H Άγκυρα διαμηνύει ότι τα «ραντάρ» της θα είναι στραμμένα εναντίον της «Ασπίδας του Αχιλλέα» – «Κόκκινη γραμμή» οι σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ
«Θα παρακολουθούμε στενά»
Μανώλης Κωστίδης
Του ανταποκριτή μας στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη. «Από εδώ και πέρα, οι κανόνες εμπλοκής και απεμπλοκής θα επικαιροποιούνται συχνά», υποστηρίζει μιλώντας στην «Κ» έμπειρη τουρκική πηγή για να περιγράψει την εικόνα που επικρατεί στην Aγκυρα αναφορικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και μετά τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας ζήτησε από την Αθήνα να σταματήσει τη στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών. Ο κ. Ερντογάν υπενθύμισε πως η χώρα του βρίσκεται πολύ κοντά στα ελληνικά νησιά, ζητώντας από την Ελλάδα να διδαχθεί από την Ιστορία, κάτι που θεωρήθηκε ως προειδοποίηση προς την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και εντολή προς όλες τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.
Πολιτικοί αναλυτές ανέφεραν ακόμη ότι οι δηλώσεις του κ. Ερντογάν τούς υπενθύμισαν εποχές πριν από την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών. Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι πως και τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης ταυτόχρονα άρχισαν να «ασχολούνται» με το Καστελλόριζο, για το πόσο κοντά βρίσκεται στις ακτές της Τουρκίας, αλλά και με τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που και αυτό θυμίζει παλαιότερες εποχές.
Διαδοχικές αντιδράσεις
Οι δηλώσεις του κ. Ερντογάν ήρθαν έπειτα από πολλά διαδοχικά βήματα τα οποία έχει κάνει η Αγκυρα τις τελευταίες 45 ημέρες. Η τουρκική πλευρά, με αφορμή και τη θέσπιση των δύο θαλάσσιων πάρκων και τα Ειδικά Χωροταξικά για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, ήδη είχε εκδώσει ανακοινώσεις με τις οποίες εξέφραζε την αντίδρασή της, προβάλλοντας τους ισχυρισμούς για τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο. Η Αγκυρα είχε επίσης αντιδράσει και στη μεταφορά των αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο, δίχως όμως να προχωρήσει σε κάποια πιο έντονη κίνηση καθώς υπήρχε η απειλή από το Ιράν, ενώ η μεταφορά τους στην Κρήτη «έδωσε τέλος στο ζήτημα».
Το προεδρικό διάταγμα για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα που εκδόθηκε στις 16 Αυγούστου, πάρκα τα οποία περικλείουν το Καστελλόριζο και αποκλείουν περιοχές στο Βόρειο Αιγαίο, αλλά και η δήλωση του κ. Ερντογάν, ερμηνεύονται από Τούρκους αναλυτές ως απόπειρα να σταματήσει οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης της υφαλοκρηπίδας, για την οποία η Τουρκία θεωρεί πως έχει καθορίσει τα όριά της, και επιπλέον να εμποδιστεί η παρουσία ισραηλινών οπλικών συστημάτων στα ελληνικά νησιά.
Στην τουρκική πλευρά δεν διακρίνεται κάποια ένδειξη πως θα αποδεχθούν την πόντιση καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας αν δεν υπάρξει οποιοσδήποτε συντονισμός όλων των πλευρών. Η επίσημη διαρροή στο πρακτορείο «Ανατολή» για την παρουσία του διοικητή των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙΤ) Ιμπραχίμ Καλίν στην Αθήνα και για τις συναντήσεις του αναφέρει πως είχε συνομιλίες για «περιφερειακά ζητήματα».
«Κόκκινη γραμμή» – Αυτό που θεωρείται «κόκκινη γραμμή» για την Τουρκία είναι οι σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ και η «στρατιωτική συμμαχία» όπως την ερμηνεύουν στη γειτονική χώρα.
Αναλυτές, όμως, και από τις δύο χώρες υπενθυμίζουν πως ο κ. Καλίν στην προηγούμενη θητεία του ως διπλωματικός σύμβουλος του Τούρκου προέδρου είχε συμβάλει στις συνεννοήσεις και στην αποφυγή κρίσεων σε πολλά ζητήματα των ελληνοτουρκικών διαφορών και δεν αποκλείουν να παίξει ανάλογο ρόλο το επόμενο διάστημα.
Αυτό που θεωρείται όμως «κόκκινη γραμμή» για την Τουρκία είναι οι σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ και η «στρατιωτική συμμαχία» όπως την ερμηνεύουν στη γειτονική χώρα. Το ενδεχόμενο εγκατάστασης ισραηλινών ραντάρ και οπλικών συστημάτων στα ελληνικά νησιά είναι ζήτημα που δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορη τη γειτονική χώρα, καθώς οι σχέσεις με το Ισραήλ βρίσκονται στο «ναδίρ» και σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης στα επιτελεία επικρατεί η άποψη πως υπάρχει προσπάθεια «περικύκλωσης της Τουρκίας από τον Εβρο μέχρι και το Τελ Αβίβ».
Η δήλωση του κ. Ερντογάν ερμηνεύεται παράλληλα ως προσπάθεια της Τουρκίας να πιέσει την Αθήνα έτσι ώστε να εξαιρέσει τα νησιά από την εγκατάσταση συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Το διάστημα των τριών ετών κατά το οποίο θα ολοκληρωθεί η εγκατάσταση του συστήματος θεωρείται κρίσιμο, καθώς η τουρκική πλευρά θα προσπαθήσει να παρακολουθεί στενά τις παραλαβές και τις εγκαταστάσεις των συγκεκριμένων οπλικών συστημάτων στην ελληνική επικράτεια. Ολοι οι συνομιλητές μας από τη γειτονική χώρα συμφωνούν πως η τουρκική πλευρά θα πιέσει με κάθε μέσο για να εμποδίσει την ανάπτυξη του συστήματος κοντά στα σύνορά της.
Οι εκλογές
Σε ό,τι αφορά το επόμενο διάστημα, στην Αγκυρα περιμένουν τις επικείμενες εκλογές του Ισραήλ και σε περίπτωση ήττας του Μπέντζαμιν Νετανιάχου ελπίζουν πως μπορούν να αλλάξουν κάποια δεδομένα· υπενθυμίζουν δε πως ο Τούρκος πρόεδρος επιμένει στις διπλωματικές προσπάθειες με την Ελλάδα, καθώς τονίζουν ότι αυτός στις ίδιες δηλώσεις ανέφερε: «Λέμε ότι θέλουμε να προχωρήσουμε με την Ελλάδα με βάση την καλή γειτονία» και πως η χώρα του «θα συνεχίσει να εργάζεται για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή».
Τέλος, η προεκλογική περίοδος στην Ελλάδα, όπως και η επόμενη ημέρα, είναι από τους παράγοντες που «απασχολούν» έντονα τους αξιωματούχους στη γειτονική χώρα.
Πηγή: kathimerini.gr
Το μυστικό παζάρι στον Καύκασο που «κυκλώνει» την Ελλάδα
Ο δρόμος των δισεκατομμυρίων, το μεγαλεπήβολο σχέδιο της Τουρκίας και η νέα γεωπολιτική παγίδα που στήνεται στην Ευρώπη
Η Κασπία δεν είναι πια μια μακρινή θάλασσα ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία. Μετατρέπεται στο νέο γεωπολιτικό ταμείο της Ευρασίας και γύρω της στήνεται ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της επόμενης δεκαετίας: ποιος θα ελέγξει τις εμπορικές ροές, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, την ενέργεια και τις υποδομές που θα συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη.
Γράφει Ειδικός Συνεργάτης
Και όσο αυτός ο νέος χάρτης παίρνει μορφή, η Τουρκία επιχειρεί να βρεθεί στο σημείο που γνωρίζει να αξιοποιεί καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον: στην πόρτα. Οχι απαραίτητα μέσα στο δωμάτιο, αλλά με το χέρι στο πόμολο.
Ο Middle Corridor, ή Trans-Caspian Corridor, είναι δρόμος που αλλάζει την Ευρασία, το μεγάλο εναλλακτικό πέρασμα που ξεκινά από την Ασία, διασχίζει την Κεντρική Ασία, περνά από την Κασπία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία και καταλήγει στην Ευρώπη. Για χρόνια υπήρχε κυρίως ως σχέδιο. Σήμερα μετατρέπεται σε στρατηγική ανάγκη.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι κυρώσεις της Δύσης αποδυνάμωσαν τη ρωσική διαμετακομιστική οδό, ενώ η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι απειλές στις θαλάσσιες εμπορικές αρτηρίες υπενθύμισαν στην Ευρώπη ότι ούτε η θάλασσα μπορεί πλέον να θεωρείται αυτονόητα ασφαλής. Κάπως έτσι η Κασπία απέκτησε ξαφνικά αξία χρυσού.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ήδη δεσμεύσει, μαζί με διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, κεφάλαια δισεκατομμυρίων για την ανάπτυξη του Trans-Caspian Corridor, με έναν σαφή στόχο: τα προϊόντα της Κεντρικής Ασίας να μπορούν να φτάνουν στην Ευρώπη σε περίπου 15 ημέρες, χωρίς να χρειάζεται να περάσουν από τη Ρωσία.
Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί οι δρόμοι δεν είναι ποτέ απλώς δρόμοι. Είναι εξουσία.
Το υπέδαφος
Η μεγάλη αξία του Middle Corridor δεν βρίσκεται μόνο στα εμπορεύματα που θα ταξιδεύουν επάνω του. Κρύβεται κυρίως κάτω από το έδαφος της Κεντρικής Ασίας: ουράνιο, χαλκός, τιτάνιο, βολφράμιο και άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες, χωρίς τις οποίες δεν υπάρχουν μπαταρίες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αμυντικά συστήματα, ανεμογεννήτριες, προηγμένα ηλεκτρονικά ούτε, τελικά, πραγματική τεχνολογική αυτονομία.
Η Ευρώπη γνωρίζει ότι έχει ένα τεράστιο πρόβλημα. Εξαρτάται υπερβολικά από συγκεκριμένους προμηθευτές και κυρίως από την Κίνα για πολλές κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού. Γι’ αυτό στρέφει πλέον το βλέμμα στο Καζακστάν, στο Ουζμπεκιστάν και συνολικά στην Κεντρική Ασία.
Και γι’ αυτό ο δρόμος της Κασπίας αποκτά αξία που ξεπερνά κατά πολύ την απλή μεταφορά εμπορευμάτων. Οποιος ελέγχει τον δρόμο αποκτά λόγο και στο φορτίο. Και εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η Τουρκία.
Η Αγκυρα
Η Τουρκία δεν κρύβει πλέον τη φιλοδοξία της: Θέλει να γίνει ο βασικός κόμβος ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Μέλος του ΝΑΤΟ στη Δύση, εταίρος διαλόγου του SCO στην Ανατολή, στενός εταίρος του Αζερμπαϊτζάν, κεντρική δύναμη στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών, συνομιλητής της Ρωσίας και οικονομικός εταίρος της Κίνας.
Και, ταυτόχρονα, η χώρα από την οποία μπορεί να περάσει ένας από τους σημαντικότερους νέους χερσαίους διαδρόμους Ασίας – Ευρώπης.
Η στρατηγική είναι προφανής. Η Τουρκία δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Θέλει να μπορεί να λέει και στις δύο πλευρές: «Χωρίς εμένα, ο δρόμος σας δυσκολεύει». Και όσο περισσότερο αυτό γίνεται πραγματικότητα τόσο περισσότερο μεγαλώνει η διαπραγματευτική της δύναμη.
Το όπλο
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο λάθος που κάνει η Ευρώπη όταν κοιτάζει την Τουρκία. Συχνά μετρά μόνο φρεγάτες, αεροσκάφη, drones και στρατιωτικές βάσεις. Η πραγματική ισχύς της Αγκυρας, όμως, χτίζεται πλέον και αλλού: στους αγωγούς, στους σιδηροδρόμους, στα λιμάνια, στα ενεργειακά δίκτυα, στους εμπορευματικούς διαδρόμους και στα καλώδια.
Η Τουρκία επιχειρεί να γίνει μια χώρα την οποία όλοι θα δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν, αλλά ακόμη περισσότερο θα δυσκολεύονται να παρακάμψουν.
Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματικό από μια απλή επίδειξη στρατιωτικής ισχύος. Γιατί η στρατιωτική πίεση προκαλεί αντίδραση. Η οικονομική εξάρτηση, πολλές φορές, προκαλεί σιωπή.
Η αντίφαση
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ευρωπαϊκή παγίδα. Η Ευρωπαϊκή Ενωση θέλει να απεξαρτηθεί από τη Ρωσία, να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, να αποκτήσει πρόσβαση στις πρώτες ύλες της Κεντρικής Ασίας και να εξασφαλίσει ασφαλέστερους εμπορικούς διαδρόμους.
Ολα αυτά είναι απολύτως λογικά. Το ερώτημα, όμως, είναι άλλο: Μήπως στην προσπάθειά της να ξεφύγει από μία εξάρτηση κατασκευάζει μια καινούργια;
Κανείς δεν μπορεί σοβαρά να υποστηρίξει σήμερα ότι η Ευρώπη είναι ήδη «όμηρος» της Τουρκίας. Οποιος, όμως, κοιτάζει τον χάρτη δεν μπορεί να αγνοήσει τον κίνδυνο. Αν ολοένα μεγαλύτερο μέρος των νέων χερσαίων ροών Ασίας – Ευρώπης περάσει μέσω τουρκικού εδάφους, η Αγκυρα θα αποκτήσει ακόμη ένα ισχυρό χαρτί απέναντι στις Βρυξέλλες.
Και τα χαρτιά αυτά είναι ήδη πολλά: Μεταναστευτικό, ΝΑΤΟ, Μαύρη Θάλασσα, ενέργεια, Μέση Ανατολή, Συρία. Τώρα προστίθεται και η Κασπία.
Η Μεσόγειος
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η Μεσόγειος: Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το παιχνίδι δεν τελειώνει στον Καύκασο. Καταλήγει στη Μεσόγειο. Η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται απλώς να γίνει ακόμη ένας διαμετακομιστικός σταθμός. Εχει κάθε λόγο να επιδιώκει παράλληλα τον περιορισμό της στρατηγικής αξίας των εναλλακτικών διαδρομών. Και εδώ η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος και το Ισραήλ αποκτούν τεράστια σημασία. IMEC, GREGY, Great Sea Interconnector, ελληνικά λιμάνια, Κάθετος Διάδρομος προς την Κεντρική Ευρώπη, υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων και ηλεκτρικής ενέργειας: διαφορετικά έργα, με διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά με ένα κοινό στρατηγικό αποτέλεσμα. Δημιουργούν διαδρομές που δεν χρειάζεται να περνούν αποκλειστικά από την Τουρκία.
Και αυτό αλλάζει όλο το παιχνίδι.
Στην ανατολική Μεσόγειο έχουμε ήδη δει ότι ακόμη και μια έρευνα για υποθαλάσσιο καλώδιο μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτική κρίση. Και αυτό μόνο τυχαίο δεν είναι.
Ενα καλώδιο δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο. Είναι η φυσική απόδειξη ότι δύο χώρες μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους χωρίς μεσάζοντα. Μια ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου περιορίζει την ανάγκη για άλλους ενεργειακούς δρόμους. Μια σύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ δημιουργεί έναν νέο άξονα στην ανατολική Μεσόγειο. Ενας λειτουργικός IMEC συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσα από μια διαφορετική γεωγραφία.
Γι’ αυτό η μάχη γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πλέον μόνο μάχη για υδρογονάνθρακες. Είναι μάχη για το ποιος θα συνδέεται με ποιον, από ποιον δρόμο και με πόσους μεσάζοντες.
Η Ελλάδα
Για την Αθήνα το συμπέρασμα είναι σκληρό. Η Ελλάδα δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτό το παιχνίδι μόνο με διπλωματικές ανακοινώσεις. Ούτε αρκεί να επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο, όσο κρίσιμο κι αν είναι. Πρέπει να μετατρέψει τη γεωγραφία της σε πραγματική υποδομή.
Τα λιμάνια της πρέπει να συνδεθούν αποτελεσματικά με τα Βαλκάνια. Ο IMEC πρέπει να αποκτήσει πραγματικό ευρωπαϊκό σκέλος. Το GREGY πρέπει να περάσει από τα σχέδια στα καλώδια. Ο Great Sea Interconnector πρέπει να πάψει να είναι μια αιώνια εκκρεμότητα. Και οι ελληνικοί σιδηρόδρομοι πρέπει κάποτε να μπορούν να υπηρετήσουν την ίδια γεωπολιτική που περιγράφουν τα κυβερνητικά σχέδια.
Γιατί στον νέο κόσμο δεν αρκεί να έχεις καλή θέση στον χάρτη. Πρέπει να περνάει κάτι από πάνω σου.
Το πραγματικό «μυστικό» δεν βρίσκεται, τελικά, σε κάποια κλειστή αίθουσα του Μπισκέκ. Βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας.
Η Ευρασία ξανασχεδιάζει τους δρόμους της. Η Ρωσία χάνει μέρος της παλιάς διαμετακομιστικής της ισχύος, η Κίνα αναζητεί περισσότερες οδούς προς τη Δύση, η Κεντρική Ασία θέλει να αποκτήσει περισσότερες επιλογές και η Ευρώπη ψάχνει κρίσιμες πρώτες ύλες και ασφαλείς διαδρομές.
Και η Τουρκία επιχειρεί να σταθεί εκεί ακριβώς όπου συναντώνται όλοι αυτοί οι δρόμοι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη κερδίσει. Σημαίνει, όμως, ότι έχει καταλάβει το παιχνίδι. Και αν η Ευρώπη, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν δημιουργήσουν αρκετές εναλλακτικές, μπορεί κάποια στιγμή να ανακαλύψουν ότι ο πιο ακριβός δρόμος δεν είναι εκείνος που έχει τα περισσότερα χιλιόμετρα.
Είναι εκείνος στον οποίο κάποιος άλλος κρατά το κλειδί.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο σε πρώτο πλάνο
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποκτά διαφορετικό βάρος. Η Αγκυρα επιχειρεί εδώ και χρόνια να επιβάλει τη δική της ανάγνωση του θαλάσσιου χάρτη της ανατολικής Μεσογείου, ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει απορρίψει τις συνέπειες του μνημονίου για τρίτες χώρες.
Η Τουρκία, όμως, δεν χρειάζεται απαραίτητα πλήρη διεθνή αναγνώριση των θέσεών της για να πετύχει ένα μέρος του στόχου της. Της αρκεί να δημιουργεί αβεβαιότητα: καθυστερήσεις, εντάσεις, αμφισβητήσεις, πολιτικό κόστος και επενδυτικό ρίσκο.
Και όσο περισσότερο ένα έργο καθυστερεί ή γίνεται ακριβότερο τόσο περισσότερο χάνει αξία ως εναλλακτική διαδρομή.
Αυτό είναι το πραγματικό παιχνίδι ισχύος στον 21ο αιώνα. Δεν χρειάζεται πάντα να σταματήσεις κάτι. Μερικές φορές αρκεί να το κάνεις τόσο δύσκολο ώστε να μη γίνει ποτέ.
Το σχέδιο
Θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι υπάρχει κάποιο κρυφό τουρκικό master plan που συνδέει κάθε κίνηση στο Αιγαίο, κάθε καλώδιο, τον SCO και τον Middle Corridor. Η γεωπολιτική σπάνια λειτουργεί τόσο απλοϊκά.
Το αποτέλεσμα, όμως, μπορεί να συγκλίνει προς την ίδια κατεύθυνση ακόμη και χωρίς ένα τέτοιο «μυστικό σχέδιο». Η Τουρκία έχει κάθε συμφέρον να αυξάνει τη σημασία των διαδρομών που περνούν από το έδαφός της, να περιορίζει τη στρατηγική αξία εκείνων που την παρακάμπτουν, να διατηρεί ανοιχτές επιλογές σε Ανατολή και Δύση και να μετατρέπει τη γεωγραφική της θέση σε πολιτικό αντάλλαγμα.
Δεν πρόκειται για συνωμοσία. Πρόκειται για στρατηγική.
Γιατί ο Ερντογάν σήκωσε τους τόνους μετά το Μπισκέκ
Δεν πέρασαν παρά λίγες ώρες από την επιστροφή του Ταγίπ Ερντογάν από τη Σύνοδο του SCO στο Μπισκέκ και η Αγκυρα ξαναφόρεσε το γνώριμο, σκληρό πρόσωπο απέναντι στην Ελλάδα.
Ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, προειδοποίησε ότι η Τουρκία θα κάνει «ό,τι είναι απαραίτητο» και επέλεξε μάλιστα να αναφερθεί ευθέως στο Κας, ακριβώς απέναντι από το Καστελόριζο: αν η Τουρκία «υψώσει τη φωνή» από εκεί, είπε, στην Ελλάδα θα την ακούσουν.
Δεν ήταν μια τυχαία γεωγραφική αναφορά. Ηταν μήνυμα. Και ήρθε σε μια στιγμή κατά την οποία το τουρκικό ερευνητικό «TÜBİTAK Marmara» βρισκόταν νοτίως του Καστελόριζου, σε περιοχή που η Αγκυρα έχει εντάξει στο λεγόμενο θαλάσσιο πάρκο «Fethiye-Kaş».
Η χρονική ακολουθία δύσκολα περνά απαρατήρητη. Ο Ερντογάν επέστρεψε από το Μπισκέκ έχοντας επιβεβαιώσει κάτι που για την τουρκική στρατηγική έχει ιδιαίτερη σημασία: η Αγκυρα δεν βλέπει πλέον τον εαυτό της μόνο ως τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Διεκδικεί ρόλο και στον νέο ευρασιατικό χάρτη.
Στο ταξίδι της επιστροφής του ο ίδιος έφτασε στο σημείο να μιλήσει ακόμη και για ενδεχόμενη πλήρη ένταξη της Τουρκίας στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σανγκάης, διαμηνύοντας ταυτόχρονα ότι αυτό δεν σημαίνει ρήξη με τη Δύση.
Και αυτό ακριβώς συνοψίζει το τουρκικό παιχνίδι: να μπορεί να κοιτάζει προς την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες έχοντας πίσω της το Μπισκέκ, το Πεκίνο, τη Μόσχα και την Κεντρική Ασία.
Η προώθηση του Middle Corridor προσφέρει στην Τουρκία κάτι ακόμη πιο χειροπιαστό: την προοπτική να μετατραπεί σε βασική χερσαία πύλη των ασιατικών εμπορικών ροών προς την Ευρώπη. Οσο περισσότερο αυτό το σχέδιο περνά από τις διακηρύξεις στις υποδομές τόσο περισσότερο η Αγκυρα αισθάνεται ότι το γεωπολιτικό της βάρος μεγαλώνει.
Και η αυξημένη γεωπολιτική αυτοπεποίθηση έχει συνέπειες.
Η Τουρκία γνωρίζει ότι είναι δύσκολο να αγνοηθεί από την Ευρώπη όταν εμπλέκεται ταυτόχρονα στην Ουκρανία, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Συρία, στο Μεταναστευτικό, στην ενέργεια και πλέον στις νέες εμπορικές αρτηρίες της Κεντρικής Ασίας.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Αγκυρα θεωρεί ότι διαθέτει σήμερα μεγαλύτερο περιθώριο να πιέζει την Ελλάδα χωρίς να πληρώνει αντίστοιχο ευρωπαϊκό κόστος. Οι τελευταίες κινήσεις δείχνουν τουλάχιστον ότι το δοκιμάζει.
Το Καστελόριζο
Το γεγονός ότι ο ίδιος ο Ερντογάν επέλεξε το Καστελόριζο ως σημείο αναφοράς δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέο. Το νησιωτικό σύμπλεγμα βρίσκεται στο πιο ευαίσθητο σημείο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες ζώνες της ανατολικής Μεσογείου.
Και ακριβώς εκεί η Αγκυρα επιχειρεί τώρα να προσθέσει ακόμη ένα επίπεδο παρουσίας: το θαλάσσιο πάρκο «Fethiye-Kaş», το οποίο εκτείνεται σε περιοχή που η Αθήνα θεωρεί ότι αγγίζει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ακόμη και η ψηφιακή χαρτογραφία μπήκε στη μάχη των εντυπώσεων. Τις τελευταίες ημέρες εμφανίστηκε στο χαρτογραφικό υπόβαθρο του MarineTraffic η ονομασία «Fethiye-Kaş Marine National Park» στην περιοχή νοτίως του Καστελόριζου.
Το MarineTraffic δεν «μετονόμασε» βέβαια την περιοχή. Η ονομασία είχε προστεθεί προηγουμένως από χρήστη στο OpenStreetMap, το οποίο χρησιμοποιείται ως χαρτογραφικό υπόβαθρο της πλατφόρμας, ενώ η Kpler, μητρική εταιρία του MarineTraffic, διευκρίνισε ότι δεν καθορίζει αυτές τις γεωγραφικές ονομασίες.
Αυτό, όμως, δεν κάνει το επεισόδιο αδιάφορο. Δείχνει πόσο γρήγορα μια μονομερής τουρκική ονομασία μπορεί να περάσει από μια επίσημη απόφαση της Αγκυρας σε διεθνείς ψηφιακούς χάρτες και από εκεί στη δημόσια αντίληψη.
Και στη γεωπολιτική η μάχη για τις ονομασίες είναι συχνά μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας κανονικοποίησης μιας διεκδίκησης.
Τα τετελεσμένα
Η ουσία επομένως δεν είναι ότι ο Ερντογάν γύρισε από το Μπισκέκ έχοντας πάρει κάποια «άδεια» να προκαλέσει την Ελλάδα. Καμία τέτοια απόδειξη δεν υπάρχει.
Το πιο ανησυχητικό είναι διαφορετικό: Επέστρεψε έχοντας επιβεβαιώσει, τουλάχιστον στα μάτια της Αγκυρας, ότι η Τουρκία γίνεται ολοένα σημαντικότερος κρίκος ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Και μια χώρα που αισθάνεται περισσότερο αναντικατάστατη αισθάνεται συνήθως και περισσότερο ελεύθερη να δοκιμάζει τα όρια των άλλων.
Γι’ αυτό και η ακολουθία των γεγονότων έχει τη δική της σημασία: Μπισκέκ – Middle Corridor – επιστροφή Ερντογάν – απειλητική ρητορική – Καστελόριζο – TÜBİTAK Marmara – θαλάσσιο πάρκο.
Δεν αποδεικνύει ένα ενιαίο μυστικό σχέδιο. Αποτυπώνει, όμως, μια Αγκυρα με αυξημένη αυτοπεποίθηση, η οποία επιχειρεί να μετατρέψει τη νέα ευρασιατική της αξία σε μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό είναι ίσως το πραγματικό μήνυμα που έφερε ο Ερντογάν από την Κασπία:
Οσο η Τουρκία πιστεύει ότι γίνεται πιο απαραίτητη στους μεγάλους τόσο περισσότερο θα δοκιμάζει πόσο μπορεί να πιέσει τους γείτονές της.
Πηγή: dimokratia.gr
Πηγή: i-epikaira.blogspot.com
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου