Αριστερισμός, μια εφηβική ασθένεια : ΜΕΡΟΣ Β΄-η άδικη δίκη των ορυκτών καυσίμων

 

ΜΕΡΟΣ Β΄

Ενεργειακή μετάβαση: haro στα ορυκτά καύσιμα!

Η «απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές» έχει γίνει προτεραιότητα για όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα. Στην αριστερά, αυτή η εντολή παρουσιάζεται ως σχεδόν υπαρξιακή. Η ανθρωπότητα απειλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη (μερικές φορές ονομάζεται επίσης «διαταραχή» ή «αλλαγή»). Με βάση μια ιδιαίτερα ανησυχητική ερμηνεία του έργου της IPCC (5), τα αριστερά κόμματα προβλέπουν μια σειρά από καταστροφές και δείχνουν με το δάχτυλο τους ενόχους: CO2 (διοξείδιο του άνθρακα) και ορυκτά καύσιμα (άνθρακας, πετρέλαιο και φυσικό αέριο) που εκπέμπουν αυτό το CO2 όταν καίγονται. Έτσι, για τον επικεφαλής της λίστας των Πρασίνων/EELV για τις ευρωεκλογές του 2024, «η εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα καταστρέφει το κλίμα» (6). Για τη Σουηδή ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ, η συνέχιση της εκμετάλλευσης των ορυκτών καυσίμων «θα είναι θανατική ποινή για αμέτρητους ανθρώπους» (7). Χρησιμοποιώντας εξτρεμιστική ορολογία («κλιματική βόμβα», «μαζική εξαφάνιση», «οικοκτονία», «κλιματική έκτακτη ανάγκη», «κλιματικό έγκλημα» κ.λπ.), αυτή η παγκόσμια σταυροφορία κατά των ορυκτών καυσίμων επιτρέπει στην αριστερά να δικαιολογήσει νέους φόρους (όπως ένας «φόρος κλιματικού πλούτου» που προτείνει η OXFAM (8)). Η πάλη ενάντια στο CO2 οδηγεί επίσης στην αποκατάσταση της ιδέας του σχεδιασμού (όχι πλέον σταλινικού αλλά «οικολογικού» (9)) και συνοδεύει έναν δηλητηριώδη αντικαπιταλιστικό λόγο (10).

Τα ορυκτά καύσιμα έχουν πράγματι σημαντικά μειονεκτήματα. Προκύπτοντας από μια διαδικασία απολίθωσης για εκατομμύρια χρόνια, είναι μη ανανεώσιμα στην κλίμακα των ανθρώπινων κοινωνιών. Η εξόρυξή τους είναι εξαιρετικά ρυπογόνος. Τα ανθρακωρυχεία και τα λατομεία ρυπαίνουν σοβαρά το περιβάλλον τους και τα ατυχήματα έχουν προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης (11). Οι πετρελαιοκηλίδες (γνωστές ως «πετρελαιοκηλίδες» στο θαλάσσιο περιβάλλον) προκαλούν ζημιά στα οικοσυστήματα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση που συνδέεται με την καύση αυτών των πηγών ενέργειας αποτελεί πραγματικό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ορισμένες περιοχές (12). Πάνω απ' όλα, η καύση αυτών των ενεργειών απελευθερώνει αέρια θερμοκηπίου, και ιδίως CO2. Σύμφωνα με την IPCC, αυτές οι ενέργειες συνέβαλαν στην αύξηση του επιπέδου του CO2 στην ατμόσφαιρα. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται σε 280 ppm (0,028%) στην αρχή της βιομηχανικής εποχής και 420 ppm (0,042%) σήμερα, σημειώνοντας αύξηση 50%. Ενώ αυτή η αύξηση αποτελεί αντικείμενο πολιτικής και επιστημονικής διαμάχης (13), το γεγονός παραμένει ότι αυτές οι ενέργειες έχουν σημαντικές οικολογικές συνέπειες.

Ενώ τα μειονεκτήματα των ορυκτών καυσίμων είναι σημαντικά, οι ακτιβιστές για το κλίμα αγνοούν τα οφέλη του άνθρακα, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου: τα ορυκτά καύσιμα ήταν το καύσιμο της τεράστιας παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης για σχεδόν δύο αιών

Ενέργεια, μια ξεχασμένη εισροή της οικονομικής και κοινωνικής προόδου

ΣΤο προηγούμενο άρθρο Gilles Ardinat, αναπληρωτής καθηγητής και διδάκτωρ Οικονομικής Γεωγραφίας και συγγραφέας του βιβλίου Κατανοώντας την Παγκοσμιοποίηση σε 10 Μαθήματα, εξετάζει μια άλλη επιβλαβή πτυχή της αριστερής ιδεολογίας: τον σκοταδισμό της σε ενεργειακά ζητήματα.

υποστηρίζει ότι η άνευ προηγουμένου βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης για περισσότερο από έναν αιώνα είχε ευνοηθεί σε μεγάλο βαθμό από το καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό παρείχε ένα ιδιαίτερα δυναμικό πλαίσιο για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, αυτή η ανάπτυξη κατέστη δυνατή χάρη στη μαζική έγχυση ορυκτών καυσίμων: η χρήση αυτών των ενεργειών (81% του παγκόσμιου ενεργειακού μείγματος (14)) κατέστησε φυσικά δυνατή την τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας που παρατηρήθηκε από το 1850. Η ενέργεια είναι μια απολύτως απαραίτητη εισροή για τον πολλαπλασιασμό των αγαθών και των υπηρεσιών. Η σύγχρονη άνεση, η αφθονία της καταναλωτικής κοινωνίας και η κοινωνική πρόοδος συνδέονται απόλυτα με αυτές τις ενέργειες. Εν ολίγοις, ο τρόπος ζωής μας (ιδιαίτερα άνετος αν κοιτάξουμε αυτόν των προβιομηχανικών κοινωνιών) εξαρτάται πλήρως από τα ορυκτά καύσιμα. Οι καμπύλες της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και αυτές της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας συσχετίζονται αυστηρά. Η εξόρυξη και η καύση άνθρακα (1η βιομηχανική επανάσταση), πετρελαίου (2η βιομηχανική επανάσταση) και φυσικού αερίου (μεθάνιο) είναι απαραίτητες για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Εν ολίγοις, η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να γίνει κατανοητή ως η μετατροπή των ενεργειών (κυρίως ορυκτών καυσίμων) σε αγαθά και υπηρεσίες μέσω ενός αποτελεσματικού παραγωγικού συστήματος (καπιταλισμός) και τακτικών καινοτομιών (λογική Schumpeterian (15)). Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει αύξηση της παραγωγικότητας και, ως εκ τούτου, βελτίωση των πραγματικών μισθών (αγοραστική δύναμη): τα ορυκτά καύσιμα βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικασίας βελτίωσης της καθημερινής μας ζωής. Για παράδειγμα, έφεραν επανάσταση στις μεταφορές και επέτρεψαν την κινητικότητά μας. Χωρίς πετρέλαιο, δεν θα υπήρχε αεροπορία, δεν θα υπήρχε ιδιωτικό αυτοκίνητο, δεν θα διακινούνταν εμπορεύματα, δεν θα υπήρχε ελεύθερη κυκλοφορία. Αυτές οι ενέργειες έχουν φέρει επανάσταση στη σχέση μας με το χώρο και το χρόνο. Έχουν δημιουργήσει εκατοντάδες εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε όλο τον κόσμο. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, το 65% της ηλεκτρικής ενέργειας είναι ορυκτής προέλευσης (16). Η διαδικασία ηλεκτροδότησης, που διαφημίζεται από τόσους πολλούς περιβαλλοντολόγους, παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τον άνθρακα και το φυσικό αέριο.

Η χειραφετητική δύναμη των ορυκτών καυσίμων που αρνούνται οι αριστεροί

Όπως ο Gambetta διακήρυξε «κληρικαλισμός, αυτός είναι ο εχθρός» (17), το μοτίβο της αριστερής οικολογίας θα μπορούσε να συνοψιστεί ως: «ορυκτά καύσιμα, αυτός είναι ο εχθρός»! Βασιζόμενοι σε μια άφθονη επιστημονική βιβλιογραφία, οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές μπορούν να ισχυριστούν ότι «τα ορυκτά καύσιμα καταστρέφουν την υγεία μας, το κλίμα και τη βιοποικιλότητα» (18). Αλλά αυτή η παρουσίαση, η οποία είναι εντελώς αρνητική και επομένως προκατειλημμένη, παραλείπει σκόπιμα την τεράστια χειραφετητική δύναμη αυτών των ενεργειών. Όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη παράγραφο, έφεραν επανάσταση στις μεταφορές και μας έδωσαν ελευθερία κινήσεων. Πέρα από τις μεταφορές, τα ορυκτά καύσιμα έχουν απελευθερώσει την ανθρωπότητα από την πιο επίπονη εργασία στα χωράφια (γεωργική μηχανοποίηση), στα εργοστάσια (ρομποτοποίηση και αυτοματισμός) ή στα εργοτάξια (εργαλειομηχανές), επιτρέποντας εκπληκτικά κέρδη παραγωγικότητας. Οι πιο δύσκολες εργασίες, που παλαιότερα εκτελούνταν με κόπο με τη δύναμη του καρπού ή με ζώα έλξης, τώρα εκτελούνται από μηχανές (των οποίων οι κινητήρες λειτουργούν με άνθρακα, πετρέλαιο ή ηλεκτρική ενέργεια, κυρίως ορυκτής προέλευσης). Υπάρχει αντικατάσταση της ανθρώπινης εργασίας (μυϊκή ενέργεια) από εξωγενή ενέργεια (ορυκτής προέλευσης). Αυτή η αντικατάσταση διευκόλυνε την ύπαρξη δισεκατομμυρίων ανθρώπων και επέτρεψε την τριτογενοποίηση της οικονομίας (απελευθερώνοντας αγροτική και βιομηχανική εργασία).

Οι ενέργειες (81% ορυκτές) είναι απαραίτητες για τη σωματική μας ευεξία και την υλική μας άνεση. Έχουν αλλάξει την καθημερινή ζωή των εργαζομένων, ιδίως των γυναικών (19). Ωστόσο, το αριστερό κίνημα αρνείται να κάνει αυτή την παρατήρηση. Δαιμονοποιεί τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία μερικές φορές εξισώνει με τον καπιταλισμό (η έννοια του «ορυκτού καπιταλισμού» που διαδόθηκε από έναν διάσημο Σουηδό ακροαριστερό ακαδημαϊκό (20)). Αυτή η ανεπιφύλακτη απόρριψη των ορυκτών καυσίμων είναι ένα πραγματικό παράδοξο για τους ακτιβιστές που υπόσχονται να μειώσουν τις ώρες εργασίας, να βελτιώσουν τη ζωή των εργαζομένων και τη θέση των γυναικών. Στην τρέχουσα κατάσταση της τεχνολογίας και της αγοράς, ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι ένα από τα κλειδιά για την υλική πρόοδο. Η πυρηνική ενέργεια (επίσης συχνά αποδοκιμάζεται από την άκρα αριστερά) και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παραμένουν μειοψηφία (5% και 14% αντίστοιχα) στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εξάντληση των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία προβλέπεται ότι επίκειται από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 (21), δεν αποτελεί πρόβλημα: η τάση αύξησης της τιμής των υδρογονανθράκων και η βελτίωση των μεθόδων εξόρυξης αναβάλλουν τακτικά τις περιόδους αιχμής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Μεσοπρόθεσμα, θα παραμείνουν άφθονα και θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Αρνούμενοι την ποσοτική και ποιοτική συμβολή αυτών των ενεργειών, εξισώνοντάς τες με τις χειρότερες υπερβολές του καπιταλισμού και διεξάγοντας έναν αποκαλυπτικό λόγο για το κλίμα, οι αριστεροί ενισχύουν την ανεύθυνη στάση τους. Αυτή η διανοητική ανωριμότητα, η οποία μπορεί να περιγραφεί ως «κλιματικός αριστερισμός» (22), είναι μια καρικατούρα αχαριστίας.

Ζιλ Αρντινάτ
28/04/2026

1. Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν (1920), «Η παιδική ασθένεια του κομμουνισμού: Αριστερισμός».
2. Η εφηβική κρίση έχει αποτελέσει αντικείμενο αμέτρητων μελετών από κοινωνιολόγους και ψυχολόγους. Ο Γερμανοαμερικανός ψυχολόγος Erik Erikson, μαθητής της Anna Freud, είναι σήμερα ο πιο συχνά αναφερόμενος σε αυτό το θέμα (με τη θεωρία του για το «ψυχοκοινωνικό μορατόριουμ»).
3. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Génération.s (η μικρή ομάδα που δημιουργήθηκε το 2017 από τον Benoît Hamon), η Lutte ouvrière (ένα τροτσκιστικό κόμμα που εκπροσωπείται από τη Nathalie Arthaud (πρώην Arlette Laguiller)), οι Πράσινοι (επίσης γνωστοί με το ακρωνύμιο EELV), το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα (PCF), η La Jeune Garde (μια πολιτοφυλακή με επικεφαλής τον βουλευτή Raphaël Arnaud) και το NPA (Νέα Αντικαπιταλιστικά Κόμματα).
4. Η δυσαρέσκεια μπορεί να θεωρηθεί εδώ με τη νιτσεϊκή της έννοια, δηλαδή ως μια εσωτερικευμένη απογοήτευση που οδηγεί, μέσω μιας αντιστροφής των αξιών, σε μια αντιδραστική ηθική.
5. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή δημιουργήθηκε το 1988 υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την αξιολόγηση των κλιματικών ζητημάτων. Αυτό το τεράστιο δίκτυο επιστημόνων δημοσιεύει μια έκθεση με μεγάλη δημοσιότητα από το 1990 που υποστηρίζει τη θέση της υπερθέρμανσης του πλανήτη που προκαλείται από τον άνθρωπο.
6. Δήλωση της Marie Toussaint στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 26 Μαρτίου 2026.
7. Δήλωση σε συνέντευξη Τύπου στη Βόννη στις 13 Ιουνίου 2023.
8. Η OXFAM (Oxford Committee for Famine Relief) είναι μια φιλανθρωπική οργάνωση από το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι σχέσεις του με την αριστερά είναι ευρέως γνωστές. Για παράδειγμα, η Manon Aubry, επικεφαλής της λίστας LFI για τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2019 και του 2024, είναι πρώην μέλος της OXFAM.
9. Ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν είχε θέσει αυτόν τον «οικολογικό σχεδιασμό» ως προτεραιότητα στο προεδρικό του πρόγραμμα για το 2022.
10. Για παράδειγμα, η εταιρεία TotalEnergies είναι στόχος αμέτρητων εκστρατειών δυσφήμισης και αγωγών που ασκούνται από αριστερές περιβαλλοντικές ενώσεις. Ένα άρθρο στην L'Humanité συνοψίζει καλά αυτές τις εκστρατείες: "100 χρόνια Total: ένας αιώνας καταστροφής και 5 σκανδάλων" (δημοσιεύθηκε στις 28 Μαρτίου 2024).
11. Αυτά τα ατυχήματα παραμένουν συχνά στην Κίνα, όπου, κάθε χρόνο, αρκετές εκατοντάδες (σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης) ή ακόμη και αρκετές χιλιάδες θάνατοι σε μερικά χρόνια (σύμφωνα με δυτικές ΜΚΟ) είναι αξιοθρήνητοι.
12. Μια έκθεση που συντάχθηκε από το Ινστιτούτο Επιπτώσεων Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF το 2024 δείχνει ότι περισσότεροι από 8 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν στις αρχές του 2021 παγκοσμίως λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (που αποδίδεται κυρίως στα ορυκτά καύσιμα).
13. Steven E. Koonin (2022), Κλίμα, το μέρος της αβεβαιότητας, Παρίσι, L'Artilleur, 348 σελ.
14. Το 2022, το παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα αποτελείται από 31% πετρέλαιο, 28% άνθρακα, 22% φυσικό αέριο (δηλαδή 81% ορυκτά καύσιμα), 5% πυρηνική ενέργεια και 14% διάφορες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (υδροηλεκτρικά φράγματα, βιομάζα κ.λπ.).
15. Ο Joseph Alois Schumpeter (1883-1950), ένας ετερόδοξος Αυστροαμερικανός οικονομολόγος του εικοστού αιώνα, κατέδειξε τη σχέση μεταξύ καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης, εξηγώντας τους διαδοχικούς κύκλους ανάπτυξης με επιστημονικές ή οργανωτικές καινοτομίες (που δημιουργούν νέες αγορές και κέρδη παραγωγικότητας).
16. Εργαστήριο Δεδομένων, Βασικά Ενεργειακά Στοιχεία 2025, ΣΔΕΣ. Ο άνθρακας (38%) και το φυσικό αέριο (24%) παραμένουν αναπόφευκτα, ενώ το μερίδιο του πετρελαίου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (3%) μειώνεται σταθερά.
17. Με αυτή τη φράση ολοκλήρωσε την περίφημη αντικληρική ομιλία του στις 4 Μαΐου 1877 ενώπιον της Συνέλευσης.
18. Τίτλος του διάσημου βιβλίου της Barbara Demeneix που εκδόθηκε το 2022 από την Odile Jacob.
19. Στο βιβλίο της Feminicene, The True Reasons for Women's Emancipation, the Real Dangers That Threaten Them (2023), η Véra Nikolski υπογραμμίζει τον κινητήριο ρόλο της τεχνικής προόδου, της βιομηχανικής επανάστασης και συνεπώς της ενέργειας στη συγκεκριμένη βελτίωση της κατάστασης των γυναικών (μείωση οικιακών καθηκόντων, μισθών, τριτογενοποίηση κ.λπ.).
20. Andreas Malm (2016), Fossil Capital: The Rise of Steam Power and the Roots of Global Warming.
21. Για περισσότερα από 50 χρόνια, οι οικολόγοι (κυρίως της αριστεράς) ανακοινώνουν την κατάρρευση της «παραγωγής» (που στην πραγματικότητα είναι εξόρυξη) πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγω της σπανιότητάς τους. Η κορύφωση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν έχει ακόμη σημειωθεί και τα αποθέματα άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν πολύ άφθονα. Οι προβλέψεις της Λέσχης της Ρώμης ή του Ντένις Μίντοους σε αυτό ακριβώς το σημείο δεν έχουν επιβεβαιωθεί.
22. Δείτε το άρθρο «Ισλαμοαριστερισμός και κλιματικός αριστερισμός: η ίδια ιδεολογία», που δημοσιεύτηκε από τον Philippe Charlez στις 11 Νοεμβρίου 2023 στη λεωφόρο Βολταίρος. Αυτός ο ειδικός είναι επίσης συγγραφέας ενός εξαιρετικού βιβλίου για αυτό το θέμα: The Utopia of Green Growth: The Laws of Social Thermodynamics (2021).  https://www.polemia.com/