Ο αμερικανικός στόλος υποτίθεται ότι ήταν η απόλυτη εγγύηση για την ασφάλεια του Κόλπου. Αντίθετα, ο πόλεμος με το Ιράν έχει αποκαλύψει τη δυσάρεστη συμφωνία κάτω από τη στρατηγική εταιρική σχέση των Αραβικών Εθνών με την Ουάσιγκτον.
Επιμέλεια iEpikaira
Η διεθνής πολιτική είναι γενναιόδωρη με μεταφορές. Οι συμμαχίες είναι ασπίδες, οι βάσεις είναι άγκυρες, οι στόλοι είναι ομπρέλες. Τα ψιλά γράμματα συνήθως φτάνουν αργότερα, μεταφερόμενα από πύραυλο.
«Ο παππούς μου πάντα έλεγε ότι ο Πέμπτος Στόλος των ΗΠΑ είναι το βουνό της φωτιάς που στέκεται ανάμεσα σε εμάς και τις απειλές. Προστατεύει όχι μόνο το Μπαχρέιν, αλλά ολόκληρη την περιοχή». Τα λόγια του Νάσερ μπιν Χαμάντ Αλ-Χαλίφα, γιου του βασιλιά του Μπαχρέιν Χαμάντ μπιν Ίσα, απόσταξαν τη φιλοσοφία ασφάλειας της άρχουσας οικογένειας: η αμερικανική ισχύς ήταν το γρανιτένιο θεμέλιο κάτω από την επιβίωση της μοναρχίας.
Τότε χτυπήθηκε «το βουνό».
Ο Πέμπτος Στόλος δέχεται το χτύπημα
Δραστηριότητα Ναυτικής Υποστήριξης Το Μπαχρέιν, αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου και κύριος αμερικανικός κόμβος υλικοτεχνικής υποστήριξης στη Δυτική Ασία, υπέστη ζημιές από ιρανικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Χτυπήθηκαν εγκαταστάσεις διοίκησης, υποδομές δορυφορικών επικοινωνιών και άλλα κτίρια. Το αμερικανικό προσωπικό απομακρύνθηκε. Ο ανώτατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ είπε ότι δεν θα επιστρέψει σύντομα. ο αναπληρωτής γραμματέας του Ναυτικού διέταξε επανεξέταση για το αν θα επισκευαστεί.
Η γεωγραφία που έκανε το Μπαχρέιν απαραίτητο για την Ουάσιγκτον το εξέθεσε και στην Τεχεράνη. Η γειτνίασή του με τα Στενά του Ορμούζ βοηθά στη μετακίνηση πλοίων και προμηθειών, αλλά θέτει τα κέντρα διοίκησης σε κοντινή απόσταση από τα ιρανικά όπλα. Με τον κόμβο να έχει υποστεί βλάβη, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στηρίχθηκε περισσότερο στο Ντιέγκο Γκαρσία, περίπου 2.200 μίλια μακριά: περισσότερος χρόνος, καύσιμα και πίεση στα πληρώματα. Η Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου των ΗΠΑ παρέχει περαιτέρω πλαίσιο για την αμερικανική ναυτική παρουσία στο Μπαχρέιν.
Αυτή είναι η πρώτη σκληρή αριθμητική της συμμαχίας. Το Μπαχρέιν φιλοξενεί τον μηχανισμό της αμερικανικής αποτροπής, αλλά δεν αποφασίζει πότε η Ουάσιγκτον γυρίζει το κλειδί. Μπορεί να συντονίζει και να διαβουλεύεται. Δεν μπορεί να ασκήσει βέτο σε μια αμερικανική ή ισραηλινή απόφαση που θα μπορούσε να προκαλέσει ιρανικά αντίποινα κατά του νησιού.
Τα όρια της προστασίας των ΗΠΑ
Η Συνολική Συμφωνία Ολοκλήρωσης Ασφάλειας και Ευημερίας, που υπογράφηκε με το Ηνωμένο Βασίλειο το 2023, μπορεί να εμβαθύνει τη συνεργασία. Δεν είναι το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Η διαβούλευση δεν αποτελεί εγγύηση πολέμου. Μια εταιρική σχέση ασφάλειας δεν είναι λευκή επιταγή. Η επίσημη γλώσσα κάνει τη διάκριση να εξαφανίζεται μέχρι την έκτακτη συνεδρίαση.
Η εξάρτηση του Μπαχρέιν είναι επίσης υλική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προμήθευσαν το 97% των μεγάλων εισαγωγών όπλων του βασιλείου μεταξύ 2020 και 2024, σύμφωνα με στοιχεία του SIPRI. Τα F-16 και οι μπαταρίες Patriot παρέχουν εξελιγμένο υλικό, αλλά το υλικό δεν είναι κυριαρχία. Ούτε τα αποθέματα αναχαίτισης μπορούν να αναπληρωθούν με ρητορική. Μετά από κύματα πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον Κόλπο, μπορούν το Μπαχρέιν και οι γείτονές του να διατηρήσουν αρκετά αμυντικά συστήματα διαθέσιμα για έναν ακόμη γύρο;
Έναν πόλεμο που το Μπαχρέιν δεν μπορεί να αντέξει
Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο παρέχουν περίπου το 70 τοις εκατό των κρατικών εσόδων. Το διυλιστήριο Sitra χτυπήθηκε και η Bapco κήρυξε ανωτέρα βία. Το αλουμίνιο του Μπαχρέιν, ένα μεταλλουργείο παγκόσμιας κλίμακας, υπέστη απώλειες παραγωγής και πωλήσεων. Ο πόλεμος έφτασε και στην ψηφιακή υποδομή, χτυπώντας μια εγκατάσταση AWS που εξυπηρετεί περιφερειακές επιχειρήσεις.
Οι προοπτικές του ΔΝΤ για τον Οκτώβριο του 2026 προβλέπουν συρρίκνωση 11,3% στην οικονομία του Μπαχρέιν, ενώ το δημόσιο χρέος συνεχίζει να υπερβαίνει την ετήσια οικονομική παραγωγή. Αυτά δεν είναι στοιχεία για το slide deck ενός οικονομολόγου. Είναι θέσεις εργασίας, δημόσιες υπηρεσίες και μια κυβέρνηση που δεν έχει περιθώρια ελιγμών.
Έτσι, η Μανάμα κοιτάζει ξανά τους γείτονές της. Το 2018, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ βοήθησαν στη σταθεροποίηση του Μπαχρέιν με ένα πακέτο 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Άμπου Ντάμπι έχει προσφέρει έκτοτε ένα άλλο οικονομικό backstop. Αλλά η διάσωση δεν είναι γόμα. Τα χρήματα του Κόλπου μπορούν να αναβάλουν τον απολογισμό. Δεν μπορεί να κάνει το Μπαχρέιν λιγότερο εκτεθειμένο στο Ορμούζ ή να διευθετήσει ποιος πληρώνει για έναν πόλεμο που δεν έλεγξε.
Το Μπαχρέιν έχει παγιδευτεί σε ένα μοιραίο παράδοξο: Έχει παραδώσει τη στρατηγική του αυτονομία στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ, ωστόσο δεν διαθέτει καμία κυρίαρχη ικανότητα να αποτρέψει την αναπόφευκτη ανατροπή.
Ο Ελληνικός Καθρέφτης: Οι Αμερικανικές Βάσεις και η Ψευδαίσθηση της Ομπρέλας Ασφαλείας
Και εδώ η ιστορία του Μπαχρέιν αρχίζει να φαίνεται άβολα οικεία στην Αθήνα.
Η Ελλάδα έχει τη δική της εκδοχή του αμερικανικού αφηγήματος ασφάλειας. Κόλπος Σούδας, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα, Στεφανοβίκειο: ένα αυξανόμενο αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα έχει γίνει μια από τις πιο ορατές εκφράσεις της στρατηγικής σχέσης μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον. Το επικρατέστερο επιχείρημα είναι γνωστό: όσο πιο απαραίτητη γίνει η Ελλάδα στον αμερικανικό στρατιωτικό σχεδιασμό, τόσο πιο ασφαλής θα είναι η θέση της.
Το επιχείρημα αυτό είναι βάσιμο. Η Ελλάδα κατέχει μια στρατηγικά πολύτιμη θέση στην Ανατολική Μεσόγειο και η αμερικανική πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της ενισχύει τη στρατιωτική επιμελητεία, τη διαλειτουργικότητα και τη νοτιοανατολική στάση του ΝΑΤΟ. Η ίδια η Ουάσιγκτον έχει περιγράψει τον κόλπο της Σούδας ως στρατηγικά σημαντικό λιμάνι βαθέων υδάτων και τη διευρυμένη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας ΗΠΑ-Ελλάδας (MDCA) ως θεμέλιο της διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Η Αλεξανδρούπολη, ειδικότερα, έχει αποκτήσει ουσιαστική υλικοτεχνική σημασία για τη μετακίνηση δυνάμεων και εξοπλισμού προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Αλλά υπάρχει μια διάκριση που η ελληνική στρατηγική σκέψη καλά θα κάνει να μην παραβλέψει: μια στρατιωτική βάση δεν αποτελεί εγγύηση ασφάλειας.
Το MDCA διευκολύνει την αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση, εκπαίδευση και επιχειρήσεις στο ελληνικό έδαφος. Δεν αποτελεί μια άνευ όρων αμερικανική δέσμευση να αγωνιστεί για κάθε ελληνικό εθνικό συμφέρον ή να υποστηρίξει αυτόματα την Αθήνα σε κάθε περιφερειακή αντιπαράθεση.
Η Ελλάδα, φυσικά, απολαμβάνει κάτι που δεν απολαμβάνει το Μπαχρέιν: την ένταξη στο ΝΑΤΟ και το πλαίσιο συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η δέσμευση αξίζει μια νηφάλια ανάγνωση. Το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο υποχρεώνει τους συμμάχους να βοηθήσουν ένα μέλος που υφίσταται ένοπλη επίθεση, αλλά αφήνει κάθε σύμμαχο να καθορίσει τη δράση που θεωρεί απαραίτητη, συμπεριλαμβανομένου του εάν θα χρησιμοποιήσει ένοπλη δύναμη.
Η διάκριση γίνεται ιδιαίτερα σημαντική στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα και η Τουρκία είναι και οι δύο μέλη του ΝΑΤΟ. Οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ελληνικό έδαφος δεν προκαθορίζουν τη θέση της Ουάσιγκτον σε μια ελληνοτουρκική κρίση. Ούτε η παρουσία τους εγγυάται ότι οι αμερικανικές στρατηγικές προτεραιότητες θα συμπίπτουν με τις ελληνικές εθνικές προτεραιότητες όταν κλιμακώνονται οι εντάσεις. Η Ουάσιγκτον μπορεί να προτιμήσει την αποκλιμάκωση, τη διπλωματική διαμεσολάβηση και τη διατήρηση της συνοχής του ΝΑΤΟ από μια κατηγορηματική υποστήριξη της Αθήνας.
Αυτό δεν είναι επιχείρημα κατά της αμερικανικής παρουσίας στην Ελλάδα. Είναι ένα επιχείρημα κατά της σύγχυσης της στρατηγικής χρησιμότητας με τη στρατηγική προστασία.
Ο κίνδυνος έγκειται στην υπόθεση ότι η φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων εισάγει αυτόματα την αμερικανική ασφάλεια. Οι βάσεις μπορούν να ενισχύσουν την αποτροπή, αλλά μπορούν επίσης να παρασύρουν μια χώρα υποδοχής βαθύτερα σε συγκρούσεις που διαμορφώνονται από αποφάσεις που λαμβάνονται αλλού. Αυξάνουν τη στρατηγική σημασία μιας χώρας για την Ουάσιγκτον, αλλά η σημασία δεν είναι το ίδιο με τον έλεγχο. Και όταν οι αμερικανικές επιχειρήσεις γίνουν μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αντιπαράθεσης, η περιοχή που φιλοξενεί αυτές τις επιχειρήσεις μπορεί να μπει στους υπολογισμούς του αντιπάλου.
Για την Αθήνα, το ερώτημα θα έπρεπε επομένως να είναι πολύ πιο απαιτητικό από το πόσες αμερικανικές εγκαταστάσεις μπορούν να φιλοξενηθούν ή πόσο συχνά οι Αμερικανοί αξιωματούχοι επαινούν τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας. Ποιες συγκεκριμένες πολιτικές δεσμεύσεις και δεσμεύσεις ασφαλείας συνοδεύουν αυτήν την παρουσία; Πόση ελευθερία λήψης αποφάσεων διατηρεί η Ελλάδα; Και, κυρίως, τι συμβαίνει όταν τα αμερικανικά συμφέροντα και τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα παύουν να αλληλεπικαλύπτονται;
Το βουνό και ο αντικατοπτρισμός
Για το Μπαχρέιν, το «βουνό της φωτιάς» έχει γίνει στόχος. Για την Ελλάδα, το μάθημα δεν είναι ότι οι συμμαχίες είναι άχρηστες ή ότι η αμερικανική στρατιωτική συνεργασία πρέπει να εγκαταλειφθεί. Είναι ότι η στρατηγική εξάρτηση δεν πρέπει ποτέ να συγχέεται με τη στρατηγική αυτονομία. Μια χώρα δεν μπορεί να αναθέσει σε εξωτερικούς συνεργάτες τους υπολογισμούς ασφαλείας της, να αντικαταστήσει την ξένη στρατιωτική παρουσία με τις δικές της αποτρεπτικές δυνατότητες και να περιμένει ότι τα πολιτικά συμφέροντα του προστάτη της θα συμπίπτουν πάντα με τα δικά της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν πρώτα τα συμφέροντά τους.
Τα κράτη του Κόλπου ανακάλυψαν το τίμημα της σύγχυσης της παρουσίας της αμερικανικής ισχύος με τον έλεγχο των συνεπειών της. Οι Έλληνες υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να εξετάσουν αυτή την εμπειρία πριν μπερδέψουν το αυξανόμενο αμερικανικό αποτύπωμα με ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο έναντι κάθε απειλής στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Μια ξένη βάση μπορεί να κάνει μια χώρα απαραίτητη σε μια υπερδύναμη. Η επιβίωση αυτής της χώρας δεν είναι απαραίτητα απαραίτητη για την υπερδύναμη.
Πηγή: i-epikaira.blogspot.com
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου