ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ......[ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ-ΚΑΛΛΥΝΤΗΡΙΑ..]

Σήμερα ειν τά Φώτα κι οι φωτισμοί,χαρές μεγάλες,αγιασμοί,φεύγουν κι οι καλικάντζαροι [δές τε εδώhttp://enaasteri.blogspot.com/2011/01/blog-post_8052.html, για αυτά τα οντα που  μας ενοχλουν ολο το δωδεκαήμερο],αναχωρουν λοιπόν για τά βαθη τής γής ,φοβισμενοι απ τόν τρελό παπά με τήν αγιαστούρα..ε γιορτάζει και τό μπλόγκ..ειπαμε ,χαρές μεγάλες...ας μάς φωτίζει λοιπον ολους ο Θεός κι ας ειναι ο δρόμος μας..δρόμος γνώσης,δύναμης,αντοχής...δρομος αγάπης..ας μας φωτίζει ο Θεός κι ας  προστατευει τήν Ελλάδα μας κι εμάς καί ολον τόν κόσμο......Τό ονομα τής γιορτής προκύπτει απ τήν φανερωση τής Αγίας Τριάδας κατά τήν βάπτιση τού Χριστού...πάντως στην δύση τήν συνδέουν με το προσκύνημα τώ τριών μάγων

Η εορτή των Θεοφανείων περικλείει άλλωστε και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία.
Η κατάδυση του Σταυρού, κατά τη λαϊκή πίστη, δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές
ικανότητες. Οι κάτοικοι πολλών περιοχών μετά τη κατάδυση τρέχ
ουν στις παραλίες ή στις όχθες ποταμών και λιμνών για να πλύνουν τα αγροτικά τους εργαλεία, ακόμη και εικονίσματα.
 Κατά τη λαϊκή δοξασία, ακόμη και τα εικονίσματα με το πέρασμα του χρόνου χάνουν την αρχική δύναμη και αξία τους, που την αποκτούν όμως εκ νέου από το αγιασμένο νερό. Αυτή ακριβώς η διαδικασία δεν αποτελεί παρά επιβίωση της αρχαίας αθηναϊκής γιορτής των «Πλυντηρίων.........

ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΛΥΝΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ

 

<<..Καλλυντήρια (τα) Αρχ.]. Αθηναϊκή εορτή προς τιμήν της Πολιάδος Αθηνάς. Η εορτή αυτή συνδέεται αναπόσπαστα μετά της συναφούς εορτής των Πλυντηρίων, αμφότερες δε είχαν ως σκοπό τον καθαρισμό του ιερού και του ξοάνου της θεάς.

Οι εορτές αυτές γίνονταν κατά τον μήνα Θαργηλιώνα, ήτοι τον Μάιο, μεγάλη όμως επικρατεί αοριστία περί του ποια προηγείται της άλλης. Κατά τον λεξικογράφο Φώτιο, τα Καλλυντήρια τελούνταν την 19ην του μηνός, τα δε Πλυντήρια την 29ην. Αλλά η ετυμολογική έννοια των δύο λέξεων θέτει εν αμφιβάλω την τοιαύτη χρονική τάξη, διότι λογικό είναι να παραδεχθεί κανείς ότι πρώτον πλένεται κάτι και ύστερα καλλύνεται. Κατά της λογικής, εν τούτοις, αυτής ερμηνείας διαφόρων ερμηνευτών και μάλιστα των Schoeman και Petersen, αντεπεξέρχεται ο Mommsen ο οποίος, συμφωνώντας προς τον λεξικογράφο Φώτιο, εξηγεί, ότι τα μεν Καλλυντήρια ήσαν ή προπαρασκευαστική εορτή του καθαρισμού του ιερού της Πολιάδος Αθηνάς επί της Ακροπόλεως, και, ως τοιαύτη, προηγούνταν, τα δε Πλυντήρια ήσαν η τελετή του λουτρού του ξόανου της θεάς, και, ως τέτοια, είπετο.

Η διεξαγωγή των τελετών τούτων γίνονταν, κατά τους αρχαίους συγγραφείς και τις επιγραφές, ως εξής: Κατ’ αρχάς καθαρίζονταν και εξαγνίζονταν ο ναός της Πολιάδος Αθηνάς, ο επί της Ακροπόλεως. Κατά το χρονικό τούτο διάστημα, το Ιερόν απεμονούτο δια σχοινίων. Οι λειτουργοί του ναού, οι επιφορτισμένοι τότε τον καθαρισμό, ήσαν παρθένοι, ονομαζόμενοι λουτρίδες και πλυντρίδες, ως και πρόσωπο τι καλούμενο κατανίπτης, επιφορτισμένος ειδικώς να επιμελείται του αγάλματος της θεάς. Και η προπαρασκευαστική αυτή εργασία αποτελούσε την εορτή των Καλλυντηρίων. Έπειτα άρχιζε η μεγάλη ήμερα των Πλυντηρίων. Κατά ταύτη το κυριώτατο μέρος έπαιζαν οι λεγόμενες Πραξιεργίδες, όμιλος, δηλαδή, ιερειών, οι οποίες ήσαν τεταγμένες να ετοιμάζουν το άγαλμα προς λουτρό, γδύνοντας, πρώτα, αυτό των ενδυμάτων του και των κοσμημάτων και καλύπτοντάς το δια πέπλου, και έπειτα, μετά το λουτρό, στολίζοντας πάλι αυτό ως και πριν. Και τότε άρχιζε η πομπή, υπό την εποπτεία των νομοφυλάκων. Το άγαλμα της θεάς, ετοιμασμένο ως ανωτέρω, φέρονταν επισήμως προς την θάλασσα του Φαλήρου, βαπτίζονταν δε τότε εντός της θαλάσσης και παρέμενε εκεί όλη την ημέρα. Η ημέρα αυτή θεωρείτο στην Αθήνα ως αποφράς, διότι η πόλις στερούνταν, κατά το χρονικό τούτο διάστημα, της προστασίας της πολιούχου θεάς, και προς τούτο κατέπαυε πάσα εργασία, ήταν δε επιβεβλημένη και επίσημη αργία προς την εσπέρα, η συνοδεία επανέρχονταν στην Αθήνα, εν μέσω εφήβων, οι οποίοι κρατούσαν δάδες αναμμένες, και των Πραξιεργίδων. Και τότε το άγαλμα, καθαρισμένο δια του λουτρού, τίθετο και πάλι επισήμως στο ναό.

Και ταύτα μεν περί των Καλλυντηρίων και των Πλυντηρίων. Αλλά και η γένεση των εορτών τούτων δεν είναι λιγότερο αόριστος. Και ναι μεν η εορτή ήταν, πράγματι, προς τιμήν της πολιάδος Αθηνάς, άλλα, ταυτοχρόνως, και η Ἄγλαυρος, η κόρη του Κέκροπα, κατείχε, κατά πολλά κείμενα, σημαντική θέση στις εορτές  αυτέςς. Ο αυτός λεξικογράφος Φώτιος αναφέρει, ότι τα Καλλυντήρια προήλθαν εκ του ότι η ¶γλαυρος ήταν η πρώτη ιέρεια της Αθηνάς, επιφορτισμένη να πλύνει και να στολίζει το άγαλμα της θεάς και ότι τα Πλυντήρια τελούνταν προς ανάμνηση του γεγονότος, καθ’ ο τα ενδύματα της θεάς έμειναν άπλυτα επί ένα έτος, μετά τον θάνατον του Αγλαύρου. Ταύτα επαναλαμβάνει και ο Ησύχιος. Ταύτα επιβεβαιώνει και ο Ἁρποκρατίων, αναφέροντας την παράδοση, κατά την οποία η ¶γλαυρος ταυτίζονταν με την Αθηνά. Οι μαρτυρίες, εν τούτοις, των συγγραφέων τούτων είναι προφανώς λανθασμένες, διότι η παράδοση αναφέρει ότι η Αθηνά αφαίρεσε διά βιαίου θανάτου την ζωή  της Αγλαύρου, διότι η ¶γλαυρος είχε ανοίξει, παρά την απαγόρευση της θεάς, το κιβώτιο του Εριχθονίου. Και κατά λογική συνέπεια δεν είναι δυνατόν να ετιμάτο, κατά τις εορτές αυτές, και η ¶γλαυρος. Ο Mommsen εξετάζοντας εμβριθέστερα τις αντιφάσεις αυτές, έτσι ερμηνεύει την αρχή των εορτών αυτών. Η Αθηνά αναχωρεί σε ταξίδι, εμπιστευόμενη στις Κεκροπίδες την φροντίδα της διατηρήσεως και του καθαρισμού του ιερού της, διότι αυτές ήσαν οι ιέρειες της λατρείας της. Και ιδού η πρώτη πράξη του δράματος, την οποίαν υπενθυμίζουν και συμβολίζουν τα Καλλυντήρια. Ταυτοχρόνως όμως εμπιστεύεται σε αυτές και τον Εριχθόνιο, απαγορεύσασα σε αυτές να ανοίξουν το κιβώτιο. Φαίνεται όμως ότι η απουσία της θεάς διήρκεσε πολλές ημέρας, και οι Κεκροπίδες παραβίασαν την ιερή διαταγή. Η Αθηνά, επανελθούσα, αντιλαμβάνεται την απείθεια των υπηρετριών της και τους επιβάλλει την τρομερά ποινή της θανατικής εκτελέσεως. Και ιδού η δευτέρα πράξη του δράματος, την οποίαν υπενθυμίζουν και συμβολίζουν τα Πλυντήρια δια του καθαρισμού του κατασπιλωθέντος ιερού και του λουτρού της θεάς στα κύματα της θαλάσσης. Και έτσι καλλίτερα εξηγείται και το ότι οι Αθηναίοι θεωρούσαν την ημέρα αυτήν, κατά την μαρτυρία των συγγραφέων, «ἐν ταῖς μάλιστα τῶν ἀποφράδων».ΠΗΓΗ.apologitis.com

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ....[CASOS...ΝΙΚΟΛΑΟς ΓΕΩΡΓΑΤΖΑΣ]

ΤΑ ΕΝΤΟΜΑ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ

ΜΕ ΚΥΚΛΟΥΣ ΑΝΑΔΡΑΣΗΣ.

ΕΜΕΙΣ ;

Συστηματική Δυναμική:

Μιά επιστήμη, που γεννήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα,

παντελώς άγνωστη στη σημερινή Ρωμιοσύνη.

Μιλάει στην «Ελεύθερη Έρευνα»http://www.freeinquiry.gr/pro.php?id

ο καθηγητής τού πανεπιστημίου Fordham τής Νέας Υόρκης,

δρ. Νικόλαος Κ. Γεωργαντζάς.

   [  - Η φτωχή απόδοση και οι ολέθριες συμπεριφορές, που παρατηρούμε γύρω μας, συχνά είναι συνέπειες λάθος αποφάσεων, που διαχρονικά, έρχονται και κυνηγούν τα κλιμάκια λήψης τους.

     - Στην Αρχαία Ελλάδα γεννήθηκε η Συστηματική Δυναμική ως ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος προσέγγισης και μοντελοποίησης προβληματικών καταστάσεων, σαν κι αυτά, που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνικό σύστημα.

     - Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πώς να χρησιμοποιούν τις στοχαστικές διακυμάνσεις των CASOS (Complex Adaptive Self-Organizing Systems = πολύπλοκα, ευπροσάρμοστα, αυτοθεσμιζόμενα συστήματα) και την επίδραση τής τύχης έναντι των κινδύνων, που απειλούσαν τη δημοκρατία.    

     - Μία πληθώρα συστημάτων γύρω μας λειτουργούν ως CASOS, όπως είναι, π.χ., ολόκληρο το σύμπαν, τα βιολογικά μας οικοσυστήματα και οι αγορές. Η μελέτη συστημάτων CASOS των αποικιών εντόμων δείχνει υπέροχα πρότυπα δυναμικής συμπεριφοράς, τα οποία προκύπτουν στα συστήματα τούτα, όπως π.χ. σε αποικίες μυρμηγκιών, αστρικά σμήνη και εκείνα των μελισσών, χωρίς να υπόκεινται σε ένα σύστημα κεντρικού ελέγχου.

     - Λειτουργικά, η διαδικασία τής αναπνοής μας δεν διαφέρει καθόλου από άλλες διαδικασίες, όπως αυτές τής λειτουργίας και διοίκησης επιχειρήσεων και οργανισμών. Ίσως η αναπνοή του, όπως και η ροή νερού στην υδρόγειο, έκαναν τον Ηράκλειτο να αποφανθεί, ότι «τα πάντα ρει», γύρω στο 500 π.Χ.. Το πανεπιστήμιο Μ.Ι.Τ. τής Μασσαχουσέτης, αφού έχει ήδη σταθεροποιήσει το ραντάρ και ανακαλύψει τη μνήμη (core memory) των ηλεκτρονικών υπολογιστών, έρχεται και συμπληρώνει τον Ηράκλειτο, παρατηρώντας πως, ναι μεν τα πάντα ρει, αλλά σε μία αυστηρή πάντα διαδοχή μεταβλητών ροής και συσσώρευσης αποθέματος.

     - Το όφελος από την προσέγγιση τής ελληνικής, αλλά και τής παγκόσμιας οικονομίας με τη Συστηματική Δυναμική είναι να δούμε, γιά πρώτη ίσως φορά, μία έξοχη θέα των αληθινών διαστάσεων τής οικονομίας, μέσα στην οποία ζούμε. Να δεί το κάθε κλιμάκιο λήψης αποφάσεων, όπως και η κάθε εταιρεία, ελληνική και μη, κάθε τομέας οικονομικής δραστηριότητας και η παγκόσμια κοινωνία πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους -όχι στατικά, αλλά- δυναμικά, δηλαδή διαχρονικά, με πολυπλοκότητα μέσα στο χρόνο.

     Αυτά αναφέρει μεταξύ άλλων ο καθηγητής τού πανεπιστημίου Fordham τής Νέας Υόρκης, δρ. Νικόλαος Κ. Γεωργαντζάς, σε συνέντευξη, που παραχώρησε ]

- «Ε.Ε.»: Κύριε καθηγητά, με τι ασχολείται η Συστηματική Δυναμική και ποιό είναι το πρακτικό της όφελος;








- Η Συστηματική ή Συστημική Δυναμική (Σ.Δ.) είναι η μετάφραση τού όρου System Dynamics (S.D.). Παρά την συνεχή ανέλιξή της σε μία αισθησιακά και ωφελιμιστικά ελκυστική μέθοδο προσέγγισης και μοντελοποίησης προβληματικών καταστάσεων σε κοινωνικά συστήματα, η Σ.Δ. κινείται μάλλον αργά γιά τούς πολιτικούς και τούς δημοσιογράφους στην Ελλάδα. Ίσως, διότι είναι δύσκολο να μαστορέψει κάποιος ένα συγκλονιστικά τανυσμένο αφήγημα γύρω από 2.500 χρόνια συσσωρευμένης ανθρώπινης γνώσης περί τής δυναμικής ή διαχρονικής συμπεριφοράς συστημάτων. Αλλά είναι συνταρακτικό, το πώς, μιά μέρα, το υποβόσκον παρολί τής επιστημονικής έρευνας, που χαλκεύει την ανθρώπινη γνώση, ξαφνικά μπορεί να αλλάζει τον κόσμο.
Η αρχαία Ελλάδα λοιπόν και μετά οι Η.Π.Α. είναι οι χώρες, που γέννησαν αυτήν την ιδιόρρυθμη μέθοδο, ως τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο προσέγγισης και μοντελοποίησης προβληματικών καταστάσεων, σαν κι αυτά, που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνικό σύστημα, όπως, π.χ., κάθε επιχείρηση, δήμος, υπουργείο και η οικονομία κάθε χώρας. Η δύναμη τής μεθόδου, αν και αυτή βασίζεται στην εφαρμογή διαφορικών εξισώσεων, προέρχεται από την απλότητά της. Επί αιώνες ήταν κυριολεκτικά κάτω από την μύτη μας, ώστε έτσι δεν την βλέπαμε.

Μπορούμε να ορίσουμε τη μέθοδο Σ.Δ. ως τον αέρα, που αναπνέουμε -όχι μεταφορικά, αλλά- στην κυριολεξία:







(εισ)πνοή → Απόθεμα αέρα στούς πνεύμονες → (εκ)πνοή







Η μέθοδος Σ.Δ. γεννήθηκε από την ανάγκη διαχείρισης τής συμπεριφοράς και απόδοσης δημόσιων και ιδιωτικών κοινωνικο-πολιτικο-οικονομικών συστημάτων, δηλαδή επιχειρήσεων, θεσμών και οργανισμών. Όλοι μας ζούμε καθημερινά γύρω από και μέσα σε επιχειρησιακά και κυβερνητικά οικοσυστήματα, που τα χαρακτηρίζουν διαχρονικά συνυφασμένες δομές αιτίων και αιτιατών. Μερικοί αρχίζουμε σιγά-σιγά να κατανοούμε, πως η φτωχή απόδοση και οι ολέθριες συμπεριφορές, που παρατηρούμε γύρω μας, συχνά είναι συνέπειες λάθος αποφάσεων, που διαχρονικά, έρχονται και κυνηγούν τα κλιμάκια λήψης τους.

Οι αρμόδιοι διαχείρισης κάθε οργανισμού πρέπει να ξέρουν π.χ. εάν το αρχικό αποτέλεσμα μιας απόφασης ή δράσης στο περιβάλλον τού οργανισμού ενισχύεται ή αμβλύνεται στο χρόνο. Κάτι, που αρχικά δείχνει αθώο, μπορεί να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στην απόδοση ενός οργανισμού. Το όφελος, που η μέθοδος Σ.Δ. φέρνει στην ανθρωπότητα είναι, ότι δείχνει την ολική δομή των διαχρονικά συνυφασμένων αιτίων και αιτιατών ενός συστήματος ανεξάρτητα από το πόσο μεγάλο ή μικρό είναι αυτό. Έτσι, οι αρμόδιοι διαχείρισής του μπορούν να επέμβουν αποτελεσματικά στις επιδόσεις του.
Λειτουργικά, η διαδικασία τής αναπνοής μας δεν διαφέρει καθόλου από άλλες διαδικασίες, όπως αυτές λειτουργίας και διοίκησης επιχειρήσεων και οργανισμών. Ίσως η αναπνοή του, όπως και η ροή νερού στην υδρόγειο, έκαναν τον Ηράκλειτο να αποφανθεί, ότι «τα πάντα ρει», γύρω στο 500 π.Χ.. Το 1958, δηλαδή 2.458 χρόνια μετά τον Ηράκλειτο, ο Jay W. Forrester, στο πανεπιστήμιο Μ.Ι.Τ. τής Μασσαχουσέτης, αφού έχει ήδη σταθεροποιήσει το ραντάρ και ανακαλύψει τη μνήμη (core memory) των ηλεκτρονικών υπολογιστών, έρχεται και συμπληρώνει τον Ηράκλειτο, παρατηρώντας πως, ναι μεν τα πάντα ρει, αλλά σε μία αυστηρή πάντα διαδοχή μεταβλητών ροής και συσσώρευσης αποθέματος:
(εισ)ροή → Απόθεμα → (εκ)ροή







Παντρεύοντας λοιπόν την αυστηρή τούτη αλληλουχία μεταβλητών ροής και συσσώρευσης αποθέματος με την μεταπολεμικά (1946) ραγδαία εξελισσόμενη επιστήμη τής κυβερνητικής συστημάτων (cybernetics) που, μεταξύ άλλων, μελετά αόρατους βρόχους ή κύκλους ή κυκλώματα δράσης και ανάδρασης (feedback loops), ο dr. Forrester δημιούργησε τη μέθοδο Σ.Δ..

Το όφελος από την προσέγγιση τής ελληνικής, αλλά και τής παγκόσμιας οικονομίας με συστηματοδυναμική είναι να δούμε, γιά πρώτη ίσως φορά, μία έξοχη θέα των αληθινών διαστάσεων τής οικονομίας, μέσα στην οποία ζούμε. Να δεί το κάθε κλιμάκιο λήψης αποφάσεων, όπως και η κάθε εταιρεία, ελληνική και μη, κάθε τομέας οικονομικής δραστηριότητας και η παγκόσμια κοινωνία πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, όχι στατικά, αλλά δυναμικά, δηλαδή διαχρονικά, με πολυπλοκότητα μέσα στο χρόνο.









- «Ε.Ε.»: Τι είναι οι φερομόνες;

- Οι φερομόνες είναι ουσίες, τις οποίες παράγει το σώμα από αδένες, που βρίσκονται στο στόμα, στις μασχάλες, στο στήθος και στη ζώνη των γεννητικών οργάνων. Ικανές να καθορίσουν μία αντίδραση δυναμικής συμπεριφοράς, οι φερομόνες είναι δύο ειδών: αυτές, που χτυπούν το καμπανάκι τής αντίδρασης ενός οργανισμού γρήγορα και αυτές, που είναι βραδείας καύσης. Οι ταχείας επίδρασης φερομόνες προκαλούν άμεσες αντιδράσεις και συμπεριφορές από το άτομο που τις δέχεται: έλξη, ερεθισμό, σήμα κινδύνου, φόβο ή επιθετικότητα. Οι βραδείας επίδρασης φερομόνες δρουν από την αρχή τής βρεφικής ζωής, αλλά καθορίζουν και την ενήλικη μέσα από την οσφρητική μνήμη, παίρνοντας μία θέση πυλώνα στη συμβατότητα, όπως και στην ερωτική και συναισθηματική ζωή των ζώων και των ανθρώπων.











- «Ε.Ε.»: Αληθεύει, ότι μελετώντας τις φερομόνες των μυρμηγκιών, μπορούμε να σχεδιάσουμε προσομοιωτικά μοντέλα για μαχητικά αεροσκάφη;- Ναι, δυστυχώς αληθεύει. Δυστυχώς, διότι εμείς οι άνθρωποι έχουμε τελειοποιήσει το πως σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο. Όπως πολλά άλλα ζώα, έτσι και οι λύκοι τσακώνονται μεταξύ τους. Όμως, οι λύκοι δεν σκοτώνουν ο ένας τον άλλο, ενώ εμείς οι άνθρωποι σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο, συχνά μάλιστα στο όνομα κάποιου θεού.


Πάντως, η σεξουαλική ζωή γενικά των εντόμων και ειδικά των μυρμηγκιών είναι φλέγον θέμα στις Η.Π.Α.. Πολλοί επιστήμονες μελετούν τη σεξουαλική συμπεριφορά των μυρμηγκιών, διότι αυτή έχει πολλά κοινά με τα επανδρωμένα και μη μαχητικά αεροσκάφη, τα περιβόητα wap. Η διαδικασία προσέλκυσης των αρσενικών μυρμηγκιών από τα θηλυκά με οργανικές φερομόνες είναι παρόμοια με τη διαδικασία ανεύρεσης στόχων με χημικές φερομόνες από μαχητικά αεροσκάφη με ή χωρίς πιλότο.



Παρόμοιες μελέτες με προσομοιωτικά μοντέλα προϋπάρχουν βέβαια στη σχετική βιβλιογραφία, αλλά στα αποτελέσματά τους οι ερευνητές συχνά δεν καταφέρνουν να διαχωρίσουν τη στοχαστική διασκεδαστικότητα ή διακύμανση από την αιτιοκρατική ή τελεολογική δομή των μοντέλων τους, ούτε στα μυρμήγκια, ούτε στα μαχητικά αεροσκάφη. Έτσι, τα πρακτικά αποτελέσματα είναι συχνά καταστροφικά. Βέβαια, ο διαχωρισμός τής στοχαστικής διακύμανσης από την τελεολογική δομή ενός προσομοιωτικού μοντέλου είναι σχετικά εύκολο να γίνει με τη μέθοδο Σ.Δ., η οποία πάντα εξωτερικεύει επακριβώς τη συστημική δομή όλων των αιτίων και αιτιατών σε κάθε της μοντέλο.



ca- «Ε.Ε.»: Τι είναι τα συστήματα CASOS;


- Ο όρος CASOS έχει να κάνει με Complex Adaptive Self-Organizing Systems, δηλαδή πολύπλοκα, ευπροσάρμοστα, αυτοθεσμιζόμενα συστήματα. Μία πληθώρα συστημάτων γύρω μας λειτουργούν ως CASOS, όπως είναι, π.χ., ολόκληρο το σύμπαν, τα βιολογικά μας οικοσυστήματα και οι αγορές. Η μελέτη συστημάτων CASOS των αποικιών εντόμων δείχνει υπέροχα πρότυπα δυναμικής συμπεριφοράς, τα οποία προκύπτουν στα συστήματα τούτα, όπως π.χ. σε αποικίες μυρμηγκιών, αστρικά σμήνη και εκείνα των μελισσών, χωρίς να υπόκεινται σε ένα σύστημα κεντρικού ελέγχου. Αντίθετα, μια ολική περιεκτική λογική χαρακτηρίζει τα πρότυπα δυναμικής συμπεριφοράς αυτών των συστημάτων, πρότυπα, που ξεπροβάλλουν ως αποτέλεσμα των τοπικών αλληλεπιδράσεων και αρμονικά διαμοιρασμένου ελέγχου μεταξύ των στοιχείων, που συνιστούν τέτοια συστήματα.


Οι ιδέες σχετικές με τα CASOS παρέχουν ευκαιρίες δημιουργίας πλαισίων διοίκησης επιχειρήσεων και άλλων οικονομικών συστημάτων, που βοηθούν πολλούς οργανισμούς να ανακαλύπτουν εναλλακτικές λύσεις στην ιεραρχική τους οργάνωση μέσω αρμονικά διαμοιρασμένου ελέγχου. Διαδικτυακές κοινότητες εθελοντών ενεργούν ως συστήματα CASOS, δηλαδή αυτοθεσμίζονται στη διαδικασία παραγωγής π.χ. γνώσης (wikipedia.org), γεωγραφικών πυλών διαδικτύου (geoportals), ιστοτόπων με πληροφορίες εμπορικών συναλλαγών (eBay) και δωρεάν λογισμικών (SourceForge.net). Αυτές είναι μερικές από τις πρακτικές εφαρμογές των συστημάτων CASOS, όπου, εκμεταλλευόμενες τη συνδετικότητα τού παγκόσμιου διαδικτύου, κοινότητες συστημάτων CASOS ελκύoυν το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων, διότι επιδεικνύουν ικανότητες καινοτομίας, καθώς δημιουργούν πραγματικές αξίες επιχειρηματικών συναλλαγών.

Δεν είναι όμως εύκολη δουλειά το να κατανοούμε, να σχεδιάζουμε ή ακόμη και να επηρεάζουμε συστήματα, που συνδυάζουν μεμονωμένες τάσεις αυτονομίας σε μία ολική, περιεκτική αρμονία. Επειδή τα συστήματα γενικά τείνουν από την ευταξία στην αταξία, γιά να μπορεί κάποιος να περιστέλλει ή να περιορίζει την αταξία σε ένα σύστημα με πολλαπλά στοιχεία, είναι υποχρεωμένος να συνδέει το σύστημα με ένα άλλο, στο οποίο η αταξία αυξάνεται.

- «E.E.»: Μπορείτε να μας δώσετε ένα απτό παράδειγμα CASOS;


- Ας πάρουμε το απτό παράδειγμα τού έρωτα μεταξύ δύο νέων όπως π.χ. τον περιγράφει ο William Shakespeare, μεταξύ τού Romeo και τής Juliet. Στο κλασσικό τούτο έργο, όπως ακριβώς και στα καθημερινά βιώματα πάθους κάθε ανθρώπου, ο Shakespeare δείχνει, πως ο έρως τής Juliet για τον Romeo εξαρτάται από διαχρονικές αλλαγές στο πάθος της γι΄ αυτόν.




Διαχρονικά, οι αλλαγές στο πάθος τής Juliet επηρεάζονται όχι μόνον από τον δικό της έρωτα γιά τον Romeo, αλλά και από το πώς ο Romeo ανταποκρίνεται στον έρωτά της γι΄ αυτόν. Παρόμοια, ο έρως τού Romeo γιά την Juliet εξαρτάται από διαχρονικές αλλαγές στο πάθος του γι΄ αυτήν. Οι αλλαγές στο πάθος τού Romeo επηρεάζονται όχι μόνο από τον έρωτα, που νοιώθει γιά τη Juliet, αλλά και από το πώς η Juliet ανταποκρίνεται στον έρωτά του γι΄ αυτήν.




Σκιαγράφωντας τις διαχρονικές αλληλεπιδράσεις τού πάθους των δύο νέων μέσα στην κοινωνία που ζούν, ο Shakespeare δείχνει, πως τα πάθη τού Romeo και τής Juliet αλληλεπιδρούν μεταξύ τους -όχι στατικά, αλλά- δυναμικά, δηλαδή διαχρονικά, με πολυπλοκότητα μέσα στο χρόνο. Διαγραμματικά (βλ. παρακάτω σχήμα), το απόθεμα «Έρως τής Juliet» για τον Romeo, μαζί με το απόθεμα «Έρως τού Romeo» γι΄ αυτήν, προκαλούν αλλαγές στο πάθος τής Juliet, επηρεάζοντας έτσι τον έρωτά της γιά τον Romeo. Παρόμοια, ο «Έρως τού Romeo» γιά την Juliet, όπως και ο «Έρως τής Juliet» γι΄ αυτόν, προκαλούν αλλαγές στο πάθος τού Romeo, επηρεάζοντας έτσι τον έρωτά του για την Juliet.



















Σχήμα 1: Έρως κατά τον Shakespeare.





Ο ίσως γιά μερικούς απειλητικός σκελετός άλγεβρας πάνω από το διάγραμμα στο Σχήμα 1 βοηθά στην ποσοτικοποίηση τού έρωτα κατά τον Shakespeare. Η ποσοτικοποίηση αυτή με την σειρά της βοηθά να καταλάβουμε τις πιθανές, δυστυχώς καταστροφικές πολλές φορές, επιπτώσεις στην απόδοση ενός συστήματος. Στο έργο π.χ. τού Shakespeare, μέσα στην κοινωνία που ζούν, ο έρωτας τού Romeo και τής Juliet οδηγεί και τούς δύο νέους στο θάνατο.

Συγκεκριμένα, η μήτρα των τεσσάρων εξωγενών παραμέτρων στο κέντρο τού διαγράμματος στο Σχήμα 1 βοηθά στη δημιουργία πιθανών σεναρίων, γιά το πώς μπορεί να εξελιχθεί ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων τής δικής μας εποχής. Με τις αij τιμές στη σχέση (4), στο πρώτο πιθανό σενάριο (Σενάριο Α), είναι ο έρως μεταξύ ενός άστατου χαρακτήρα τού Romeo και τού απόηχού του στη Juliet.

Στο σενάριο Α ο έρως των δύο εραστών ταλαντεύεται περιοδικά μέσα στο χρόνο. Το παρακάτω διαχρονικό γράφημα (Σχήμα 2α) δείχνει, πως αρχικά, ο έρως τής Juliet ακολουθεί την πτωτική πορεία τού έρωτα τού Romeo καθρεφτίζοντας έτσι σαν απόηχός του τον άστατο χαρακτήρα του. Το γράφημα φάσης (Σχήμα 2β) ναι μεν κρύβει το χρόνο, αλλά τα διαχρονικά βελάκια του δείχνουν πώς ακριβώς εξελίσσεται διαχρονικά ο έρως δύο εραστών άστατου χαρακτήρα. Ο μοντέρνος Romeo και η μοντέρνα Juliet συμβιβάζονται ίσως σε μία σχέση ολκής μέσα στην κοινωνία που ζούν, όπου νοιώθουν πραγματικά έρωτα ο ένας τον άλλο κατά το ένα τέταρτο τού χρόνου (Σχήμα 2β).


















Σχήμα 2: Σενάριο Α: Έρως μεταξύ ενός άστατου χαρακτήρα και τού απόηχού του.



(α11 = 0, α12 = -0.5, α21 = 0.5, α22 = 0)






Στο δεύτερο σενάριο (Σενάριο Β) βλέπουμε τι μπορεί να συμβεί σε ένα ζευγάρι ακόμα και στην όχι και τόσο ρομαντική εποχή που ζούμε, όταν ένας επιφυλακτικός εραστής διαλέγει γιά ταίρι του μία υπερενθουσιώδη Juliet. Παρά τις επιφυλάξεις που τον διακατέχουν, ο μοντέρνος μας Romeo ακολουθεί πιστά την ανοδική πορεία του έρωτα τής Juliet, έστω και κάπως καθυστερημένα (Σχήμα 3α).











Σχήμα 3: Σενάριο Β: Έρως μεταξύ ενός επιφυλακτικού εραστή





και μιάς υπερενθουσιώδους.



(α11 = -0.1, α12 = 0.1, α21 =0 .1, α22 =0 .1)








Το διαχρονικο βελάκι τού γραφήματος φάσης (Σχήμα 3β) επαληθεύει την ταχεία άνοδο στην ερωτική σχέση τού ζευγαριού. Παρά τις επιφυλάξεις του, ο Romeo ακολουθεί την Juliet στον ακράτητο ενθουσιασμό της, κάνοντας έτσι τον έρωτά τους να μεγαλώνει συνεχώς χωρίς όρια.
Στο τρίτο σενάριο (Σενάριο Γ) βλέπουμε τι μπορεί να συμβεί στον έρωτα ενός μοντέρνου ζευγαριού, όταν ένας και πάλι επιφυλακτικός εραστής διαλέγει γιά ταίρι του μια γνωστικά ασύμφωνη γυναίκα. Είναι ίσως η «παγκοσμιοποίηση» τής εποχής μας, που δυστυχώς δημιουργεί συνεχώς όλο και περισσότερους γνωστικά ασύμφωνους ανθρώπους.
Στο Σενάριο Γ ο έρως των δύο εραστών ταλαντεύεται και πάλι περιοδικά μέσα στο χρόνο. Το διαχρονικό γράφημα (Σχήμα 4α) όμως, δείχνει, πως ο γνωστικά ασύμφωνος χαρακτήρας τής μοντέρνας μας Juliet τώρα επαληθεύει τις επιφυλάξεις, που διακατέχουν τον Romeo. Έτσι, ο ταλαντευόμενος έρωτάς τους φθίνει σιγά-σιγά και τελικά σβήνει μέσα στο χρόνο. Τα διαχρονικά βελάκια τού γραφήματος φάσης (Σχήμα 4β) δείχνουν την πτωτική πορεία, που ακολουθεί η σχέση τού ζευγαριού. Μερικές φορές ο μοντέρνος Romeo και η μοντέρνα Juliet συμβιβάζονται με μια χλιαρή σχέση μέσα στην κοινωνία που ζούν. Διαχρονικά, νοιώθουν πολύ λίγο και ίσως καθόλου έρωτα ο ένας τον άλλον (Σχήμα 2β).












Σχήμα 4: Σενάριο Γ: Έρως μεταξύ ενός επιφυλακτικού εραστή





και μιας γνωστικά ασύμφωνης.



(α11 = -0.1, α12 = 0.5, α21 = -0.5, α22 = -0.1)





Τι μπορεί όμως να συμβεί, όταν ένας από τους δύο εραστές παρέχει ενθουσιασμό και η άλλη ηδονοθηρία; Στο τέταρτο σενάριο (Σενάριο Δ), που ποσοτικοποιούμε εδώ, ο μοντέρνος μας Romeo παίζει το ρόλο τού υπερενθουσιώδη εραστή και η μοντέρνα μας Juliet παίζει το ρόλο μίας ηδονοθηρικής γυναίκας.



















Σχήμα 5: Σενάριο Δ: Έρως μεταξύ ενός υπερενθουσιώδη εραστήκαι μιας ηδονοθηρικής.



(α11 = 0.1, α12 = 0.5, α21 = -0.5, α22 = 0.1)




Στο Σενάριο Δ ο έρως των δύο εραστών ταλαντεύεται γιά ακόμη μιά φορά μέσα στο χρόνο. Το διαχρονικό γράφημα (Σχήμα 5α) όμως τώρα δείχνει, πως ο ηδονοθηρικός χαρακτήρας τής μοντέρνας μας Juliet από τη μια πλευρά, μαζί με τον ακράτητο υπερενθουσιασμό, που διακατέχει τον Romeo από την άλλη πλευρά, οδηγούν τον ταλαντευόμενο έρωτα τού ζευγαριού σε φοβερά επικίνδυνα ύψη, αλλά και σε τρομακτικά επικίνδυνα βάθη. Ίσως κάπως έτσι να φανταζόταν τον έρωτα ο Shakespeare, που, εν μέσω κοινωνικών εμποδίων, κλείνει το έργο με το θάνατο τού ζευγαριού. Τα διαχρονικά βελάκια τού γραφήματος φάσης (Σχήμα 5β) δείχνουν την ανοδικά ταλαντευομένη πορεία, που ακολουθεί η σχέση τού ζευγαριού.




Η μέθοδος Σ.Δ. βοηθά κερδοσκοπικές και μη εταιρείες, καθώς και κυβερνητικούς οργανισμούς στη δημιουργία διαδικασιών, που διασφαλίζουν προκοπή στην πληροφόρηση και στην αποτελεσματική τους διακυβέρνηση. Εδώ βλέπουμε, πως ακόμα και στις προσωπικές μας σχέσεις, η Συστηματική Δυναμική μπορεί να μας χρησιμεύσει. Από τα τέσσερα παραπάνω ποσοτικοποιημένα σενάρια, ποιό ανταποκρίνεται στις δικές σας ανθρώπινες σχέσεις; Και ποιές ακριβώς είναι οι τιμές των εξωγενών παραμέτρων, που επηρεάζουν το συναισθηματικό σας κόσμο; Ή εκείνον των παιδιών σας;








- «Ε.Ε.»: Πώς μπορούν τα συστήματα CASOS να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε κοινωνικά φαινόμενα, όπως η «Αθηναϊκή Δημοκρατία»;



- Να μία πάρα πολλή όμορφη ερώτηση. Και μάλιστα σωστά διατυπωμένη, καθ΄ όσον η Αθηναϊκή Δημοκρατία υπήρξε πραγματικά ένα κοινωνικό φαινόμενο σε εξέλιξη. Είναι επίσης η αυθεντική δημοκρατία ένα πολύπλοκο, ευπροσάρμοστο, αυτοθεσμιζόμενο πολιτικό σύστημα, δηλαδή ένα CASOS.

Και μιλώντας γιά εξέλιξη, πρέπει να πάμε πίσω στον Εμπεδοκλή, τού οποίου η φιλοσοφική σκέψη φτάνει σε πεδία ασύλληπτα, όχι μόνον γιά την εποχή του, αλλά και γιά τη δική μας εποχή. Μερικοί τον θεωρούν πρόδρομο τού Δαρβίνου. (Σ.σ. βλ. Η θεωρία τής Εξέλιξης στη φιλοσοφία τού Εμπεδοκλή). Σε πολλά αποσπάσματα τού Εμπεδοκλή από τον Διογένη Λαέρτιο και τον Σιμπλίκιο, η έννοια των στοχατικών αλλαγών ή μεταβολών, αλλά και η επίδρασης τής τύχης στο δημιουργικό έργο τής φύσης είναι εναργής και σαφής.



Ο Εμπεδοκλής δέχεται την πανάρχαια, παραδοσιακή γνώση για τη «Μητέρα Γη» -όχι με τη θεϊκή της σημασία, αλλά- με τη φυσιοκρατική της έννοια, ως μητέρας των επί τής Γης δημιουργημάτων και των εμβιούντων όντων. Τα «αλλοιωπά ριζώματα» τού Εμπεδοκλή συνενούμενα όχι μόνον αλλάζουν τις αρχικές τους μορφές και δίνουν καινούργιες, αλλά και επεμβαίνουν αλλάζοντας τίς μορφές των ήδη υπαρχόντων όντων, όπως π.χ., μια μετάλλαξη σε γονιδιακό επίπεδο, σύμφωνα με τις σημερινές επιστημονικές γνώσεις.

Οι σκέψεις τού Εμπεδοκλή είναι τόσο διαυγείς, ώστε δίνουν τη σημερινή θεώρηση της εξελικτικής πορείας των οργανισμών, από τους κατώτερους θαλάσσιους οργανισμούς στους ανώτερους επίγειους, με κορωνίδα τον άνθρωπο. Φαίνεται ότι είχε συλλάβει στην σκέψη του την συμμετοχή τής τύχης στον τρόπο δημιουργίας: «αρχήν φησι γενέσθαι ως έτυχε». Δεν ήταν δυνατόν να γνώριζε ο Εμπεδοκλής τις διεργασίες των γονιδίων μέσα στο κύτταρο, αλλά αυτό που σήμερα γνωρίζουμε, που γίνεται σε μοριακό επίπεδο, το εξέφρασε με μία εκπληκτική σκέψη τυχαίας συνένωσης των μερών τού σώματος, που είχαν πρωτοδημιουργηθεί, όπως περιγράφει σε πολλά αποσπάσματά του.





Βλέπουμε λοιπόν, πως το CASOS τής Αθηναϊκής Δημοκρατίας έχει πίσω του ένα απόθεμα γνώσης για τις στοχαστικές διακυμάνσεις και την επίδραση τής τύχης στο δημιουργικό έργο τής φύσης. Οι πρόγονοί μας γνώριζαν πώς να χρησιμοποιούν τις στοχαστικές διακυμάνσεις των CASOS και την επίδραση τής τύχης έναντι των κινδύνων, που απειλούσαν τη δημοκρατία. Γνώριζαν, ότι η διαπλοκή μεταξύ των εξουσιών είναι κίνδυνος μέγας. Αν η διαπλοκή τούτη δεν ελεγχόταν μέσω τής τύχης, ήταν θέμα χρόνου να φτάσει στη δικαστική εξουσία και άρα να αλλοιώσει παντελώς τη δημοκρατία. Όταν αυτοί, οι οποίοι εξουσιάζουν, διαπλέκονται με εκείνους, που βρίσκονται εκεί για να τους ελέγχουν, είναι θέμα χρόνου όλοι μαζί να ελέγξουν και τους δικαστές για να συνεχίσουν τα εγκλήματά τους.

Έτσι, οι Έλληνες νομοθέτες δημιούργησαν μια δυναμική, που δεν επέτρεπε στις εξουσίες να διαπλέκονται. Η δυναμική τούτη εξασφαλιζόταν όχι μόνον από τον απλό διαχωρισμό των εξουσιών, αλλά και από τη διαφορετικότητα στον τρόπο στελέχωσής τους.

Το μεγάλο δηλαδή μυστικό τής λειτουργίας τής Αθηναϊκής Δημοκρατίας βρίσκεται, στο ότι τα δύο κύρια όργανα εξουσίας της -η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία- στελεχωνόταν με διαφορετικό τρόπο. Οι στρατηγοί, που έφεραν την εκτελεστική εξουσία, την οποία σήμερα φέρει π.χ. ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί, εκλέγονταν, ενώ οι βουλευτές, οι οποίοι έλεγχαν αυτήν την εξουσία, κληρώνονταν. Εκλέγονταν δηλαδή οι αντιπρόσωποι και κληρώνονταν οι εκπρόσωποι τού δήμου των πολιτών. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των ιδιοτήτων είναι ασύλληπτα μεγάλες. Δεν έχουν καμμία σχέση μεταξύ τους σε ό,τι αφορά τη διαδικασία επιλογής και τη λίστα των προσόντων, που απαιτεί η κάθε ιδιότητα, για να αποδώσει, όπως απαιτεί η ομαλή λειτουργία τής δημοκρατίας.





- «Ε.Ε.»: Γιατί στην Ελλάδα δεν υπάρχει πανεπιστημιακή έδρα Συστηματικής Δυναμικής;


- Ίσως, διότι τα ελληνικά μυρμήγκια δεν μασάνε. Τα ξέρουμε ήδη όλα στην πατρίδα... Αστειεύομαι βέβαια, αλλά ίσως είναι θέμα χρόνου, γνώσης, επίγνωσης και σωστής διακυβέρνησης τού κάθε πανεπιστήμιου στην Ελλάδα, που προετοιμάζει τα στελέχη επιχειρήσεων και τούς κρατικούς λειτουργούς τής Ελλάδας τού αύριο.








Οι πολλαπλές παραπομπές τής Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο γιά θέματα Eurostat δείχνει, πως μάλλον χρειάζονται έδρες Συστηματικής ή Συστημικής Δυναμικής στην πατρίδα μας, καθ΄ όσον εξακολουθούν να απουσιάζουν από την Ελλάδα διαδικασίες, που να διασφαλίζουν τη διάφανη πληροφόρηση. Ίσως επί τούτου πρέπει να σας τονίσω, πως στην Τουρκία ήδη υπάρχουν ακόμα και μεταπτυχιακά προγράμματα Συστημικής Δυναμικής σε πανεπιστημιακά τμήματα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οικονομικών. Το ίδιο στην Αγγλία, Αίγυπτο, Γερμανία και Ιταλία. Σφίγγει ο κλοιός, δε νομίζετε;
Πάντως είναι μάλλον παράδοξο, το πως, αν και ξεκίνησε από τον Ηράκλειτο, στην Ελλάδα η μέθοδος Σ.Δ. παραμένει μία επιστήμη τού μέλλοντος. Συνδυάζει τον μαθηματικό τρόπο σκέψης (πρακτική) με τη φιλοσοφία (θεωρία), που αντλεί και συνθέτει από έρευνα σε πολλούς επιστημονικούς τομείς, προκειμένου να δώσει λύσεις ή προτάσεις μέσα από μαθηματικά μοντέλα σε μεγάλα προβλήματα τής ανθρωπότητας. Έχει μπει στην αμυντική πολιτική των ΗΠΑ και άλλων μεγάλων χωρών, σε προγράμματα που χρηματοδοτούν οι οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες τού κόσμου, αλλά και στην απλή καθημερινότητα μέσα από προγράμματα, που καταρτίζουν συστηματοδυναμικοί επιστήμονες για την τοπική αυτοδιοίκηση.













* * *



Ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος προσέγγισης και προτυποποίησης προβληματικών καταστάσεων, που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνικό σύστημα, η μέθοδος Σ.Δ. είναι και ο πλέον σύγχρονος τρόπος προσέγγισης κάθε δυναμικού προβλήματος, από το πιό απλό μέχρι το πιό σύνθετο. Ίσως έναν παρόμοιο ενθουσιασμό με εκείνον τής Juliet στο δεύτερο σενάριο χρειάζεται ο ελληνικός μας κόσμος παγκόσμια, η ομογένεια τής Β. Αμερικής και ειδικά εμείς εδώ στη Νέα Υόρκη πάνω στην πίστη μας για τα εθνικά μας θέματα (όχι εθνικιστικά).





Ας ελπίσουμε ότι ο ακράτητος έρως μερικών από εμάς γιά τον ελληνικό κόσμο θα κάνει και όλους τούς άλλους Έλληνες και μη να ακολουθούν, έστω και καθυστερημένα. Οι πρωτοποριακές αρχές και βάσεις τού ελληνικού πολιτισμού υπόσχονται και δίνουν τα απαραίτητα θεμέλια, που η κονωνία μας χρειάζεται σήμερα, ειδικά γιά μία ανθρωποκεντρική έναντι τής νομισματοκρατούμενης οικονομίας, σε μία ορθολογική αντιμετώπιση τού φαινομένου, που καλούμε παγκοσμιοποίηση.


Γιάννης Λάζαρης-------
Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος Ε.Μ.Π.

ΤΖΙΜ ΛΟΝΤΟΝ..ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΘΛΗΤΗΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ...

Πηγή: Express.gr  18/12/09-12:42

Στην Αμερική, όταν οι αθλητικογράφοι συναντούν παλιούς παλαιστές, τους κάνουν πάντα την ίδια ερώτηση: Ποιος ήταν ο μεγαλύτερος παλαιστής όλων των εποχών; Για μας τους έλληνες, η απάντηση είναι εύκολη. Ο Τζιμ Λόντος. Aπό το 1930 μέχρι το 1946, ο Λόντος ήταν ο αδιαφιλονίκητος μάστερ της πάλης στην Αμερική. Ο ικανότερος και o διασημότερος. Τα κατορθώματά του παραμένουν αλησμόνητα για όσους τον είδαν να παλεύει στα ρινγκ. <<;υπήρξε η λατρεία του λαού, ακόμη και του Ελευθερίου Βενιζέλου που τον κάλεσε να τον γνωρίσει...   όταν τον ρώτησε ένας δημοσιογράφος στην Αμερική ποιόν Έλληνα απο την αρχαιότητα θαυμάζει περισσότερο, ονόμασε τον πολυμήχανο Οδυσσέα και εξήγησε, γιατί εκπόρθησε  την Τροία με το κόλπο του Δούρειου ίππου... Ο ΤΖΙΜ ΛΟΝΤΟΣ υπήρξε προέκταση των ημίθεων —του Ηρακλή και του Θησέα— στη σύγχρονη εποχή.>> Του Ζήση Ψάλλα Ο Τζιμ γεννήθηκε σ'Α ένα χωριό έξω από το Αργος, το Κουτσοπόδι, πιθανότητα το 1891 -ο ίδιος δεν ήταν σίγουρος πότε ακριβώς. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χρίστος Θεοφίλου και ήταν το 13ο παιδί μιας αρχοντικής οικογένειας. Από παιδί, οι γονείς του τον έστειλαν στην Αθήνα, στα μεγαλύτερα αδέρφια του που διατηρούσαν ένα κλωστήριο-υφαντήριο στην οδό Ηφαίστου αλλά ο Χρίστος ήταν ζωηρό παιδί και τους δημιουργούσε προβλήματα. Είχε προκαλέσει μια σειρά από έντονα περιστατικά και το αποκορύφωμα ήταν όταν σε ηλικία 13 ετών, περιφερόμενος στα πόδια των εργατών του κλωστηρίου, τον μάλωσε ο επιστάτης και αντί απάντησης ο Χρίστος τον πέταξε μέσα στο βραστό χυλό με τον οποίο βάφονταν τα νήματα. Μετά από αυτό, η οικογένεια αποφάσισε να τον στείλει σ'Α έναν άλλο μεγαλύτερο αδερφό του που ήταν εγκατεστημένος στην Αμερική. Στην Αμερική, την προσοχή του 15άχρονου έλληνα τράβηξε ένα αγωνιστικό παιγνίδι. Σε μια μικρή λίμνη, επιβιβάζονταν επί μιας σχεδίας καμιά τριανταριά άτομα έναντι εισιτηρίου και όποιος κατόρθωνε να μείνει μόνος ρίχνοντας τους άλλους στο νερό εισέπραττε μια γενναία αμοιβή. Εκεί ο Χρίστος εντοπίστηκε από αμερικανούς μάνατζερ οι οποίοι του ζήτησαν να υπογράψει ένα πενταετές συμβόλαιο με έναν τοπικό σύλλογο ελεύθερης πάλης. Όταν ο Χρίστος γίνεται 20 χρονών, το συμβόλαιο τελειώνει αλλά έχει παίξει μόνο σε εσωτερικούς αγώνες του συλλόγου. Δυστροπεί γιατί είναι φιλόδοξος και θέλει να διακριθεί όμως παραμένει στο σύλλογο και ανανεώνει το συμβόλαιό του χάρη στον προπονητή του ο οποίος ασκεί σημαντική επιρροή πάνω του. Με το νέο συμβόλαιο, ο Χρίστος δίνει αγώνες και από τη πρώτη στιγμή αφήνει κατάπληκτους του αθλητικογράφους που τον θεωρούν μεγάλη αποκάλυψη και τον αναφέρουν ως Golden Greek . Παρότι δ εν ήταν ψηλότερος από 1,75 μ. και δεν ζύγιζε πάνω από 91 κιλά, είναι εμφανές ότι μπορεί να διαπρέψει ακόμη και στη βαριά κατηγορία. Έχει φοβερή δύναμη, κυκλώπειο στήθος, ηράκλειους μηρούς και σβελτάδα αιλουροειδούς. Τα θηρία της πάλης του ρίχνουν ένα κεφάλι και είναι 20-30 κιλά βαρύτεροι αλλά ο Χρίστος έχει τη στόφα του πρωταθλητή. Στη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ο νεαρός έλληνας κάνει περιοδείες από την μια άκρη της Αμερικής ως την άλλη παρουσιαζόμενος ως «Χρίστος Θεόφιλος, ο Μαχόμενος Σοβατζής». Ήταν η εποχή που χτίζονταν στην Αμερική ουρανοξύστες και ο Χρίστος εμφανίζεται στα ρινγκ κυκλωμένος με σχοινιά, φορώντας στολή οικοδόμου και παπούτσια πασαλειμμένα με ασβέστη. Τα μεγάλα όνομα της πάλης εκείνη την περίοδο στις ΗΠΑ ήταν ο Τζόε Στέτσερ ( Joe Stecher ) που στεφανώθηκε πρωταθλητής το 1915 και ο Φρανκ Γκοτς ( Frank Gotch ) που ήταν ακόμα μεγαλύτερο ταλέντο. Όμως τα σημαντικά γεγονότα την περίοδο του πολέμου ήταν οι σκοτωμοί και οι καταστροφές κι ο κόσμος δεν είχε όρεξη για σπορ και διασκέδαση. Μετά την τρομακτική εμπειρία του πολέμου, ο αμερικανικός λαός γίνεται εσωστρεφής. Τα χρόνια της ειρήνης, οι μετανάστες ήταν ευπρόσδεκτοι αλλά ο πόλεμος καλλιέργησε τον εθνικισμό. Λόγω αυτής της κατάστασης, το κοινό ήθελε να βλέπει για πρωταθλητή έναν όσο το δυνατόν πιο καθαρόαιμο αμερικανό. Κάθε μειονότητα είχε τον δικό της ήρωα, ο ι Ρώσοι, οι Γερμανοί, οι Εβραίοι, οι Ιταλοί και φυσικά οι Έλληνες είχαν τον Χρίστο Θεοφίλου, αλλά ήταν πολύ δύσκολο να λάμψουν οι εθνικοί πρωταθλητές. Αυτόν που προτιμούσαν οι αμερικανοί ήταν ο Εντ Λούις, ο Στραγγαλιστής που ήταν τρομερός σαν ταύρος και είχε κερδίσει τον τίτλο του πρωταθλητή πέντε φορές. Ονομάστηκε Στραγγαλιστής από το φοβερό κεφαλοκλείδωμα που έκανε στους αντιπάλους του, το οποίο όταν πετύχαινε, κανείς δεν μπορούσε να σπάσει. Ο Χρίστος είχε αντιμετωπίσει τον Στραγγαλιστή επτά φορές μέχρι το 1925 και δεν είχε καταφέρει να τον κερδίσει. Σε λίγο τα πράγματα θα άλλαζαν από τη μεγάλη οικονομική κρίση. Η γένεση του πρωταθλητή Το 1928, οι ΗΠΑ ένιωσαν τη συμφορά. Κραχ στο χρηματιστήριο. Πτωχεύσεις. Πτώσεις από τους ουρανοξύστες. Απολύσεις και ανεργία. Μια μαύρη εποχή. Εκατομμύρια κόσμος στις ουρές για συσσίτια. 'Αγνωστο το μέλλον της χώρας. Τα πλήθη πάλευαν να επιβιώσουν και κανείς δεν είχε διάθεση να βλέπει τους παλιούς τερατόμορφους παλαιστές με τα φοβερά ονόματα γιατί θύμιζαν την ασχήμια της ζωής. Οι οικονομικές συνθήκες στραγγάλιζαν τους ανθρώπους και κανείς δεν ήθελε να επευφημεί έναν πρωταθλητή που λεγόταν Στραγγαλιστής. Οι θεατές ήθελαν να δουν στο ρινγκ το αντίθετο από αυτό που έβλεπαν τόσα χρόνια. Έναν αθλητή με κανονική μορφή που θα νίκαγε τα τέρατα. Ένα όμορφο πρόσωπο, ένα αψεγάδιαστο σώμα, έναν αγωνιστή που θα τους έδινε το μήνυμα ότι μπορούσαν και οι ίδιοι να ξεπεράσουν τις αντιξοότητες της ζωής. Ο παλαιστής που συγκέντρωνε αυτά τα προσόντα ήταν ο Χρίστος Θεοφίλου. Έμοιαζε σαν σταρ του Χόλλυγουντ και οι εφημερίδες τον ανέφεραν ως «Έλληνα 'Αδωνι» ή «'Ανθρωπο με το Σώμα του Ενός Εκατομμυρίου». Το μόνο χρειαζόταν για να κερδίσει το κοινό ήταν να αμερικανοποιήσει το όνομά του. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για το πώς ο Χρίστος πήρε το όνομα Τζιμ Λόντος. Ο προπονητής του έλεγε ότι το έκανε επειδή αγαπούσε τον συγγραφέα Τζακ Λόντον, με τον οποίο μάλιστα έμοιαζε στην όψη αλλά η αλήθεια είναι αυτή που διηγείται ο ανιψιός του Δημήτρης Θεοφίλου. Μετά τους πρώτους αγώνες ήρθαν στην Ελλάδα οι φωτογραφίες του Χρίστου και τα αδέρφια του έτρεξαν να τις δείξουν στον πατέρα τους. Αυτός όμως δεν ενθουσιάστηκε καθόλου όταν είδε τον γιό του γυμνό από τη μέση και πάνω. «Τι πράγματα είναι αυτά; O γιός μου χωρίς ρούχα; N 'Α αλλάξει όνομα». Οι γιοί του έμειναν εμβρόντητοι αλλά ο γέρος ήταν ανένδοτος. «Ν'Α αλλάξει όνομα». Επήλθε οικογενειακή ρήξη και ένα από τα αδέρφια, ο Δημήτρης, έφυγε από το σπίτι. Ο Χρίστος πικράθηκε όταν έμαθε την απαίτηση του πατέρα του αλλά δεν ήταν και τίποτα σπουδαίο ν'Α αλλάξει όνομα. Όλοι συνήθιζαν να το κάνουν αυτό στην Αμερική. Πήρε λοιπόν ως μικρό όνομα το Τζιμ για να τιμήσει τον αδερφό του Δημήτρη και το επίθετο του προπονητή του που λεγόταν Λόντον. Το ν έγινε ς για να δηλώνει την ελληνικότητα και μ'Α αυτό το όνομα έμελλε να θριαμβεύσει. Οι αμερικανικές εφημερίδες για να του κάνουν πλάκα τον ανέφεραν ως Jeemy , αντί για Jimmy όπως ήταν το σωστό, λόγω της ελληνικής προφοράς του. Ο Τζιμ κατέκτησε το αμερικανικό κοινό γιατί πρώτα απ'Α όλα ήταν δουλευταράς. Από την αρχή της καριέρας του ακολουθούσε ένα πολύ αυστηρό πρόγραμμα προπόνησης και είχε την καλύτερη φυσική κατάσταση από όλους τους αντιπάλους του. Μπορούσε να δίνει τρεις με πέντε αγώνες την εβδομάδα κάτι που κανείς άλλος δεν ήταν σε θέση να κάνει. Ασκούνταν πάντα, ακόμα και στα ώριμα χρόνια της ζωής του. Όταν ερχόταν στην Αθήνα, κατέλυε στη Μεγάλη Βρετανία κι από εκεί έφευγε τροχάδην για το Λυκαβηττό. Διέσχιζε την Κριεζώτου, την Πινδάρου και ανέβαινε στον Αϊ Γιώργη όπου άναβε ένα κερί και επέστρεφε πάλι τρεχάδην. Αυτό το έκανε τρεις φορές την ημέρα. Κι όταν κάποιος δημοσιογράφος ζητούσε συνέντευξη, του έλεγε για να μη χάνει το χρόνο του: «Εντάξει, έλα με τη φόρμα σου, θα τρέξουμε παρέα και θα στα λέω». Από τους γνωστούς αθλητικογράφους της εποχής, ο Σισμάνης είχε αντέξει μέχρι την Ακαδημίας, ο Γαρουφαλής μέχρι τη Σκουφά και μόνο Καράγιωργας που διέπρεψε στο τζούντο κατάφερε να φτάσει μέχρι το Λυκαβηττό. Πέρα από τη σκληρή προπόνηση, ο Λόντος πρόσεχε πολύ τη διατροφή του. Συνήθιζε να τρώει κουάκερ, δηλαδή νιφάδες βρώμης και ήταν αυτός η αιτία που άρχισαν να γίνονται οι εισαγωγές αυτού του προϊόντος στην Ελλάδα. Και βέβαια, σε μια εποχή που κάπνιζε το 80% των ανδρών, αυτός δεν έβαζε τσιγάρο στο στόμα του. Ούτε έπινε ποτέ αλκοόλ κι αν τύχαινε να βρεθεί και κάποιο μπαρ παρήγγειλλε γάλα. Κάλλος εναντίον Τεράτων Ο Λόντος έδωσε τον πρώτο του αγώνα παγκόσμιας εμβέλειας το 1928 εναντίον του ρώσου πρωταθλητή Κόλα Κβαριάνι στην Αθήνα. Πάνω από 100.000 κόσμος συγκεντρώθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο και πολλοί βέβαια έμειναν απέξω. Το στάδιο ήταν κατάμεστο τρεις ώρες πριν αρχίσει ο αγώνας και πρώτη φορά γέμιζε μετά του Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Όταν ήρθε η ώρα, οι τηλεβόες φώναξαν: «Εισέρχεται ο Τζιμ Λόντος». Μαζί μπήκε και ο πατέρας του: «Και τώρα εισέρχεται ο πατέρας Λόντος». Τα πλήθη επευφημούσαν και τον πατέρα: «Γειά σου γέρο Λόντο». Ο αγώνας διήρκησε 15 γύρους, ήταν συνταρακτικός και ο Λόντος νίκησε με το περίφημο αεροπλανικό κόλπο που είχε εφεύρει. Αφού έπαιζε τον αντίπαλο αρκετούς γύρους και τον κούραζε, ξαφνικά επιδείκνυε τη δύναμή του. Τον έπιανε μ'Α ένα πολύ γρήγορο ελιγμό από τον καβάλο και το σβέρκο, τον σήκωνε σε οριζόντια θέση και τον περιέφερε 4-5 σβούρες. Ο αντίπαλος ζαλιζόταν από την περιφορά και από την πίεση που ασκούσαν τα χέρια του Λόντου. Πολλοί τινάζονταν μήπως ξεφύγουν από τη λαβή αλλά δεν μπορούσαν και ο Λόντος τους άπλωνε στο καναβάτσο όπου τους καθήλωνε μέχρι ο διαιτητής να μετρήσει ως το τρία. Όταν τελείωσε ο αγώνας με τον Κβαριάνι, ο πατέρας του πήγε να δει τον Λόντο στα αποδυτήρια όπου ήταν κουκουλωμένος κάτω από τις κουβέρτες σύμφωνα με τα συστήματα της εποχής. Οι μασέρ ειδοποιούν: «Τζιμ, έρχεται ο ντάντι». Τον ξεσκεπάζουν και ο Λόντος του λέει: «Καλωσόρισες πατέρα. Δεν ήθελες να με φωνάζουν με το όνομά σου. Πως σου φαίνεται τώρα που φωνάζουν εσένα με το δικό μου;». Ο γέρος απείλησε να σηκώσει τη μαγγούρα του αλλά στο τέλος συμφιλιώθηκαν και ακολούθησαν οικογενειακά τραπέζια. Μετά τον αγώνα της Αθήνας, ο Λόντος θα γινόταν πρωταθλητής στις ΗΠΑ. Τ ο 1930, κέρδισε τον τίτλο στη βαριά κατηγορία νικώντας τον Ντικ Σίκατ ( Dick Shikat ) στη Φιλαδέλφεια, σ'Α ένα ματς που διήρκησε 1 ώρα και 29 λεπτά. Διατήρησε το στέμμα πέντε χρόνια και το έχασε από τον Ντάνο Ομαχόνι στη Βοστώνη. Το ξανακέρδισε το 1937 νικώντας τον Μπρόνκο Ναγκούσκι και το κράτησε μέχρι που αποσύρθηκε από την πάλη το 1946. Ο μεγαλύτερος αγώνας που έδωσε ήταν το 1934 στο Σικάγο, εναντίον του Εντ Λούις του Στραγγαλιστή. Η δημοσιότητα αυτού του αγώνα ήταν ανεπανάληπτη. Επειδή οι δυο τους είχαν να συναντηθούν δέκα χρόνια, το κοινό περίμενε με αγωνία τι θα γίνει και το ματς παρακολούθησαν 35.265 θεατές. Οι εφημερίδες έγραψαν ότι ήταν το μεγαλύτερο γεγονός της πάλης στην ιστορία της Αμερικής. Φυσικά, όλοι οι έλληνες πήραν θέση στο ραδιόφωνο να ακούσουν την αναμετάδοση. Τα στοιχήματα ήταν υπέρ του Στραγγαλιστή γιατί είχε νικήσει στις προηγούμενες αναμετρήσεις και ήταν 16 κιλά βαρύτερος αλλά αυτή τη φορά δεν θα είχε τύχη. Μετά από 49 λεπτά και 27 δευτερόλεπτα, ο Τζιμ κέρδισε κάνοντας τους έλληνες πανευτυχείς. Ο Στραγγαλιστής είπε αργότερα ότι τον άφησε να νικήσει επειδή είχε στοιχηματίσει υπέρ του Τζιμ αλλά κανείς δεν τον πίστεψε. Μετά την περιφανή νίκη κατά του Στραγγαλιστή, ο Λόντος ξεκίνησε περιοδεία σ'Α όλο τον κόσμο. Όσο έλλειπε από την Αμερική, μια νέα φουρνιά παλαιστών εμφανίστηκε που διεκδικούσε το θρόνο του. Ο Ναγκούσκι ( Brongo Naguski ) στη Καλιφόρνια, ο Μάσαλ ( Everett Mashall ) στο Κολοράντο, ο Γουίκοφ ( Lee Wycoff ) στο Κάνσας, ο Κάζεϊ ( Casey ) o Θρυμματιστής στη Βοστώνη και πολλοί άλλοι. Όλοι αυτοί έλεγαν ότι ήταν οι νέοι πρωταθλητές αλλά όταν γύρισε ο Λόντος πίσω, πάλεψε με τους επίδοξους μνηστήρες της ζώνης του –μ'Α όσους συμφώνησαν- και τους νίκησε διατηρώντας τον τίτλο του. Ο μάνατζερ του Τζιμ, ο παμπόνηρος Έντ Γουάιτ, φρόντιζε πάντα να τονίζει τον τίτλο του Έλληνα 'Αδωνι. Διάλεγε να παλεύει ο Τζιμ με τερατώδεις, κακάσχημους και βλοσυρούς αντιπάλους. Όσο πιο ψηλοί και θεόρατοι ήταν οι αντίπαλοι, τόσο το καλύτερο. Ο Δαβίδ εναντίον του Γολιάθ. Ο Τζιμ αντιπροσώπευε το μετανάστη που προέρχονταν από έναν αρχαίο υψηλό πολιτισμό. Που υπέφερε στα ριγκ από τα τέρατα όπως ο αμερικανικός λαός από την οικονομική κρίση αλλά στο τέλος κατάφερνε να νικήσει. Για την ελληνική κοινότητα αυτό είχε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Όπως ο Τζιμ νικούσε τους αντιπάλους του, έτσι και οι έλληνες θα μεγαλουργούσαν στην Αμερική. Στην διάρκεια του αγώνα, οι αντίπαλοι του Τζιμ ε κδήλωναν τα μισητά τους ένστικτα με αντικανονικά χτυπήματα, ασφυκτικές λαβές, και απειλητικές διαθέσεις. Ο μικρόσωμος έλληνας δεινοπαθούσε και οι ακροατές άκουγαν τον σπίκερ να ουρλιάζει στο ραδιόφωνο: «Ο Λόντος στο καναβάτσο…Σφαδάζει από τον πόνο…». Ο σπίκερ συνέχιζε: «Ο Λόντος σπάει τη λαβή. Και είναι γρήγορος. Πετάγεται όρθιος σαν… αγγούρι έτοιμος να πολεμήσει». Στη συνέχεια, ο Τζιμ έδειχνε τις υπερφυσικές δυνάμεις του. Σήκωνε σαν πούπουλο τον σωματώδη αντίπαλό και τον έριχνε στο καναβάτσο. Το Κάλλος νικούσε το Τέρας και το κοινό παραληρούσε. Μέγιστος σε όλα Μια άλλη πρωτιά του Τζιμ ήταν ότι έβγαζε τα περισσότερα χρήματα από όλους τους συναδέλφους του. Ήταν φυσικό, γιατί ο κόσμος αυτόν ήθελε να βλέπει. Τον Ιανουάριο του 1931, οι New York Times έγραψαν ότι 22.000 θεατές πήγαν στο Madison Square Garden να δουν τον Λόντο να αγωνίζεται εναντίον του Μακμίλλαν που επί χρόνια ήταν το αμερικανικό είδωλο. Στα μέσα του έτους, 30.000 άτομα πήγαν να τον δουν στον αγώνα εναντίον του Ρέι Στηβ ( Ray Steeve ) και τον Νοέμβριο 17.000 άτομα τον παρακολούθησαν στην αναμέτρηση με τον Κάλζα.( Calza ). Εκείνη τη χρονιά, στο απόγειο την οικονομικής κρίσης, ο Τζιμ κέρδισε 1,5 εκατομμύρια δολάρια αγωνιζόμενος σε 140 αγώνες. Σύμφωνα με μια εφημερίδα που έχει κατατεθεί στον ελληνικό μουσείο του Σικάγου, κέρδιζε κατά μέσο όρο 500.000 δολάρια το χρόνο, ένα τεράστιο ποσό για την εποχή. Η εικόνα του Τζιμ ως Έλληνα 'Αδωνι είχε φέρει κοντά του και πολλές θαυμάστριες. Ήταν ο αγαπημένος των γυναικών και το πρώτο αντρικό σύμβολο του σεξ. Πολλές καλοντυμένες γυναίκες της εποχής πήγαιναν να τον δουν στα ρινγκ και οι θεατρινούλες στριφογύριζαν στα πόδια του για μια φωτογραφία μαζί του. Αυτό δεν ήταν ενοχλητικό για τον Τζιμ ο οποίος συνεχώς συνδεόταν ρομαντικά με σταρλετίτσες και ενζενί της υψηλής κοινωνίας, τη μία μετά την άλλη. Συγχρόνως ήταν και εγκρατής –όσο μπορούσε βέβαια- διότι υπήρχε τότε η πεποίθηση ότι το πολύ σεξ αφαιρεί δυνάμεις. Έτσι ανάμεσα στις χιλιάδες γυναίκες που του την έπεφταν, ο Τζιμ ήταν πολύ επιλεκτικός. Μ'Α αυτή την κατάσταση βέβαια, δεν είχε στο μυαλό του το γάμο και μόνο όταν αποφάσισε να αποσυρθεί, έκανε οικογένεια. Η γερμανοαμερικανίδα σύζυγός του 'Αβρα Ροτσγουάιτ ( Avra Rochwite ) ήταν 17 χρόνια νεότερή του και του χάρισε τρεις κόρες. Για τους Έλληνες, ο Λόντος ήταν ο «Ο Μεγαλύτερος Παλαιστής όλων των Εποχών». Μ'Α αυτόν ακριβώς τον τίτλο αναφέρθηκε το όνομά του στο Breitbard Hall of Fame , στο μουσείο των πρωταθλητών όλων των σπορ. Ήταν ο διασημότερος, ο ομορφότερος, ο πλουσιότερος, ο θεαματικότερος και ο ικανότερος παλαιστής επί 16 χρόνια. Όλοι οι αντίπαλοί του τον σέβονταν εκτός από έναν, τον Στραγγαλιστή, επειδή μετά την ήττα που υπέστη πέρασε στην αφάνεια. Ο Στραγγαλιστής έκανε κατά καιρούς υποτιμητικές δηλώσεις περιγράφοντας τον Τζιμ ακόμα και ως δειλό, όμως οι άλλοι μεγάλοι παλαιστές δεν ήταν τόσο μικρόψυχοι και αναγνώριζαν δημόσια την αξία του. Ο πρώην πρωταθλητής Τζόε Στέτσερ ( Joe Stecher ) είπε στη δύση της καριέρας του: «Ο Λόντος ήταν ο καλύτερος αθλητής που πάλεψα ποτέ». Κι ο Κβαριάνι, δήλωσε: «Ο Λόντος ήταν καλύτερος από τον Λούις τον Στραγγαλιστή και απ'Α όλους τους άλλους». Την περίοδο της ακμής του, ο Τζιμ δεν είχε χάσει κανένα ματς επί εννιά συνεχόμενα χρόνια. Αφότου έγινε πρωταθλητής, έδωσε συνολικά 2.500 ματς και έχασε μόνο καμιά δεκαριά. Ή ταν αυτός που προσέλκυσε τα πλήθη την περίοδο της οικονομικής ύφεσης στην Αμερική και έσωσε το άθλημα πάλης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι κάποια ματς ρυθμίζονταν από το συνδικάτο της πάλης. Από τη μια μεριά υπήρχαν οι πραγματικοί αγώνες που μπορούσαν να διαρκούν πάνω από μια ώρα και οι θεατές να βλέπουν το αίμα να ρέει, και από την άλλη υπήρχαν οι λεγόμενοι “επιχειρηματικοί” αγώνες που κανονίζονταν από ορισμένους μάνατζερ. Το 1933, ένας πρώην παλαιστής και διοργανωτής αγώνων, ο Τζάκομπ Πφίφερ, ( Jacob Pfefer ) εξοστρακίστηκε από το άθλημα και αποφάσισε να εκδικηθεί. Ήξερε τα μυστικά και πλησίασε ένα συντάκτη της New York Daily Mirror στον οποίο περιέγραψε με καταπληκτικές λεπτομέρειες πώς στήνονταν τα παιγνίδια. Οι παλαιστές ανήκαν σε ομάδες, και μοιράζονταν ισόποσα τα κέρδη από τα στοιχήματα. Ο κόσμος ταράχτηκε από τις αποκαλύψεις αλλά ο Τζιμ ανέλαβε να τον κρατήσει στο άθλημα δηλώνοντας: «Κάλπικοι είναι όσοι τα λένε αυτά και κανένας άλλος. Εγώ δεν έχω κάνει κοινοπραξία. Είμαι με τον εαυτό μου». Ένας αμερικανός δημοσιογράφος έγραψε: «Εκατομμύρια κόσμος πίστεψε τον Τζιμ γιατί ήταν ειλικρινής, υπερήφανος και ακέραιος». Εκείνη την εποχή, το άθλημα διατηρούσε ακόμα την αξιοπιστία του αλλά αργότερα θα κατρακυλούσε στη γελοιότητα. Ήρθε το κατς όπου επιτρέπονται τα χτυπήματα και οι κλοτσιές. Ασφαλώς το κατς είναι σήμερα ένα πολύ εντυπωσιακό θέαμα στην Αμερική, αλλά όχι αγώνισμα. Όταν ο Λόντος, μεσήλιξ πια, ετοιμαζόταν να αποσυρθεί, υπήρχαν οπωσδήποτε αρκετοί νεαρότεροι και δυνατότεροι παλαιστές, αλλά είχε τόσο πολύ κερδίσει το σεβασμό των αντιπάλων του που θεωρούνταν ντροπή κάποιος να κάνει δηλώσεις διεκδίκησης του τίτλου. Έτσι η ζώνη του πρωταθλητή που ήταν σημαντικής αξίας διότι είχε πάνω της αρκετό χρυσάφι και πολύτιμα πετράδια δεν πέρασε σε άλλον. Ο Λόντος, άριστα ποιούμενος, δεν το εκμεταλλεύτηκε αυτό, άλλωστε ήταν ζάμπλουτος, και κατέθεσε τη ζώνη του σ'Α ένα μουσείο του Λος 'Αντζελες. Τυπικά, ο Λόντος αποσύρθηκε το 1946 και αποτραβήχτηκε με την οικογένειά του σε ένα ράντζο στη Καλιφόρνια που ονόμασε Argos . Εκεί διαχειριζόταν τα δέντρα του και τις επενδύσεις που είχε κάνει. Η λαμπρή πορεία του στα ριγκ ήταν γι'Α αυτόν προσοδοφόρα αλλά και ο ίδιος ήταν γενναιόδωρος. Μετά την απόσυρσή του, αφιέρωσε τη ζωή του στις φιλανθρωπίες και προσέφερε σημαντικά χρηματικά ποσά για τα ελληνόπουλα που έμειναν ορφανά στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο και το 1970 τιμήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Φοίνικα από τον βασιλιά Παύλο. Την ίδια χρονιά, ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Ρίτσαρντ Νίξον, μνημόνευσε το όνομά του. Ο Λόντος που στα τελευταία του χρόνια είχε Πάρκινσον, πέθανε στον ύπνο του από καρδιακή ανακοπή σε ηλικία περίπου 80 ετών, το 1973. Όπως είπε ένας αμερικανός δημοσιογράφος, ήταν ο Μοχάμεντ 'Αλι την εποχή που δεν υπήρχε τηλεόραση. Όπως στους ελληνικούς θρύλους, ο Τζιμ Λόντος έχει σμιλεύσει μια μοναδική θέση στην καρδιά της ελληνικής ομογένειας της Αμερικής αλλά δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός στην νέα γενιά. Υπάρχει λοιπόν ένα παράπονο. Ενώ υπήρξε ο σύγχρονος έλληνας ημίθεος, δεν έχει γραφτεί η βιογραφία του. Ο Λόντος αξίζει να τιμηθεί με ένα βιβλίο κι ένα καλό ντοκιμαντέρ, ενώ το ελληνικό κράτος μπορεί να βοηθήσει στέλνοντας στις ΗΠΑ έναν δημοσιογράφο, από τους τόσους που απασχολεί, για να συγκεντρώσει στοιχεία και να μιλήσει μ'Α αυτούς που έζησαν από κοντά τον Λόντο, όσο που είναι ακόμα ζωντανός

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ...ΔΟΞΑΣΙΕΣ ,ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ

Η Πρωτοχρονιά

«Ευτυχισμένο το νέο έτος!» Η ευχή αυτή σε λίγες μέρες θα ηχεί στα αυτιά όλων μας, ωστόσο θα πρέπει να ξέρουμε ότι η 1 Ιανουαρίου δεν είναι η ημερομηνία κατά την οποία γιορτάζονταν πάντα ο ερχομός του νέου έτους.
Ο εορτασμός του νέου έτους είναι μια από τις αρχαιότερες γιορτές. Ο εορτασμός του παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην αρχαία Βαβυλώνα πριν από περίπου 4000 χρόνια. Γύρω στο 2000 π.Χ. το Βαβυλώνιο νέο έτος ξεκινούσε με την εμφάνιση του πρώτου φεγγαριού (στην ουσία της πρώτης ορατής ημισελήνου) μετά από την εαρινή ισημερία (πρώτη μέρα της άνοιξης).

Το ξεκίνημα της άνοιξης είναι μια λογική χρονική στιγμή για την έναρξη ενός νέου έτους. Εξάλλου είναι η εποχή της αναγέννησης, της σποράς και της ανθοφορίας. Η πρώτη Ιανουαρίου από την άλλη μεριά, δεν διαθέτει κάποια αστρονομική ή φυσική σημασία.

Ο εορτασμός του νέου έτους από τους Βαβυλώνιους διαρκούσε σχεδόν 11 μέρες. Κάθε μέρα είχε το δικό της μοναδικό στυλ εορτασμού, αυτό που θα μπορούσαμε να πούμε με σιγουριά είναι ότι ο σύγχρονος τρόπος εορτασμών δείχνει εντελώς ωχρός μπροστά στο μεγαλείο των αρχαίων εορτασμών.

Οι Ρωμαίοι συνέχισαν να υποδέχονται το νέο έτος στα τέλη Μαρτίου, όμως το ημερολόγιο τους άλλαζε συνέχεια σύμφωνα με τις διαταγές κάθε αυτοκράτορα ώστε πολύ σύντομα αφανίστηκε κάθε ίχνος συγχρονισμού με το ήλιο.

Με σκοπό την επιδιόρθωση του ημερολογίου, η Ρωμαϊκή γερουσία κήρυξε την πρώτη Ιανουαρίου ως το ξεκίνημα του νέου έτους, το 153 π.Χ. Ωστόσο η αναδιάρθρωση του ημερολογίου συνεχίστηκε έως τον Ιούλιο Καίσαρα, το 46 π.Χ. ο οποίος και καθιέρωσε το γνωστό σε όλους Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο όριζε την 1 Ιανουαρίου ως την ημερομηνία έναρξης του νέου έτους. Ο Ιούλιος Καίσαρας όμως για να καταφέρει να επιτύχει έναν συγχρονισμό αναγκάστηκε να αφήσει το προηγούμενο έτος για επιπλέον 445 μέρες.

 

Αν και τις πρώτες δεκαετίες οι Ρωμαίοι συνέχιζαν να γιορτάζουν το νέο έτος, η πρώιμη Καθολική εκκλησία καταδίκασε το εορτασμό ως μέρος παγανιστικών δραστηριοτήτων. Όμως καθώς ο Χριστιανισμός άρχισε να εξαπλώνεται, η εκκλησία άρχισε να αποκτά τους δικούς της θρησκευτικούς νόμους, παράλληλα με πολλές από τις παγανιστικές εκδηλώσεις.
Κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα, η εκκλησία παρέμενε αντίθετη με το εορτασμό της πρωτοχρονιάς. Η πρώτη Ιανουαρίου γιορτάζεται από τα δυτικά έθνη μόνο τα τελευταία 400 χρόνια.

 

Κάποιες άλλες παραδόσεις της εποχής συμπεριλαμβάνουν την δημιουργία νέων υποσχέσεων. Η παράδοση αυτή έχει τις ρίζες της στα χρόνια των Βαβυλωνίων. Σύγχρονες υποσχέσεις συμπεριλαμβάνουν την υπόσχεση για χάσιμο βάρους ή τη διακοπή του καπνίσματος. Η πιο γνωστή υπόσχεση κατά τη Βαβυλωνιακή εποχή ήταν η επιστροφή των δανεικών εργαλείων.

Η παράδοση της χρήσης ενός μωρού το οποίο συμβόλιζε τον ερχομό του νέου έτους ξεκίνησε από την Ελλάδα γύρω στο 600π.Χ. Εκείνη την εποχή αποτελούσε παράδοση ο εορτασμός του θεού του κρασιού, Διόνυσου, μέσω της επίδειξης ενός μωρού μέσα σε ένα καλάθι, το οποίο συμβόλιζε την αναγέννηση του θεού. Οι αρχαίοι αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν επίσης ως σύμβολο το μωρό.

Αν και οι πρώτοι χριστιανοί χαρακτήρισαν την παραπάνω παράδοση παγανιστική, η δημοτικότητα του συμβόλου αυτού ώθησε την εκκλησία να αναθεωρήσει τις απόψεις της. Η εκκλησία τελικά επέτρεψε στα μέλη της να γιορτάσουν το νέο έτος με ένα μωρό, το οποίο συμβόλιζε τη γέννηση του Ιησού.

 

Σύμφωνα με τις παραδόσεις, θεωρείτο ότι η τύχη που θα είχε μια οικογένεια για όλο τον επόμενο χρόνο θα μπορούσε να επηρεαστεί από όλα αυτά που θα έκαναν ή θα έτρωγαν την πρώτη μέρα του χρόνου. Για αυτό το λόγο, είναι ευρέως διαδεδομένος ο εορτασμός των πρώτων λεπτών του νέου έτους τόσο σε οικογενειακές αλλά και επαγγελματικές συναθροίσεις.

Οι εορτασμοί συχνά διαρκούν έως και τα ξημερώματα της ίδιας νύχτα. Πολλοί πιστεύουν ότι ο πρώτος επισκέπτης ενός σπιτιού την ημέρα της πρωτοχρονιάς θα μπορούσε να φέρει τόσο καλή ή κακή τύχη για όλο το υπόλοιπο έτος.

Επίσης τα παραδοσιακά φαγητά της πρωτοχρονιάς θεωρείται ότι φέρνουν καλοτυχία. Σύμφωνα με τις παραδόσεις αρκετών πολιτισμών το σχήμα του δαχτυλιδιού μπορεί να φέρει καλοτυχία, επειδή συμβολίζει την ολοκλήρωση του κύκλου του έτους. Για αυτό το λόγο, οι Ολλανδοί πιστεύουν ότι η κατανάλωση ντόνατς εκείνη την ημέρα μπορεί να φέρει ευτυχία.

=

Η Βασιλόπιτα

Το κατεξοχήν Πρωτοχρονιάτικο έθιμο είναι η Βασιλόπιτα. Είναι ένα έθιμο που το συναντάμε σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο με αρκετές βέβαια παραλλαγές. Οι παραλλαγές αυτές έχουν να κάνουν κυρίως με την σύσταση της.

Έτσι σε κάποια μέρη είναι κέικ ή τσουρέκι, σε άλλα αλμυρή ή γλυκιά πίτα με φύλλα ενώ σε κάποια άλλα είναι ψωμί σαν το Χριστόψωμο. Διαφορές στις Βασιλόπιτες συναντάμε και στην διακόσμηση που φέρουν. Κοινό στοιχείο πάντως της διακόσμησης είναι ένας σταυρός και η αναγραφή του έτους. Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις Βασιλόπιτα είναι στρογγυλή και μέσα της κρύβει ένα φλουρί.

Η βασιλόπιτα είναι συνδυασμός του «εορταστικού άρτου» και του «μελιπήκτου» των αρχαίων προσφορών, τόσο προς τους θεούς όσο και προς τους νεκρούς ή τους κακούς δαίμονες για την εξασφάλιση της υγείας, της καλής τύχης και της ευλογίας του Αγίου Βασιλείου.

Στην πλειοψηφία τους οι Έλληνες κόβουν τη βασιλόπιτα αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου. Σε μερικές όμως, περιοχές της Ελλάδας η Βασιλόπιτα κόβεται στο μεσημεριανό τραπέζι, ανήμερα του Αγίου Βασιλείου την 1η Ιανουαρίου. Όποτε πάντως και αν κοπεί, ακολουθείται το ίδιο εθιμοτυπικό: Ο νοικοκύρης την σταυρώνει τρεις φορές με ένα μαχαίρι και μετά αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο του Αγίου Βασιλείου, το τέταρτο του σπιτιού και ακολουθούν τα κομμάτια των μελών της οικογένειας με σειρά ηλικίας.

=

Το ρόδι

Άλλο ένα πανάρχαιο έθιμο του λαού μας είναι το «σπάσιμο του ροδιού». Το έθιμο αυτό ξεκίνησε από την Πελοπόννησο.

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς , η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία , ντυμένοι όλοι με τα καλά τους ρούχα για να παρακολουθήσουν τη Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και να υποδεχτούν το νέο χρόνο, καλό κι ευλογημένο. Στην επιστροφή, ο νοικοκύρης του σπιτιού έχει στην τσέπη του ένα λειτουργημένο ρόδι, που στην Μικρά Ασία το φυλούσαν στα εικονίσματα από τις 14 Σεπτέμβρη, δηλαδή τη μέρα του Σταυρού. Είναι αυτός που κάνει το ποδαρικό και σπάει το ρόδι. Πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας και να του ανοίξουν. Δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του. Έτσι είναι ο πρώτος που μπαίνει στο σπίτι για να κάνει το ποδαρικό με το ρόδι στο χέρι.
Μπαίνοντας μέσα , με το δεξί πόδι, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα για να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι , τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά.»
Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες να είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες , τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.
Άλλη ευχή που συνηθίζεται να λέγεται κατά το σπάσιμο του ροδιού είναι: «Όσο βαρύ είναι το ρόδι, τόσο βαρύ να είναι το πορτοφόλι μας, όσο γεμάτο καρπούς είναι το ρόδι, να είναι γεμάτο το σπίτι μας με καλά και όσο κόκκινο είναι το ρόδι, τόσο κόκκινη να είναι και η καρδιά μας!»
Στην Αράχωβα, μαζί με το ρόδι κρατούν κι ένα λιθάρι που το «ξαστρίζουν» αποβραδίς, δηλαδή τ' αφήνουν τη νύχτα κάτω από τα άστρα. « Σαν το λιθάρι γεροί και σαν το ρόδι γεμάτοι» φωνάζουν πετώντας τα.
Η δύναμη του ροδιού πίστευαν στην αρχαία Ελλάδα πως ήταν οι κόκκοι του που είναι πολλοί και συμβολίζουν την αφθονία και τη γονιμότητα, αλλά και το χρώμα του που επειδή είναι κόκκινο πίστευαν ότι φέρνει καλή τύχη.
Όλα αυτά ξεκινούν από την ελληνική μυθολογία και προστάτιδες θεές της ροδιάς ήταν η θεά Ήρα και η Αφροδίτη. Η Ήρα ήταν θεά του γάμου και η Αφροδίτη του πάθους. Επομένως το ρόδι βοηθούσε στην οικογενειακή ευτυχία και τον έρωτα. Γι' αυτό ακόμη και οι νεόνυμφοι σπάζουν το ρόδι στο κατώφλι του νέου σπιτιού τους, συνήθεια που κρατάει από τα ομηρικά χρόνια
=

Το ποδαρικό

Το έθιμο του ποδαρικού είναι ένα έθιμο που δεν ξεκίνησε μέσα από τα χριστιανικά περιβάλλοντα αλλά έχει συμβολική σημασία.
Οι νοικοκυραίοι πιστεύουν ότι αν ένας τυχερός και γουρλής άνθρωπος μπει στο σπίτι τους μόλις αλλάξει ο χρόνος και ευχηθεί όλα τα αγαθά, τότε θα πάει καλά όλη η χρονιά, η οικογένεια θα έχει υγεία, ευτυχία, αγάπη και όλες τις οικονομικές ανέσεις.
Πολλές φορές, από την παραμονή κιόλας, λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο να έρθει αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου να τους κάνει ποδαρικό. Συνήθως προτιμούν ένα μικρό παιδί (αγόρι, αν το σπίτι έχει πολλά κορίτσια, αλλιώς κορίτσι), επειδή τα παιδιά είναι αθώα και αγνά και στην καρδιά τους δεν υπάρχει η ζήλια κι η κακία.
Μόλις μπει στο σπίτι με το δεξί πόδι, ώστε ο καινούργιος χρόνος να τα φέρει όλα δεξιά και καλότυχα, τον βάζουν να πατήσει ένα σίδερο για να είναι όλοι σιδερένιοι και γεροί μέσα στο σπίτι στη διάρκεια του νέου χρόνου.
Η νοικοκυρά φιλεύει τον άνθρωπο που κάνει ποδαρικό για το καλό του χρόνου. Συνήθως του δίνει μήλα ή καρύδια και μια κουταλιά γλυκό κυδώνι ή ότι άλλο γλυκό έχει φτιάξει για τις γιορτές. Αν ανήμερα της Πρωτοχρονιάς έχει λιακάδα, πιστεύουν πως ο καιρός θα είναι ο ίδιος σαράντα μέρες.
Λένε: "Τ' άλιασε η αρκούδα τα αρκουδάκια της, δε θα 'χουμε χειμώνα βαρύ".
Αν όμως ο καιρός είναι άσχημος την Πρωτοχρονιά θα συμβεί το αντίθετο, δηλαδή σαράντα μέρες θα έχουμε βαρυχειμωνιά.
Το έθιμο αυτό είναι πολύ παλιό. Υπήρχε στους αρχαίους Έλληνες, τους Ρωμαίους αλλά και τους Ιουδαίους. Οι βυζαντινοί ονόμαζαν τους τυχερούς ανθρώπους «καλόποδες» και τους έβαζαν στο σπιτικό τους την Πρωτοχρονιά.
Στις αγροτικές περιοχές της πατρίδας μας το ποδαρικό συνδέθηκε με την καλή σοδειά και την ευκαρπία της γης. Σε μερικά χωριά (Ρούμελη) ο καλοπόδαρος σκόρπιζε και ρύζι για να ριζώσει το καλό. Η συνήθεια αυτή συναντάται και σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως για παράδειγμα στην Αγγλία.
Οι πατέρες στο Βυζάντιο κατέκριναν το έθιμο αυτό, και ιδιαίτερα ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης, αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου.

Το ποδαρικό σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας μας το ποδαρικό το κάνει ο ίδιος ο νοικοκύρης ή ο πρωτότοκος γιός ή ένα τυχερό παιδί.
Κρήτη: Το πρωί της Πρωτοχρονιάς κάθε μέλος της οικογένειας βγαίνει έξω, παίρνει μια πέτρα και τη βάζει μέσα στο σπίτι και αφού κάτσει πάνω σ' αυτή λέει μια ευχή κάνοντας το σταυρό του και λέγοντας:
«Κλου-κλου στα ορνίθια μας, καλοχρονιά στο σπίτι μας,
αρνιά και ρίφια θηλυκά και κοπέλια αρσενικά.»
Μετά οι γονείς κάνουν τη καλή χέρα στα παιδιά. Το ίδιο κάνει και κάθε επισκέπτης, επαναλαμβάνοντας το παραπάνω δίστιχο ή λέγοντας «Σιδερένιο και στέρεο το σπίτι σας» ή «Καλημέρα στην αφεντιά σας καλή Αγία Αρχιμηνιά. Όσο βάρος έχει τούτη εδώ η πέτρα, τόσο χρυσάφι να μπαίνει στο σπιτικό σας.»
Αμοργό: Το ποδαρικό το κάνει ένας του σπιτιού, καθώς γυρίζει από την εκκλησία
με ένα εικονισματάκι στο χέρι . Μπαίνει δύο βήματα στο σπίτι λέγοντας: «Μέσα καλό.» Γυρίζει πάλι δύο, τρία βήματα πίσω και ξαναλέει «Κι όξω το κακό.»
Τούτο το κάνει τρείς φορές. Ρίχνει έπειτα ένα ρόδι να σπάσει μέσα στο σπίτι. Κατόπιν βάζουν όλοι το δάχτυλο μέσα στο μέλι για να είναι γλυκιά η ζωή τους όλο το χρόνο, και αμέσως μετά βάζουνε και τρώνε καλούδια για χάρη του Άγιου Βασίλη.
Καστοριά: Στη περιοχή της Καστοριάς φωνάζουν ένα παιδί που έχει καλό ποδαρικό και το βάζουνε με την «τζουμάγια» (ξύλο με κόμπο κάτω) και ανακατώνει την φωτιά και λέει «Αρσενικά παιδιά, θηλυκά αρνιά.»
Κάρπαθο: Στην Κάρπαθο, του Αγίου Βασιλείου βάζουν άσπρο σκύλο πρωί-πρωί μες το σπίτι για το καλό και του δίνουνε να φάει μπακλαβά . Τούτο το κάνουν για να σκυλιάσει το σπίτι και να θεριέψουν οι άνθρωποί του.

Λήμνο: Στη Λήμνο, βάζουν στο τραπέζι ρόδι, για να' ναι όπως το ρόδι γεμάτο. Βάζουν γλυκίσματα και μέλι απαραιτήτως καθώς και τηγανόπιτες. Έτσι όπως είναι το τραπέζι στολισμένο το αφήνουν όλη μέρα.

Κορώνη: Στην Κορώνη, του Αγίου Βασιλείου δεν σφάζουν κότα, γιατί η κότα , καθώς σκάβει το χώμα διώχνει τα καλά του σπιτιού κατά πίσω. Σφάζουν γουρούνι που τα σπρώχνει μπρος του, ή κατσίκι που τρώει όλα όσα του ρίχνουν.

=

Η κρεμμύδα για γούρι

Η προσέλκυση της τύχης αποτελεί ευσεβή πόθο των ανθρώπων σε όλες τις εποχές. Χρησιμοποιούσαν και εξακολουθούν να χρησιμοποιούν πολλαπλούς τρόπους, προκειμένου να κερδίσουν την εύνοιά της.

Ειδικά οι ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι γεμάτες δοξασίες για την προσέλκυση της καλής τύχης. Ένα από τα γούρια που έχει επικρατήσει να θεωρείται ότι ξορκίζει την κακοδαιμονία και προσελκύει την καλή τύχη είναι η γνωστή μας Πρωτοχρονιάτικη κρεμμύδα (Scilla Maritima).
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τους προστάτευε από κάθε κακό, από καταστροφές, αρρώστιες ή βασκανίες. Ήδη, τον 6ο π.χ. αιώνα, κρέμαγε ο Πυθαγόρας την κρεμμύδα πάνω από την πόρτα του σαν σύμβολο καλής υγείας και αναγέννησης. Η Χρυσοβασιλίτσα, όπως αλλιώς τη λένε, ακόμα και ξεχασμένη σε κάποια γωνιά του σπιτιού, βγάζει φύλλα τέτοια εποχή, και ξαναρχίζει τον κύκλο της ζωής της. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική της δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα.
Λογικά, λοιπόν, συνδέθηκε με την Πρωτοχρονιά και το ξεκίνημα μιας καινούριας χρονιάς, γεμάτης ελπίδες και προσδοκίες.
Στις μέρες μας σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τοποθετείται η κρεμμύδα έξω από το σπίτι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς ο πατέρας ή η μητέρα της οικογένειας την παίρνει στα χέρια και χτυπώντας ελαφρά με την κρεμμύδια τα κεφάλια, ξυπνά τα μέλη της οικογένειας για να πάνε στην Θεία Λειτουργία του Αγίου Βασιλείου. Στην συνέχεια, η κρεμμύδα κρεμιέται σε κάποιο σημείο του σπιτιού για να φέρει υγεία και τύχη στην οικογένεια.
Σαν το φως που ξαναγεννιέται στο χειμερινό ηλιοστάσιο, μας εύχεται καλές γιορτές και υγεία για την καινούργια χρονιά.ΠΗΓΗ PATHFINDER GR.

ΠΑΥΛΟΥ ΚΥΡΑΓΓΕΛΟΥ ......ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ

Σε μια προσπάθεια για ανάλυση των λαογραφικών στοιχείων μέσα από το επιστημονικό πρίσμα της αστρολογικής έρευνας, παρουσιάζουμε σήμερα, μέσα στα πλαίσια της επικαιρότητας, μια περιληπτική αναφορά εργασία πάνω στη λαϊκή πεποίθηση για τους Καλικάτζαρους. Η εργασία αυτή βασίστηκε πάνω σε δημοσιευμένες εργασίες διάφορων ερευνητών και αποτελεί απλώς την εισαγωγή για βαθύτερη μελέτη του θέματος, όταν οι συνθήκες επιστημονικής έρευνας το επιτρέψουν.

Τι ακριβώς είναι:

Δαιμονικά πλάσματα της λαϊκής φαντασίας, που κυκλοφορούν τις νύχτες (ποτέ μέρα) του Δωδεκάμερου (απ΄τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα) πάνω στη Γη. Κατά τη διάρκεια του υπολοίπου χρόνου βρίσκονται βαθιά κάτω απ’ τη Γη, και τρώνε το στύλο(1), που την υποβαστάζει, προσπαθώντας να την γκρεμίσουν. Όταν νομίσουν πως κοντεύει να πέσει, ανεβαίνουν επάνω στην επιφάνεια της Γης, για να μην τους πλακώσει. Τότε ο Χριστός ξαναφτιάχνει(2) το στύλο κι όταν γυρίσουν κάτω, ξαναρχίζουν απ΄την αρχή. Οι Κ. Με το λάλημα του 3^ου πετεινού, του μαύρου (ο πρώτος είναι ο λευκός και ο δεύτερος ο κόκκινος) πρέπει να βρεθούν πάλι στον Κάτω Κόσμο. Φεύγουν οριστικά την παραμονή των Φώτων, τραγουδώντας:

Φεύγετε να φεύγουμε

Γιατ’ έρχεται ο τουρλόπαπας

Με την αγιαστούρα του

Και με τη βρεχτούρα του

Και θα μας μαγαρίσει.

Ετυμολογικά:

Η λέξη βγαίνει, κατά τον Κοραή, από το καλός + κάνθαρος, και μαζί του φαίνεται να συμφωνούν ο Κουκουλές και οΜπολ. Κατά τον Πολίτη, από το λυκοκάνθαρος ή λευκοκάνθαρος (αρχική γνώμη) ή απ’ το καλός + τσαγγίον ή καλίκι + τσαγγίον (τελική γνώμη). Κατά τον Σβορώνο από το καλός + γάν(τ)ζος. Κατά Λώσον απ’ το καλός + Κένταυρος. Κατά Λουκά απ’ το καλός + άντζαρος (= άνδρας). Κατά το Δεινάκι απ’ το καρκάντζι + αρος. Τέλος ο Σμιθ θεωρεί τη λέξη τουρκικής προελεύσεως και ο Βάξμουτ αλβανικής, ενώ εγώ προσωπικά δεν μπορώ να δεχθώ τη ρίζα καλός, που στ’ αρχαία ελληνικά σημαίνει ωραίος, γιατί έρχεται σε σύγκρουση με την παράδοση, που θέλει τους Κ. άσχημους, κακομούτσουνους, λερωμένους, σακάτηδες κλπ. Παράλληλα μπορεί κανείς να υποπτευθεί τις ρίζες άγγελος (ιδώς στο καρκάτζαλος), μια που, σαν δαιμόνια, είναι άγγελοι του σκότους, και άγγαρος, μια που, σύμφωνα με την παράδοση, υποβάλλουν σε αγγαρείες τους συλλαμβανόμενους ανθρώπους.

Συνώνυμες λέξεις:

Με την ίδια σημασία χρησιμοποιούνται σε διάφορα μέρη και οι λέξεις: Παγανά(3) (ή και παγανός, στον ενικό), παρωρίτης, κωλοβελόνης, τσιλικρωτό, καλιοντζής, κάης, καλ(λ)ισπούδης, κακανθρώπισμα, χρυσαφαντάδος, σιφώτης, λυκοκάντζαρος, σκαντζάρια κλπ. Η ίδια λέξη φέρεται και με τους εξής παρεφθαρμένους (ή παραλλαγμένους) τύπους: καρκάντζαλος – καρκάτζαλος – καρκαντσέλια – καλιτσάγγαρος – καρτσάγγαρος – καλιτσάγγαρος.

Προέλευση του μύθου:

Η προέλευση τους ανάγεται είτε στους σάτυρους και στον Πάνα, είτε στους Κένταυρους, είτε στους Κάνθαρους των Αιγυπτίων. Ο Δεινάκις τους χαρακτηρίζει «δαιμόνια του πυρός»(4). Ο Σβορώνος νομίζει ότι προέρχονται απ’ την εντύπωση των παραστάσεων στο δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα. Ο Πολίτης τους θεωρεί σαν γέννημα της φαντασίας του νεώτερου ελληνικού λαού, επηρεασμένου όμως από αρχαία στοιχεία. Πιο συγκεκριμένα, ο Πολίτης τους θεωρεί σαν δαιμονοποίηση των μεταμφιεσμένων στις Καλένδες, που οπωσδήποτε ήσαν πολύ ενοχλητικοί και παράλληλα παραδέχεται και την ανάμειξη δοξασιών περί λυκανθρωπίας.

Πως ακριβώς είναι:

«Κακομούτσουνοι είναι και άσχημοι και σιχαμένοι», «με κουσούρια», «στραβομούρηδες ή στραβοκάνηδες ή στραβοχέρηδες και μονοπόδαροι και μονόματοι και καμπούρηδες». Είναι κοντοί σαν νάνοι ή «ψηλοί και ξερακιανοί» ή «μ’ ένα ποδάρι ανθρώπινο κι ένα γαϊδουρίσιο». Τα νύχια τους είναι μακριά και γαμψά, το σώμα τους «μισοσκεπασμένο με τρίχες», τα μαλιά τους είναι πυκνά, μακριά κι ατημέλητα και «τα ρούχα τους βρόμικα και σχισμένα».

Τι κάνουν πάνω στη Γη:

Είναι ευκίνητοι, σκαρφαλώνουν στους τοίχους, «περνούν από τη φούσκα του τζακιού», και όταν μπουν σ’ ένα σπίτι τρώνε ό,τι βρεθεί μπροστά τους και το υπόλοιπο «το μαγαρίζουν με ούρα, με το σάλιο τους, με τα βρομόδοντά τους, με τ’ άπλυτα τα χέρια τους» και «κάνουνε ζημιές, σκορπίζουν γύρω τους τ’ αλεύρι, χύνουν τα νερά και βρομίζουν τη στάχτη, γιατί εκεί μέσα κρύβονται» και γι’ αυτό η στάχτη του Δωδεκάμερου δεν κάνει για τίποτε, «ούτε για μπουγάδα». Τρώνε βασικά ακάθαρτα πράγματα, «σκουλίκια, βαθράκια, φίδια λουστερίτσες», αλλά αγαπούν πολύ και το χοιρινό, τις τηγανίτες, όλα τα γλυκά και ιδιαίτερα τα λουκάνικα. «Πνίγουν και δέρνουν και σκοτώνουν τους ανθρώπους που θα τύχουν μπροστά τους» ή «τους παίρνουν τη φωνή»(5). Αγαπούν ιδιαίτερα την περιοχή των μύλων.

Τρόποι προφυλάξεως:

Για να αποφύγουν τους κινδύνους από τους Κ. οι άνθρωποι σκορπίζουν στις στέγες λουκάνικα και διάφορα γλυκά, «λαλαγκίτες και ξηροτήγανα, που τ’ αγαπούνε κι έτσι τους καλοπιάνουνε». Αναφέρονται τρεις βασικοί τρόποι αποτροπής των κακών απ’ τους Κ.: α) με πράξεις χριστιανικής λατρείας, β) με επωδούς και γ) με μαγγανία. Οι χριστιανικές πράξεις είναι το σημείο του σταυρού στις πόρτες, παράθυρα και βουλώματα των αγγείων, όπου φυλάγονται τρόφιμα, το σταύρωμα του μετώπου(6) των αβάπτιστων και το ράντισμα με αγιασμό των σπιτιών και των καταστημάτων, κυρίως την παραμονή και τη μέρα των Φώτων. Στις επωδούς υπάγονται διάφοροι εξορκισμοί, όπως το «Ξύλα, κούτσουρα, δαυλιά αναμμένα» ή η απαγγελία του «Πάτερ ημών» 3 φορές. Στις μαγγανίες υπάγονται το «κάπνισμα με δύσοσμες ουσίες, με κομμάτι από παλιοτσάρουχο», με βοτάνι χαμαιλέοντα, το ψάλσιμο στίχων όπως «χαμολιός μυρίζει εδώ να χαθεί τέτοιο χωριό» και η ανάρτηση (κρέμασμα) μαχαιριού ή κόκκαλου από χοίρο πίσω από την πόρτα. Τη νύχτα υπάρχει στο τζάκι ένας όρθιος δαυλός αναμμένος, και όσοι βγαίνουν τη νύχτα κρατούν δαυλί αναμμένο και όταν ζητάνε βοήθεια ενάντια στους Κ., φωνάζουν «τρεχάτε γειτόνοι με τα δέντρινα δαυλιά». (Τριφυλλία). Επίσης «τους ζεματάνε με το καυτό λάδι από τηγανίτες». Όταν πιάσουν κάποιο Κ., τον «δένουνε με κόκκινο νήμα ή με ψαθόσκοινο», που δεν μπορεί να λύσει ή να σπάσει ή τον βάζουνε να μετρήσει «του κόσκινου τις τρύπες», που δεν μπορεί να το κάνει.

Πως έγιναν:

Γενικά οι Κ. πιστεύεται πως ήσαν άνθρωποι, «που, από την κακή τους μοίρα γίνανε Κ.», είτε «γιατί έτυχε να γεννηθούν το δωδεκάμερο»(7), είτε «γιατί ο παπάς δεν διάβασε σωστά τα γράμματα της βάπτισης τους» (Σίφνος), είτε «γιατί πέθαναν τα Χριστούγεννα» είτε «γιατί σκοτώθηκαν μοναχοί τους»(8) είτε «γιατί ο φύλαξ άγγελός τους είναι ελαφρός» (Μακεδονία) και επομένως αδύναμος να τους προστατεύσει από τους δαίμονες.

Τι φύλο έχουν:

Γενικά οι Κ. θεωρούνται σαν αρσενικά παγανά, αλλά υπάρχουν και γυναίκες Κ., «καλλικαντζαρούδες», «καλλικαντζαρίνες», «καλοκυράδες», «τζόγιες», «βερβελούδες» που χορεύουν μαζί με τους Κ., που θεωρούνται θαυμάσιοι χορευτές.

_____________________

1-Υποκρύπτεται εδώ η έννοια του Άξονα της Γης και η παράδοση της ανατροπής του σε μια μακρυνή εποχή, που πολλοί πιστεύουν πως βρίσκεται ξανά ante portas. (Σύνοδος πλανητών γύρω στα 1983 μ.Χ.).

2-Είναι γνωστό πως το επάγγελμα του Χριστού ήταν ξυλουργός, ο δε L.Douglas στο «Μεγάλο Ψαρά» τον αποκαλεί συνέχεια με το επίθετο: ο Μαραγκός.

3-Από το Παγά = Πηγή, που όμως αναφέρεται σε νεράιδες.

4-Αντίληψη ασυμβίβαστη με την έννοια του «καθαρτηρίου πυρός».

5-Κοινή παράδοση για τα ξωτικά, ιδιαίτερα νεράιδες.

6-Είναι απορίας άξιον πως παραγνωρίζεται η σημασία της προφύλαξης του τραχήλου (σπόνδυλος Άτλας), της «προβατικής πύλης», αλλ’ οπωσδήποτε εδώ προφυλάσσεται ο «τρίτος οφθαλμός», η «εκκλησία της Περγάμου».

7-Εδώ υπονοείται η συσχέτιση των Κ. με το στοιχείο του Αιγόκερω.

8-Σίγουρα εδώ υποκρύπτεται χοντροκομμένη παπαδίστικη απειλή κατά των «αυτόχειρων», που άλλωστε δεν θάβονται χριστιανικά.

9-Πιθανόν απ’ την αντίληψη πως ο Άρχων του Σκότους συμβολίζεται και με –ή κυβερνά- τους λύκους (Πρβλ. και Lucifer Εωσφόρος, Lux = Φως).

Βιβλιογραφία

α)Νεότερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», τ. 10.

β)Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη, τ. 7.

Γ)Θησαυρός Γνώσεων – Γ. Παπαϊωάννου και Χ. Μηχιώτη, τ. 3.

δ)Ιστορίες σαν παραμύθια, Φανής Παπαλουκά, σ. 39 επ.

ε)Ετυμολογικό Λεξικό της Ελληνικής (υπό έκδ.) Παύλου Κυράγγελου.Αντιγραφή από τό μπλόγκ τού μοναδικού Παρείσακτου http://intruder1901.blogspot.com/ Καί αφιερώνεται στήν Αταργάτιδα και τόν Κώστα Κυράγγελο...

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!!!!!!!!!!!!!!

Χρόνια πολλά σε ολον τον κόσμο..Χρόνια πολλα Ελλάδα..Καλη χρονιά Ελληνες...με υγεία,μέ αγάπη,με φώς Ελληνικό, δυναμη και υπερηφάνεια..ψηλά το κεφάλι συνελληνες....τραγουδήσετε δυνατά κι ας μην εχετε καλή φωνή,χορεψετε κι ας μήν ξέρετε καλά χορό,γελάστε[εστω και μέ τά χάλια μας],γελάστε ομως.ετσι γιά να τους τρελάνουμε ολους..εκει στήν επαρχία οσοι εισθε κυνηγοί,ρίχτε και καμια τουφεκιά[εμαθα πώς εγινε αυτό χθες βράδυ, σε πολλα μερη και καταχάρηκα],να μάς ακουσουν στον Ολυμπο,να ξέρουν πώς ειμαστε εδώ,παρόντες,δυνατοί,ζωντανοί...δέν τέλειώσαμε..δέν τελειώνουμε εμεις λαμογια και δρακοφιδα..το παιγνίδι τώρα αρχίζει και οι Ελληνες ειμαστε παιχτες..παιχταράδες.....