Για δεκαετίες, το Ισραήλ ήταν η βιτρίνα της Δύσης, ένα νησί με πολύ ανεπτυγμένο υλικό πολιτισμό μέσα στον ταραχώδη αραβικό κόσμο. Αυτή η επιτυχία οφειλόταν σε παράγοντες που μπορεί σύντομα να ανήκουν στο παρελθόν, χωρίς να φταίνε οι Ισραηλινοί.
Διευθυντής Προγραμμάτων στο Club Valdaï
Η αβεβαιότητα στην οποία βρίσκεται εδώ και αρκετά χρόνια το κράτος του Ισραήλ, ένας από τους σημαντικότερους εταίρους της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή, είναι τόσο αποτέλεσμα της κρίσης της διεθνούς τάξης όσο και της παράλυσης των Ηνωμένων Εθνών ή της μείωσης της σημασίας του διεθνούς δικαίου. Πράγματι, η ίδια η δημιουργία και η επακόλουθη ανάπτυξη του κράτους για τον εβραϊκό λαό, ο οποίος είχε υπομείνει μια τερατώδη τραγωδία, κατέστη δυνατή χάρη στη μοναδική ισορροπία δυνάμεων που ακολούθησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (1939-1945).
Η παγκόσμια τάξη που προέκυψε τότε φαίνεται να φτάνει στο τέλος της και η πιθανότητα επίλυσης των συστημικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ισραηλινή κοινωνία και η εξωτερική πολιτική δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτήν.
Λίγοι ενημερωμένοι παρατηρητές πιστεύουν ότι οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ θα οδηγήσουν στον γρήγορο σχηματισμό μιας κυβέρνησης ικανής να σταθεροποιήσει την εσωτερική και διεθνή κατάσταση. Επιπλέον, όλοι οι σχετικά καλά ενημερωμένοι συνάδελφοί μας συμφωνούν ότι η χώρα και η πολιτική ελίτ είναι διχασμένες, ότι πολλοί έχουν κουραστεί από αρκετά χρόνια διακυβέρνησης από τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, τον πιο έμπειρο πολιτικό της χώρας, και ότι η αντιπολίτευση δεν είναι σε θέση να αναπτύξει επαρκή δύναμη για να τον κατηγορήσει ευθέως.
Το πιθανότερο σενάριο είναι η συγκρότηση προσωρινής κυβέρνησης υπό την ηγεσία του σημερινού πρωθυπουργού, συνοδευόμενη από την προκήρυξη νέων εκλογών. Η ημερομηνία αυτών των εκλογών παραμένει αβέβαιη, δεδομένου του υψηλού κινδύνου μιας νέας πλήρους κλίμακας ένοπλης σύγκρουσης κατά του Ιράν.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ηγετική ομάδα υπό την ηγεσία του Νετανιάχου θα ξεκινήσει αναπόφευκτα αυτόν τον πόλεμο στο πολύ εγγύς μέλλον. Και υπάρχει σχεδόν κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι μια τέτοια δραματική εξέλιξη είναι πιθανή. Πάνω απ' όλα, οι δυσκολίες του Ισραήλ είναι συστημικές. Για δεκαετίες, η χώρα έχει χρησιμεύσει ως βιτρίνα για τη Δύση και ένα νησί εξαιρετικά ανεπτυγμένου υλικού πολιτισμού στον ταραγμένο ωκεανό του αραβικού κόσμου. Αυτή η επιτυχία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε δύο παράγοντες.
Πρώτον, χάρη στους εξαιρετικά στενούς δεσμούς της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες όχι μόνο παρέχουν οικονομική υποστήριξη στο Ισραήλ, αλλά ανοίγουν και την αγορά τους σε ισραηλινές εταιρείες. Δεύτερον, μέσω της ικανότητάς της να επιλύει γρήγορα προβλήματα εξωτερικής πολιτικής με τους γείτονές της, κρατώντας τους σε ένα κλίμα μέτριου φόβου και εκμεταλλευόμενη τις περιφερειακές εντάσεις. Ωστόσο, αυτά τα δύο περιουσιακά στοιχεία κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Και αυτό, χωρίς να φταίνε οι Ισραηλινοί.
Η αμερικανική θέση εξελίσσεται: οι δημογραφικές αλλαγές στις Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζουν τις άρχουσες ελίτ να εξετάζουν όλο και περισσότερο τη διαφθορά των ψηφοφόρων που είναι εντελώς αδιάφοροι για την τύχη του Ισραήλ. Οι ακαδημαϊκοί, όπως όλοι γνωρίζουν, είναι μάστορες στην τέχνη της πρόβλεψης του μέλλοντος. Και σχεδόν πριν από είκοσι χρόνια, το 2007, δύο αξιοσέβαστοι συνάδελφοι – καθηγητές σε μεγάλα αμερικανικά πανεπιστήμια – δημοσίευσαν ένα βιβλίο με τίτλο «Το Ισραηλινό Λόμπι και η Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική».
Η κεντρική ιδέα του βιβλίου ήταν ότι η Αμερική είχε γίνει υπερβολικά εξαρτημένη από τον σύμμαχό της στη Μέση Ανατολή και έπρεπε να μειώσει την εξάρτησή της. Το βιβλίο έχει προκαλέσει σημαντική διαμάχη, αλλά δεν είχε αρνητικές συνέπειες για τους συγγραφείς του. Ακόμη και τότε, οι κυβερνώντες κύκλοι στην Ουάσιγκτον ήταν έτοιμοι να εξετάσουν το ενδεχόμενο σταδιακής απόσυρσης της συστημικής βοήθειας προς το εβραϊκό κράτος.
Αυτό ήταν ένα σημαντικό μήνυμα που το Ισραήλ αντιλήφθηκε, αλλά στο οποίο δεν ήταν σε θέση να απαντήσει συγκεκριμένα. Απλά επειδή το εβραϊκό κράτος, στη σχετικά σύντομη ιστορία του, δεν είχε απολαύσει ποτέ ούτε καν σχετική ανεξαρτησία από την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Για δεκαετίες, το Ισραήλ, όπως η Ιαπωνία ή η Νότια Κορέα, ήταν παρόν στη διεθνή σκηνή και αναπτύχθηκε όχι μόνο του, αλλά ως μέρος της αμερικανικής «μεγάλης στρατηγικής». Ακόμη περισσότερο από την Κούβα, για παράδειγμα, η οποία επωφελήθηκε από την ακλόνητη υποστήριξη της ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αλλά δυστυχώς, από πολιτική άποψη, έτσι ακριβώς αντιλαμβάνονταν πάντα το Ισραήλ οι γείτονές του στη Μέση Ανατολή.
Παρά τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, οι αραβικές χώρες δεν έχουν ακόμη αναγνωρίσει το Ισραήλ ως πλήρως νόμιμο παίκτη στις διεθνείς υποθέσεις στην περιοχή. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η διπλωματική επιρροή του Ισραήλ στους γείτονές του είναι τόσο περιορισμένη που πρέπει συνεχώς να αντισταθμίζεται από δραστηριότητες πληροφοριών και δολιοφθοράς.
Το γεγονός ότι το εβραϊκό κράτος καταφεύγει τόσο συχνά στη βία κατά των γειτόνων του και των λαών τους δεν μαρτυρεί τη δύναμή του, αλλά την αδυναμία του ως κράτος – ως πλήρους παράγοντα στην περιφερειακή ανάπτυξη. Και πριν από τρία χρόνια, ο Τούρκος πρόεδρος είχε απόλυτο δίκιο όταν είπε ότι οι ενέργειες του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων υποδηλώνουν ότι δεν ήταν κράτος, αλλά μια οργάνωση – μια ένοπλη ομάδα ανίκανη να λύσει τα προβλήματα ειρηνικά.
Η αναγνωρισμένη ικανότητα του ισραηλινού στρατού να επιλύει προβλήματα γρήγορα και αποτελεσματικά κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η οποία στη συνέχεια οδήγησε σε μια ή δύο δεκαετίες ειρήνης και ανάπτυξης, έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Στο πλαίσιο των προσπαθειών σταθεροποίησης των σχέσεων με τους Παλαιστινίους τη δεκαετία του 1990, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά μήκος της ισραηλινής περιμέτρου έγιναν σχεδόν συνεχείς, όπως και οι απώλειες που προέκυψαν. Ταυτόχρονα, η προθυμία των Ηνωμένων Πολιτειών να υποστηρίξουν το Ισραήλ με συστηματικό τρόπο έχει μειωθεί.
Ακόμη χειρότερα, η Ουάσιγκτον έχει καταλήξει να θεωρεί το εβραϊκό κράτος ως ένα απλό όργανο επιρροής στην πολιτική της Μέσης Ανατολής, με ελάχιστη σημασία για τη δική του ανάπτυξη. Αυτή φαίνεται να είναι η κύρια αλλαγή στη σχέση του Ισραήλ με τον κύριο σύμμαχό του. Και ένα καλό μάθημα για όσους ακόμα ονειρεύονται να γίνουν ένα αμερικανικό ή ευρωπαϊκό «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» στις τέσσερις γωνιές του κόσμου.
Η εσωτερική κατάσταση του Ισραήλ απέχει πολύ από το να είναι ρόδινη. Ο πιο προφανής δείκτης των θεμελιωδών δυσκολιών που αντιμετωπίζει η χώρα είναι η έξοδος του πληθυσμού της, ειδικά μεταξύ των ομάδων που είναι πιο απαραίτητες για τη μελλοντική της ανάπτυξη. Μεταξύ 2023 και 2025, περίπου 270.000 πολίτες εγκατέλειψαν το Ισραήλ, εγκαταστάθηκαν κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες με πιο ελπιδοφόρες προοπτικές. Επιπλέον, σε σύγκριση με τη δεκαετία του 2010, το ποσοστό μετανάστευσης έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από 40.000 σε 60.000 άτομα ετησίως σε σχεδόν 90.000 το 2025.
Αλλά πάνω απ' όλα, το Ισραήλ θυσιάζει το μέλλον του. Η πλειοψηφία όσων εγκαταλείπουν τη χώρα είναι επαγγελματίες υψηλής ειδίκευσης και μόρφωσης: επιστήμονες, μηχανικοί, γιατροί και γενικότερα εκείνοι των οποίων η εργασία είναι απαραίτητη για βιομηχανίες έντασης γνώσης. Αυτή η μετανάστευση είναι κυρίως νέοι: σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, οι κάτω των 45 ετών αντιπροσωπεύουν πλέον έως και το ήμισυ των ανθρώπων που εγκαταλείπουν το Ισραήλ. Φυσικά, τα παιδιά τους, όπως και οι γονείς τους σε ηλικία εργασίας, εγκαταλείπουν επίσης το Ισραήλ: όλο και λιγότεροι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να πάνε στον πόλεμο αντί να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Έτσι, το 2025, περίπου 61.000 νέοι κάτω των 40 ετών έχουν εγκαταλείψει το Ισραήλ, μόνιμα ή προσωρινά.
Η υπόλοιπη γενιά αποτελείται από ηλικιωμένους, εργαζόμενους και υπαλλήλους διοικήσεων και άλλων δημόσιων υπηρεσιών, σε μια γηράσκουσα κοινωνία που μαστίζεται από μόνιμες συγκρούσεις. Ως εκ τούτου, είναι πολύ πιθανό τα επόμενα χρόνια, το Ισραήλ να χάσει τις δυνατότητές του να χρησιμεύσει ως πρότυπο περιφερειακής οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Είτε μας αρέσει είτε όχι ομως, είναι σαφές ότι ο δρόμος που ακολουθεί η κυβέρνηση Νετανιάχου –μια συνεχής στρατιωτική και πολιτική αντιπαράθεση με τους περιφερειακούς γείτονές της– είναι πλέον ο μόνος καταλληλος για την ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ. Και φαίνεται ότι δεν έχει ιδιαίτερη ανάγκη για μια κυβέρνηση ειρήνης, απλώς και μόνο επειδή μια τέτοια ειρήνη δεν εγγυάται την υπαρξή του αύριο. https://vz.ru/
**Εδώ εκθέτουμε απόψεις και πληροφορία.Δεν συμφωνούμε απαραίτητα με τους αρθρογράφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου