Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026

Η Νέα Μέση Ανατολή: Ένα αιματηρό τέλος στη συμφωνία Σάικς-Πικό



Ορισμένα σχέδια ηγεμονικών δυνάμεων δεν ψιθυρίζονται σε σκοτεινά, γεμάτα καπνό δωμάτια από άνδρες με ραμμένα κοστούμια. Δημοσιεύονται στο φως της ημέρας, στην ελεγχόμενη από το κλίμα δειλία των σελίδων γνώμης, για λόγους που κάνουν κάθε σοβαρό παρατηρητή να πιάνει ένα σημειωματάριο, ένα χάπι για τον πονοκέφαλο και έναν χάρτη του περασμένου αιώνα.

Επιμέλεια iEpikaira

Έτσι, όταν ο Jonathan Adiri, γράφοντας στο Israel Hayom, παρουσίασε πρόσφατα αυτό που ονόμασε «Η επανάσταση που πρέπει να αναγνωρίσει το Ισραήλ πριν να είναι πολύ αργά», η αντίδραση στα ευγενικά σαλόνια της δυτικής διπλωματίας θα ήταν πιθανώς ένα οικείο, γραφειοκρατικό νεύμα. Ένα στρατόπεδο θα λάβει το κομμάτι ως μια τολμηρή οραματική δήλωση για μια μεταπολεμική πραγματικότητα. Ο άλλος θα το απορρίψει ως τις φιλόδοξες ονειροπολήσεις ενός έθνους που έχει εδραιωθεί σε μια πικρή σύγκρουση. Μεταξύ του ευγενικού χειροκροτήματος και της αποστειρωμένης γεωπολιτικής ανάλυσης, η βάναυση, ωμή αλήθεια συνοδεύτηκε ήσυχα από τις εγκαταστάσεις.

Αυτό είναι ατυχές, γιατί το μανιφέστο του Adiri δεν είναι το γεωπολιτικό κόσμημα κάποιου ψηφιακού παραμυθά. Είναι μια εξαιρετική ομολογία προθέσεων. Σέρνει την άρρητη ατζέντα του κατεστημένου έξω από το νεκροτομείο των απόρρητων υπομνημάτων ασφαλείας και τη συνδέει σε έναν ενισχυτή. Για όσους παρακολουθούν από την περιφέρεια -από τα μελανιασμένα και αιματοβαμμένα εδάφη που κατακρεουργήθηκαν από δεκαετίες επεμβάσεων- το άρθρο του Adiri επιβεβαιώνει αυτό που προειδοποίησε η τελευταία μας ανάλυση: Δεν γινόμαστε μάρτυρες μιας χαοτικής «κλιμάκωσης». Παρακολουθούμε μια γεωπολιτική χειρουργική επέμβαση και η Adiri μας δίνει την ευκαιρία να επαναλάβουμε αυτό που ήδη εξηγήσαμε.

Για να κατανοήσει κανείς την τεράστια κλίμακα αυτού που εκτελείται, πρέπει να εγκαταλείψει την παρήγορη μυθοπλασία ότι η ιστορία γράφεται από βολικές συμπτώσεις. Για τους επικριτές της περιφέρειας, η καταστροφική αποτυχία των μυστικών υπηρεσιών της 7ης Οκτωβρίου θεωρείται όλο και περισσότερο όχι ως λάθος, αλλά ως το αιματηρό, απαραίτητο φιτίλι. Ένα γεγονός «Μαύρου Κύκνου» τόσο τρομακτικού μεγέθους που θα μπορούσε να νομιμοποιήσει την τελική, βίαιη αναδιάταξη της περιφερειακής εξουσίας. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν σκόνταψε απλώς σε έναν πόλεμο. Από αυτή την άποψη, άφησε τα γεγονότα να εκτυλιχθούν για να ανοίξει το κουτί της Πανδώρας για ένα έργο κατεδάφισης βιβλικής κλίμακας.

Αυτή δεν είναι μια θεωρία συνωμοσίας που γεννήθηκε σε ένα υπόγειο. Είναι πολιτική χαρτογραφία. Ο ίδιος ο Adiri καυχιέται ότι οι τελευταίες 1.000 ημέρες σφαγής δεν ήταν «άλλος ένας γύρος», αλλά ένα οριστικό σημείο καμπής. Δηλώνει ανοιχτά ότι η στρατιωτική δύναμη που ασκεί το Ισραήλ και οι εταίροι του έχει «καταστρέψει την παλιά αρχιτεκτονική της περιοχής».

Η παλιά αρχιτεκτονική έχει όνομα. Είναι ο Σάικς-Πικό. Οι τεχνητές, αλαζονικές γραμμές που χαράχτηκαν στην άμμο πριν από έναν αιώνα από Βρετανούς και Γάλλους διπλωμάτες πρόκειται να επανασχεδιαστούν. Δεν διαγράφονται από συνθήκες ειρήνης. Ισοπεδώνονται, βομβαρδίζονται και διαλύονται συστηματικά για να δημιουργηθεί ένα «στρατηγικό κενό» στο οποίο, όπως σημειώνει ο Adiri, πρέπει να σπεύσουν νέες δυνάμεις, κεφάλαια και υποδομές.

Κοιτάξτε τη χειρουργική ακρίβεια των τελευταίων τριών ετών. Αυτό δεν αφορούσε ποτέ μόνο τη Γάζα, ούτε απλώς την ήττα της Τεχεράνης. Είναι μια ενοποιημένη, δομική κατεδάφιση τριών πυλώνων: της οικονομικής ηγεμονίας του πετροδολαρίου, της απαρχαιωμένης αμερικανικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και των ίδιων των συνόρων της Μέσης Ανατολής.

Η ακολουθία αυτής της ελεγχόμενης κατεδάφισης κόβει την ανάσα στον κυνισμό της. Πρώτον, η απόλυτη ισοπέδωση της Γάζας – ένας ακρωτηριασμός του παλαιστινιακού ζητήματος, καθιστώντας το μόνιμα περιθωριοποιημένο. Δεύτερον, η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, που ξεσκίζει την καρδιά του άξονα αντίστασης της περιοχής. Τρίτον, η εισβολή στον Λίβανο και η συστηματική διάλυση της Χεζμπολάχ, που σχεδιάστηκε για να δημιουργήσει έναν τεχνητά αποστειρωμένο, «αναγεννημένο» Λίβανο αποκομμένο από ιρανικές και συριακές γραμμές ζωής. Τέλος, τα άμεσα χτυπήματα στο ίδιο το Ιράν.

Όταν το κεντρικό νευρικό σύστημα ενός τεράστιου, αυταρχικού κράτους καταστρέφεται, η περιφέρεια αφυπνίζεται. Και αυτό ακριβώς επιθυμούν οι αρχιτέκτονες του νέου χάρτη. Η βαλκανοποίηση της Μέσης Ανατολής δεν είναι ένα τυχαίο υποπροϊόν του πολέμου. Είναι το ίδιο το μεγάλο σχέδιο.

Για να κατανοήσουμε την τρομακτική φιλοδοξία αυτού του έργου, πρέπει να ξεσκονίσουμε ένα έγγραφο που βγήκε από την Ουάσιγκτον πριν από δύο δεκαετίες. Το 2006, ο απόστρατος αντισυνταγματάρχης των ΗΠΑ Ραλφ Πίτερς δημοσίευσε ένα διαβόητο πλέον άρθρο με τίτλο «Blood Borders». Παρουσίασε έναν χάρτη που διαμέλισε χειρουργικά τη Μέση Ανατολή: ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν, έναν διευρυμένο Λίβανο, ένα βαλκανοποιημένο Ιράν, μια κουτσουρεμένη Σαουδική Αραβία και ένα νέο αραβικό σιιτικό κράτος. Εκείνη την εποχή, κάποιοι από τη διπλωματική ελίτ το χλεύασαν ως γραφική, προκλητική μυθοπλασία και άλλοι πίεσαν για επίσημη άρνηση τέτοιων σχεδίων.

Σήμερα, καθώς τα αμερικανικά αεροσκάφη χτυπούν τις ιρανικές υποδομές και τα Στενά του Ορμούζ βράζουν, ο χάρτης του Πίτερς δεν αποτελεί πλέον πρόκληση. Είναι το επιχειρησιακό σχέδιο.

Οι τεκτονικές πλάκες της ιρανικής περιφέρειας ήδη μετατοπίζονται. Η ξαφνική στρατιωτική κινητοποίηση των κουρδικών φατριών στα δυτικά, η αναζωπύρωση της εξέγερσης των Βαλούχων στα νοτιοανατολικά, οι γεωπολιτικές σπίθες που πετούν κοντά στο Αζερμπαϊτζάν στα βόρεια – αυτά δεν είναι τυχαίοι, ασύνδετοι φυλετικοί σπασμοί. Είναι ο σκόπιμος κατακερματισμός συγκεκριμένων εθνών-κρατών.

Το κουρδικό παζλ παραμένει ο πιο επικίνδυνος κόμβος σε αυτή τη στρατηγική. Ευλογημένοι με άγρια δημογραφική συνοχή, ιστορική μνήμη και ορεινό βάθος, οι Κούρδοι θεωρούνται από τους δυτικούς σχεδιαστές ως ο ιδανικός, εύκαμπτος πληρεξούσιος. Ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν, περίκλειστο και δομικά εξαρτώμενο από την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, θα χρησίμευε ως η απόλυτη γεωπολιτική σφήνα.

Αλλά εδώ, η ηγεμονική γλώσσα γλιστράει, πέφτει και χάνει τα παπούτσια της. Ένα κουρδικό κράτος λαξευμένο από τα ερείπια του Ιράν και της Συρίας αποτελεί απόλυτη, υπαρξιακή απειλή για τη Δημοκρατία της Τουρκίας. Οι πρόσφατοι διπλωματικοί ψίθυροι της Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα -διαβεβαιώνοντάς τους ότι η Δύση δεν θα επαναλάβει τα αποικιοκρατικά λάθη των Σάικς-Πικό- είναι φτηνές, πλαστικοποιημένες ψευδαισθήσεις. Το τουρκικό κατεστημένο δεν τρέφει τέτοιες αφελείς φαντασιώσεις. Γνωρίζουν ότι τα γρανάζια της ιστορίας γυρίζουν και ότι ο αρχικός χάρτης του Peters απαιτούσε τον ακρωτηριασμό και της ανατολικής Τουρκίας.

Εν τω μεταξύ, η διατριβή του Adiri "Israel Hayom" αποκαλύπτει το απόλυτο φινάλε. Απαιτεί από το Ισραήλ να απορρίψει τον όρο «Μέση Ανατολή» -ένα αποικιακό λείψανο της κοσμοθεωρίας του Λονδίνου- και να αγκαλιάσει τον χάρτη της «Δυτικής Ασίας». Σε αυτόν τον χάρτη, το Ισραήλ δεν είναι πλέον ένα πολιορκημένο δυτικό φυλάκιο. Είναι ένας «κόμβος εμπιστοσύνης», η ζωτικής σημασίας, στρατιωτικοποιημένη άγκυρα του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).

Η Ουάσιγκτον δεν είναι σε καμία περίπτωση ένας αθώος περαστικός σε αυτόν τον βίαιο γεωγραφικό καιρό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτελούν αυτό που περιγράψαμε προηγουμένως ως «Η Απόδραση του Ηγεμόνα». Εξαντλημένη από την άμμο της Μεσοποταμίας, η Ουάσιγκτον στρέφει το βλέμμα της στον Ινδο-Ειρηνικό για να αντιμετωπίσει την Κίνα. Αλλά μια αυτοκρατορία δεν ετοιμάζει απλώς τις βαλίτσες της και φεύγει. Οι Βρετανοί το γνωρίζουν πολύ καλά... Αφήνει σκόπιμα πίσω του ζώνες θραύσης, ζώνες βαθιάς αστάθειας, που διαχειρίζονται βαριά οπλισμένοι, τοπικοί εργολάβοι. Το Ισραήλ πέρασε με ανυπομονησία από οντισιόν και κέρδισε τον ρόλο του επικεφαλής εργολάβου.

Συντρίβοντας τον παλιό άξονα, ανοίγουν το δρόμο για την υποχώρηση της Ουάσιγκτον και κερδίζουν λίγο χρόνο στην προσπάθεια να εξασφαλίσουν τα ασφυκτικά σημεία του παγκόσμιου εμπορίου - από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μέχρι το Ορμούζ. Ο στόχος είναι σαφής: να διασφαλιστεί ότι η νέα Δυτική Ασία παρακάμπτει την ιρανική απειλή και ρέει απευθείας μέσω των ισραηλινών λιμανιών και των αγωγών της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό το σχέδιο χτύπησε πρόσφατα ένα μεγάλο πρόβλημα αφού ένας ξυπόλητος αλλά βαριά οπλισμένος Ιρανός πληρεξούσιος, γνωστός ως Χούτι, φαίνεται να έχει ανατρέψει τα δεδομένα.

Αλλά περιμένετε, το «Blood Borders» δεν προβλέπει μια κουτσουρεμένη Σαουδική Αραβία; Αυτή είναι μια τρομακτική μικρή λεπτομέρεια για όσους τολμούν ακόμα να σκεφτούν έξω από το κουτί. Όσο για τους υπόλοιπους από εσάς, οι διαπιστευμένοι σκεπτικιστές πεπεισμένοι ότι χάνετε τον χρόνο σας διαβάζοντας αυτό: μη διστάσετε να γουρλώσετε τα μάτια σας. Αλλά προτού αποσυρθείτε στις άνετες ψευδαισθήσεις σας, ρίξτε τουλάχιστον μια μακρά, προσεκτική ματιά στον παρακάτω χάρτη.
Η ντροπή των «Blood Borders»...

Η αλήθεια είναι ότι κάτω από τη στείρα, ελεγχόμενη από το κλίμα ορολογία των «διαδρόμων», των «κενών» και των «κόμβων εμπιστοσύνης» κρύβεται η πιο ανατριχιαστική, ανείπωτη αλήθεια από όλες. Πριν από είκοσι χρόνια, ο Ραλφ Πίτερς έγραψε δυνατά το ήσυχο μέρος: «Εθνοκάθαρση λειτουργεί».

Αυτή είναι η σκοτεινή, σάπια καρδιά της νέας διπλωματίας. Η σταθερότητα που ονειρεύτηκαν οι αρχιτέκτονες στο Τελ Αβίβ και την Ουάσιγκτον βασίζεται εξ ολοκλήρου στη δημιουργία εθνικά ομοιογενών, διαχειρίσιμων μικροκρατών. Και στη μακρά, αιματηρή ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού, η χάραξη νέων, «φυσικών» συνόρων σπάνια έχει επιτευχθεί μέσω δημοψηφισμάτων και χειραψιών. Επιτυγχάνεται μέσω μαζικού εκτοπισμού, λιμοκτονίας και σφαγής.

Οι χαρτογράφοι σήμερα χρησιμοποιούν έξυπνες βόμβες και τεχνητή νοημοσύνη. Το Global Commentariat ξεπλένει τον εξαναγκασμό ως «ιστορική αναγκαιότητα» ή «ανταλλαγή πληθυσμών». Αλλά η πραγματικότητα μετριέται σε σκόνη, αίμα, εξαφανισμένους γιους, θρυμματισμένες ζωές και σύνορα που χαράσσονται από νεκρούς και επιβάλλονται από ζωντανούς ανόητους.

Ο εργάτης στην Ταμπρίζ, ο έμπορος στη Βασόρα, ο δάσκαλος στη Χεράτ και ο ψαράς στο Γκουαντάρ – είναι αυτοί που θα πληρώσουν τον λογαριασμό για αυτόν τον μεγάλο επανασχεδιασμό. Δεν υπάρχουν στο όραμα του Adiri για τη Δυτική Ασία. Είναι απλώς η αναλώσιμη ανθρώπινη τριβή που στέκεται εμπόδιο στους εμπορικούς διαδρόμους και την παγκόσμια ηγεμονία. Κανείς στην Ουάσιγκτον ή στο Τελ Αβίβ δεν θα ρωτήσει αν επιθυμεί να βαλκανοποιηθεί, να εκτοπιστεί ή να θυσιαστεί. Όταν καταλαγιάσει η σκόνη, η διεθνής κοινότητα θα βαφτίσει απλώς την επιβίωση των λίγων τυχερών ως «πρόοδο».

Ωστόσο, παρ' όλη τη δύναμή τους, οι αρχιτέκτονες αυτής της επανάστασης διαπράττουν το παλαιότερο γεωπολιτικό αμάρτημα: την ύβρη.

Πιστεύουν ότι μπορούν να διαχειριστούν την ελεγχόμενη κατεδάφιση ενός ολόκληρου συστήματος πολιτισμού-κράτους. Πιστεύουν ότι μπορούν να υπαγορεύσουν πού πέφτουν τα σκάγια. Αλλά η Μέση Ανατολή δεν είναι μια σκακιστική πλατεία μιας χρήσης. Είναι ένα τοπίο με βαθιές ουλές, βαθιά πίστη και μια βίαιη παράδοση ταφής των ίδιων των αρχιτεκτόνων που νόμιζαν ότι μπορούσαν να το δαμάσουν.

Μπορείτε να συντρίψετε την αρχιτεκτονική. Μπορείτε να ξανασχεδιάσετε τα σύνορα με αίμα. Μπορείτε να χτίσετε τους διαδρόμους σας πάνω από τα κόκαλα της περιφέρειας. Αλλά η εθνοθρησκευτική βαλκανοποίηση δεν γεννά ειρήνη. Γεννά εύθραυστα, εξαρτημένα κρατίδια προετοιμασμένα για αέναο, χαμηλής έντασης πόλεμο - έναν παράδεισο για τους δυτικούς εμπόρους όπλων (οι ΗΠΑ έσπασαν μια συμφωνία σχεδόν 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για όπλα μόνο με τους Σαουδάραβες), όπου οι τοπικοί πληθυσμοί μειώνονται μόνιμα σε πυρομαχικά.

Η ιστορία των αυτοκρατοριών έχει αποδειχθεί ένας αναπαραγόμενος, ανελέητος νόμος: όταν οι αυτοκρατορικές ελίτ ερωτεύονται απελπιστικά την ίδια τους την τύφλωση –αυτό το αρχαίο, μεθυστικό «Ate»– και προχωρούν μπροστά με την παράλογη ψευδαίσθηση ότι ο ίδιος ο γκρεμός θα κάνει πίσω για να τους φιλοξενήσει, η «Νέμεσις» περιμένει ήδη στις σκιές. Όταν φτάνει αυτή η ώρα, η «Τίσις» –η βίαιη, καταστροφική πτώση– δεν είναι πλέον μια απλή πιθανότητα. Είναι ο εκκωφαντικός, αναπόφευκτος βρυχηθμός ενός ολόκληρου συστήματος που καταρρέει κάτω από το συντριπτικό βάρος της δικής του «ύβρεως».


Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

 **Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου