ΗΠΑ – Ιράν: Ο Τραμπ πιέζεται από τη διπλωματία και το Κογκρέσο
Αβέβαιη παραμένει η εικόνα στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς οι διαπραγματευτικές προσπάθειες δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία και ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τα θεσμικά όρια που θέτει το αμερικανικό Κογκρέσο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πλαίσιο που είναι γνωστό ως «νόμος του Βιετνάμ», το οποίο θεσπίστηκε μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, με στόχο να περιορίσει τη δυνατότητα του εκάστοτε προέδρου να εμπλέκει τις ΗΠΑ σε πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
Το αμερικανικό Σύνταγμα αποδίδει στο Κογκρέσο την αρμοδιότητα για την κήρυξη πολέμου. Στην πράξη, ωστόσο, οι πρόεδροι των ΗΠΑ έχουν αξιοποιήσει διαχρονικά τα περιθώρια περιορισμένης στρατιωτικής δράσης χωρίς προηγούμενη κοινοβουλευτική εξουσιοδότηση.
Το όριο των 60 ημερών και η πίεση στον Λευκό Οίκο
Το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι ο πρόεδρος πρέπει να ενημερώσει το Κογκρέσο μέσα σε 48 ώρες από την εμπλοκή αμερικανικών δυνάμεων σε εχθροπραξίες. Η ενημέρωση οφείλει να περιγράφει το εύρος της επιχείρησης, την αιτιολόγησή της και την εκτιμώμενη διάρκειά της.
Στην περίπτωση του Ιράν, ο Τραμπ επικαλέστηκε την προεδρική αρμοδιότητα στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής, επιχείρημα που έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν από Αμερικανούς προέδρους για στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς επίσημη κήρυξη πολέμου.
Το κρίσιμο σημείο είναι το χρονικό όριο των 60 ημερών. Αν το Κογκρέσο δεν εγκρίνει τη συνέχιση της χρήσης στρατιωτικής βίας μέσα σε αυτό το διάστημα, ο πρόεδρος υποχρεούται να τερματίσει τη δράση. Για την κρίση με το Ιράν, η προθεσμία εκτιμάται ότι λήγει είτε στις 29 Απριλίου είτε την 1η Μαΐου, ανάλογα με τον τρόπο υπολογισμού της έναρξης.
Η διαφορά αυτή έχει προκαλέσει σύγχυση στην Ουάσινγκτον. Ορισμένοι νομικοί θεωρούν ότι η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε με την έναρξη των εχθροπραξιών, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να υπολογιστεί από την ημέρα της επίσημης ενημέρωσης του Κογκρέσου.
Υπάρχει και τρίτη ερμηνεία, κυρίως από Ρεπουμπλικανούς, σύμφωνα με την οποία το διάστημα της κατάπαυσης του πυρός δεν πρέπει να προσμετρηθεί στο ίδιο χρονοδιάγραμμα. Ακόμη και Δημοκρατικοί αναγνωρίζουν ότι η εκεχειρία δημιουργεί πρόσθετες νομικές ασάφειες.
Το πλαίσιο επιτρέπει παράταση 30 ημερών, μόνο εφόσον ο πρόεδρος υποστηρίξει ότι η συνέχιση της στρατιωτικής παρουσίας είναι αναγκαία για την ασφαλή αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων. Η πρόβλεψη αυτή δεν συνιστά γενική άδεια συνέχισης των επιχειρήσεων, αλλά λειτουργεί ως περιορισμένο περιθώριο απεμπλοκής.
Διπλωματικό αδιέξοδο με την Τεχεράνη
Ο χρόνος πιέζει τον Τραμπ, καθώς το θεσμικό περιθώριο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς την Τεχεράνη, όμως όσο πλησιάζει η λήξη του 60ημέρου τόσο αυξάνεται το πολιτικό και νομικό κόστος για τη συνέχιση της σύγκρουσης χωρίς νέα εξουσιοδότηση.
Παράλληλα, το διπλωματικό πεδίο παραμένει ανοιχτό και ασταθές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να ζητούν από το Ιράν σαφείς δεσμεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα, περιορισμό της περιφερειακής του δράσης και ξεκάθαρη εικόνα για τα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη.
Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται δυσαρεστημένη από τις αμερικανικές απαιτήσεις, τις οποίες θεωρεί υπερβολικές και μονομερείς. Ζητά τερματισμό της στρατιωτικής πίεσης, χαλάρωση ή άρση κυρώσεων και σεβασμό στις δικές της κόκκινες γραμμές.
Έτσι, οι δύο πλευρές παραμένουν μακριά από συμφωνία. Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι οι ιρανικές θέσεις δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις της, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ ζητούν πολλά χωρίς να προσφέρουν επαρκείς εγγυήσεις.
Η ακύρωση του ταξιδιού των Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ στο Πακιστάν ενίσχυσε την εικόνα αδιεξόδου. Ο Τραμπ φέρεται να έκρινε ότι η αποστολή δεν είχε επαρκές πολιτικό όφελος, από τη στιγμή που η ιρανική πλευρά δεν έδειχνε ουσιαστική μετακίνηση.
Λίγο νωρίτερα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε αποχωρήσει από το Πακιστάν, αφού παρέδωσε τις θέσεις της Τεχεράνης στους Πακιστανούς διαμεσολαβητές. Η αποχώρησή του πριν από την άφιξη της αμερικανικής αντιπροσωπείας έδειξε ότι οι συνομιλίες παραμένουν έμμεσες και εύθραυστες.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να λειτουργεί ως πιθανός δίαυλος επικοινωνίας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει μετατρέψει την ανταλλαγή μηνυμάτων σε ουσιαστική διαπραγμάτευση. Αντίστοιχο ρόλο επιχειρούν να διατηρήσουν και άλλοι μεσολαβητικοί δίαυλοι, όπως το Ομάν.
Η πίεση προς τον Αμερικανό πρόεδρο δεν προέρχεται μόνο από την Τεχεράνη. Στο Κογκρέσο, οι Δημοκρατικοί επιχειρούν να περιορίσουν τις πολεμικές εξουσίες του Λευκού Οίκου, ενώ και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε μια παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς σαφή έγκριση.
Πολλοί πρόεδροι των ΗΠΑ έχουν αμφισβητήσει κατά καιρούς το συγκεκριμένο πλαίσιο, θεωρώντας ότι περιορίζει υπερβολικά την εκτελεστική εξουσία σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ο Ρίτσαρντ Νίξον είχε ασκήσει βέτο όταν ο νόμος θεσπίστηκε, όμως το Κογκρέσο το παρέκαμψε.
Για τον Τραμπ, το πρόβλημα είναι πλέον ο χρόνος. Αν υπάρξει συμφωνία πριν από τις κρίσιμες ημερομηνίες, ο Λευκός Οίκος θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τη στρατιωτική πίεση ως μέσο που οδήγησε σε διπλωματικό αποτέλεσμα. Αν δεν υπάρξει, θα πρέπει να εξηγήσει με ποια νομιμοποιητική βάση μπορεί να συνεχίσει την εμπλοκή.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, καθώς η ένταση στην περιοχή επηρεάζει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, τις αγορές ενέργειας και τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Χωρίς συμφωνία, η αποκλιμάκωση παραμένει δύσκολη.
Σε αυτή τη φάση, η διπλωματία κινείται σε θολό πεδίο. Οι ΗΠΑ πιέζουν, το Ιράν αντιστέκεται, οι διαμεσολαβητές αναζητούν κοινό έδαφος και ο Τραμπ μετρά αντίστροφα τόσο απέναντι στην Τεχεράνη όσο και απέναντι στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.https://www.primenews.press/
******
Πυροβολισμοί στο δείπνο των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου: τι έγινε, τι γνωρίζουμε και τι μένει αδιευκρίνιστο
Το περιστατικό έγινε σε δείπνο στο White House Correspondents’ Association Dinner, το ετήσιο δείπνο των διαπιστευμένων ανταποκριτών του Λευκού Οίκου. Είναι ένα από τα πιο συμβολικά γεγονότα της πολιτικής και δημοσιογραφικής Ουάσιγκτον: πρόεδρος, υπουργοί, βουλευτές, δημοσιογράφοι, τηλεοπτικά πρόσωπα και προσκεκλημένοι συγκεντρώνονται σε μια βραδιά που παραδοσιακά συνδυάζει πολιτικό χιούμορ, αυτοσαρκασμό, προβολή της ελευθερίας του Τύπου και, βεβαίως, παρασκήνιο εξουσίας.
Φέτος η βραδιά μετατράπηκε σε σκηνή πανικού. Ο Ντόναλντ Τραμπ, η Μελάνια Τραμπ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και μέλη της κυβέρνησης απομακρύνθηκαν από την αίθουσα του Washington Hilton, όταν ακούστηκαν πυροβολισμοί κοντά στον χώρο ελέγχου ασφαλείας. Ο πρόεδρος δεν τραυματίστηκε. Ένας ύποπτος συνελήφθη. Ένας πράκτορας της Secret Service φέρεται να χτυπήθηκε, αλλά προστατεύθηκε από αλεξίσφαιρο γιλέκο.
Η στιγμή της επίθεσης
Σύμφωνα με το Reuters, ο άνδρας άνοιξε πυρ εναντίον πράκτορα της Secret Service σε σημείο ελέγχου του Washington Hilton, όπου διεξαγόταν το δείπνο. Ο Τραμπ είπε αργότερα ότι ο πράκτορας σώθηκε χάρη στο αλεξίσφαιρο γιλέκο του και ότι ήταν σε καλή κατάσταση. Οι αρχές ανέφεραν πως ο ύποπτος είχε στην κατοχή του καραμπίνα, πιστόλι και πολλαπλά μαχαίρια.
Το Associated Press περιγράφει ότι ο ένοπλος κινήθηκε προς τον χώρο της αίθουσας, στο λόμπι έξω από τη μεγάλη αίθουσα του δείπνου, προκαλώντας άμεση αντίδραση των ανδρών ασφαλείας. Οι καλεσμένοι έπεσαν κάτω από τα τραπέζια, ενώ η Secret Service περικύκλωσε τη σκηνή και απομάκρυνε τον πρόεδρο και τα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη.Η εικόνα που μεταδίδεται από τα διεθνή πρακτορεία είναι χαρακτηριστική: η βραδιά είχε ήδη αρχίσει, οι καλεσμένοι βρίσκονταν στα τραπέζια τους, και ξαφνικά ο θόρυβος των πυροβολισμών προκάλεσε σύγχυση. Κάποιοι αρχικά νόμισαν ότι έπεσε δίσκος ή πιάτα. Μέσα σε δευτερόλεπτα όμως, οι πράκτορες κινήθηκαν προς τον Τραμπ, ενώ εκατοντάδες παρευρισκόμενοι κρύφτηκαν κάτω από τα τραπέζια ή προσπάθησαν να καταλάβουν από πού προερχόταν ο κίνδυνος.
Ποιος είναι ο ύποπτος
Οι αρχές, σύμφωνα με το Associated Press και τη Washington Post, ταυτοποίησαν τον ύποπτο ως Cole Tomas Allen, 31 ετών, από το Torrance της Καλιφόρνιας. Η ταυτοποίηση αποδίδεται σε αξιωματούχους των υπηρεσιών επιβολής του νόμου, καθώς η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ύποπτος πιθανότατα διέμενε στο ίδιο ξενοδοχείο. Αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο, διότι μετατοπίζει το ερώτημα από το «πώς πλησίασε το ξενοδοχείο» στο «πώς κατάφερε να περάσει ή να παρακάμψει επίπεδα ασφαλείας μέσα σε έναν χώρο που φιλοξενούσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ, την πρώτη κυρία, τον αντιπρόεδρο, υπουργούς και εκατοντάδες δημοσιογράφους».Μέχρι στιγμής, το κίνητρο δεν έχει αποσαφηνιστεί. Ο Τραμπ τον περιέγραψε ως πιθανό «lone wolf», δηλαδή μοναχικό δράστη, αλλά αυτή είναι ακόμη προκαταρκτική εκτίμηση και όχι πλήρες πόρισμα. Η αστυνομία και οι ομοσπονδιακές αρχές δεν έχουν ανακοινώσει αν ο στόχος ήταν ο πρόεδρος, κάποιος άλλος αξιωματούχος, οι δημοσιογράφοι ή απλώς η πρόκληση μαζικού πανικού.
Αυτό το σημείο είναι σημαντικό. Πολιτικά, η υπόθεση θα ερμηνευθεί αμέσως μέσα από το πρίσμα της βίας κατά του Τραμπ. Δημοσιογραφικά, όμως, δεν πρέπει ακόμη να βαφτιστεί με βεβαιότητα ως απόπειρα δολοφονίας, όσο δεν έχει ανακοινωθεί σαφές κίνητρο ή στόχος από τις αρχές.
Τι έκανε η Secret Service
Η πρώτη εικόνα είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, η Secret Service φαίνεται ότι αντέδρασε γρήγορα. Ο Τραμπ, η πρώτη κυρία, ο αντιπρόεδρος και οι υπόλοιποι προστατευόμενοι αξιωματούχοι απομακρύνθηκαν χωρίς τραυματισμό. Ο ύποπτος συνελήφθη και, σύμφωνα με το Reuters, δεν πυροβολήθηκε από τους πράκτορες, παρότι είχε περάσει σημεία ελέγχου και κινήθηκε ταχύτατα προς τον χώρο της εκδήλωσης.
Από την άλλη πλευρά, το σοβαρό ερώτημα είναι πώς ένας ένοπλος με καραμπίνα, πιστόλι και μαχαίρια βρέθηκε σε θέση να απειλήσει ένα τόσο υψηλής ασφάλειας γεγονός. Το Reuters αναφέρει ότι βασικό αντικείμενο της έρευνας θα είναι πώς κατάφερε να εισαγάγει την καραμπίνα στο ξενοδοχείο.Εδώ βρίσκεται και η ουσία της υπόθεσης. Δεν αρκεί ότι η απειλή εξουδετερώθηκε. Σε τέτοιες εκδηλώσεις, η επιτυχία της ασφάλειας δεν μετριέται μόνο από το αν απομακρύνθηκε σώος ο πρόεδρος. Μετριέται και από το αν η απειλή εμποδίστηκε πολύ πριν φτάσει κοντά στο σημείο όπου βρίσκονται ο πρόεδρος, η κυβέρνηση και χιλιάδες καλεσμένοι.
Η υπόθεση έχει και έναν ιστορικό συμβολισμό: το Washington Hilton είναι το ξενοδοχείο έξω από το οποίο πυροβολήθηκε ο Ρόναλντ Ρίγκαν το 1981. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα δύο περιστατικά συνδέονται, αλλά προσθέτει βάρος στη συζήτηση για την ασφάλεια των προέδρων των ΗΠΑ σε χώρους εκτός Λευκού Οίκου.
Το δείπνο που δεν έγινε ποτέ
Το White House Correspondents’ Dinner είναι θεσμός της Ουάσιγκτον. Η φετινή παρουσία του Τραμπ είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί κατά την προηγούμενη προεδρική του θητεία είχε μποϊκοτάρει το δείπνο. Το φετινό δείπνο θα ήταν η πρώτη συμμετοχή του ως εν ενεργεία προέδρου σε αυτή την εκδήλωση.
Η βραδιά είχε σχεδιαστεί ως συμβολική επιστροφή σε μια παράδοση σχέσεων προεδρίας και Τύπου, έστω και σε μια εποχή βαθιάς πόλωσης. Αντί γι’ αυτό, διακόπηκε από πυροβολισμούς. Αρχικά υπήρξε σκέψη να συνεχιστεί το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το AP, προσωπικό του ξενοδοχείου ξανατακτοποιούσε τραπέζια και συνεργάτες ρύθμιζαν τον τηλεπροβολέα για την ομιλία του προέδρου. Τελικά, όμως, η Secret Service εισηγήθηκε την αποχώρηση και το δείπνο ακυρώθηκε για τη βραδιά.Ο Τραμπ δήλωσε αργότερα ότι θέλει η εκδήλωση να επαναπρογραμματιστεί εντός 30 ημερών. Αυτό έχει πολιτική σημασία: ο πρόεδρος επιχειρεί να εμφανιστεί ότι δεν υποχωρεί υπό τον φόβο της βίας, ενώ ταυτόχρονα η ασφάλεια θα πρέπει να επανεξετάσει πλήρως τα πρωτόκολλα ενός τέτοιου γεγονότος.
Η πολιτική διάσταση
Το περιστατικό έρχεται σε μια Αμερική ήδη φορτισμένη από πολιτική βία, απόπειρες δολοφονίας και έντονη ρητορική πόλωση. Το AP σημειώνει ότι είναι η τρίτη φορά από το 2024 που ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με απειλή σε κοντινή απόσταση, περιλαμβανομένης της απόπειρας δολοφονίας στο Butler της Πενσυλβάνια.
Αυτό το στοιχείο θα επηρεάσει αναπόφευκτα την πολιτική συζήτηση. Οι Ρεπουμπλικανοί θα το εντάξουν πιθανότατα στη γενικότερη αφήγηση ότι ο Τραμπ είναι στόχος ενός περιβάλλοντος μίσους. Οι Δημοκρατικοί θα καταδικάσουν τη βία, αλλά θα προσπαθήσουν να αποφύγουν την πολιτική εργαλειοποίηση του περιστατικού προτού διαλευκανθεί το κίνητρο. Οι υπηρεσίες ασφαλείας θα βρεθούν στο επίκεντρο σκληρού ελέγχου.πάρχει όμως και κάτι βαθύτερο. Το δείπνο των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου είναι, τουλάχιστον συμβολικά, βραδιά αφιερωμένη στην ελευθερία του Τύπου. Το γεγονός ότι ένα τέτοιο γεγονός διακόπηκε από ένοπλη απειλή δείχνει πόσο εύκολα η πολιτική τελετουργία μπορεί να μετατραπεί σε σκηνή βίας. Η Ουάσιγκτον είναι εξοικειωμένη με την υπερβολή, το θέαμα και την πόλωση. Δεν είναι όμως εύκολο να απορροφήσει μια εικόνα όπου υπουργοί, δημοσιογράφοι και προσκεκλημένοι πέφτουν κάτω από τα τραπέζια, ενώ οι πράκτορες απομακρύνουν τον πρόεδρο.
Τα ερωτήματα που ανοίγουν
Το πρώτο ερώτημα είναι επιχειρησιακό: πώς ο ύποπτος βρέθηκε με τόσα όπλα κοντά σε τόσο προστατευμένο χώρο; Αν ήταν πράγματι ένοικος του ξενοδοχείου, πότε μετέφερε τα όπλα, πού τα έκρυψε, και γιατί δεν εντοπίστηκαν νωρίτερα;
Το δεύτερο ερώτημα είναι θεσμικό: επαρκούν τα σημερινά πρωτόκολλα ασφαλείας για εκδηλώσεις όπου ο πρόεδρος βρίσκεται σε ιδιωτικούς ή ημι-δημόσιους χώρους; Το Washington Hilton δεν είναι ο Λευκός Οίκος. Είναι ξενοδοχείο, με προσωπικό, δωμάτια, κοινόχρηστους χώρους, εισόδους, διαδρόμους, βοηθητικούς χώρους και επισκέπτες που δεν σχετίζονται απαραίτητα με την εκδήλωση.Το τρίτο ερώτημα είναι πολιτικό: θα αξιοποιηθεί το περιστατικό για να ενισχυθεί η προεδρική εικόνα του Τραμπ ως στόχου και επιζώντα; Ή θα κυριαρχήσει η συζήτηση για τις τρύπες ασφαλείας; Η απάντηση θα εξαρτηθεί από το τι θα βγάλει η έρευνα για το κίνητρο του δράστη.
Το τέταρτο ερώτημα αφορά τον δημόσιο λόγο. Κάθε τέτοιο περιστατικό στις ΗΠΑ συνοδεύεται από άμεση παραγωγή θεωριών συνωμοσίας, κομματικών αφηγήσεων και βιαστικών συμπερασμάτων. Δημοσιογραφικά, το σωστό αυτή τη στιγμή είναι να κρατήσουμε σταθερά τρία δεδομένα: υπήρξε ένοπλο επεισόδιο, ο πρόεδρος είναι ασφαλής, το κίνητρο δεν έχει αποδειχθεί.
Το βράδυ στο Washington Hilton θα μείνει ως ένα από τα πιο σοβαρά περιστατικά ασφαλείας γύρω από Αμερικανό πρόεδρο τα τελευταία χρόνια. Η άμεση απειλή αντιμετωπίστηκε. Ο Τραμπ και η ηγεσία της κυβέρνησης δεν τραυματίστηκαν. Ο ύποπτος συνελήφθη. Αλλά η υπόθεση δεν κλείνει εδώ.Αντιθέτως, τώρα αρχίζει το πιο δύσκολο μέρος: η έρευνα για το πώς πέρασαν τα όπλα, ποιο ήταν το κίνητρο, αν υπήρξαν συνεργοί ή αν πράγματι επρόκειτο για μοναχικό δράστη, και αν η Secret Service είχε επαρκώς εκτιμήσει τον κίνδυνο σε μια εκδήλωση τόσο υψηλού πολιτικού και συμβολικού φορτίου.
Το περιστατικό είναι επίσης μια υπενθύμιση ότι η αμερικανική πολιτική ζωή έχει εισέλθει σε μια περίοδο όπου οι θεσμικές τελετές δεν προστατεύονται πια από το κύρος τους. Ακόμη και μια βραδιά αφιερωμένη στον Τύπο, με σμόκιν, ομιλίες και σατιρικά πειράγματα, μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να μετατραπεί σε σκηνή φόβου. Και αυτό, πέρα από το ίδιο το συμβάν, είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα.
**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου