Το Ιράν έδωσε στην Ευρώπη την δικαιολογία που έψαχνε

 

Του Ηλία Φωτίου *

Η ευρωπαϊκή ενεργειακή στροφή προς τη Ρωσία δεν ξεκίνησε με τα ιρανικά drones στον Περσικό. Ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, στα κλειστά γραφεία των Βρυξελλών, όταν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις άρχισαν να υπολογίζουν το πολιτικό κόστος μιας μακροχρόνιας αποδέσμευσης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η κρίση στο Στενό του Hormuz απλώς τους έδωσε αυτό που έλειπε: μια αξιοπρεπή δικαιολογία.

Το Hormuz ως καταλύτης

Η ιρανική αντίδραση στις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις δεν ήταν μόνο στρατιωτική. Ήταν πρωτίστως οικονομική. Η αποσταθεροποίηση του Στενού του Hormuz και οι επιθέσεις σε τάνκερ του Κατάρ χτύπησαν απευθείας την ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού LNG. Το Κατάρ, ο μεγαλύτερος προμηθευτής υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη, βρίσκεται ξαφνικά σε ζώνη πολέμου.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα απλό αριθμητικό πρόβλημα. Το αμερικανικό LNG δεν επαρκεί για να καλύψει το κενό. Τα νορβηγικά κοιτάσματα έχουν φτάσει στα όριά τους. Και η Ρωσία κάθεται ήρεμα, κρατώντας τα χαρτιά της.

Η απόφαση που δεν ανακοινώθηκε ποτέ

Η αναβολή στις Βρυξέλλες της παρουσίασης του σχεδίου πλήρους αποδέσμευσης από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν ήταν τεχνική καθυστέρηση. Ήταν πολιτική απόφαση που ανακοινώθηκε με σιωπή. Κανείς δεν είπε «επιστρέφουμε στη Ρωσία». Αρκεί που κανείς δεν είπε «δεν επιστρέφουμε».

Ποιος πλήρωσε το λογαριασμό

Αξίζει να θυμηθούμε τι ακριβώς συνέβη τα τελευταία τρία χρόνια. Η Ευρώπη, υπό την ηγεσία της Κομισιόν, αποφάσισε να αποκόψει απότομα τον ενεργειακό ομφάλιο με τη Ρωσία. Η απόφαση παρουσιάστηκε ως ηθική αναγκαιότητα. Στην πράξη ήταν παιδαριώδης απερισκεψία — αποτέλεσμα όχι στρατηγικής σκέψης, αλλά ιδεοληψίας.

Η Kaja Kallas, με το αντιρωσικό μένος που χαρακτηρίζει τη βαλτική της καταγωγή, μετέτρεψε την προσωπική της εμμονή σε ευρωπαϊκή πολιτική. Η von der Leyen την ακολούθησε, προτιμώντας τις εντυπωσιακές δηλώσεις από την ψύχραιμη ανάλυση. Αμφότερες απέδειξαν ότι η ανεπάρκεια σε θέση ισχύος είναι πολύ πιο επικίνδυνη από την κακή πρόθεση.

Το κόστος δεν το πλήρωσαν οι Βρυξέλλες. Το πλήρωσαν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά με τετραπλάσιους λογαριασμούς ρεύματος, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες που μετακινήθηκαν ή έκλεισαν, η γερμανική οικονομία που ακόμα δεν έχει συνέλθει. Η von der Leyen επέστρεψε στην Κομισιόν. Η Kallas ανέλαβε την ευρωπαϊκή διπλωματία. Κανείς δεν λογοδότησε.

Το ΝΑΤΟ καταρρέει

Η παράλυση του ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς οργανωτικό πρόβλημα. Είναι κάτι βαθύτερο και πιο μόνιμο: η κατάρρευση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας που συγκρατούσε τον Δυτικό κόσμο από το 1949. Αυτό που έχτισαν δεκαετίες ψυχρού πολέμου, διαλύεται σε λίγα χρόνια απερισκεψίας και εγωισμού.

Χωρίς ΝΑΤΟ ως αξιόπιστο αποτρεπτικό μέσο, η αντιπαράθεση με τη Ρωσία αλλάζει χαρακτήρα ριζικά. Η Μόσχα δεν αντιμετωπίζει πλέον μια συνεκτική Συμμαχία με σαφείς κόκκινες γραμμές. Αντιμετωπίζει ένα σύνολο εθνικών κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα, διαφορετικές ανοχές κινδύνου και αποδυναμωμένη πολιτική βούληση. Αυτό είναι το ιδανικό περιβάλλον για ρωσική γεωπολιτική επέκταση — όχι απαραίτητα με τανκς, αλλά με πίεση, ενέργεια και χρόνο.

Η Ρωσία δεν χρειάζεται να κερδίσει τον πόλεμο στο πεδίο. Αρκεί να περιμένει να διαλυθεί η αντίπερα όχθη από μόνη της. Και προς το παρόν, η Ευρώπη της παρέχει αυτή ακριβώς την υπηρεσία — δωρεάν.

Τι ζητά η Μόσχα

Η Ρωσία γνωρίζει ότι κρατά το πάνω χέρι και δεν βιάζεται. Οποιαδήποτε επαναφορά ενεργειακής συνεργασίας θα έχει τίμημα: χαλάρωση κυρώσεων, de facto αναγνώριση των κατεχόμενων ουκρανικών εδαφών, και αποδέσμευση δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων. Η Ευρώπη θα πληρώσει. Το ερώτημα είναι πότε θα το παραδεχτεί δημόσια.

Και όταν το παραδεχτεί, καλό θα ήταν να έχει πρώτα αντικαταστήσει αυτούς που την οδήγησαν εδώ.

Κίνα: Ο αθόρυβος κερδισμένος

Στο περιθώριο αυτής της κατάρρευσης κάθεται η Κίνα και παρακολουθεί. Δεν χρειάστηκε να στείλει στρατό, να ξοδέψει πολιτικό κεφάλαιο ή να αναλάβει κανέναν κίνδυνο. Απλώς στήριξε τη Ρωσία οικονομικά, ώστε να αντέξει τις κυρώσεις, και περίμενε. Τώρα βλέπει το ΝΑΤΟ να διαλύεται, την Ευρώπη να επιστρέφει ταπεινωμένη στη Μόσχα, και τις ΗΠΑ να στρέφονται αλλού. Αυτή είναι η κινεζική στρατηγική στον υπέρτατο βαθμό: να κερδίζεις χωρίς να πολεμάς.

Το τελεσίγραφο δεν είναι τυχαίο

Δεν είναι τυχαίο που η Ρωσία επέλεξε ακριβώς αυτή τη στιγμή να εκδώσει τελεσίγραφο δύο μηνών για το 15% του Donetsk. Η Μόσχα διαβάζει το ευρωπαϊκό τοπίο με ακρίβεια. Βλέπει μια Ευρώπη ενεργειακά εκτεθειμένη, πολιτικά κατακερματισμένη και στρατιωτικά ορφανή. Η αλυσίδα είναι ξεκάθαρη: ενεργειακή εξάρτηση οδηγεί σε πολιτική υποχώρηση, και πολιτική υποχώρηση οδηγεί σε εδαφικές παραχωρήσεις. Το ένα δομεί το άλλο. Ο Zelensky το ξέρει. Γι’ αυτό διστάζει — όχι γιατί έχει επιλογές, αλλά γιατί δεν έχει καμία.

Η Ευρώπη δεν ηττήθηκε από τη Ρωσία

Στο τέλος της ημέρας, η μεγάλη γεωπολιτική ανατροπή των αρχών του 21ου αιώνα δεν προκλήθηκε από ρωσικά τανκς ή κινεζικά πλοία. Προκλήθηκε από ευρωπαίους ηγέτες που μπέρδεψαν τις ηθικές τους βεβαιότητες με στρατηγική σκέψη. Που επέλεξαν το εντυπωσιακό αντί του σωστού. Που οικοδόμησαν την πολιτική τους καριέρα πάνω σε εμμονές και ονόμασαν αυτές τις εμμονές «αξίες». Η Ευρώπη δεν ηττήθηκε από τη Ρωσία. Ηττήθηκε από τον εαυτό της.

* Ο Ηλίας Φωτίου είναι δημοσιογράφος    https://neostrategy.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων