"

Στο ίδιο βιβλίο αναφέρει: "το βασικο σημείο της ιδεολογίας τους είναι ότι η ψυχή δεν πεθαίνει και ότι μετά το θάνατο περνάει από το ένα σώμα στο άλλο" (μεταμόρφωσις).

Αυτή η παρατήρηση του οδήγησε πολλούς αρχαίους συγγραφείς στο συμπέρασμα ότι οι Δρυϊδες ίσως είχαν επιρρεαστεί από τις διδασκαλίες του Πυθαγόρα. Ο Καίσαρας επίσης σημειώνει τη δρυϊδική έννοια του πνεύματος φύλακα της φυλής, την οποία μεταφράζει ως Dispater (Δισπατερ-> Δίας - Πατέρας).

Η Ελληνική καταγωγή των Δρυΐδων

Στο βιβλίο μυθιστορίας Lebor Gabála Érenn [Book of Invasions-Βιβλίο των Εισβολών] διαβάζουμε για τον Έλληνα Παρθολώνα ο οποίος ήρθε στην Ιρλανδία μετά τον κατακλυσμό. Λέγεται ότι ξεκίνησε από τη Μακεδονία ή Μέση Ελλάδα, με τη γυναίκα του, τους τρεις γιους του με τις γυναίκες τους και τρεις Δρυίδες, αδέλφια μεταξύ τους, τους Φίο, Αίολο και Φομόρη, (Fios, Eólas, Fochmarc), ονόματα που ετυμολογικά σημαίνουν, "Νόηση, Γνώση και Έρευνα". Κάτοχοι αυτής της σοφίας ήταν οι Δρυίδες, Έλληνες μύστες όπως συμπεραίνουμε από τα αρχαία κείμενα.

Στο ίδιο βιβλίο διαβάζουμε πως ο Παρθολών ήταν Έλληνας πρίγκηπας ο οποίος σκότωσε τους γονείς του ελπίζοντας να κληρονομήσει το βασίλειο. Το επεισόδιο αυτό του κοστίζει το ένα του μάτι και τον σημαδεύει με κακή τύχη. Ήταν παρόλα αυτά κύριος κάθε τέχνης. Απέκτησε συνολικά 7 γιους. Μετά από 30 χρόνια παραμονής στην Ιρλανδία πέθανε κοντά στην πόλη που σήμερα ονομάζεται Tallaght, όπου 120 χρόνια μετά οι απόγονοι του χάθηκαν από πανώλη.

Α. Σ. Περδικάρης, Δ. Η. Σπυρίδου

ΠΗΓΉ http://www.hellasontheweb.org/index.php

ΚΕΛΤΕΣ Μέρος Β' [Μυθολογία Κελτών]

Με τον όρο Κελτική μυθολογία εννοείται το σώμα μύθων των κελτικών λαών σε όλο το εύρος της γεωγραφικής τους εξάπλωσης. Όσα γνωρίζουμε για την κελτική μυθολογία σταχυολογoύνται στο μεγαλύτερο τμήμα τους από τα βιβλία και τα χειρόγραφα της μεσαιωνικής Ιρλανδίας και της Ουαλίας. Αυτές οι λογοτεχνικές πηγές συμπληρώνονται από το εικονογραφικό και αρχαιολογικό αρχείο του προ-χριστιανικού κελτικού κόσμου της Εποχής του Σιδήρου, παράλληλα με τις εξωτερικές παρατηρήσεις για τους κελτικούς λαούς και τη δρυιδική θρησκεία τους από μαρτυρίες που μετέφεραν αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Ποσειδώνιος, ο Πλούταρχος και ο Ιούλιος Καίσαρας. Από αυτές τις διαφορετικές πηγές μπορούμε να αναπτύξουμε μερικώς την εικόνα ενός μαγικο-θρησκευτικού συστήματος που αντλεί ενίοτε στοιχεία σε ό,τι αφορά στις πρακτικές και τις πεποιθήσεις του εμφανώς από άλλα σημεία του ινδοευρωπαϊκού κόσμου κατά την τελευταία χιλιετία πριν την έλευση του Χριστιανισμού. Από μία άλλη άποψη, ιδιαίτερα από την οπτική γωνία της κελτικής παράδοσης της Ιρλανδίας, είναι επίσης δυνατό να διακρίνουμε σε αυτήν τη μυθολογική αφήγηση μια ασυνήθιστα περίπλοκη αισθητική και μεταφυσική σύλληψη, η οποία οφείλει ενδεχομένως την παρουσία της στα γηγενή στοιχεία της προϊστορικής Δύσης -συμπεριλαμβανομένων των πρώιμων μεγαλιθικών πολιτισμών της Παλαιολιθικής και της πρώιμης Εποχής του Χαλκού (3500 -1500 Π.Κ.Ε.).

Ο κελτικός μυθολογικός κόσμος είναι ουσιαστικά ανιμιστικός. Σε αυτόν τον κόσμο η κηδεμονεύουσα θεά, η αντιπροσώπευση της ζωής και της γονιμότητας του βασιλείου καταλάμβανε σημαντική θέση. Ο αρσενικός θεός, ο σύζυγος αυτής της θεϊκής ύπαρξης συνδεόταν στενότερα με τον ανθρώπινο κόσμο της φυλής και των διαφορετικών προγόνων του. Ο ζωικός συμβολισμός, πιθανή κληρονομιά των τοτεμικών θρησκευτικών μορφών, διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην κελτική διαμόρφωση του ιερού. Τέλος, ο κελτικός μυθολογικός κόσμος διαπερνάται από ένα πλήθος παράλληλων πραγματικοτήτων, γνωστές συλλογικά ως Άλλος κόσμος ή Αλλόκοσμος -όποιος τέμνει ενίοτε τον φυσικό κόσμο, δημιουργώντας σημεία εισόδου για τα μαγικά όντα και τη δημιουργία θαυμαστών φαινομένων.

 Ανιμισμός στον κελτικό κόσμο

Οι πρώτοι κελτικοί λαοί περιβάλλονταν κυριολεκτικά –σε ό,τι αφορούσε στον τρόπο ζωής τους- από τον φυσικό κόσμο. Βίωναν διαρκώς την παρουσία του και η κοινότητα εξαρτάτο πλήρως από αυτόν τους για την ισορροπία τη γονιμότητα και τις βασικές της ανάγκες ή ανέσεις. Ακόμη και για τον ισχυρότερο βασιλιά ο σκληρός χειμώνας ή μια κατεστραμμένη σοδειά χώμα ήταν σοβαρότατος κίνδυνος για τη φυσική συνέχεια της κοινότητας. Το ζωικό βασίλειο ήταν επίσης πανταχού παρόν: βοοειδή, σκυλιά, πρόβατα, χήνες και οι χοίροι περιέβαλλαν άτομα και αγροικίες, ενώ λύκοι, αρκούδες και άγριοι κάπροι ζούσαν στα πυκνά δάση. Η οργανική και ανόργανη φύση κάλυπτε την ύπαιθρο και κυριαρχούσε στον νου του προβιομηχανικού ανθρώπου γενικότερα σε όλα τα επίπεδα.

Η πνευματική αποτύπωση της συγκεκριμένης κατάστασης παρήγαγε ένα διακριτό καθολικό πρότυπο πεποιθήσεων, γνωστό στους ανθρωπολόγους σήμερα με τον όρο "ανιμισμός". Για να το θέσουμε απλά, ήταν μια αναγνώριση της ζωντάνιας της φύσης, όχι μόνο υπό την βιολογική της έννοια αλλά και ως συνόλου ιδεατών οντοτήτων, των οποίων ο ανθρώπινος κόσμος ήταν ένα αναπόσπαστο τμήμα.
Στη βρετανική κελτική παράδοση, το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της ανιμιστικής σκέψης βρίσκεται στο Βιβλίο του Ταλιέσιν υπό τη μορφή ποιήματος γνωστού ως Καντ Κοντέ (Cad Goddeu), ή 'Μάχη των Δένδρων'. Σε μια μυθική μάχη στο Καέρ Νεφενχίρ (Caer Nefenhir), στην οποία οι γιοι του Ντον πολέμησαν ενάντια στις στον χθόνιο κάτω κόσμο, ο μυθικός μάγος Γκύντιον (Gwyddion) μεταμόρφωσε ένα δάσος σε αξιόμαχη στρατιά.
Τοτεμισμός, μεταμόρφωση και μαγική μετακίνηση στην κελτική μυθολογίαΗ μεταβλητότητα ήταν η σφραγίδα του ονειροχρονικού, ανιμιστικού κόσμου. Για τον προϊστορικό νου όλα όσα τον περιέβαλλαν φαίνονταν ασταθή, είτε αυτά αφορούσαν σε ανθρώπους είτε σε ζώα και στη φύση γενικότερα. Τα όρια ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση –ιδιαίτερα το ζωικό βασίλειο- φαίνονταν ασταθή, με αποτέλεσμα ιδιαίτερα είδη του ζωικού και του φυσικού βασιλείου να παρουσιάζουν ομοιότητες προς την ανθρώπινη ψυχική διάθεση ή φυσική μορφή. Η απόδοση τέτοιου είδους συμπαθητικών συγγενειών ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον του θεμελίωσε ένα επίσης διακριτό σύστημα μαγικο-θρησκευτικών πεποιθήσεων γνωστό στην ανθρωπολογία και τη θρησκειολογία με τον γενικό όρο τοτεμισμός. Ο τοτεμισμός φαίνεται πως έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ανθρώπινης κοινωνίας σε όλα τα μήκη και πλάτη της υδρογείου και ο κελτικός πολιτισμός δε θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Τούτο φαίνεται ιδιαίτερα στις διαφορετικές σχολές βάρδων που διατήρησαν την αρχαία παράδοση, ακόμη και μετά την περίοδο του μεσαίωνα.

Ο βασικός κελτικός τοτεμικός μύθος φαίνεται να προϋποθέτει ένα απόμακρο παρελθόν, στο οποίο δεν ήταν ακόμα πλήρως διακεκριμένα τα χαρακτηριστικά που διαιρούν τις κατηγορίες της φύσης. Σε αυτό το απόμακρο παρελθόν πρόγονοι που συνδύαζαν τα ανθρώπινα και ζωικά –ακόμα και φυσικά- χαρακτηριστικά γνωρίσματα συνδέθηκαν με ανθρώπινες πατριές ως προστατευτικά τοτέμ. Κάθε μια από αυτές τις πατριές αισθανόταν συγγένεια με το ζώο ή το σχετικό χαρακτηριστικό γνώρισμα. Ήταν μάλιστα απαγορευμένο, δηλαδή taboo να επιχειρήσει κανείς να βλάψει αυτά τα πλάσματα ή το ανάλογο φυσικό τοπίο με οποιονδήποτε τρόπο. Διαφορετικά προκαλούσε το θυμό του δαιμονικού πνεύματος.
Στον μεσαιωνικό κελτικό κόσμο τέτοιες τοτεμιστικές πεποιθήσεις ενσωματώθηκαν τμηματικά στο σύνθετο μυθικό όραμα των νεοδρυιδικών βαρδικών σχολών. Το μοτίβο της μεταμόρφωσης αποτελεί ένα από τα ορόσημα της κελτικής μυθολογίας, όπως σημειώθηκε από διάφορους παρατηρητές. Για παράδειγμα, η μεγάλη κελτική θεά Μποάντα (Boanda), συνδέεται με τις όμορφες αγελάδες της. Ο πολεμιστής-ήρωας Κουχουλάιν (Cuchulainn) συνδεόταν με ένα κυνόμορφο τοτέμ. Το ταμπού ήταν ο φόνος των σκυλιών και το όνομά του σήμαινε κυριολεκτικά "το κυνηγόσκυλο του Culann (το Smith)'. Ο Κόναλ Κέρναχ (Conal Cernach), σαν τον αρχαίο κερασφόρο γαλατικό θεό Κερνούνο, (ο Χερν ο Κυνηγός της αγγλικής μυθολογίας), συνδέθηκε τόσο με το φίδι όσο και με το αρσενικό ελάφι. Η λατρεία της θεάς-φορβάδας παίζει σημαντικό ρόλο στην ουαλική κελτική παράδοση με τη μορφή της Ρίανον (Rhiannon). Η εικονογραφία του ειδωλολατρικού βρετανικού κόσμου της Εποχής του Σιδήρου και της ρωμαϊκής Βρετανίας δείχνει ότι ο τοτεμιστικός ζωομορφισμός ήταν τμήμα της εικονογραφίας του ιερού, σε ό,τι αφορά στη δρυιδική μυθολογία.
Η ερμηνεία της μεταμόρφωσης στον κελτικό κόσμο σχετίζεται με την δρυιδική πεποίθηση περί μετενσάρκωσης ή πιο συγκεκριμένα της μαγικής μετακίνησης, στοιχεία της οποίας απαντώνται συχνά στα μεσαιωνικά ιρλανδικά και ουαλικά κείμενα. Σε ιρλανδικούς μύθους όπως ο Τόχμαρκ Ιτέιν (Tochmarc Ιtain) ('Ο οδυρμός της Ιτέιν') και επιμέρους ιστορίες από το Ταΐν Μπο Κουέιλγκνε (Tain Bο Cuailgne ή «Επιδρομή του Κούλεϊ»), οι μαγικές μορφές από το μακρινό παρελθόν διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στα πλαίσια της δράσης που τίθεται σε παρόντα χρόνο στο μυθικό αφήγημα. Στο Τόχμαρκ Ιτέιν, που απαντάται και ως «Αποπλάνηση της Ιτέιν", η ηρωίδα μεταμορφώνεται αρχικά από έναν ζηλότυπο ανταγωνιστή σε μαγική μύγα, και κατόπιν περιφέρεται από ακτή σε ακτή ωθούμενη από τις θύελλες της δρυιδικής μαγείας. Αιώνες αργότερα, καταπίνεται από κάποια ευγενή κυρία στην αυλή του Κόνχομπουρ (Conchobur) στο Βασίλειο του Ουλάιντ (Ulaid) και ξαναγενιέται εκεί ως πριγκήπισσα. Στην ενήλικη ζωή της ακολουθείται από τους ανταγωνιστές εραστές του Αλλόκοσμου από την προηγούμενη ύπαρξή της. Η ανταγωνιστική δράση των εραστών της Ιτέιν, από την άλλη –εξαιτίας της εικονοπλασίας της- παραπέμπει στον ανταγωνισμό δύο αρχαίων ταύρων, των οποίων η σύγκρουση προβάλλεται σε δύο μείζονες φυλετικές περιοχές, το Ουλάιντ (Ulaid) και το Κρουάχου (Cruachu). Ένα από τα τμήματα αυτού του έπους αναζητά την ιστορία αυτού του ανταγωνισμού σε δύο δρυίδες της εποχής των μεγαλιθικών μνημείων, τους Όχαλ (Ochall) και Μποντμπ (Bodb). Η μαγική τους σύγκρουση πέρασε μέσα από μια σειρά φυσικών μεταμορφώσεων –ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνεται το κοράκι, υδρόβια πλάσματα και και φασματικές μορφές– πριν τελικά καταβροχθιστούν με τη μορφή σπόρων σταριού από ένα κοπάδι βοοειδών και ξαναγεννηθούν ως δύο μεγάλοι ταύροι Φιν (Finn) «ο Φωτεινός» και Ντάμπ (Dub) «ο Σκοτεινός» αντίστοιχα.

Θεοί, θεές και ήρωες του κελτικού κόσμου

Δεδομένου ότι εξελικτικά ο άνθρωπος επιτυγχάνει μεγαλύτερο έλεγχο στο περιβάλλον του, η ενστικτώδης δεισιδαιμονία του τοτεμιστικού ανιμισμού αντικαθίσταται από μια ορθολογική, ανθρωπόμορφη μορφή πνευματικότητας, στην οποίο μια ιδιαίτερη ομάδα ανδρών ή γυναικών συμμετέχει σε ημερολογιακές ιεροτελεστίες, ενώ οι θεότητες παρουσιάζουν όλο και περισσότερο ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Στη Βρετανία, αυτή η διαδικασία άρχισε πιθανώς κατά τη διάρκεια της μεγαλιθικής εποχής, συνεχίστηκε στην Εποχή του Σιδήρου και διατηρήθησε ακόμα και στους ύστερους μεσαιωνικούς χρόνους, ενσωματώνοντας και οργανώνοντας ορθολογικά τα αρχαϊκά στοιχεία.

Αντίθετα από άλλες ινδοευρωπαϊκές παραδόσεις, ο κελτικός μυθολογικός κόσμος δεν διέθετε σταθερό πάνθεον λειτουργικών θεοτήτων με τον τρόπο που διέθεταν μυθολογίες όπως η Ελληνική και η Ρωμαϊκή. Αντίθετα, κάθε φυλή διέθετε τους δικούς της προγονικούς ήρωες και θεότητες –στις οποίες απέδιδε σειρά των μυθικών πράξεων- και τους επικαλείτο επανειλημμένα για προστασία και υποστήριξη σε όλους τους τομείς της φυλετικής ζωής. Αυτές οι θεότητες ήταν τόσο πολυάριθμες, ώστε για την πλειοψηφία είναι λιγοστά τα ατομικά στοιχεία που μπορούμε να σταχυολογήσουμε. Ωστόσο, υπήρξαν ορισμένες μορφές που φαίνεται ότι στοίχειωσαν την κελτική φαντασία -αρχετυπικές οντότητες στις οποίες εντασσόταν η ταυτότητα των τοπικών ηρώων, των ηρωίδων ή των προγόνων.
Σαφέστερα από τα άλλα αρχέτυπα αναφέρεται η θεά -οι διασυνδέσεις της οποίας με το έδαφος και τη γονιμότητα απαντώνται σε όλο τον κελτικό κόσμο. Η θεά μπορεί να φέρει την επωνυμία μιας περιοχής – όπως η Έριου για την Ιρλανδία, Κάλιαχ Βερ (Cailliech Beara) για τις νοτιοδυτικές περιοχές της Μποάντα (Boanda), πνεύμα του ποταμού Μπόιν (Boyne) και θεά της ομώνυμης κοιλάδας. Σε άλλες περιστάσεις, αυτή η σχέση υπονοείται μεταφορικά με το μοτίβο του βασιλιά που απεικονίζεται πάντα ως σύζυγος της κυρίαρχης θεάς.Στην αγκαλιά ενός αληθινού βασιλιά, η θεά παρείχε ζεστασιά και γενναιοδωρία. Στην περίπτωση ενός ψευτοβασιλιά όλα αυτά αποσύρονταν, αφήνοντας πίσω τους εξασθένηση και δυστυχία για τους υπηκόους του, έως ότου βρισκόταν ο αληθινός βασιλιάς. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις στα διάφορα χρονικά ότι τέτοιες πεποιθήσεις διατηρήθηκαν έως τη μεσαιωνική περίοδο, όπως φαίνεται από τους καταλόγους των μεσαιωνικών χρονογραφικών αρχείων όπως το Μπρουτ υ Τγουϊσύγκιον (Brut y Twysygion) ή το Χρονικά των Σκώτων (Chronica Scottorum). Οι ιρλανδικές πηγές είναι περισσότερο πληροφοριακές για αυτή τη σχέση, με μια πρώιμη πραγματεία, το Αουντάκτ Μορέιν (Audact Morainn), στο οποίο ο βασιλιάς παρουσιάζεται λίγο-πολύ ως αρχιερέας της λατρείας της θηλυκής θεότητας, πέρα από πολέμαρχος και φυλετικός αρχηγός.



Ξεχωριστή μεταξύ των Ουαλλών βρίσκουμε την Ρίανον (Rhiannon) τη «μεγάλη βασίλισσα», μία ανάμεσα στις γυναίκες φυλετικούς αρχηγούς και θεές τις Τρι Ριένι (Tri Rieni). Πέρα από την ιρλανδική θάλασσα, ο μυθολογικός κύκλος εξουσιάζεται από την πανταχού παρούσα θεά της κοιλάδας Μπουν, Μποάντ(α), βασίλισσα των νεράιδων του Σύντχε. Είναι ερωμένη του Ιντ Ντάγκντα (Ind Dagda) και μητέρα πολυάριθμων αλλοκοσμικών ηρώων. Συνδέεται μυστηριακά με τον ποταμό Μπουν, όπως ειπώθηκε πιο πάνω, έναν ποταμό γνωστό στις μεσαιωνικές βαρδικές παραδόσεις ως «Στέγη του Ωκεανού».
Οι τιτανικές μορφές των Μωρ Μπέντιγκεϊντφραν (Mawr Bendigeidfran), Μπέλι (Beli) και Κάσναρ Βλέντιγκ (Casnar Wledig) από το Μαμπινόγκιον (Mabinogi) αναδεικνύουν αντίθετα το πατριαρχικό αρχέτυπο του φυλετικού αρχηγού, όπως και οι Ιντ Ντάγκντα (Ind Dagda), Μανάνναν (Manannan) και ύστερες μορφές όπως ο Φιν ΜακΚουμχάιλ (Finn MacCumhail) και ο Ντίαμαιρτ ΜακΚέρμπχολ (Diamairt MacCerbhall) της ιρλανδο-σκωτικής παράδοσης. Διάσημοι ιστορικοί βασιλείς όπως ο Βασιλιάς Αρθούρος, ο Κόελ Χεν (Coel Hen) και ο Ρύντερχ Χάελ (Rhydderch Hael) ανέπτυξαν παρόμοια χαρακτηριστικά, καθώς αυξάνονταν οι μύθοι τους.
Σε αυτά τα βασικά αρσενικά και θηλυκά αρχέτυπα βεβαίως εμφανίστηκε μέσα στην κελτική μυθολογική παράδοση μια μορφή εσωτερικής διαφοροποίησης. Η προφανέστερη είναι η διχοτομία ανάμεσα στο αρχέτυπο της βασίλισσας και το αρχέτυπο της θεάς ή το αρχέτυπο του ήρωα και εκείνο του φυλετικού αρχηγού. Το αρχέτυπο του νεαρού ήρωα φαίνεται πως αντιπροσώπευε τις ασταθείς δυνάμεις της εξέλιξης, της ανάπτυξης και της αλλαγής. Συνήθως πρόσφερε τις δεξιότητες και τις υπηρεσίες του στην αυλή ενός καθιερωμένου βασιλιά, ο οποίος αντιπροσώπευε την αρχή της ώριμης κυριαρχίας, της συνοχής και της ιδιοκτησιακής ευθύνης, μέσω της θρησκευτικής και πολιτικής θέσης του, που νομιμοποιείτο με τον συμβολικό γάμο του με τη θεά.
Παράλληλα με τη διχοτομία ήρωας-φυλετικός αρχηγός, υπάρχουν πολυάριθμα άλλα υποσύνολα μέσα στη βασική δυαδικότητα θεός-θεότητες. Μερικά σημάδια της ινδοευρωπαϊκής επιρροής στην κελτική μυθολογία φαίνονται στην εμφάνιση αυτόνομων λειτουργικών τύπων θεοτήτων. Οι υπάρχουσες θεότητες απέκτησαν στην πορεία του χρόνου συγκεκριμένες διασυνδέσεις με τη μαγεία, με τον πόλεμο ή με τη γεωργία, για παράδειγμα, και εξατομικεύθηκαν. Οι θηλυκές θεότητες διαφοροποιήθηκαν επίσης μέσω αυτής της διαδικασίας σημαντικά: η πανκελτική θεότητα Μπρίγκιντ (Brigit, Brigid) ή Νύφη απέκτησε ιδιαίτερα ισχυρές ταυτόχρονες διασυνδέσεις τόσο με την αγνότητα και την παρθενία, όσο και με τη γονιμότητα ή τον τοκετό. Ήταν επίσης η κόρη θεά –θηλυκό αντίστοιχο ενός εξίσου διαδεδομένου ήρωα και νεαρού θεού του Λούγκους (Lugus) ή Άνγκους ΜακΟκ (Oengus MacOc). Το αντίστοιχό της στο θηλυκό πάνθεον διακρίνεται σε ισχυρές μητρικές μορφές όπως η Μοντρόν ή η Μποάντα, ή οι σκοτεινές θεές Μπαβ και Μόριγκαν, που αντιπροσωπεύουν τις αρχές του πολέμου και της καταστροφής.
 Ο κελτικός Άλλος κόσμοςΑυτό που αναφέρεται συχνά ως κελτικός «Άλλος κόσμος» είναι ένα διακριτό σώμα μύθων και παραμυθιών για αυτό το βασίλειο και τους κατοίκους του και διείσδυσε, μέσω του αρθουριανού κύκλου και των σχετικών παραδόσεων, στους αφηγηματικούς πολιτισμούς της δυτικής Ευρώπης συνολικά. Το γνωστό ύφος των παραμυθιών για τον νεραϊδόκοσμο -από την Ιρλανδία ως στα δάση της Ρωσίας- οφείλει πολλά σε πεποιθήσεις τέτοιου είδους.

Οι σχολιαστές τείνουν να μιλούν για τον «Άλλο κόσμο» της κελτικής μυθολογίας ως μοναδιαία οντότητα. Στην πραγματικότητα ο κελτικός άλλος κόσμος δεν ήταν λιγότερο τεμαχισμένος από τον φυλετικό κόσμο που ανέπτυξαν συνειδητά οι πρώτοι κελτικοί λαοί. Ακόμη και η γειτονική πατριά απεικονιζόταν σε διαφορετικές διαβαθμίσεις της «ετερότητας». Συνολικά θεωρούμενη τούτη η ποιότητα έγινε μαγνήτης για κάθε είδους φανταστικές προβολές.
Οι κελτικοί αλλόκοσμοι, λοιπόν, έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά. Οι κάτοικοί τους τείνουν να είναι είτε ακραία όμορφοι ή ειδεχθείς και τερατώδεις. Επίσης στον αλλόκοσμο συναντά κανείς φανταστικά ζώα και ισχυρά μαγικά αντικείμενα. Η απόκτηση τέτοιων θαυμαστών θησαυρών είναι ο συχνός στόχος των αναζητήσεων στον Άλλο κόσμο που αναλαμβάνουν ανθρώπινοι ήρωες. Ενίοτε κάποιος θνητός μπορεί να γίνει εραστής μιας νεράιδας «από τη γη της αιώνιας νιότης», την «πεδιάδα των απολαύσεων» ή άλλες τέτοιες παραδείσιες τοποθεσίες. Κατά τον ίδιο τρόπο αγαπημένο θέμα της κελτικής μυθολογικής αφήγησης είναι η αποπλάνηση μιας θνητής πριγκήπισσας και η απαγωγή της στη «γη του θέρους», ή οπουδήποτε αλλού μπορεί να βρίσκεται το μαγικό βασίλειο της αλλοκοσμικής ύπαρξης.
Τα πλάσματα του άλλου κόσμου δεν ήταν ούτε θεία, ούτε πλήρως «θνητά» (υπό την ευρύτερη έννοια της λέξης). Ήταν μαγικά ισχυρά, αλλά και επιρρεπή σε παράξενες αδυναμίες. Ενίοτε κάποιος έξυπνος θνητός ήρωας εκμεταλλευόταν τέτοιες αδυναμίες και αποκτούσε τις περίφημες παραχωρήσεις της μαγικής τους δύναμης. Η σχέση τους με τον κόσμο των ανθρώπων μπορούσε να είναι φιλική καθώς επίσης και εχθρική. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα η μυθολογική αφήγηση περιλαμβάνει γάμους και άλλες μορφές συμμαχίας μεταξύ των κόσμων. Οι θνητοί που διαμένουν σε τόπους του Άλλου κόσμου, επιστρέφουν για να διαπιστώσουν ότι έχουν περάσει πολλές γενεές κατά την απουσία τους - ή αντίστροφα, αυτό που φαίνεται ως δεκαετίες στην αλλοκοσμική πραγματικότητα, παρουσιάζεται ως λιγοστές ώρες θνητού χρόνου.



Καλντρόν η ιερή χύτρα

Η χύτρα (Cauldron) Gundestrup. Εθνικό μουσείο Δανίας. Courtesy Malene Thyssen.Ιδιαίτερα συνδεμένο με τη θεά είναι το σύμβολο της ιερής χύτρας. Η σημασία αυτού του ιδιαίτερου συμβόλου συνδέεται στενά με την ιδέα της πηγής ή της κρήνης, στις λατρείες των ποτάμιων θεαινών του κελτικού κόσμου. Καλντρόν της αναγέννησης, της έμπνευσης και της αφθονίας είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των χρονικών της κελτικής μυθολογικής αφήγησης. Εκτός από τα παραπάνω, όμως, η χύτρα μάλλον καταλάμβανε κεντρικό ρόλο στον κόσμο της κελτικής φυλετικής ζωής. Ήταν η πηγή της τροφής και της πόσης για την οικογένεια και κεντρικό σημείο για την πλέον ολοκληρωμένη από τις κελτικές κοινωνικές δραστηριοτήτες, τη γιορτή του φυλετικού αρχηγού. Παραδοσιακά, η τελετή περιελάμβανε τη σφαγή ενός χοίρου και τον βρασμό του στο φυλετικό καλντρόν. Στους πολεμιστές δίνονταν κατόπιν μερίδες με ακριβή σειρά προτεραιότητας, βάσει των ηρωικών ανδραγαθημάτων τους, και ακολουθούσε ένα κύπελλο με υδρόμελο που πρόσφερε η βασίλισσα.

Η χύτρα, ενώ είναι ένα σύμβολο των αναπαραγωγικών, θρεπτικών και εμπνευστικών ιδιοτήτων του θηλυκού απεικονιζόταν συχνά στην παγανιστική κελτική εικονογραφία στα χέρια του φυλετικού θεού, ενός κηδεμονικού πατριάρχη με έντονα χθόνια χαρακτηριστικά. Στην ιρλανδική παράδοση, ο φύλακας του καλντρόν είναι απλά γνωστός ως Ιντ Ντάγκντα (Ind Dagda), «ο καλός θεός» με πρωτόγονα χαρακτηριστικά και τις φαλλικές αποδόσεις. Τα βίαια ζευγαρώματά του με τη σκοτεινή θεά Μόριγκαν (Mσrrigan) ευθύνονται σύμφωνα με ένα πρώιμο μύθο για τη διαμόρφωση ορισμένων πεδιάδων, κορυφογραμμών και λόφων της Ιρλανδίας. Ο Πεν Άνουφν (Penn Annwfn), με τη χύτρα και τις σχέσεις του με τον κάτω κόσμο, είναι ένας άλλος σημαντικός φορέας αυτού του αρχετύπου στον βρετανικό κελτικό μυθολογικό κόσμο του Μπαμπινόγκι (Mabinogi. Η αρθουριανή έκδοση του αρχετύπου αποτυπώνεται στον βασιλιά του Δισκοπότηρου (Γκράαλ), η υγεία και η ζωτικότητα του οποίου συνδέεται μυστηριωδώς με την κατάσταση της γης του.

 Μεσαιωνικές πηγέςΟι ιρλανδικές πηγές πριν από τη χρήση του χαρτιού γράφονταν σε ακατέργαστη περγαμηνή (vellum) σε μια διακριτή μικρογράμματη γραφή που αντανακλά περίπου μια χιλιετία λογοτεχνικής παράδοσης. Υπάρχοντα παραδείγματα, προερχόμενα από τα τέλη του 11ου έως τα τέλη του 16ου αιώνα (αν και μερικές φορές περιέχουν το υλικό που αντιγράφεται από τις πολύ προγενέστερες γραφές), βρίσκονται σε κώδικες ή συλλογές που διαμορφώθηκαν στις διάφορες βιβλιοθήκες της Ιρλανδίας και της Βρετανίας και της Γαλλίας. Πέραν των Χρονικών, τα κυριότερα είναι το Βιβλίο του Άρμαγκχ (Book of Armagh), το Βιβλίο του Μπάλιμοτ (Book of Ballymote), το Βιβλίο του Φερμόι (Book of Fermoy), το Βιβλίο του Γκλένταλαφ (Book of Glendalough), το Βιβλίο του Λέκαν (Book of Lecan), το Βιβλίο του Λάινστερ (Book of Leinster), το Βιβλίο του Λίσμορ (Book of Lismore), το Βιβλίο των Δικαιωμάτων (Book of Rights), το Βιβλίο του Νταν Κάου (Book of the Dun Cow) ή Lebor na hUidre, το Βιβλίο του Ούι Μχάινε (Book of Uí Mhaine) το Λέαμπχαρ Μπρηκ (Leabhar Breac) το Λέαμπχαρ Κλάινε Σούιμπνε (Leabhar Clainne Suibhne) και το Κίτρινο Βιβλίο του Λέκαν (Yellow Book of Lecan).
Αυτά χειρόγραφα είναι η πηγή για τα σημαντικότερα κείμενα της αρχαίας και μέσης ιρλανδικής λογοτεχνίας, όπως οι μακρές επικές αφηγήσεις (σάγκα), οι γενεαλογίες, αποσπάσματα του νόμου και πολλή άλλη παραδοσιακή γνώση. Τα σημαντικότερα επιζόντα χειρόγραφα της προνορμανδικής περιόδου συνδέονται με κέντρα γνώσης όπως το Κλονμακνόιζ (Clonmacnoise) και το Γκλένταλαφ (Glendalough).

 Μυθολογικοί κύκλοι
Οι μυθολογικοί κύκλοι στην κελτική μυθολογία είναι μεγάλα σώματα ψευδο-ιστορικής αφήγησης, μυθιστορίας, σε μορφή πρόζας που επικεντρώνονονται στις φανταστικές εισβολές που έλαβαν χώρα κυρίως στις πρωτοϊστορικές φάσεις της Ιρλανδίας και καταλήγουν στην άφιξη των ημίθεων Τουάθα ντε Ντανάν (Tuatha Dé Danann), του πρώτου εξ αυτών, του Λου Λάμφοτα (Lug Lámfhota), την ήττα τους από τους θνητούς Μιλήσιους. Οι Τουάθα ντε Ντανάν είναι ένας από τους τέσσερις μεγάλους κύκλους της πρώιμης ιρλανδικής παράδοσης μαζί με τον κύκλο του Όλστερ, τον κύκλο των Φένιαν και τον Κύκλο των Βασιλέων.

Κάπως αδόκιμα σήμερα, η φράση μυθολογικός κύκλος πλάστηκε για να περιγράψει εκείνες τις πρώιμες αφηγήσεις οι οποίες, ελλείψει μιας διακριτής κελτικής κοσμολογίας, διαπραγματεύονται την προέλευση και τα ευδιάκριτα υπολείμματα της προχριστιανικής θρησκείας. Η χρήση τους είναι προγενέστερη του όρου κελτική μυθολογία, παρόλο που δεν παρουσιάζουν κάποια ιδιαίτερη χρονολογική σειρά. Για παράδειγμα, ενώ πολλά από τα γεγονότα ενός μυθολογικού κύκλου των Τουάθα ντε Ντανάν εμφανίζονται ότι συνέβησαν πριν από τα γεγονότα που αφηγούνται άλλοι κύκλοι, η σύνθεση μεμονωμένων αφηγημάτων χρονολογείται σήμερα ως μεταγενέστερη της διαμόρφωσης του κύκλου Ώλστερ και ορισμένων ιστοριών του κύκλου Φένιαν.
Θεότητες

Ντίβα, Ντέβα, Ντεβόνα Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Ηπειρ. Ευρώπη Η "Θεία"

Επόνα Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Ηπειρ. Ευρώπη Ιπποκρήνη (epos+ona=ίππος+κρήνη)

Ουοσέγκους (Vosegus) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Ηπειρ. Ευρώπη Προστάτης των δασωδών Βοσγίων

Αρντβίνα (Ardvina) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Αρδέννες Νύμφη των Αρδεννών

Αρντνόμπα (Ardnoba) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Μέλανας Δρυμός Νύμφη του Μέλανα Δρυμού

Νεμάουσους (Nemausus) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Ηπειρ. Ευρώπη θεός προστάτης της πόλης Νιμ

Μπορμάνους (Borvo, Bormo Bormanus) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία υδάτων, Ηπειρ. Ευρώπη Ο βράζων, θεός των θερμών πηγών

Ρόμπους (Robus=Δρυς) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Θεωρείται από ορισμένους χρονογράφους ο υπέρτατος θεός των Γαλατών

Φάγκους (Fagus) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Φηγός

Τρες Άρμπορες (Tres Arbores) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Τρία Δένδρα

Σεξ Άρμπορες (Sex Arbores) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Έξι Δένδρα

Αμπέλιο (Abellio) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Μηλέα

Μπουξένους (Buxenus) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία των δασών, Πυρηναία Πύξος

Λούγκος (Lugos), Γαλατικό πάνθεο, λατρεία ζώων, Lugudunum Κοράκι

Άρτιο (Artio) Γαλατικό πάνθεο, λατρεία ζώων, Βέρνη Άρκτος

Τάρβος τριγκάρανους (Tarvos trigaranus) Γαλατικό και Νησιωτικό πάνθεο, λατρεία ζώων, Βέρνη Ταύρος με τρεις γερανούς (πτηνά),Θεϊκος Ταύρος.Θεωρείται ο γαλατικός Ντοννοταουρους

Έσους (Esus) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού (Λουκ. Fars 1.444) Θεός ξυλοκόπος, πιθανώς άλλη μορφή του Τεουτάτες, ταυτίστηκε με τον Κουχουλάιν

Τάραν (Taran) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Θεός της βροντής, αντίστοιχος του ρωμαϊκού Zeus

Τεουτάτες εξελλ. Τουτάτης (Teutates) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Ο "πατέρας του λαού", ο θεός της φυλής. Πιθανώς θείο επίθετο.

Όγκμα (εξελλ. Όγμιος) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Εκπολιτιστής θεός της ευγλωττίας και της πειθούς. Θεψρείται και όψη του Ερμή Τεουτάτες

Μπόρβο (Borvo, Bormo ή Bormanus) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Ο Απόλλων των Γαλατών. Ο Δίων Κάσσιος (LXXVII) τον αναφέρει ως ίσος του Ασκληπιού και του Σέραπι

Σεγκόμο Segomo (Νικητής), Belaton ή Βelatu-cadros, Camulus (Ισχυρός), Leberennus

(ο πρώτος των θεών), Dunates (Προστάτης των φρουρίων), Caturix (Βασιλέας της μάχης).

Περίοδος Ανθρωπομορφισμού στην κοιλάδα του Ροδανού, τη Βουργουνδία, την Ωβέρνη, τη Βρετάνη αντίστοιχα. Ο Άρης των Γαλατών στις διάφορες φυλετικές εκδοχές του.

Μπελισάμα (Belisama) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Εκείνη που μοιάζει με φλόγα

Ντις Πάτερ (Dis Pater) Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Κατά τον Ιούλιο Καίσαρα κοινός πατέρας, "από τον οποίο καυχώνται ότι κατάγονται όλοι οι Γαλάτες". Χθόνια θεότητα που ταυτίζεται πιθανώς με τον Πλούτωνα.

Σουκέλους (Sucellus), Silvanus Περίοδος Ανθρωπομορφισμού στη Βελγική και τη Ναρβωνική Γαλατία αντίστοιχα Ο θεός με το σφυρί, ταυτίζεται ενίοτε με τον Θωρ της Σκανδιναβικής μυθολογίας

Κερνούνος Περίοδος Ανθρωπομορφισμού Ο κερασφόρος. Θεωρείται ο γαλατικός Σέραπις

Ντάνου (Danu) ή (Donu) στην Ιρλανδία και Don στη Μεγάλη Βρεττανία Νησιωτικό πάνθεο Μητέρα θεά

Τουάθα ντε Ντανάν (Tuatha Dé Danann) Νησιωτικό πάνθεο - γαελική και κελτική φιλολογία Κυρ. η φυλή της θεάς Danu

Γκόβανον (Govannon) ή Γκοΐβνιου (Goibniu) Νησιωτικό πάνθεο Βρετανία και Ιρλανδία αντίστοιχα Σιδηρουργός) είναι ο Ήφαιστος της φυλής. Πρωτότοκος της Ντάνου

Λυδ (Lludd), Νυδ (Nudd) ή Λυδ λαυ ερέιντ (Lludd llaw ereint) (Ουαλ.) ή Νουάδα Άργετλαμ (Nuada Argetlam) Νησιωτικό πάνθεο Ο Αργυρόχειρ, δευτερότοκος γιος της Ντάνου

Αμέθον (Amaethon) Νησιωτικό πάνθεο Προστάτης της γεωργίας

Γκύντιον (Gwydion) Νησιωτικό πάνθεο Εκπολιτιστής θεός, θεωρείται το αντίστοιχο του ηπειρωτικού Όγκμα

Άριανροντ Arianrod Νησιωτικό πάνθεο Μονογενής κόρη της Ντάνου, "αργυρός τροχός", προστάτιδα θεά του αστερισμού corona borealis, τον οποίο οι Ουαλλοί ονόμαζαν Caer Arianrod (πύργος της Άριανροντ).

Λυρ (Llyr) (Ουαλ.) ή Λερ Ler Νησιωτικό πάνθεο Το όνομά του πιθανώς αναφέρεται στον Ωκεανό. O Τζέφρεϊ του Μονμάουθ (Geoffroi de Monmouth) στα Χρονικά του τον ταυτίζει με τον αρχαίο βασιλέα της Μεγάλης Βρετανίας.

Μπραν (Bran)ή Μπρον (Bron) Νησιωτικό πάνθεο σε Ιρλανδία και Ουαλία αντίστοιχα Γιος του Λυρ

Μανάνναν (Manannan) (ιρ.) ή Μαναβύνταν (Manawyddan) (ουαλ.). Νησιωτικό πάνθεο σε Ιρλανδία και Ουαλία αντίστοιχα Γιος του Λυρ,βασιλιάς του Τυρ Ταηρνγκηρε.

Μόριγκαν (Morigain) ή Μόριγκου (Morigu) Νησιωτικό πάνθεο σε Ιρλανδία και Ουαλία αντίστοιχα Μεγάλη βασίλισσα. Παρουσιάζεται με όψη φρικαλέα στους πολεμιστές που πηγαίνουν στη μάχη για να επιστρέψουν νικητές ή να ηττηθούν

Ντάγκντε (Dagde), πιθανή σύντμηση του Dagodevos, Νησιωτικό πάνθεο Ιρλανδία Aδελφός της θεάς Ντον, διαθέτει ένα μαγικό καλντρόν από το οποίο μπορούν να τραφούν όλοι οι άνθρωποι της γης.

Άνγκους (Angus) Νησιωτικό πάνθεο Ιρλανδία Ο Έρωτας των Ιρλανδών. Το ουαλικό του αντίστοιχο είναι η Ντούιν ή Ντούινβεν (Dwyn ή Dwynwen), η αγία του έρωτα.

Μπριγκίντ (Brigit) (η γαλατική θεά Brigantia). Το ουαλικό αντίστοιχό της είναι η Κέριντγουεν (Kerridwen) ( Νησιωτικό πάνθεο Ιρλανδία H αγία προστάτιδα της πόλης Κιλντάρε, η θεά της ποίησης και κάτοχος του καλντρόν της έμπνευσης και της επιστήμης.

Ντιάνκενχτ (Diancencht) Νησιωτικό πάνθεο Ιρλανδία Ο θεός της υγείας και της θεραπείας. Είναι ο Ιρλανδός Ασκληπιός.

Μίντερ (Mider) ή Μέντυρ (Medyr) Νησιωτικό πάνθεο σε Ιρλανδία και Ουαλία αντίστοιχα Θεός του Άλλου κόσμου, ο οποίος εμφανίζεται σε μεταγενέστερους μύθους με τη μορφή ενός επιδέξιου τοξότη.

Μπάλορ (Balor) ή Υσπαντάντεν (Yspaddaden) Νησιωτικό πάνθεο σε Ιρλανδία και Ουαλία αντίστοιχα Ο Ιρλανδός γίγαντας "με το κακό μάτι". Έχει τα βλέφαρά του κλειστά και για να ανοίξουν χρειάζεται δικράνι

Πούιλ (Pwyll), άρχοντας του Λιθ Άρμπερθ (Νάρπερθ), μετέπειτα Άρχοντας του Ανούν Νησιωτικό πάνθεο Ουαλία (Τέσσερις Κλάδοι των Μαμπινόγκι) Σύμμαχος και βοηθός των παιδιών του Λυρ στον αγώνα του κατά των παιδιών της Ντον.

Ρίανον (Rhiannon), πιθανώς από το Rigantona, που σημαίνει μεγάλη βασίλισσα. Νησιωτικό πάνθεο Ουαλία (Τέσσερις Κλάδοι των Μαμπινόγκι) Μοιράζεται τον θρόνο του βασιλείου των σκιών με τον Μαναβύνταν αμπ Λυρ (Manawyddan ab Llyr) πηγή Βικιπαιδεία
=======

Η ιστορία του θεού Οένγους(Aengus) και της Κάερ

Ο Οένγους (Aengus) των πτηνών ήταν ιρλανδικός θεός του έρωτα, ένας από τους Τουάχα Ντε Ντάναν. Είναι γνωστός ως “Μακ Οκ” (νεαρός γιος), εξαιτίας των συνθηκών υπό τις οποίες γεννήθηκε, από τον Ντάγντα και την Μπόαν. Το θεϊκό ζευγάρι απέκρυψε την παράνομη ένωσή του και την εγκυμοσύνη της Μπόαν κάνοντας τον ήλιο να σταθεί ακίνητος στον ουρανό επί εννέα μήνες:έτσι ο Οένγους συλλαμβάνεται και γεννιέται αυθημερόν.
Ο κύριος ρόλος του Οένγους είναι να βοηθάει τους εραστές που βρίσκονται σε κίνδυνο. Έτσι επεμβαίνει στις δυσκολίες ζευγαριών όπως ο Μίγιρ και η Ετάιν. Αλλά στο “Όνειρο του Οένγους” ο ίδιος ο θεός πληγώνεται από έναν “καταδικασμένο” έρωτα. Ονειρεύεται μια νεαρή κοπέλα την οποία δεν γνωρίζει. Ξυπνώντας ανακαλύπτει πως την έχει ερωτευτεί και μαθαίνει το όνομά της: είναι η Κάερ Ιμπορμέιθ. Αναζητώντας την φτάνει σε μια λίμνη όπου την βρίσκει με τις κοπέλες που την συντροφεύουν.

Η Κάερ έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται: κάθε δεύτερο χρόνο στη γιορτή του Σαβάιν μεταμορφώνεται σε κύκνο, μαζί με τις φίλες της. Ο Οένγους παρατηρεί ότι κάθε ζευγάρι κοριτσιών ενώνεται με ασημένια αλυσίδα, ενώ η αλυσίδα που έχει η Κάερ είναι χρυσή. Ο πατέρας της Κάερ αρνείται να δεχτεί τον Οένγους για γαμπρό του. Ο μόνος τρόπος να παντρευτούν οι δυό τους είναι να πάρει ο Οένγους την Κάερ, καθώς αυτή θα μεταμορφώνεται σε κύκνο. Έτσι στο Σαβάιν, ο Οένγους πλησιάζει την λίμνη της Κάερ και πετά μακριά μαζί της, έχοντας και αυτός μεταμορφωθεί σε πουλί, Το ζευγάρι πετά τρεις φορές γύρω από τη λίμνη, και το μαγικό τους τραγούδι κάνει τους πάντες να κοιμηθούν για τρεις μέρες και τρεις νύχτες. Τότε το ζεύγος πετά στο παλάτι του Οένγους στο Μπρουγ να Μπόνε.
Όπως και ο Μάμπον, έτσι και ο Οένγους είναι ο αρχέτυπος “Νέος άνδρας” ή “θεϊκός νέος”. Και η Κάερ έχει υπερφυσική υπόσταση: ο πατέρας της έχει το δικό του Sidh ή κατοικία στον Άλλο Κόσμο, και εκείνη έχει τη δύναμη να μεταμορφώνεται. Η εικόνα των μαγεμένων κύκνων που τους ενώνουν αλυσίδες από πολύτιμο μέταλλο δεν υπάρχει μόνο σε αυτόν τον μύθο, αλλά επανέρχεται και αλλού, π.χ. στους μύθους που σχετίζονται με τον Κου Χουλάιν.

Έντονη κάνει την εμφάνισή της, ανάμεσα στους κέλτες θεούς, η λεγόμενη τριαδική θεά Μόρριγκαν (Morrigan) και έχει ταυτόχρονα τις όψεις μιας νεαρής, ώριμης και ηλικιωμένης γυναίκας .

Τα ονόματα των τριών όψεων- εκδηλώσεων της θεάς Μόρριγκαν είναι Μάχα (Macha), Νέμιν (Nemain) και Μπάνουα (Banba). Μάλιστα ως Μπάνουα παντρεύτηκε τον θεό Ντάιντα και γένννησε απ’ αυτόν τον θεό Ένγκους (Oengus), ο οποίος έγινε αργότερα θεός του χρόνου. Η Μπάνουα εμφανίζεται επίσης με τη μορφή κορακιού να συνοδεύει τον θεό Λουγ στις μάχες, με την αποστολή της μεταφοράς των πολεμιστών που σκοτώθηκαν στον παράλληλο κόσμο Sidh. Σ’αυτόν τον τελευταίο μάλιστα, η θεά βασιλεύει σε μια περιοχή που ονομάζεται “χώρα των γυναικών” (Tir na mba στα ιρλανδικά).

Κομμάτι από πέτρινο κύκλο αφιερωμένο στον Κρομ Κρούουχ

Ο θεός Κρομ Κρούουχ (Crom Cruach) θεωρείται σκοτεινός και σχετίζεται με τον κάτω κόσμο ή σύμφωνα με την δρυιδική διδασκαλία, με τον Άννουν, και ακόμη με μια παράξενη θεώρηση που συνδέει την γονιμότητα της γης με τον πόλεμο.

Ο Μαναουήθαν Μακ Λυρ(Manawydan Mac Llyr) είναι θεός της θάλασσας και πολλές φορές μετέχει ο ίδιος ενεργώς στις περιπέτειες των θαλασσοπόρων.

Ακόμη στο Κελτικό Πάνθεον συναντούμε την φιγούρα της θεάς Σίλα νέι Γιχ (Suila na Gigh), που θεωρείται ως θεά της Δημιουργίας και της Καταστροφής. Παριστάνεται ως μια πολύ γκροτέσκα μορφή που θυμίζει καλικάντζαρο, δείγμα του πολύ ιδιαίτερου χιούμορ των Κελτών ακόμη και όταν οι τελευταίοι προσεγγίζουν τα πλέον βαθιά ζητήματα της ζωής και του θανάτου.

Επίσης μεταξύ των υπολοίπων θεών, ξεχωρίζουν η θεά Ντάανου (Danua), που θεωρείται η πρώτη μητέρα των Κελτών. Μια από τις πιο θεμελιακές φυλές της Ιρλανδίας ονομάζεται Τούουθα ντέι Ντάαναν (Tuatha da Danann) παίρνοντας το όνομά της από την θεά Ντάανου

πηγή  stardust30.wordpress.com
Συνεχίζεται.....