ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ-ΕΘΙΜΑ

 

Panteleimon Krouskos

Τῷ ἁγίῳ καὶ Μεγάλῳ Σαββάτῳ, τὴν θεόσωμον Ταφὴν καὶ τὴν εἰς ᾍδου Κάθοδον τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑορτάζομεν δι᾿ ὦν τῆς φθορᾶς τὸ ἡμέτερον γένος ἀνακληθέν, πρὸς αἰωνίαν ζωὴν μεταβέβηκε.

Απ’ όλες τις ημέρες του χρόνου οι άγιες Τεσσαρακοστές είναι ανώτερες. Απ’ αυτές, βέβαια, ξεχωρίζει η αγία και μεγάλη Τεσσαρακοστή κι απ’ αυτήν η σπουδαιότερη είναι η Μεγάλη Εβδομάδα. Μα κι απ’ τη Μεγάλη Εβδομάδα, σημαντικότερο είναι το Μεγάλο και Άγιο Σάββατο.

Λέγεται Μεγάλη Εβδομάδα όχι, βεβαία, επειδή οι ήμερες ή οι ώρες της είναι μεγαλύτερες, αλλά επειδή τα μεγάλα και υπερφυσικά και εξαίσια έργα του Σωτήρος μας συνέβησαν μέσα σ’ αυτή την εβδομάδα, και μάλιστα, ιδιαίτερα το Μεγάλο Σάββατο.

Πραγματικά, στην πρώτη Δημιουργία του κόσμου ο Θεός ολοκλήρωσε τα πάντα μέσα σε πέντε μέρες και την έκτη μέρα έπλασε το κυριότερο δημιούργημα Του, τον άνθρωπο. Κατόπιν την έβδομη ήμερα αναπαύτηκε ύστερα απ’ όλα τα έργα Του και αγίασε την ημέρα αυτή ονομάζοντάς την Σάββατο, πράγμα το οποίο σημαίνει ανάπαυση. Έτσι ακριβώς και κατά την εργασία του νοητού κόσμου ο Χριστός, αφού έκανε τα πάντα με τρόπο άριστο και όπως έπρεπε, την έκτη ημέρα, τη Μεγάλη Παρασκευή, κατά την οποία σταυρώθηκε, έπλασε ξανά το φθαρμένο άνθρωπο και τον έκανε καινούριο, δηλαδή τον ανακαίνισε με το ζωηφόρο Του Σταυρό και με το θάνατό Του. Κι ύστερα, την εβδόμη ημέρα, το Μεγάλο Σάββατο, σταμάτησε για πάντα τα έργα Του πάνω στη γη και κοιμήθηκε εκείνον το ζωηφόρο ύπνο, ο οποίος ζωοποίησε κι έσωσε και τη δική μας ξεπεσμένη φύση.

Κατεβαίνει, λοιπόν, ο Λόγος του Θεού σωματικώς στον τάφο. Κατεβαίνει και στον Άδη με την αμόλυντη και θεϊκή ψυχή Του, η οποία χωρίστηκε από το σώμα Του με το θάνατό Του. Την αγία Του ψυχή την παρέδωσε στα χέρια του Πατέρα Του πεθαίνοντας, στον οποίο προσέφερε και το αίμα Του, χωρίς Εκείνος να Του το ζητήσει, για να γίνει λύτρο για μας που μας είχε αιχμαλωτίσει η αμαρτία. Δεν κρατήθηκε όμως στον Άδη η ψυχή του Κυρίου μας, όπως οι ψυχές των άλλων αγίων. Πώς θα μπορούσε άλλωστε; Αφού Αυτός δε συμμετείχε καθόλου, όπως εκείνες, στην κατάρα που μας κληροδότησαν οι προπάτορές μας, ο Αδάμ και η Εύα. Ούτε, βέβαια, ο εχθρός μας, ο Διάβολος, πήρε εκείνο το Αίμα, με το οποίο εμείς εξαγοραστήκαμε, παρόλο που μας κατείχε. Δε μπορούσε να το κάνει, παρά μόνο αν του το επέτρεπε ο ίδιος ο Θεός, Τον οποίο αιχμαλώτισε μόνο για λίγο ο ληστής Διάβολος.

Κατοίκησε, λοιπόν, στον τάφο, ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός με το σώμα, αλλά και με την θεότητά Του, η οποία ήταν άκρως ενωμένη με τη σάρκα Του. Παρευρίσκετο με το ληστή στον Παράδεισο, αλλά ταυτόχρονα βρισκόταν και στον Άδη με τη θεωμένη ψυχή Του και συγχρόνως ήταν και μαζί με τον Πατέρα και με το Άγιο Πνεύμα ως απερίγραπτος (πανταχού παρών) Θεός. Παντού βρισκόταν ταυτόχρονα και η θεϊκή φύση Του δεν έπασχε καθόλου ούτε πάνω στο Σταυρό, ούτε μέσα στον τάφο.

Υπέστη, βεβαίως, φθορά το σώμα του Κυρίου μας, δηλαδή χωρίστηκε η ψυχή από το σώμα. Ωστόσο όμως, δεν έπαθε την παραμικρή διαφθορά, δηλαδή ούτε η σάρκα Του διαλύθηκε, ούτε τα μέλη Του αφανίστηκαν, όπως όλων των άλλων νεκρών. Έτσι ο Ιωσήφ (ο από Αριμαθαίας) κατεβάζει το άγιο σώμα του Κυρίου μας και το θάβει μέσα σ’ ένα καινούριο μνήμα, σ’ έναν κήπο κοντά στους Ιουδαίους (που δεν ήταν άγνωστος στους Ιουδαίους). Τοποθετεί μάλιστα μπροστά στην είσοδο του μνήματος έναν υπερβολικά μεγάλο λίθο.

Εν τω μεταξύ οι Ιουδαίοι πλησιάζουν την Παρασκευή τον Πιλάτο και του λένε: «Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε, όταν ζούσε, ότι θα αναστηθεί μετά από τρεις ημέρες. Σε παρακαλούμε λοιπόν, αφού έχεις την εξουσία, να διατάξεις τους στρατιώτες σου να ασφαλίσουν τον τάφο, (μην τυχόν και τον κλέψουν τη νύχτα οι μαθητές του κι υστέρα διαδώσουν ότι αναστήθηκε)». Αλίμονο, κακοί συκοφάντες! Αν ήταν λαοπλάνος, τότε γιατί δίνετε σημασία στα λόγια που είπε όσο ζούσε; Αφού πραγματικά πέθανε! (Τι έχετε να φοβηθείτε;). Άλλωστε πότε ο Ίδιος σας είπε «Θα αναστηθώ;» Μάλλον το συμπεράνατε μόνοι σας αυτό, απ’ το παράδειγμα του Ιωνά, που σας ανέφερε. Αχάριστοι άνθρωποι, πιστέψατε ότι αν ασφαλιστεί ο τάφος σίγουρα δε θα κλαπεί το σώμα Του. Μα δεν καταλαβαίνετε πως ό,τι κάνετε πρόκειται να στραφεί εναντίον σας;…

Έτσι ο Πιλάτος έδωσε την άδειά του κι αυτοί με μια στρατιωτική φρουρά σφράγισαν με επιμέλεια και ασφάλισαν τον τάφο. Κι αυτό έγινε κατά θεία οικονομία, ώστε οι φρουροί να είναι έμπιστοι των Ιουδαίων και το σφράγισμα του τάφου να γίνει απ’ τα δικά τους χέρια. Γιατί, αν η φρουρά δεν ήταν δική τους, θα μπορούσε να αμφισβητηθεί η Ανάσταση του Χριστού!

Όμως τώρα πλέον ο Άδης απ’ τον φόβο του στρέφεται προς τα πίσω και νιώθει ίλιγγο, γιατί αισθάνεται να βασανίζεται από μία δύναμη ασυγκρίτως ανώτερή του. Ύστερα από λίγο, επειδή κατάπιε άδικα το Χριστό, το στέρεο και ακρογωνιαίο λίθο, θα ξεράσει όλους εκείνους (τους ανθρώπους) που εδώ κι αιώνες κατέφαγε, με τους οποίους γέμισε την αχόρταγη και παμφάγο κοιλιά του.

Τῇ ἀνεκφράστῳ σου συγκαταβάσει, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

====

ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ-ΕΘΙΜΑ

Το Μεγάλο Σάββατο είναι η ημέρα της σιγής, της προσμονής και της ελπίδας. Η Εκκλησία μας μνημονεύει την Ταφή του Ιησού Χριστού, την Κάθοδό Του στον Άδη και την προαναγγελία της ένδοξης Ανάστασής Του.

Ο Χριστός, μετά τη Σταύρωση και την Αποκαθήλωση, τοποθετείται στο μνήμα. Το Σώμα Του βρίσκεται στη γη, ενώ η ψυχή Του κατεβαίνει στον Άδη, για να λυτρώσει τις ψυχές των νεκρών. Αυτή η κάθοδος αποτελεί νίκη του Θεού επί του θανάτου και της φθοράς.

Το Μεγάλο Σάββατο δεν είναι πένθιμο όπως η Μεγάλη Παρασκευή, αλλά μία κατανυκτική, ελπιδοφόρα ημέρα. Η σιωπή του Τάφου είναι γεμάτη με την αναμονή του θριάμβου της Ζωής

Η Ακολουθία της Πρώτης Ανάστασης

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τελείται η λεγόμενη “Πρώτη Ανάσταση”. Κατά τη διάρκεια του Εσπερινού της Ανάστασης και της Θείας Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου, η ατμόσφαιρα αλλάζει.

Ο ιερέας αλλάζει τα άμφιά του σε λευκά. Ρίχνει δάφνες στο πάτωμα του ναού και χτυπά δυνατά το στασίδι του, συμβολίζοντας τη νίκη της Ζωής επί του Θανάτου. Οι πιστοί ψάλλουν με χαρά:
“Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην…”

Η στιγμή αυτή θεωρείται προοίμιο της Ανάστασης. Η Εκκλησία μάς καλεί να προετοιμαστούμε πνευματικά και σωματικά για το χαρμόσυνο γεγονός που πλησιάζει.

Παραδόσεις και Έθιμα στην Ελλάδα το Μεγάλο Σάββατο

Το Μεγάλο Σάββατο, αν και πιο ήσυχο από τις υπόλοιπες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, είναι γεμάτο συμβολισμό και έθιμα που τιμούν τη μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή:

•  Το σπάσιμο των κανατιών στην Κέρκυρα
  Το πιο γνωστό και εντυπωσιακό έθιμο. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, οι Κερκυραίοι ρίχνουν από τα μπαλκόνια τους μεγάλα πήλινα δοχεία (μπότηδες) γεμάτα νερό. Ο θόρυβος τους συμβολίζει τη συντριβή του Άδη και την ανανέωση της ζωής.
•  Η καμπάνα της Ανάστασης
  Πολλά χωριά χτυπούν τις καμπάνες χαρμόσυνα κατά την Πρώτη Ανάσταση, ακόμα και το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, ως προμήνυμα της νίκης επί του θανάτου.
•  Το κάψιμο του Ιούδα
  Σε κάποιες περιοχές, όπως στη Χαλκιδική και στη Λέσβο, φτιάχνουν ένα ομοίωμα του Ιούδα το οποίο καίνε το βράδυ ή την Κυριακή του Πάσχα, ως συμβολική πράξη κάθαρσης και δικαιοσύνης.
•  Το κόκκινο αυγό στο εικονοστάσι
  Το πρώτο κόκκινο αυγό που βάφεται το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τοποθετείται στο εικονοστάσι του σπιτιού και παραμένει εκεί μέχρι το επόμενο Πάσχα.
•  Αναμμένο καντήλι στο μνήμα
  Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, η Μεγάλη Παρασκευή και το Μεγάλο Σάββατο είναι ημέρες αφιερωμένες στη μνήμη των νεκρών. Οι συγγενείς επισκέπτονται τα κοιμητήρια, καθαρίζουν και στολίζουν τους τάφους με λουλούδια, ανάβουν καντήλια και τελούν τρισάγια. Αυτές οι πρακτικές αποτελούν έκφραση σεβασμού και αγάπης προς τους κεκοιμημένους και συνδέονται με την ελπίδα της Ανάστασης.​
•  Η «πρώτη λειτουργία» της Ανάστασης
  Οι πιστοί που δεν θα πάνε τα μεσάνυχτα στην Ανάσταση, συμμετέχουν στην πρωινή λειτουργία και μεταλαμβάνουν με μεγάλη κατάνυξη.

Σε πολλά μοναστήρια, επικρατεί βαθιά κατανυκτική ατμόσφαιρα και οι πιστοί βιώνουν την πνευματική προσμονή με περισυλλογή και προσευχή.

Πνευματικό Μήνυμα του Μεγάλου Σαββάτου

Το Μεγάλο Σάββατο είναι γέφυρα ανάμεσα στη θλίψη και τη χαρά, στο Πάθος και στην Ανάσταση. Μας καλεί να βιώσουμε εσωτερικά τη μετάβαση από τον πόνο στην ελπίδα.

Είναι η τελική στάση της Μεγάλης Εβδομάδας, λίγο πριν την Ανάσταση του Χριστού, το γεγονός που φωτίζει και νοηματοδοτεί την πίστη μας. Μέσα στη σιωπή του Τάφου, γεννιέται η νέα Ζωή.  https://blog.ekivotos.com/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων